IV SA/Gl 770/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. F. i Stowarzyszenia A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej – M. F. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W piśmie procesowym datowanym na [...] M. F. wniosła o zwolnienie z opłat sądowych powołując się na okoliczność niskich dochodów. Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, zarządzeniem z dnia [...] skarżącą wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. M. F. złożyła rzeczony formularz w dniu [...], precyzując, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Równocześnie oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem i posiada dom o powierzchni [...] oraz mieszkanie o powierzchni [...]. Nie dysponuje natomiast żadnymi przedmiotami wartościowymi ani zasobami pieniężnymi. Miesięczny dochód brutto rodziny wnioskującej wykazany został w kwocie [...], na którą składa się pobierana przezeń [...] w rozmiarze [...] oraz [...] jej męża w wysokości [...]. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające, zarządzeniem z dnia [...] skarżącą wezwano do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, na które się powołała. W odpowiedzi M. F. nadesłała pismo procesowe, w którym oświadczyła, iż roczna wysokość kosztów obciążających jej gospodarstwo domowe wynosi ogółem [...]. Przedłożyła nadto decyzje ustalające wysokość [...] jej i małżonka a także dowody wpłaty i faktury VAT dokumentujące koszty poniesione z tytułu opłat za tzw. media, decyzję dotyczącą podatku od nieruchomości oraz akt notarialny i wypis z księgi wieczystej potwierdzające tytuł prawny przysługujący jej i mężowi do działki budowlanej o powierzchni [...] położonej w Ł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku M. F. należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623). Tymczasem skarżąca do osób takich nie należy. Trzeba bowiem zaznaczyć, że miesięczny dochód netto przypadający na jej dwuosobowe gospodarstwo domowe wynosi [...] (patrz: nadesłane przez stronę decyzje ustalające wysokość [...] jej i małżonka). Z oświadczeń wyżej wymienionej wynika przy tym, że ogólna wysokość kosztów obciążających jej rodzinę (w tym: podatek od nieruchomości, opłaty za tzw. media, żywność, leki, środki czystości, opał) wynosi [...] rocznie, co daje średnio [...] na miesiąc (vide: zestawienie zawarte w przedłożonym przez wnioskującą piśmie procesowym datowanym na [...]. Po odliczeniu niezbędnych wydatków do dyspozycji wnioskującej pozostaje więc miesięcznie prawie [...], co powinno z łatwością wystarczyć na pokrycie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla jej niezbędnych potrzeb życiowych. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem nie sposób zgodzić się aby skarżąca lub jej małżonek mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kosztów związanych z niniejszą sprawą, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi wynoszącego [...]. Relacja pomiędzy osiąganym przez nich dochodem i ponoszonymi wydatkami nie pozostawia bowiem wątpliwości, że opłacenie przywołanej kwoty mieści się w ich możliwościach płatniczych. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.