IV SA/Gl 789/18
WyrokWSA w Gliwicach2018-10-23
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Beata Kozicka, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wychowawcze przysługuje ojcu, jeśli sąd w postępowaniu rozwodowym powierzył pieczę nad dzieckiem matce, a dziecko okresowo przebywa u ojca?Ratio decidendi
Świadczenie wychowawcze przysługuje temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, a w przypadku zbiegu prawa – temu, kto pierwszy złożył wniosek. W sytuacji, gdy sąd powierzył pieczę nad dzieckiem matce w postępowaniu rozwodowym, a dziecko okresowo przebywa u ojca, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ponieważ to ona tworzy rodzinę z dzieckiem w rozumieniu ustawy, a pobyt dziecka u ojca ma charakter tymczasowy i nie wynika z orzeczenia o opiece naprzemiennej.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna M. K. jako pierwsze dziecko w rodzinie. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, stwierdzając, że jego żona A. K. już otrzymała świadczenie na to samo dziecko. Po przeprowadzeniu wywiadów środowiskowych i analizie dokumentów, w tym postanowienia sądu o powierzeniu pieczy nad dziećmi matce, organy administracji uznały, że faktyczną opiekę sprawuje matka, a pobyt dziecka u ojca ma charakter okresowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący w skardze zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że dziecko faktycznie mieszka z nim i jest na jego wyłącznym utrzymaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania G. K. (dalej skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...]r. nr [...] dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na M. K. utrzymało w mocy sporną decyzję.
Stan sprawy jest następujący:
Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...]r. odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższe dziecko na okres 2017/2018. Organ I instancji przedstawił stan faktyczny i prawny stwierdzając, że wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia. Skarżący złożył w dniu 29 września 2017 r. wniosek o przyznanie świadczenia na syna M. K. tj. pierwsze dziecko w rodzinie. Organ I instancji stwierdził, że żonie skarżącego A. K. zgodnie z decyzją z dnia [...]r. nr [...] zostało już przyznane świadczenie na to samo dziecko w związku ze złożonym wnioskiem w dniu 2 sierpnia 2017 r.
Wobec powyższego organ ustalił w dalszym postępowaniu, który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.
W dniu 9 stycznia 2018 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy z A. K. Zgodnie z informacją uzyskaną od pracownika socjalnego matka zamieszkuje z dwójką synów M. i A., z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz nad którymi sprawuje opiekę zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...]r. sygn. akt. [...]. Z oświadczenia złożonego przez A. K. wynika, że syn M. odwiedza ojca, przebywa u niego i czasami nocuje. Pracownik socjalny nie znalazł przesłanek potwierdzających przebywanie syna u ojca i pozostawanie na jego wyłącznym utrzymaniu.
Ponadto w dniu 9 lutego 2018 r. został przeprowadzony wywiad ze skarżącym, który oświadczył, ze jego syn M. zamieszkuje z nim i pozostaje wyłącznie na jego utrzymaniu. Podczas wywiadu środowiskowego ten syn nie był obecny, gdyż przebywał na feriach zimowych, w związku z czym pracownik socjalny nie był w stanie jednoznacznie stwierdzić czy okazany mu pokój dziecka, ubrania oraz podręczniki syna są aktualne, czy też pozostawione po wyprowadzce syna M. K. do jego matki A. K. w marcu 2017 r.
Organ zaznaczył, że pracownicy socjalni w dniu 20 marca 2018 r. ponownie udali się pod adres ul. [...] w G. w celu potwierdzenia, że dziecko zamieszkuje ze skarżącym i będzie wychodzić do szkoły, jednakże nie zastali nikogo przed godziną 7.30 w domu. Jednocześnie skarżący pomimo odebrania pisma o kolejnym wyznaczonym terminie wywiadu środowiskowego nie był obecny w tym czasie w domu. Skarżący w dniu 8 lutego 2018 r. skontaktował się z organem w celu ustalenia terminu spotkania. Pracownik socjalny w dniu 15 lutego 2018 r. dostarczył informację, że miejsce zamieszkania syna M. nie uległo zmianie. Ponadto poinformowano, że A. K. na prośbę syna M. w dniu 13 lutego 2018 r. w godzinach wieczornych zawiozła go do skarżącego, ponieważ następnego dnia miała odbyć się wizyta pracownika socjalnego w mieszkaniu.
Jednocześnie organ wskazał, że wystąpił o udostępnienie danych do A w G., Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr [...] – Liceum Ogólnokształcące nr [...] w G. i Komisariatu [...] Policji w G. Zgodnie z informacją otrzymaną od tych instytucji syn M. K. przebywa zarówno u skarżącego przy ul. [...] w G. jak i u swojej matki, która zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w G. sprawuje pieczę nad synem M. Równocześnie na wywiadówki i konsultacje do szkoły uczęszczają oboje rodziców. Komisariat Policji [...] w G. podał informację, że syn na chwilę obecną przebywa razem ze skarżącym, co wynika z lokalizacji szkoły w pobliżu miejsca zamieszkania skarżącego. Ponadto poinformowano, że pieczę nad obojgiem dzieci sprawuje A. K., która oświadczyła, że syn przebywa u niej równie często co u ojca i współdzieli z nim koszty utrzymania syna.
Organ powtórzył, że zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia [...]r. pieczę nad obojgiem dzieci sprawuje A. K., która w opinii sądu identyfikuje się z nimi emocjonalnie, uczuciowo, buduje z nimi pozytywne relacje oraz posiada predyspozycje odpowiednie dla pełnienia pieczy nad dziećmi. Natomiast skarżący w relacjach z dziećmi występuje bez poszanowania ich zdania oraz narzuca własne bez względu na oczekiwania dzieci. Jednocześnie nie identyfikuje się z dziećmi emocjonalnie, nie deklaruje uczuć i troski o potrzeby dzieci. Ponadto skarżący zgodnie z postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] został zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz dzieci.
Organ I instancji w konkluzji wskazał, że styczność skarżącego z synem M. ma charakter kontaktów z dzieckiem, a nie sprawowania nad nim opieki. Ponadto matka dziecka jako pierwsza złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na to dziecko.
W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77, art. 80 § 1 k.p.a. oraz art. 15 i 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z dnia 11 lutego 2016 r. poprzez nierzetelne przeprowadzenie wywiadu, a w konsekwencji nie ustalenie w sposób rzetelny stanu faktycznego, poczynienie sprzecznych ustaleń faktycznych przez Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w decyzji oraz brak weryfikacji stanowiska A. K., które nie polega na prawdzie, a złożone przez nią oświadczenie jest w istocie nieprawdziwe, co powinno wywołać określone skutki prawne.
Skarżący podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia względnie przekazanie sprawy w celu ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponadto na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, celem pełnego ustalenia miejsca stałego zamieszkania uprawnionego M. K.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że syn z nim zamieszkuje. Adres skarżącego był podany w szkole oraz podczas postępowań sadowych. Skarżący zarzucił sprzeczność w ustaleniach poczynionych przez OPS w G., gdyż wskazano, że syn na chwilę obecną przebywa stale razem ze skarżącym, a jego przebywanie jest podyktowane względami praktycznymi - lokalizacją w pobliżu szkoły do której syn uczęszcza, a z drugiej strony przyjmuje, że przebywa on u matki równie często co u ojca i współdzieli z nim koszty utrzymania syna. Ponadto skarżący ponosi koszty codziennego utrzymania syna. Ponadto policja ustaliła, że miejsce stałego zamieszkania M. K. znajduje się przy ul. [...], jednakże zostało to zignorowane przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżący zarzucił także brak rozpytania syna M. co do miejsca zamieszkania oraz zarzucił jego matce nakłanianie syna do składania fałszywych zeznań przed Sądem Rejonowym w G.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy sporną decyzję organu I instancji.
Kolegium przywołało zastosowane przepisy prawne. W szczególności powołało definicję rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm., dalej ustawa). Zdaniem Kolegium w sprawie znajduje zastosowanie reguła, zgodnie z którą świadczenie jest przyznawane temu z rodziców, które pierwsze złoży wniosek Ponadto Kolegium zacytowało art. 22 ustawy.
Kolegium wskazało, że w toku postępowania o rozwód małżeństwa skarżącego i A. K. Sąd Okręgowy w G. na czas trwania postępowania ustalił miejsce zamieszkania małoletnich dzieci w tym M. K. przy matce A. K. Ponadto organ odwoławczy nie zakwestionował tego, że M. K. okresowo przebywa u ojca, a skarżący na bieżąco uczestniczy w procesie opiekuńczo - wychowawczym syna. Syn często odwiedza ojca i zostaje u niego w mieszkaniu na noc.
Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie wydano orzeczenia o opiece naprzemiennej. Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącego, że dopuszczalne jest ustalenie miejsca zamieszkania dzieci skarżącego w miejscu innym, niż wynika to z postanowienia o ustaleniu miejsca ich pobytu. Organy nie są uprawnione do prowadzenia ustaleń podważających treść takiego orzeczenia. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że syn M. K. stale mieszka z matką, a jedynie incydentalnie zostaje na noc u skarżącego.
W konkluzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 22 ustawy faktyczną opiekę nad dzieckiem M. K. sprawuje matka A. K. zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w G. [...] z dnia [...]r., to świadczenie wychowawcze przysługuje A. K. Przyjmując natomiast, że oboje rodzice sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, następujących po sobie okresach i że obojgu rodzicom pozostawiono władzę rodzicielską świadczenie wychowawcze również przysługuje A. K. ponieważ jako pierwsza złożyła wniosek o przedmiotowe świadczenie.
W skardze do WSA w Gliwicach skarżący zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego:
1. poprzez naruszenie art. 6 kpa, a w konsekwencji działanie organu administracji publicznej z naruszeniem przepisów prawa, podczas gdy powinien on działać na ich podstawie, a prawidłowe zastosowanie przepisów prawa jest uwarunkowane uprzednim rzetelnym ustaleniem stanu faktycznego, gdyż w przeciwnym wypadku to fikcja tworzona na potrzeby postępowania, w oparciu o którą dokonywana jest subsumpcja,
2. poprzez przyjęcie rozstrzygnięcia z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z treści art. 7 k.p.a., co na gruncie niniejszego postępowania oznacza brak należytej staranności wymaganej od urzędników i nie przeprowadzenie czynności z urzędu, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,
3. poprzez naruszenie art. 7b k.p.a., poprzez brak współdziałania organów administracji publicznej ze stroną, w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, poprzez wadliwe wykonanie czynności ustalających stan faktyczny, w tym wywiadu środowiskowego, a w konsekwencji wydanie błędnego rozstrzygnięcia,
4. poprzez naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. i takie prowadzenie postępowania w sprawie złożonego wniosku, które budzi brak zaufania do władzy publicznej i opieranie decyzji administracyjnych o fałsz intelektualny (art. 271 § 1 lub 3 kk, przy zast. art. 273 kk), a nadto nie kierowanie się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a w konsekwencji przyznanie świadczenia wychowawczego należnego dla M. K. do rąk osoby nieuprawnionej,
5. poprzez ukrywanie istotnych okoliczności w związku z bezzasadną odmową złożonego wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego i przyznanie świadczenia z wniosku A. K. opartego o składanie fałszywych oświadczeń przez ww. i poświadczenie nieprawdy przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. i upoważnionych pracowników,
6. przez organ odwoławczy poprzez naruszenie art. 8 § 1 k.p.a., a polegające na bezkrytycznym przyjęciu stanu faktycznego ustalonego w sposób przestępczy przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G., wobec braku weryfikacji podniesionych w odwołaniu zarzutów i w istocie powieleniu poświadczenia nieprawdy w zaskarżonej decyzji,
7. poprzez naruszenie art. 9 k.p.a., a dopiero wskutek postanowienia z dnia [...]r. wydanego przez SKO w sprawie sygn. akt [...], możliwe stało się należyte i wyczerpujące informowania skarżącego jako strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,
8. poprzez naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. i takie prowadzenie postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego dla M. K., które w konsekwencji zarzutu 6, uniemożliwiły czynny udział w każdym stadium postępowania,
9. poprzez niezastosowanie dyspozycji z art. 77 § 1 k.p.a, a w konsekwencji nie wypełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co skutkowało dokonaniem błędnych i sprzecznych ustaleń faktycznych opartych o fałszywe oświadczenia A. K. i poświadczenie nieprawdy przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. i podległych pracowników, jak również przeprowadzenie w sposób wadliwy wywiadu środowiskowego tj. jego nie przeprowadzenie lub wadliwe przeprowadzenie,
10. obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez poczynienie dowolnych i błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji naruszenie art. 80 § 1 k.p.a., podczas gdy zasadą jest swobodna ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a w szczególności dotyczy to:
- bezpodstawnego przyjęcia, iż syn M. K. funkcjonuje w trybie opieki naprzemiennej, wobec odmiennych ustaleń czynionych przez Społecznego Kuratora Sądowego M. S., w sprawozdaniach w sprawie kuratorskiej prowadzonej pod sygn. akt [...] (poprzednio [...]), podczas gdy uprawniony - małoletni M. K. mieszka ze skarżącym i pozostaje na jego wyłącznym utrzymaniu,
- sprzeczności ustaleń dokonanych przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G., z ustaleniami dokonanymi przez Społecznego Kuratora Sądowego i Sąd Rejonowy w G., który zatwierdzał sprawozdania przez kuratora,
- pominięcie okoliczności związanych z wystąpieniem A. K. do Sądu Rejonowego w G., z wnioskiem u wydanie dziecka – M. K. - sygn. akt [...], a zatem małoletni M. K. nie mieszkał z matką i nie chce mieszkać, co skutkować musi naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 § 1 k.p.a., a nadto poświadczenie nieprawdy w celu wyłudzenia nienależnych świadczeń,
11. poprzez niezastosowanie wytycznych z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 1 k.p.a., poprzez brak ustawowych elementów uzasadnienia, brak rozważań i podania jasnych kryteriów dokonanych ocen.
Skarżący zarzucił także:
12. naruszenie prawa materialnego, w postaci art. 4 ust 1 i 2 ustawy poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sposób nierzetelny, a w konsekwencji nie ustalenie stanu faktycznego, bowiem gdyby wywiad środowiskowy został przeprowadzony prawidłowo, to musiałby doprowadzić do stwierdzenia, iż przyznanie świadczenia z wniosku A. K. jest bezpodstawne, biorąc pod uwagę ustalenia faktyczne, iż syn M. mieszka ze skarżącym i to on jest opiekunem faktycznym dziecka, a sytuacja jest absurdalna i świadczy o wadliwym ustaleniu stanu faktycznego,
13. naruszenie art. 15 ust 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji naruszenia art. 6 k.p.a., co spowodowało wydanie błędnej decyzji o przyznaniu świadczenia na rzecz M. K. z wniosku A. K.,
14. naruszenie art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z dnia 11 lutego 2016 r. poprzez jago niezastosowanie, a w konsekwencji naruszenia art. 6 k.p.a.,
15. nierozpatrzenie zarzutów podniesionych w treści odwołania, a w konsekwencji nierozpatrzenie przez SKO środka odwoławczego w sposób rzetelny.
Skarżący podnosząc te zarzuty wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego, wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, poprzez przyznanie świadczenia wychowawczego dla M. K. oraz zobowiązanie właściwego organu do wszczęcia postępowania w sprawie przyznanego świadczenia dla małoletniego M. K. do rąk A. K. na podstawie art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że cała argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji sprowadza się do stwierdzenia, że A. K. legitymuje się postanowieniem o powierzeniu pieczy nad małoletnimi synami w sytuacji, gdy syn M. nie chce mieszkać z matką. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego brak jest jakichkolwiek ustaleń faktycznych w realiach niniejszej sprawy, brak jest rozważań, a także uzasadnienia prawnego, a zasadza się ono "na przeklejeniu" w sposób zrozumiały całego ciągu przepisów, bez analizy prawnej i przeprowadzonej oceny dowodów.
Zdaniem skarżącego dziecko przebywa u niego, co potwierdzają opinie kuratora i są one sprzeczne z ustaleniami Dyrektora OPS. Zwrócił uwagę, że jego matka wystąpiła do Sądu powszechnego o wydanie małoletniego syna M. co wskazuje na zamieszkiwanie ze skarżącym. Skarżący zauważył, że matka otrzymuje świadczenie wychowawcze nienależnie i składała fałszywe oświadczenia w sprawie. Podniósł także, że wywiad środowiskowy został przeprowadzony wadliwie, bo nie ujawnił faktu zamieszkiwania ojca z dzieckiem.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Skarżący w piśmie z dnia 17 września 2018 r. zawarł polemikę z treścią odpowiedzi na skargę. Na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. oświadczył, że syn zamieszkuje razem z nim, znajduje to potwierdzenie w oświadczeniach kuratora i wniósł o przeprowadzenie dowodu ze sprawozdań kuratora sądowego .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja SKO w Katowicach została wydana zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 listopada 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Ponadto w myśl art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 14 ustawy, ilekroć w tej ustawie mowa jest o pierwszym dziecku, oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2), do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3).
Definicja rodziny zawarta jest w art. 2 pkt 16 ustawy. Zgodnie z tym przepisem rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.
Ponadto zgodnie z art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się.
Jak wynika z akt sprawy, w trakcie postępowania o rozwód pomiędzy skarżącym a żoną A. K. Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt [...] orzekł o oddaleniu wniosku skarżącego o powierzenie mu wykonywania władzy rodzicielskiej oraz powierzył na czas trwania postępowania pieczę nad dziećmi A. K. wraz ze wskazaniem, że miejsce zamieszkania dzieci jest miejsce zamieszkania matki. Z powyższego jednoznacznie wynika, że zdaniem Sądu Okręgowego miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania matki oraz co istotne nie wydano orzeczenia o opiece naprzemiennej. Okoliczność, że syn okresowo przebywa w miejscu zamieszkania ojca nie oznacza, że tam znajduje się miejsce zamieszkania dziecka. Należy podkreślić, że miejsce pobytu syna skarżącego przy matce oznacza, że dziecko w miejscu zamieszkania matki ma pobyt stały. W związku z tym każdorazowy pobyt dziecka w innym miejscu należy traktować jak pobyt tymczasowy.
Ponadto z analizy językowej art. 2 pkt 16 wynika, że fakt ustanowienia opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu musi wynikać z orzeczenia sądu, aby wywołać skutek określony w tym przepisie. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 sierpnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 947/17), na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a jednoczesne zaliczenia go do odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wyjątkowo. Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji o czym pisano wyżej, skarżący nie posiada odpowiedniego orzeczenia sądowego stwierdzającego opiekę naprzemienną nad synem M. W konsekwencji brak jest możliwości zaliczenia syna M. za członka rodziny skarżącego.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargowym skarżący nie jest uprawniony do ubiegania się o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna M. K., gdyż ten syn należy do rodziny A. K. To A. K. tworzy rodzinę razem ze swoimi dziećmi, w tym synem M. Jak wspomniano już wyżej, Sąd Okręgowy w G. na czas trwania postępowania o rozwód ustalił miejsce zamieszkania małoletnich dzieci przy matce A. K. Nadto dokonane przez organ I instancji ustalenia w sprawie, oparte przede wszystkim o wyniki wywiadu środowiskowego potwierdzają, że miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania matki, ojciec opiekuje się dzieckiem okresowo a zakres kontaktów ojca z dzieckiem M., jego opieka wobec niego sprawowana nie pozostaje w związku z istnieniem opieki naprzemiennej ustalonej orzeczeniem sądowym, o której orzeka Sąd. NSA w wyroku z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2997/17 podał, że organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Tam też NSA stwierdził, że na zasadzie art. 2 § 1 k.p.c. – ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, co skład orzekający w całości podziela .
Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy administracji nie były uprawnione do prowadzenia postępowania z art. 22 ustawy, bowiem w sprawie nie wystąpił zbieg prawa rodziców do otrzymania wnioskowanego świadczenia, bowiem to żona skarżącego razem z dziećmi tworzą rodzinę w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy. W konsekwencji powyższego zarzuty zawarte w skardze naruszenia przepisów prawa procesowego są niezasadne albowiem postępowanie przez organy orzekające w sprawie zostało przeprowadzone w sposób należyty, stan faktyczny został w sposób prawidłowo ustalony i zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Końcowo odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu ze sprawozdań kuratora sądowego w trybie art. 106 p.p.s.a to zauważyć należy iż nie jest zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zastosowanie ma zatem w/w przepis jedynie wtedy istnieją istotne wątpliwości związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Takich wątpliwości skład orzekający w odniesieniu do zaskarżonej decyzji nie miał z tego zatem względu, wniosek dowodowy sformułowany w skardze nie mógł być uwzględniony.
Wobec powyższego Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło