IV SA/Gl 798/18

WyrokWSA w Gliwicach2019-02-26

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Marzanna Sałuda, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pomoc w przenoszeniu meldunków dla oddziałów partyzanckich w czasie wojny, świadczona przez osobę nieletnią, może być uznana za "pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach" w rozumieniu ustawy o kombatantach, uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 9, 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe poinformowanie strony o przesłankach materialnoprawnych, które nie zostały spełnione, oraz brak zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu. W konsekwencji, strona nie miała możliwości skutecznego wykazania spełnienia tych przesłanek. Pomoc w przenoszeniu meldunków, nawet świadczona w czasie wojny, nie może być automatycznie utożsamiana z "pełnieniem służby" w rozumieniu ustawy, a organ powinien był podjąć szersze działania wyjaśniające, uwzględniając trudności dowodowe wynikające z upływu czasu i konspiracyjnego charakteru działalności.
Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, wskazując na pomoc udzielaną partyzantom w czasie wojny jako łącznik. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnień, uznając, że pomoc ta nie stanowi "pełnienia służby" w rozumieniu ustawy, a także podnosząc kwestię wieku wnioskodawcy w czasie wojny i brak odpowiedniego udokumentowania. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez Szefa Urzędu, strona wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. WSA uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S.R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. S. R. dalej strona, skarżący zwrócił się do Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich wskazując w nim, że w czasie wojny pomagał jako małoletni partyzantom jako łącznik. Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego dalej ustawa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 276) odmówił przyznania uprawnień kombatanckich. Uzasadniając decyzję organ podniósł, iż analiza materiału dowodowego pozwala wykluczyć, by do strony miał zastosowanie przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy wedle, którego za działalność kombatancką uznaje się "pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945". Wskazał na wyrok NSA z 12.08.1993 r. (sygn. akt SA/Wr 243/93), gdzie stwierdzono, iż pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, np, zaopatrzeniowych, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności. Organ zaznaczył, iż wprawdzie w powołanym przepisie ustawodawca nie wprowadził granicy wieku jako warunku przyznania uprawnień, jednakże konieczne jest wykazanie, że osoba ubiegająca się o uprawnienia pełniła służbę w organizacji - zaś możliwość pełnienia służby wiązała się ściśle z osiągnięciem odpowiedniego wieku. Zauważył iż dla ZWZ -AK obowiązująca była Instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 t., która w pkt 5a stanowiła, "członkiem ZWZ-AK może być każdy Polak (każda Polka nieposzlakowanej czci, poczynając od lat 17-tu, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez, zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisaną przysięgę (Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945 t. 1, Warszawa 1990, s. 12). W późniejszym okresie granice wieku dla osób wstępujących do organizacji obniżono do ukończenia 16 roku życia. Organ podniósł, iż wprowadzenie granicy wiekowej spowodowane było obawą, że osoby młodsze z uwagi na mniejszą odporność fizyczną i psychiczną na metody śledcze stosowane przez okupanta mogą doprowadzić do dekonspiracji oddziałów w razie aresztowania i przesłuchiwania. Zaznaczył, iż Komendant Główny Armii Krajowej gen. Stefan Rowecki Grot wydał w dniu 28 lipca 1942r. rozkaz: po nazwą "Sposób przyjmowania członków do PZP [Polski Zawiązek Powstańczy - wewnętrzny kryptonim AK] zbierający następujące dyrektywy: (...) nakazuję (...) 1) zachowywać przy przyjmowaniu pojedynczych ludzi jak najdalej posuniętą ostrożność. Przed wprowadzeniem kandydata do szeregów prowadzić skrupulatnie wywiad odnośnie jej osoby. Starannie zbadać jego dotychczasowe nastawienie do sprawy narodowej, jego dotychczasowe kontakty, środowisko, w którym się obraca i pracuje, stosunki rodzinne, itp. Ustalić, jakimi drogami szukał kontaktu z PZP... Z treści rozkazu zdaniem organu wynika jednoznacznie, że dotyczy on osób dorosłych. Organ podkreślił, iż za aktualne należy uznać spostrzeżenia zawarte w opinii Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej pozyskanej dla potrzeb innego postępowania, gdzie zawarto stanowisko, iż konieczne jest odróżnienie współdziałania ludności z polską konspiracją niepodległościową od rzeczywistego uczestnictwa w organizacji konspiracyjnej. Na znacznych obszarach ziem polskich organizacja cieszyła się szerokim poparciem ludności i znaczna jej część świadczyła ZWZ-AK różne przysługi. Zdaniem organu oświadczenie strony o niesieniu pomocy partyzantom świadczy o patriotyzmie i poświęceniu dla Ojczyzny, jednak nie jest tożsame ze służbą wojskową w szeregach organizacji konspiracyjnej. Ponadto podkreślił organ, iż strona nie udokumentowała w żaden sposób swojego wniosku. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie zgodziła się z wydaną decyzją. Podniosła, iż czuje się pokrzywdzona ponieważ narażała swoje życie i wtedy nikt nie pytał o wiek i podobnie nie mówił, że czegoś nie wolno. Wskazał, iż zarówno M., jak i Z. czy W. A. dawno nie żyją, i nie zna nikogo żyjącego kto mógłby to potwierdzić. Po wyzwoleniu był represjonowany, ubowiec przyłożył mu pistolet do głowy chcąc zabić. Także w samochodzie marki [...] odkręcono mu wszystkie koła zostawiając dla niepoznaki po jednej śrubie abym zginął. Skradziono także wtedy wszystkie dokumenty, a Policja nie chciała podjąć żadnych działań. Był osobą represjonowaną i niewygodną ówczesnej władzy. W chwili obecnej jest osobą bardzo schorowaną. Decyzją z dnia [...] nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich . Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przywołał treść art. 22 ust. 1 ustawy zgodnie z którym o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Zaznaczył, iż dla uzyskania uprawnień kombatanckich konieczne jest złożenie przez zainteresowaną osobę wniosku, rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego oraz, poparcie tego wniosku odpowiednimi dowodami i one to winny dokumentować działalność kombatancką lub równorzędną wnioskodawcy lub podleganie przez niego represjom określonym w ustawie. Ograniczenie się wyłącznie do uprawdopodobnienia okoliczności objętych dyspozycją poszczególnych przepisów ustawy nie jest wystarczające. Po przywołaniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy Szef Urzędu stwierdził, iż analiza dowodów z akt sprawy prowadzi do wniosku, że strona z uwagi na charakter spełnianych czynności nie pełniła służby w organizacji konspiracyjnej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy lecz jedynie mogła wykonywać na jej rzecz czynności pomocnicze. Nawet gdyby uznać zeznania strony to opisanych przez nią działań, w ocenie Szefa Urzędu, nie można uznać za służbę, gdy zakres jej czynności polegał przede wszystkim na incydentalnej pomocy przy przenoszeniu meldunków oddziałom partyzanckim. Przywołał organ wyrok NSA z 8.09.2004r. (OSK 557/04) gdzie stwierdzono, że działalność ograniczająca się do dostarczania meldunków i informacji o ruchach wojsk nie może być traktowana jako służba w ugrupowaniach podziemnych. Podobnie WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1052/04 wyjaśnił, iż: "Pomoc przy przekazywaniu informacji nie może być tożsama z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach w rozumieniu ustawy. W konsekwencji powyższego za w pełni uprawnione organ uznał przyjęcie, że wnioskodawca nie pełnił służby w organizacji podziemnej, ale co najwyżej współpracował z wymienioną organizacją wykonując na jej rzecz czynności pomocnicze o charakterze adekwatnym do jego wieku w czasie wojny. To zaś było działanie, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikami ruchu oporu ,a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym drugim przypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny wojskowej obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Działalność ta nie stanowi podstawy przyznania uprawnień kombatanckich. Organ wyjaśnił, iż współpraca z organizacją podziemną zgodnie z przepisami ustawy o kombatantach. jak również zgodnie z orzecznictwem sądowym: wyrokiem NSA z 12.04.2002r. (sygn. akt V SA 796/ 94), wyrokiem NSA z 10.04. 2002r. (sygn. akt V SA 2157/ 01) nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Tego rodzaju aktywność jaka miała miejsce w przypadku strony nie może być utożsamiana z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Szefa Urzędu do Sprawi Kombatantów i Osób z dnia [...] strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, a w związku z tym błędne przyjęcie że nie przysługują uprawnienia kombatanckie, naruszenie przepisów materialnych poprzez błędne przyjęcie, iż w czasie wojny była zbyt młoda, aby przyznać obecnie uprawnienia kombatanckie. W związku z powyższym wniesiono o zmianę decyzji w powyższym zakresie i przyznanie uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi nie podzielając zasadności zarzutów . Pismem z dnia wyznaczony z urzędu pełnomocnik radca prawny L. P. podtrzymał skargę osobistą strony. Uzupełniając skargę postawił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji ich niezastosowanie i odmówienie przyznania uprawnień kombatanckich stronie w sytuacji, gdy stronie nie zapewniono czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez jej wysłuchanie, a nadto organ nie dążył w ramach prowadzonej sprawy do ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wysłanie zapytań m.in. do Instytutu Pamięci Narodowej, a także innych instytucji mogących posiadać informacje wskazane przez stronę, a nadto nierozpatrzenia wniosku strony o podjęcie z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Postawił też zarzuty naruszenia prawa materialnego; art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez rozpatrzenie złożonego wniosku w sytuacji, gdy organ powinien wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku z uwagi, na brak rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji; art.1 ust. 2. pkt. 3 ustawy o kombatantach poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż strona ze względu na charakter wykonywanych przez siebie czynności nie mogła pełnić służy w sytuacji gdy zajmowanie stanowiska łącznika w organizacji podziemnej jest pełnieniem służy w tej organizacji, uzasadniającym przyznanie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu skargi zakwestionował pogląd organu, iż zajmowanie stanowiska łącznika w organizacji podziemnej nie jest pełnieniem służby w tej organizacji, uzasadniającym przyznanie uprawnień kombatanckich (tak wyrok WSA z siedzibą w Lublinie z dnia 17 grudnia 2004 r" sygn. II SA/Lu 272/04). Zwrócił uwagę na wyrok WSA z siedzibą w Białymstoku z 22 listopada 2005 r. (sygn. akt. II SA/Bk 658/05) zgodnie z którym w ustawie o kombatantach oraz o niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie zdefiniowano pojęcia "pełnienia służby", tym samym należy uznać, że musi być ono brane zawsze na tle konkretnego stanu faktycznego. Podkreślił, iż znaczenie wieku dla uznania czyjejś działalności za działalność kombatancką nie ma znaczenia gdyż ustawa nie czyni w żadnym miejscu takiego ograniczenia. Przywołał wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1995 r. w sprawie o sygn. akt. SA/Kr 2891/94 gdzie orzeczono, iż z treści art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 17 poz. 75) wynika, że za kombatanta można uznać również osobę, która z racji wieku nie mogła uczestniczyć w walce lub działaniach zbrojnych, ale wykonywała czynności usługowe. Zaznaczył, iż organ nie zwrócił się do instytucji takich jak Instytut Pamięci Narodowej z zapytaniem czy dowódcy o wskazanych we wniosku pseudonimach rzeczywiście istnieli i działali we wskazanym okresie i miejscu, nie ustalił także, ani nie zwrócił się do Państwowych archiwów celem odnalezienia, czy dani Dowódcy istnieli oraz, czy wydawali polecenia osobie pod pseudonimem [...] Nadto Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien był wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku celem przedłożenia rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji o którym mowa w art. 22 § 1 ustawy o Kombatantach, czego nie uczynił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia braku naruszeń prawa a wobec tego nieuwzględnienia skargi – sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a) W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym kontekście stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy rozstrzygnięciu wniosku skarżącego o przyznanie uprawnień kombatanckich doszło do naruszenia norm postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana z uchybieniem norm art. 7, art. 9 oraz art. 79a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Podstawę materialno-prawną zaskarżonego orzeczenia stanowił przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 276). Powołany przepis prawa stanowi, że za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Po myśli przepisu art. 21 ust. 1 ustawy, normującym warunki przysługiwania uprawnień ustawowych - uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2. Z kolei według art. 22 ust. 1 ustawy o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Rekomendacji udziela się bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia zgłosi zamiar wstąpienia do stowarzyszenia. Jakkolwiek z brzmienia art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie aplikującej, jej wniosek bowiem winien być udokumentowany, to wszakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia zgodnie z art. 7 k.p.a. wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w szczególności zaś do respektowania także pozostałych fundamentalnych reguł postępowania związanych z obowiązkami informacyjnymi organu oraz zapewnienia stronie pełnych gwarancji procesowych pozwalających na umożliwieniu stronie przejawiania przez nią aktywności dowodowej. W orzecznictwie podkreśla się na tle stosowania komentowanego przepisu, że w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich, często z uwagi na upływ czasu, jak również konspiracyjny charakter prowadzonej działalności, przedłożenie przez wnioskodawcę jednoznacznych dowodów na potwierdzenie tej działalności jest utrudnione, zatem w takich sytuacjach obowiązek współdziałania w ustaleniu prawdy obiektywnej spoczywa na organie (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2005 r., sygn. II OSK 117/05; LEX nr 188689). Współdziałanie w tej materii wyraża się również poprzez konieczność realizacji zasady informowania stron, wynikającej z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym to przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Koresponduje z tą zasadą kolejna reguła – z art. 11 k.p.a. – nakładająca na organy powinność wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Dopełnieniem powyższych reguł procesowych jest zapisany w art. 10 § 1 k.p.a. obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Po nowelizacji k.p.a. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, opublikowaną w Dz.U. z 2017 r. poz. 935) wprowadzono do procedury administracyjnej dodatkowy obowiązek ściśle powiązany z regułami zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i informowania. Zgodnie bowiem z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na zadanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W myśl § 2 wskazanego przepisu - w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a. Jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. W tych przypadkach strona będzie zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego. W tym kontekście niewystarczające jest informowanie strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z w/w art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania stronie przesłanek, których spełnienie zależy od strony, a które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Organ na podstawie art. 79a k.p.a. powinien wskazać stronie przesłanki, których spełnienie jest konieczne do wydania decyzji pozytywnej. Dotyczy to przesłanek, na których zaistnienie strona ma lub może mieć obiektywnie wpływ. W kontekście zatem powołanej regulacji art. 79a § 1 k.p.a., bez wątpienia dla prawidłowego stosowania tego przepisu, organ winien w piśmie zawiadamiającym stronę ściśle określić, jakie to konkretne przesłanki prawa materialnego w stanie faktycznym i prawnym sprawy nie zostały spełnione lub wykazane, a których spełnienie lub wykazanie jest konieczne do wydania decyzji pozytywnej. Ogólnikowa, bliżej nie sprecyzowana w tej materii wypowiedź organu nie spełnia funkcji jakiej ma służyć komentowany przepis proceduralny i stanowi jego naruszenie. Tymczasem w rozpatrywanej sprawy jak to wynika z akt sprawy organ kierując swe pismo do strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika –w zawiadomieniu z 15.02.2018r. wskazał ogólni,e iż nie zostały spełnione przesłanki prawa materialnego, przy czym ich treści nie przytoczył. Wskazał jedynie, iż ustawa kombatancka przewiduje przyznanie uprawnień kombatanckich jedynie żołnierzowi organizacji niepodległościowej w czasie II wojny światowej, który złożył przysięgę wojskową. Nie sprecyzował przy tym, o spełnienie jakich konkretnie okoliczności chodzi (nie przytoczył ścisłego brzmienia treści normy materialnoprawnej normującej to zagadnienie. Nie wskazał też za pomocą jakich środków dowodowych strona może potencjalnie wykazać ich istnienie. Nie wskazano także brzmienia art. 22 ustawy normującego zagadnienie iż decyzja administracyjna w sprawie spełnienia warunków przysługiwania uprawnień ustawowych może być wydana dopiero przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie nie tylko udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby ale i rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji, co ze strony wnioskodawcy było niezbędne dla pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku. Uszczegółowienie w tym zakresie, nastąpiło dopiero w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdzie wskazano, że brak jest podstaw do uznania, że strona pełniła służbę w organizacji konspiracyjnej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy, gdyż zainteresowany nie udokumentował działalności kombatanckiej lub równorzędnej lub podlegającej represjom określonym w ustawie. Wskazano przy tym iż działania strony nie wyczerpują służby w organizacji podziemnej a co najwyżej świadczą o współpracy z AK . Podobnie w zawiadomieniu z dnia 24.04.2018r nie wskazano brzmienia art. 22 ustawy stanowiącego o tym iż decyzja administracyjna w sprawie spełnienia warunków przysługiwania uprawnień ustawowych może być wydana dopiero na podstawie nie tylko udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby ale i rekomendacji stowarzyszenia. Także i w tym zawiadomieniu w sposób ogólny stwierdzono, iż wniosek strony nie spełnia przesłanek z art. 1-4 ustaw o kombatantach nie podając przy tym ich treści . W takim stanie rzeczy, strona została pozbawiona w postępowaniu administracyjnym możliwości dowodzenia spełnienia opisanych przesłanek przez podjęcie określonych czynności procesowych, co wyraźnie wyartykułowano na etapie postępowania sądowoadministracyjnego zwłaszcza w uzupełnieniu skargi podnosząc iż rzeczą organu było chociażby zasięgnięcie wiedzy w Instytucie Pamięci Narodowej zwłaszcza iż wnioskodawca podawał pseudonimy osób z AK, które zlecały mu dokonywanie określonych czynności, wskazał na swój pseudonim i obszar w jakim nosił meldunki dla oddziału AK . Nieprawidłowe działanie organu nie pozwoliło zatem stronie na pełną orientację w jej sytuacji materialnoprawnej i procesowej, uniemożliwiając jej realizację uprawnień procesowych. Niezależnie od powyższych uwag zdaniem składu orzekającego wyjaśnienia wymagała okoliczność podnoszona we wniosku z 29.12.2017r. kiedy strona odbywała studia wojskowe w D. W tych okolicznościach sprawy zaskarżoną decyzję należało uchylić na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. , o czym orzeczono jak sentencji wyroku. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni uwagi Sądu i po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyda adekwatne do dokonanych ustaleń rozstrzygnięcie w sprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło