IV SA/Gl 884/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 lipca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi Ł. S. w dniu [...] nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł zarzuty dotyczące zaskarżonej decyzji. Równocześnie zadeklarował, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej [...]. Jest natomiast właścicielem mieszkania o powierzchni [...]. Miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawcy wykazany został jako [...], na co składa się pobierana przezeń [...] w wysokości [...] oraz [...] jego małżonki w kwocie [...]. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające, zarządzeniem z dnia [...]. skarżącego wezwano do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, które zostały w nim wykazane. W odpowiedzi Ł. S. nadesłał pismo procesowe, w którym określił, że wysokość miesięcznych kosztów utrzymania jego gospodarstwa domowego wynosi [...]. Przedłożył także decyzję ustalającą wysokość pobieranej przezeń [...], decyzję ustalającą wysokość [...] jego małżonki oraz kserokopie dokumentów potwierdzających wydatki poniesione z tytułu czynszu, składek ubezpieczeniowych, [...] i opłat za tzw. media. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku Ł. S. należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623). Tymczasem skarżący do osób takich nie należy. Trzeba bowiem zaznaczyć, że miesięczny dochód przypadający na jego dwuosobowe gospodarstwo domowe wynosi [...] netto (patrz: nadesłane decyzje [...] ustalające aktualną wysokość [...] skarżącego i [...] jego żony). Z oświadczeń wyżej wymienionego nie wynika przy tym aby zachodziły w jego przypadku nadzwyczajne okoliczności (np. ciężka, obłożna choroba, nieprzewidziane zdarzenia losowe) mogące powodować konieczność ponoszenia nadzwyczajnie wysokich wydatków. Wnioskujący podał wprawdzie, że pokrywa koszty zakupu leków w wysokości [...] miesięcznie, jednak pomimo wyraźnego wezwania nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów (np. stosowne faktury VAT lub paragony) mogących ten fakt potwierdzać. Tym niemniej, nawet uwzględniwszy okoliczność ponoszenia przez Ł. S. rzeczonych obciążeń finansowych stwierdzić przyjdzie, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania, nie powinno spowodować uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych jego rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem nie sposób zgodzić się aby skarżący lub jego małżonka mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kosztów związanych z niniejszą sprawą, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi wynoszącego [...]. Osiągają oni bowiem dochód, który przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu powinien z łatwością umożliwić opłacenie przywołanej kwoty, bez konieczności rezygnowania z zaspokojenia elementarnych potrzeb dwuosobowego gospodarstwa domowego. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że zgodnie z oświadczeniami Ł. S. (patrz: pismo procesowe z dnia [...]) pokrywa on opłatę z tytułu korzystania z telewizji kablowej w kwocie [...] miesięcznie. Nie budzi zaś wątpliwości, że wskazany wydatek nie może zostać uznany za przeznaczony na zaspokojenie podstawowej potrzeby życiowej. Skoro zatem skarżący jest w stanie pokrywać tego rodzaju koszty, to brak jest podstaw do zastosowania wobec niego dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.