IV SA/Gl 939/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia del. WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ż. decyzją z dnia [...] r., nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u A. Z. przewlekłej choroby narządu [...] spowodowanej [...], wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzję tę wydano w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenia lekarskie: Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r., nr [...] i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., nr [...]. Na podstawie oceny narażenia zawodowego, w związku z przywołanymi orzeczeniami lekarskimi organ uznał, że brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby narządu [...] spowodowanej [...]. Od decyzji tej odwołała się A. Z. podnosząc, iż nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia i brakiem rozpoznania u niej choroby zawodowej narządu [...]. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie z dnia [...] r., podniosła, że od [...] r. jest pod stała kontrolą lekarza [...], a od dwóch lat, dodatkowo pod kontrolą [...]. Ze względu na stan zdrowia trzykrotnie korzystała z leczenia sanatoryjnego, dwukrotnie z urlopu [...], Ponadto, ze względu na stan zdrowia, miała przyznaną zniżkę godzin ([...] r. – [...]r.). Zaakcentowała, że gdyby "nie miała podstaw do starania się o chorobę zawodową", to lekarz prowadzący nie wystawiłby jej wniosku na komisję lekarską. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: po pierwsze - orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby - zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002r., po drugie - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Dodał, że przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że A. Z. pracując od [...] r. na stanowisku [...], kolejno: w [...] w Ś., w R., w R. a od [...] do nadal, w [...] w G. - była narażona na [...]. Pracowała więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu [...]. Jednakże przeprowadzone badania przez lekarzy specjalistów obu kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) wykluczyły u A. Z. istnienie choroby zawodowej narządu [...], bowiem charakter stwierdzonych u niej zmian nie ma cech organicznej patologii związanej z [...], tym samym nie można zakwalifikować rozpoznanego schorzenia do poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Tak wynika z obu orzeczeń lekarskich. Inaczej ujmując - przy rozpoznawaniu choroby zawodowej narządu [...] niezmiernie istotne jest narażenie zawodowe - to jednak brak istnienia określonych skutków zdrowotnych tego narażenia takich jak [...]- uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. Rozpoznane u A. Z. przez lekarzy [...] i [...] IMP i ZŚ w S. zmiany - [...] - nie przedstawiają klinicznie cech organicznej patologii narządu [...] wywołanej [...] Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej narządu [...] u A. Z., brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zgodnie z - zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia - definicją choroby zawodowej, konieczną przesłanką jej stwierdzenia jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do tego aktu prawnego. Do medycznego rozpoznawania chorób zawodowych właściwymi są lekarze zatrudnieni w upoważnionych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia (§ 5 rozporządzenia). Orzeczenia I i II szczebla oparte były na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich ([...] i [...]), które nie rozpoznały przewlekłej choroby narządu [...] spowodowanej [...]. Skargę na powyższą decyzję wniosła A. Z., powielając zarzuty zawarte w odwołaniu. Dodała, że w dalszym ciągu jest pod opieką lekarzy i dołączyła kserokopię "leczenia [...]". Podniosła, że "Twierdzono, że mam [...], a to przecież kwalifikuje się do przyznania choroby zawodowej". W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że lekarze orzecznicy kompetentnych placówek służby zdrowia (WOMP i IMP i ZŚ w S.) nie zakwalifikowali rozpoznanego u badanej schorzenia, jako choroby do wykazu chorób zawodowych – stanowiącego załącznika do przywoływanego rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotować należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest bowiem legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. Tak przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała z kolei, iż decyzja ta odpowiada wymogom prawa. W pierwszej kolejności odnotować należy, iż materialną podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwane dalej rozporządzeniem. W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia chorobą zawodową jest choroba, która spełnia łącznie dwie przesłanki: 1) jest ujęta w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wyżej wymienionego rozporządzenia, 2) choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z przytoczonej treści powyższego przepisu wynika, iż definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy sytuacji - określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Z uwagi na przedmiot rozpoznawanej sprawy odnotować trzeba, że w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych znajdują się przewlekłe choroby narządu [...] spowodowane [...] ([...]). Warto też odnotować, że wykaz zawiera zamknięty katalog chorób zawodowych. Zauważyć należy, że ujęcie chorób zawodowych jako kategorii normatywnej, wymienionej w wykazie, podyktowane zostało względami natury medycznej, stąd ta dziedzina wiedzy zakreśla krąg chorób zawodowych. Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest bowiem wystąpienie takich okoliczności, jak: ustalenie u określonej osoby schorzenia zakwalifikowanego jako choroba zawodowa, pracy w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego i związku przyczynowego pomiędzy pracą w takich warunkach a schorzeniem. Przepisy rozporządzenia nie tylko określają przesłanki do uznania choroby zawodowej, ale i regulują wymagany tryb postępowania w zakresie ustalania takiej choroby. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych lub o braku podstaw do jej rozpoznania są jednostki wymienione w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych (§ 5 ust. 1). Taką jednostką organizacyjną, w rozpoznawanej sprawie jest zarówno Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (jednostka orzecznicza I stopnia), jak i Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (jednostka orzecznicza II stopnia). Jednostki te, wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W niniejszej sprawie, jednostki orzecznicze zarówno pierwszego jak i drugiego stopnia, nie rozpoznały u skarżącej choroby narządu [...] spowodowanej [...] z poz. [...] ujętej w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia. Z orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej II stopnia wynika, że u skarżącej występuje przewlekły [...], a stwierdzone badaniami zmiany nie mają cech organicznej patologii narządu [...] powodowanej [...]. Innymi słowy, stwierdzona jednostka chorobowa u skarżącej nie odpowiada żadnej z chorób zawodowych [...] wymienionych w poz. [...] załącznika do rozporządzenia. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Z przepisu tego wynika, że koniecznym elementem poprzedzającym wydanie decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie. W związku z powyższym uregulowaniem, szczególna rola w postępowaniu dowodowym przypada zatem orzeczeniom lekarskim, wydanym przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze. Organ wydający decyzję nie może, nie wziąć pod uwagę treści orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionym w wykazie chorób zawodowych i ma związek z warunkami pracy. Dodać należy, że w judykaturze wyrażany jest pogląd, że orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2006r., I SA/Wa 1221/04 - LEX nr 194428). Odnotować także przyjdzie, że pomimo, że w Kodeksie postępowania administracyjnego (K.p.a.) nie określono wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, jednak z samej istoty tego dowodu wynika, że oprócz konkluzji powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie zajętego stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę, ale również do innych zebranych dowodów. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, orzeczenia lekarskie obu jednostek podlegało ocenie organu orzekającego jak każdy inny dowód, a zatem było ocenione w aspekcie całego materiału dowodowego w sprawie. Analiza całokształtu materiału dowodowego pozwoliła organom inspekcji podjęcie rozstrzygnięcia odmawiającego stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej (art. 77 § 1 i 80 K.p.a.). Odnotować także należy, że załączona dopiero do skargi kserokopia "leczenia [...]" mogła być oceniana przez uprawnione jednostki orzecznicze I i II stopnia, bowiem rozpoznawanie chorób zawodowych zostało powierzone specjalistycznym jednostkom służby zdrowia, natomiast organy inspekcji nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Ponieważ skarżąca podniosła, że jest pod stała opieką lekarska [...] oraz [...], raz jeszcze odnotować trzeba, że nie każde stwierdzone schorzenie narządu [...] zaliczane jest do chorób zawodowych. Tylko przewlekłe choroby narządu [...] spowodowane [...] ([...]) zaliczone zostały do chorób zawodowych, w poz. [...] załącznika do rozporządzenia. Podkreślić należy, że z powyższych uregulowań wynika, iż decydujące znaczenie mają zatem orzeczenia medyczne właściwych jednostek służby zdrowia (zob. wyrok WSA w Warszawie z 30 listopada 2005r. I SA/Wa 184/05 - LEX nr 192632; wyrok NSA z 9 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 297/98 - LEX nr 45837). W rozpoznawanej sprawie, wyspecjalizowane jednostki medyczne w wyniku przeprowadzonych badań ([...] i [...]) nie stwierdziły, wymienionej w poz. [...] przewlekłej choroby zawodowej narządu [...] spowodowanej [...]. Ponadto skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego nie złożyła do akt jakiegokolwiek dowodu przeciwnego (np. odmiennej opinii medycznej), poza wykazywaniem w odwołaniu od decyzji, że od podjęcia pracy w [...]r., dwukrotnie korzystała z urlopu [...], od [...]r. była pod stałą opieką lekarską, korzystała z leczenia sanatoryjnego, przez okres ok. [...] lat miała zniżkę godzin (z powodu stanu zdrowia). Konkludując, stwierdzić należy, iż bezsporną okolicznością w sprawie dla orzekających jednostek i organów jest fakt, iż skarżąca była narażona w zakładzie pracy (w [...]) na [...]. Organ inspekcji sanitarnej wydał decyzje o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] zał. do rozporządzenia, uwzględniając warunki pracy skarżącej oraz kierując się orzeczeniami lekarskimi, wydanymi po przeprowadzeniu specjalistycznych badań. Należało zatem przyjąć, że decyzja ostateczna utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, nie narusza przepisów prawa ani w zakresie podstawy prawnej wynikającej z przepisów prawa materialnego jak i wymaganych w tym zakresie zasad postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.