IV SA/Gl 952/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a i art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), stwierdził u J.P. chorobę zawodową: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika fakt zatrudnienia strony w okresie: od 19.06.1976 r. – 18.03.1977 r., 11.06.1977 r. – 31.08.1977 r., 26.10. 1979 r. – 11.09.1980 r. w "A" w K. na stanowisku [...], 20.10.1980 r. – 31.10.1983 r. w "B" w G. na stanowisku [...], 2.11.1983 r. – 14.03.1992 r. w "C" w G. na stanowisku [...], 17.03.1992 r. – 31.08.1999 r. w "D" Sp. z o.o. w "E" Sp. z o.o. w G. na stanowisku [...], a od 28.04.2008 r. do nadal w "F" Sp. z o.o. w G. na stanowisku [...]. Na wyżej wymienionych stanowiskach pracy strona była eksponowana na hałas o poziomach przekraczających normy higieniczne i wpływający negatywnie na narząd słuchu. Strona została również przebadana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie rozpoznano u niej z przeważającym prawdopodobieństwem chorobę zawodową narządu słuchu z przesunięciem progu słuchu określonym jako średnia arytmetyczna w UP 45 dB, w UL 48 dB. Odwołanie od powyższej decyzji złożył były pracodawca strony – "E" Sp. z o.o. w G., kwestionując fakt przyczynienia się panujących w zakładzie warunków pracy do powstania choroby zawodowej u M. P. W ocenie skarżącego na stanowiskach pracy strony hałas nie przekraczał 80 dB. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia, jako choroby zakwalifikowanej do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, a nadto wykazanie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy i rozpoznaną chorobą, a mianowicie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał to schorzenie istniało w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. Mając na względzie powyższe przyznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt, iż M. P. w okresie swojej pracy zawodowej świadczonej na rzecz różnych pracodawców był narażony na działanie hałasu o poziomach przekraczających normy higieniczne i wpływający negatywnie na narząd słuchu, stwarzający jednocześnie ryzyko uszkodzenia słuchu. M.P. został przebadany w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]) oraz w toku postępowania odwoławczego w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]). W obu placówkach lekarze zgodnie rozpoznali u M. P. chorobę zawodową – niedosłuch odbiorczy obustronny o cechach lokalizacji ślimakowej. Orzeczenia oparto o analizę dokumentacji medycznej oraz o wynik badań audiologicznych. Zdiagnozowano u M.P. podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 KHz wynoszące w kolejnych badaniach: UP 45 dB, UL 48 dB (orzeczenie z dnia [...]r.) oraz UP 49 dB, UL 45 dB i UP 48 dB, UL 45 dB (orzeczenie z dnia [...]r.). Lekarze specjaliści w konkluzji swoich orzeczeń orzekli, że stan narządu słuchu badanego spełnia kryteria diagnostyczne określone w wykazie chorób zawodowych, co w powiązaniu z wieloletnią pracą w narażeniu na hałas pozwala na przyjęcie zawodowej etiologii uszkodzenia słuchu, a w konsekwencji rozpoznanie choroby zawodowej. Organ odwoławczy odpowiadając na zarzuty odwołania wyjaśnił, że jeżeli pomiary kontrolne wykonywane w miejscu pracy nie wykazały przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu (NDN), nie oznacza to braku narażenia na działanie tego szkodliwego czynnika. Dodatkowo wskazano, iż postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej ma na celu wydanie decyzji w przedmiocie istnienia, bądź nieistnienia choroby zawodowej, nie ma natomiast na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy za jej wywołanie, ani stopnia jego przyczynienia. Należy wyłącznie stwierdzić istnienie wystarczających przesłanek pozwalających na przyjęcie z wysokim prawdopodobieństwem, że praca strony w danym zakładzie mogła spowodować powstanie choroby zawodowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od decyzji organu II instancji ;wniosła spółka "E" Sp. z o.o. w G. domagając się jej uchylenia, ewentualnie stwierdzenia nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów: – prawa materialnego, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, tj. pkt 21 stanowiącego załącznik do rozporządzenia, poprzez stwierdzenie wystąpienia u M. P. choroby zawodowej: obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego, bez jednoznacznego wskazania typu tego ubytku słuchu jako "typu ślimakowego, bądź czuciowo-nerwowego", § 8 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 i 5 wskazanego wyżej rozporządzenia poprzez nieuzupełnienie materiału dowodowego, brak bezspornego ustalenia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, rozstrzygnięcie sprawy dokonane w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane na podstawie niepełnego materiału dowodowego; – oraz prawa procesowego, art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności daty powstania niedosłuchu, okresów pracy w narażeniu na hałas przekraczający dopuszczalne normy, a także przez brak zapoznania się z aktami osobowymi pracownika, u którego stwierdzono chorobę zawodową, art. 8 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa, art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ administracji, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie zebrania pełnego materiału dowodowego, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 oraz art. 105 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że bez znaczenia jest w przypadku wielu pracodawców ustalenie, u którego z nich wystąpiła choroba zawodowa, a zatem ustalenie daty powstania choroby zawodowej, art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji nie wyjaśnia jej podstawy prawnej. W treści skargi szczegółowo i obszernie uzasadniono podniesione zarzuty. Skarżący przede wszystkim kwestionował możliwe przyczynienie się do powstania choroby zawodowej u M. P. Podniesiono, że M. P. podczas zatrudnienia u skarżącego często przebywał na urlopach i zwolnieniach lekarskich (około 8 miesięcy), a dodatkowo na zajmowanym stanowisku nie były przekraczane dopuszczalne normy hałasu. Tym samym pomiędzy środowiskiem pracy u skarżącego a zdiagnozowaną jednostką chorobową nie istniał wymagany związek przyczynowy. W odpowiedzi na skargę organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i postulował o oddalenie skargi. Uczestnik postępowania – "F" Sp. z o.o. w G. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Uczestnik postępowania – "D" Sp. z o.o. w G. w piśmie z dnia [...]r. oświadczył, że popiera wniesioną skargę i zawarte w niej wnioski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom legalności, która stanowi wyłączne kryterium sprawowania sądowej kontroli działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Wobec obszerności skargi należy przede wszystkim odnieść się do istoty postawionych w niej zarzutów. Tak więc chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewskazanie typu ubytku słuchu u pracownika. Stwierdzając chorobę zawodową narządu słuchu organ I instancji określił ją bowiem zgodnie z pełną nazwą tej choroby, sformułowaną w pozycji 21 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które ma zastosowanie w niniejszym przypadku stosownie do jego § 11 ust. 1. We wskazanej pozycji rodzaj choroby określono zbiorczo dla dwóch jej postaci, bez wyodrębnienia tych postaci, tak jak to uczyniono w przypadku części innych chorób, choćby z sąsiednich pozycji. Dlatego też wpisanie w sentencji decyzji pełnej nazwy choroby z pozycji 21 nie może być uznane za nieprawidłowe. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraźnie przyjęto ustalenia orzeczeń lekarskich o obustronnym odbiorczym ubytku słuchu typu ślimakowego, w związku z czym kwestia ta została wystarczająco wyjaśniona i przedstawiona. Stanowisko to nie stoi zatem w sprzeczności z powołanym w skardze orzecznictwem. Zupełnie wadliwie został skonstruowany drugi z zarzutów naruszenia prawa materialnego, które nie może polegać na nieuzupełnieniu materiału dowodowego i na braku ustaleń, gdyż są to kwestie natury procesowej. Te i pozostałe zarzuty skargi w istocie sprowadzają się do zakwestionowania ustalenia, że M. P. pracował w skarżącej spółce w warunkach narażenia zawodowego, co skutkowało doręczeniem jej decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, której występowania jednak nie przeczy. Należy w tej sytuacji wskazać, że według § 8 ust. 3 pkt 2 cyt. rozporządzenia decyzję przesyła się pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Wbrew skardze nie należy zatem do organów sanitarnych ustalenie, w którym konkretnie zakładzie pracy wystąpiła choroba zawodowa, ani też ustalanie stopnia przyczynienia się warunków pracy w poszczególnych zakładach do powstania tej choroby. Ważne jest natomiast samo istnienie owego narażenia zawodowego. Tymczasem w tym zakresie ustalenia organów sanitarnych nie budzą jakichkolwiek zastrzeżeń. Znajdują one potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a w szczególności w wynikach postępowania epidemiologicznego, w tym karcie narażenia zawodowego sporządzonej przez pracownika BHP skarżącej spółki. Podano w niej dane o narażeniu na hałas o poziomie do 84,4 dB, a więc w zupełności pozwalającym na uznanie występowania narażenia zawodowego. Skarżąca nie podważyła skutecznie zawartego w decyzjach obu instancji ustalenia, o narażeniu M. P. na hałas w granicach 76,2 – 84,4 dB, niezależnie od prawidłowo ustalonego narażenia w innych zakładach pracy. W odwołaniu powołała się jedynie enigmatycznie na wyjaśnienia jakiegoś kierownika hali, nie wnioskując jednak żadnych dowodów na istotne w sprawie okoliczności, przy czym w odwołaniu tym przyznaje fakt występowania w środowisku pracy M. P. hałasu o poziomie 76 – 80,8 dB, co także jest wystarczające dla przyjęcia omawianego narażenia zawodowego. Trafnie bowiem podniósł organ odwoławczy, że warunkiem istnienia tego narażenia nie jest przekroczenie najwyższych dopuszczalnych natężeń hałasu (NDN). W orzecznictwie jednolicie podkreśla się, iż praca w narażeniu na hałas poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza, że jest ona wykonywana w bezpiecznym środowisku pracy, w związku z czym nie wyklucza związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą, a warunkami pracy (por. wyrok NSA z dnia 12.05.2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, zbiór LEX nr 597546). Skarżąca nie wykazała, by tego rodzaju związek nie zachodził, a w konsekwencji nie podważyła domniemania wynikającego z art. 2351 Kodeksu pracy. Sprawa została w tych okolicznościach prawidłowo wyjaśniona przez organy administracyjne, które dokonały prawidłowych ustaleń i podjęły zgodne z prawem rozstrzygnięcie. Dlatego też na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.