IV SA/Gl 982/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi z dnia 22 sierpnia 2014 r. M.B. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 października 2014 r. skarżący nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się nie tylko ustanowienia adwokata lecz nadto także zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że jest inwalidą I grupy, zadłużonym na kwotę ponad 100.000 zł i obciążają go znaczne koszty utrzymania między innymi z tytułu leczenia i rehabilitacji, zakupu żywności, odzieży, obuwia, opału itp. Oświadczył przy tym, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z "kobietą" oraz "dzieckiem", wywodząc jednak równocześnie, że "zamieszkuje sam i nie ma wiedzy na temat dochodów wymienionych osób". Nadto zadeklarował, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości oraz, że nie osiąga jakiegokolwiek dochodu, pozostając "na utrzymaniu litościwych ludzi". W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności trzeba zaznaczyć, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję wydaną w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej. Skarżący korzysta zatem w tej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie od tych kosztów jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (wnioskodawca został już o tym fakcie poinformowany odrębnym pismem Sądu z dnia 6 listopada 2014 r.). Odnosząc się natomiast do wniosku M.B. o ustanowienie adwokata należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. W treści wniosku M.B. podał, że jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, nie posiadającą środków pieniężnych ani majątku, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy. Zadeklarował jednak przy tym, że nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, nie podając żadnych bliższych informacji o tym, skąd czerpie środki na pokrycie kosztów związanych z bieżących utrzymaniem i ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, iż "jest na utrzymaniu litościwych ludzi". Tymczasem należy podkreślić, że wspomniane wyżej oświadczenia wnioskodawcy - zarówno o braku jakichkolwiek dochodów jak i o nieposiadaniu majątku - pozostają w wyraźnej sprzeczności z dokumentami dołączonymi do akt administracyjnych niniejszej sprawy, z których wynika jednoznacznie, że ma on ustalone prawo do emerytury, w kwocie netto (do wypłaty) 2.249,97 zł oraz świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł (patrz: zaświadczenie Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW z dnia [...]r. oraz kopia decyzji administracyjnej z dnia [...]r. - odpowiednio karty nr 21 i 3 tych akt). Nadto jest właścicielem lub współwłaścicielem kilku nieruchomości, a mianowicie mieszkania o powierzchni 35m2, domu o pow. 110 m2 oraz działki o pow. 806 m2 (vide: uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...]r. - karta nr 25 akt administracyjnych.). Niezależnie od powyższego, sprzeczność występuje również pomiędzy oświadczeniami skarżącego dotyczącymi jego stanu rodzinnego. Jakkolwiek bowiem w rubryce 6 formularza "PPF" zadeklarował on, iż pozostaje w gospodarstwie domowym z "kobietą" i "dzieckiem", to już w rubryce 8 oświadczył, że "zamieszkuje sam". Opisane wyżej rozbieżności rzucają cień na wiarygodność oświadczeń wnioskodawcy i nie pozwalają uznać, aby zobrazował on swoją sytuację materialną w sposób pełny i przekonujący. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane nie umożliwiają pełnej oceny jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 458/10 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że wnioskujący nie wykazał w sposób dostatecznie wiarygodny, aby nie był w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania. Tylko marginalnie warto zwrócić uwagę, że zachowanie wnioskodawcy w niniejszej sprawie jest takie samo jak w zakresie innej zawisłej przed tutejszym Sądem sprawy o sygn. akt IV SA/Gl 249/13, gdzie również ubiegał się on o przyznanie prawa pomocy. Także bowiem w tej sprawie zadeklarował we wniosku brak jakiegokolwiek majątku i dochodów, pomimo że dokumenty dołączone do akt administracyjnych przeczyły jego twierdzeniom. Sprzeczność ta była powodem odmowy przyznania mu prawa pomocy, o czym rozstrzygnięto w postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 12 lutego 2014 r. Na rzeczone postanowienie M.B. złożył zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny mocą postanowienia z dnia 16 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I OZ 301/14). W niniejszym wniosku skarżący nadal wywodzi, iż żadnego majątku ani dochodów nie posiada, chociaż w drugim z przywołanych wyżej postanowień wyraźnie zwrócono uwagę na nierzetelność takich oświadczeń. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.