IV SAB/Gl 123/13

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.L. na bezczynność Prezydenta Miasta G. w przedmiocie informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Postanowieniem z dnia 4 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania G.L. prawa pomocy. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, iż wnioskodawca nie wyjaśnił wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, a tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, które zostało odrzucone postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 10 czerwca 2014 r. Wspomniane postanowienie z dnia 10 czerwca 2014 r. również zostało zaskarżone przez G.L. zażaleniem. Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2014 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału IV wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od tego zażalenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie G.L. w dniu [...] złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu "PPF". Wniosek ten został rozstrzygnięty postanowieniem z dnia 7 listopada 2014 r., mocą którego tutejszy Sąd ponownie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wnioskodawca nie zobrazował swojej sytuacji materialnej i życiowej w sposób wystarczająco jasny, a złożone przez niego w tym zakresie oświadczenia nie były dostatecznie przekonujące oraz zawierały szereg sprzeczności. W tym zakresie Sąd zaakcentował, że po pierwsze - skarżący początkowo wywodził, że uiszcza z tytułu opłat związanych z zamieszkiwanym lokalem (czynsz i należności za tzw. media) kwotę [...] zł podając, iż wynajmuje ten lokal "na czarno" od osoby prywatnej, zaś najem ma charakter - jak to określił - "nielegalny" (vide: pisma z dnia [...] i [...] - odpowiednio karty nr 21 i 46 akt sprawy). Następnie natomiast (patrz: pismo z dnia [...] - karta nr 113 akt sprawy) podaje, że w ogóle nie ponosi z tego tytułu wydatków, na potwierdzenie czego przedstawia oświadczenie osoby o nazwisku I.G. Sąd podkreślił, że oświadczenie to, podobnie jak i wywody samego skarżącego nie zawiera jakichkolwiek bliższych informacji dotyczących takiego stanu rzeczy. Nie sprecyzowano bowiem, kim jest I.G., jaki ma tytuł prawny do mieszkania wskazanego jako adres zamieszkania wnioskodawcy ani jakiego rodzaju stosunek prawny ją z nim łączy, a co za tym idzie - z jakiego tytułu ma ona ponosić pełne koszty związane z zamieszkiwaniem skarżącego w tym lokalu. Także to postanowienie skarżący zakwestionował zażaleniem, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 r. (sygn. akt I OZ 1203/14). W następstwie powyższego, skarżącego ponownie wezwano do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 10 czerwca 2014 r. Odpowiadając na to wezwanie G.L. w dniu [...] złożył następny - trzeci już - wniosek o przyznanie prawa pomocy, raz jeszcze domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W treści urzędowego formularza "PPF" oświadczył między innymi, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości i osiąga miesięczny dochód wynoszący średnio [...] zł uzyskując go ze zbieractwa oraz sprzedaży złomu metalowego. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia tego wniosku, skarżący nadesłał pismo datowane na [...], gdzie oświadczył, iż "na dzień dzisiejszy nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna ponieważ uzyskuje dochód z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych (zlecenia) w kwocie [...] zł miesięcznie". Równocześnie podał, że lokal, który zajmuje nie jest jego własnością, lecz został mu oddany na podstawie umowy bezpłatnego używania i w związku z tym nie ponosi opłat za czynsz i media. Również ten wniosek został oddalony przez tutejszy Sąd, postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu rzeczonego rozstrzygnięcia podniesiono, że i tym razem wnioskodawca nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w sposób jasny i wolny od wątpliwości albowiem ponownie zwrócono uwagę na liczne sprzeczności występujące pomiędzy twierdzeniami skarżącego podnoszonymi przezeń w urzędowym formularzu "PPF" z dnia [...] oraz w jego późniejszym piśmie z dnia [...] wywodząc, że po pierwsze - w treści formularza - wnioskodawca twierdził, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, podczas gdy następnie oświadczył, iż na dzień [...] nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna ponieważ uzyskuje dochód z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych, po drugie - najpierw podnosił, że jego średni miesięczny dochód brutto wynosi [...] zł i pochodzi ze zbierania oraz sprzedaży złomu metalowego, z kolei później wskazał, iż miesięcznie uzyskuje dochód w kwocie [...] zł z tytułu wspomnianych wyżej umów zleceń, po trzecie zaś - we wniosku oświadczył, że miesięcznie wydaje na żywność [...] zł, a na artykuły pierwszej potrzeby również [...] zł (czyli ogółem [...] zł), po czym następnie wyliczył, iż na koszty jedzenia, środki czystości, odzież i obuwie przeznacza dziennie średnio [...] zł, co daje około [...] zł miesięcznie. Sąd podkreślił, że choć pomiędzy opisanymi wyżej oświadczeniami zachodzą daleko idące rozbieżności, skarżący ograniczył się wyłącznie do ogólnikowych i lakonicznych stwierdzeń nie popierając ich jakimikolwiek bliższymi wyjaśnieniami ani nie przedkładając żadnych dokumentów, które mogłyby potwierdzać jego aktualną sytuację materialną i dochodową, w tym wskazywać na zaistnienie ewentualnych zmian, do jakich mogło dojść w zakresie okoliczności, które ujawnił we wniosku. Wspomniane postanowienie z dnia 8 kwietnia 2015 r. zostało zaskarżone przez G.L. zażaleniem. Postanowieniem z dnia 27 maja 2016 r. (sygn. akt I OZ 549/15) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił również i to zażalenie. W dniu [...] G.L. złożył do Sądu kolejny - czwarty już wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu "PPF" oznaczając, iż żąda ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wskazał na skomplikowany charakter sprawy i związaną z tym konieczność udziału w tym postępowaniu fachowego pełnomocnika. Podkreślił przy tym, że brak mu wiedzy prawniczej koniecznej do obrony swoich interesów. Równocześnie oświadczył, iż nie posiada żadnych zasobów, pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów wartościowych, gospodaruje samotnie i utrzymuje się z umów cywilnoprawnych, osiągając z tego tytułu dochód w kwocie [...] zł miesięcznie. Nadto zadeklarował, że ponosi koszty związane z wyżywieniem ([...] zł) oraz z "wydatkami na artykuły pierwszej potrzeby (ubiór, środki czystości, artykuły gospodarcze i środki higieny), w wysokości [...] zł. W dniu [...] skarżący nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy - według nowego - aktualnie obowiązującego wzoru, w którym sprecyzował, iż wnosi nie tylko o ustanowienie pełnomocnika, lecz nadto także o zwolnienie od kosztów sądowych. Równocześnie powtórzył wywody zawarte w powyższym wniosku złożonym w dniu [...]. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku G.L. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym miejscu trzeba podkreślić, że niniejszy wniosek jest już czwartym z kolei wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym w zakresie niniejszej sprawy przez G.L. Sąd już trzykrotnie odmawiał skarżącemu uwzględnienia jego wniosków i powodem każdego z tych negatywnych rozstrzygnięć był brak dostatecznie precyzyjnego i jasnego zobrazowania przez wnioskodawcę jego sytuacji materialnej oraz liczne sprzeczności pomiędzy składanymi przezeń w tym zakresie oświadczeniami. Skarżącemu wiele razy wyjaśniano - a czynił to nie tylko tutejszy Sąd lecz także Naczelny Sąd Administracyjny - że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, iż zachodzą w jej przypadku przesłanki uzasadniające zastosowanie tego dobrodziejstwa procesowego. Składając kolejny wniosek G.L. miał zatem świadomość, że inicjatywa dowodowa w niniejszym zakresie obciąża nie Sąd lecz jego, a w rezultacie, że powinien dołożyć stosownych starań zmierzających do dokładnego, jasnego i pełnego zobrazowania swojej sytuacji materialnej i podjąć w tym zakresie współpracę z Sądem. Wyjaśniano mu również, iż brak jest podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy, a także to, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane nie umożliwiają pełnej oceny jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne (por. postanowienie NSA z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 458/10 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pomimo to G.L., w niniejszym, czwartym już wniosku, raz jeszcze ogranicza się do lakonicznych stwierdzeń, które nie obrazują jego sytuacji materialnej w sposób dostateczny. Przede wszystkim, w treści tego wniosku w ogóle nie odnosi się do kwestii kosztów związanych z zamieszkiwanym lokalem. W tej sytuacji należy więc przyjąć, że podtrzymuje swoje wcześniejsze wywody, iż koszty te mają być w całości ponoszone przez osobę o nazwisku I.G., która złożyła w tym zakresie stosowne oświadczenie w dniu [...] (karta nr 116 akt sprawy). Konkluzja taka wynika także z jego oświadczeń złożonych ostatnio w zakresie innej sprawy o sygn. akt IV SA/Gl 1279/13 (vide: zażalenie z dnia 29 marca 2016 r.), w których podaje, że osoba ta ma mu bezpłatnie i bezinteresownie "udostępniać" lokal oraz nie pobierać opłat za zużyte media. Wnioskodawca w dalszym ciągu jednak nie podaje żadnych konkretnych i wiarygodnych informacji, które mogłyby uprawdopodobnić taki stan rzeczy. Nadal bowiem ogranicza się do lakonicznych wywodów i nie wyjaśnia, jakiego rodzaju stosunek prawny łączy go z I.G., a w konsekwencji - z jakiego tytułu ma ona ponosić pełne koszty związane z zamieszkiwaniem skarżącego w tym lokalu. Udzielenie odpowiedzi na tak postawione pytanie było niezbędne (z czego skarżący zdawał sobie sprawę, gdyż zwrócono mu na to wyraźnie uwagę już w postanowieniu Sądu z dnia 7 listopada 2014 r.). Deklarowana przezeń sytuacja, w której dana osoba wynajmuje lokal mieszkalny, korzysta z niego i nie musi z tego tytułu uiszczać wynajmującemu jakichkolwiek należności ma bowiem charakter bardzo nietypowy i budzić musi wątpliwości, zwłaszcza że - jak skarżący sam wyraźnie podkreśla – I.G. jest dla niego osobą "zupełnie obcą" (vide: wspomniane zażalenie złożone w sprawie o sygn. IV SA/Gl 1279/13). Pomimo jednak, iż zarówno Naczelny Sąd Administracyjny jak i tutejszy Sąd kilkukrotnie wskazywały skarżącemu dlaczego jego oświadczenia są niewiarygodne, a w związku z tym nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia złożonych wniosków o przyznanie prawa pomocy, konsekwentnie uchyla się on od rzetelnego wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej, co ma miejsce również i w przypadku niniejszego wniosku. Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej okoliczności, uznano, że wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony. Dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.