IV SAB/Gl 201/17
WyrokWSA w Gliwicach2017-10-03
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kozicka, Bożena Miliczek-Ciszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała cechy rażącego naruszenia prawa, oraz czy należy wymierzyć organowi grzywnę?Ratio decidendi
Organ dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, ponieważ nie załatwił wniosku w ustawowym terminie, mimo że nie można było uzależnić udostępnienia informacji od uiszczenia opłaty za jej przetworzenie. Bezczynność ta nie miała jednak cech rażącego naruszenia prawa, co skutkowało oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny. Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku w określonym terminie.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej reklamacji, rozpatrywania spraw, działań podejmowanych przez organ oraz analiz i badań. Organ udzielił części informacji, a w odniesieniu do informacji przetworzonych wezwał do wykazania istotnego interesu publicznego i poinformował o kosztach. Skarżący zakwestionował naliczenie opłaty i udzielone odpowiedzi. Organ umorzył postępowanie w części dotyczącej informacji przetworzonych. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu, domagając się udostępnienia informacji, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i wymierzenia grzywny.Rozstrzygnięcie
1) zobowiązano organ do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 9 kwietnia 2017 r., w zakresie pytań sformułowanych w pkt 1 do 11, 13 do 14 i 20 w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi; 2) stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała cech rażącego naruszenia prawa; 3) oddalono wniosek o wymierzenie organowi grzywny; 4) zasądzono od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skargi M.R. na bezczynność Przewodniczącego Zarządu A w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 9 kwietnia 2017 r., w zakresie pytań sformułowanych w pkt 1 do 11, 13 do 14 i 20 w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała cech rażącego naruszenia prawa; 3) oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny; 4) zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia 9 kwietnia 2017 r. przesłanym drogą elektroniczną M. R. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Przewodniczącego Zarządu "A" (dalej: organ) o udostępnienie w trybie ustawy o dostępie do informacji następujących informacji :
1. Ile reklamacji zostało złożonych do "A" w roku 2016 z podziałem na kategorie (z rozbiciem na miesiące i tygodnie)
2. Ile dziennie ( w 2016 r.) było składanych reklamacji (średnia, z podziałem na kategorie)?
3. Ile dziennie jest rozpatrywanych reklamacji (średnia, z podziałem na kategorie)?
4. Ile dni od wpłynięcia zgłoszenia reklamacji jest ona rozpatrywana (wartość najniższa, maksymalna, średnia, mediana, współczynnik skośności - z podziałem na kategorie)?
5. Ile reklamacji w roku 2016 r. zostało nie rozpatrzonych w terminie ustawowym (z podziałem na te rozpatrywane w 14 dni w oparciu o kc i te w 30 dni w oparciu o prawo przewozowe w kategoriach jak ww.)?
6. Ile reklamacji w roku 2016 r. rozpatrzono w terminie (14/30 dni + z podziałem na kategorie)?
7. Ile wypłacono w 2016 r. środków publicznych z tytułu nierozpatrzenia reklamacji w terminie (z podziałem na kategorie)?
8. Jak są ujmowane środki wypłacane z tytułu pozytywnego rozpatrzenia reklamacji, a jak z tytułu nierozpatrzenia reklamacji w terminie? Ile jest tych pozycji?
9. Czy w momencie wykrycia błędu systemowego w rejestrowaniu przejazdów należne środki są z automatu zwracane wszystkim pasażerom których ten błąd dotknął czy tylko osobom, które złożyły reklamacje? Jakie to były błędy, czego dotyczyły, ilu pasażerów mogły dotknąć?
10. Jakie udokumentowane działania zostały podjęte by proces rozpatrywania reklamacji był mniej pracochłonny? (kopie dokumentów)
11. Jakie udokumentowane działania zostały podjęte w celu ograniczenia liczby reklamacji? (kopie dokumentów)
12. Czy taryfa odległościowa jest rozliczana w oparciu o posiadające legalizacje urządzenia pomiarowe? Jeśli nie, dlaczego? Jaka jest ich dokładność, co ile są kalibrowane?
13. Jakie (lista) analizy i badania "A" prowadziło w przeciągu ostatnich 10 lat w zakresie potrzeb przewozowych w publicznym transporcie zbiorowym osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej zdolności ruchowej? Na jakie konkretne decyzje te analizy i badania się przełożyły? (kopie analiz)
14. Jakie (lista,data,autor) analizy i badania "A" realizowało od 2010 roku w zakresie rozwoju komunikacji miejskiej "A" w tym marketingowe. Kto odpowiadał za organizacje badań napełnień linii komunikacyjnych oraz badania ankietowe. Kto je nadzorował, organizował, analizował wyniki? Na jakie konkretne decyzje się przełożyły odnośnie założeń systemu [...]?
15. Ile łącznie środków pod koniec 2016 r. było zdeponowanych na elektronicznych portmonetkach?
16. Kto, jakie, w jakim wymiarze, wysokości i w oparciu o jakie przepisy prawa, czerpie korzyści z zdeponowanych środków na elektronicznych portmonetkach?
17. Informacji czy w pragmatyce urzędu niedopełnienie obowiązków służbowych i złamanie przepisów prawa jakim jest np. niezawiadomienie o podejrzeniu naruszenia dyscypliny finansów publicznych jest wystarczającą przesłanką do podważenia wiarygodności oświadczenia o posiadaniu nieposzlakowanej , opinii co jest warunkiem sine qua non zatrudnienia urzędnika, co z kolei rodzi określony skutek prawy w postaci rozwiązania stosunku pracy z winy urzędnika?
18. Ile zostało w okresie funkcjonowania "A" wystosowanych zawiadomień do rzecznika dyscypliny finansów publicznych o podejrzeniu naruszenia dyscypliny finansów publicznych? (kopie)
19. W jakich obszarach działania "A" podejmuje decyzje/wybory w oparciu o badania, analizy a w jakich o polityczne wytyczne?
20. Jakie w ostatnich 3 latach były przygotowywane przez "A" analizy związane z taryfami, kanałami ( dystrybucji biletów i elektronicznymi formami płatności bilety? (lista + kopie analiz)?
21. Czy "A" posiada analizy prawne odnośnie domyślnie stosowanej na karcie [...] taryfy kilometrowej, która z racji braku informacji o dystansach między przystankami na rozkładach jazdy oraz braku informacji w autobusach z jakimi kosztami się wiąże i jak ją zmienić, może naruszać interesy zbiorowe konsumentów poprzez zawyżanie kosztu przejazdu?
22. Czy "A" posiada analizy prawne odnośnie legalności przepadania niewykorzystanych przejazdów na biletach okresowych?
23. Jaki jest syntetyczny poziom jakości usług świadczonych przez "A", jakie elementy są w nim ujmowane i dlaczego?
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. R. wniósł o:
1. zobowiązanie Przewodniczącego Zarządu "A" do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;
2. na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011r. Nr34, poz 173) w związku z art 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. dalej P.p.s.a.) o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 P.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a;
4. zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że pomimo upływu 2 miesięcy od daty złożenia wniosku nie dysponuje informacjami, których zażądał, dysponuje wyłącznie pijarowymi komunikatami, powierzchownymi i nieuzasadnionymi poglądami organu oraz bezrefleksyjnie przytaczanymi cytatami aktów prawnych. Postępowanie w ocenie skarżącego prowadzone było w sposób chaotyczny, alogiczny, mający na celu przewlekanie postępowania i/lub niedopuszczenie do udostępnienia wskazanych informacji. W dalszej części skargi przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące kontroli przez sądy administracyjne bezczynności i przewlekłości organów w załatwianiu wniosków o udzielenie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o:
1. umorzenie postępowania w części dotyczącej bezczynności Organu w zakresie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 kwietnia 2017 r.
2. oddalenie skargi w pozostałej części jako bezzasadnej, tj. w zakresie stwierdzenia, że postępowanie było prowadzone z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenia organowi grzywny i zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
W dalszej części organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że pismem z dnia 21 kwietnia 2017 r., znak [...], organ w odpowiedzi na wniosek skarżącego w zakresie pytań 12, 15- 19 oraz 21-23 udzielił informacji lub odesłał do publicznie dostępnych dokumentów, regulaminów, taryfy, do pisma dołączył Ocenę przedsięwzięć realizowanych w 2016 roku w ramach Strategii "A" na lata 2008-2020 oraz poinformował skarżącego, że udzielenie odpowiedzi na pytania 1-11,13-14 oraz 20 wymaga przetworzenia, czyli zebrania, dokonania stosownych analiz, ewentualnych obliczeń oraz zestawień statystycznych. Organ wezwał wnioskodawcę do wykazania istotnego interesu publicznego, który uzasadniałby udzielenie informacji przetworzonej.
W odpowiedzi na wskazane powyżej pismo skarżący wystosował pod adresem organu wiadomość e-mail, w której zarzucił organowi udzielenie niepełnych informacji, natomiast w przedmiocie wykazania istotnego interesu publicznego wyjaśnił, że "pozyskane informacje zostaną wykorzystane w celu opracowania powszechnie dostępnych wytycznych służących doskonaleniu systemów zarządzania w instytucjach publicznych działających w interesie ogółu. Pojmowanego zwłaszcza jako zasadność, efektywność i płynność realizowanych procesów. Ponadto zostaną wykorzystane w celu opracowania stosownych raportów i analiz na zlecenie, działaczy społecznych, radnych i prezydentów miast, które będą miały charakter niezwykle utylitarny, zwłaszcza ze względu na tworzenie podwalin dla instytucji powstającej metropolii.
Organ w piśmie z dnia 5 maja 2017 r., znak [...], stwierdził, że wykazanie istotnego interesu publicznego przez skarżącego pozostaje wątpliwe. Jednakże niezależnie od tego poinformował skarżącego, że koszt przetworzenia żądanych informacji wyniesie 900 zł. Poinformował nadto o kosztach przetworzenia żądanych informacji publicznych opłatach, powodach, dla których opłata jest naliczana, a także podstawach prawnych znajdujących zastosowanie w omawianej sytuacji. W związku z powyższym organ wezwał skarżącego do wpłaty wskazanej kwoty lub do złożenia oświadczenia, że zobowiązuje się pokryć koszty przetworzenia informacji publicznych — chyba że skarżący w terminie 14 dni dokona zmiany wniosku lub wycofa wniosek. Ponadto organ odniósł się do uwag zgłoszonych w wiadomości e-mail skarżącego z dnia 21 kwietnia 2017 r., szeroko wyjaśniając konkretne zagadnienia. Oprócz tego przekazał szereg załączników, takich jak Instrukcja, umowa na dostawę, wdrożenie i utrzymanie systemu [...] z dnia [...] r., zmiany do Umowy na dostawę, wdrożenie i utrzymanie systemu [...] z dnia [...] r., zestawienie liczby złożonych w poszczególnych miesiącach 2016 r. reklamacji w podziale na kategorie reklamacji.
W dniu 5 maja 2017 r. skarżący przesłał do organu kolejną wiadomość e-mail, w której zakwestionował możliwość naliczenia opłaty za przetworzenie informacji publicznej, a także zgłosił zastrzeżenia co do udzielonych odpowiedzi. W piśmie z dnia 19 maja 2017 r., znak [...], organ ustosunkował się do kwestii poruszonych przez skarżącego, wyjaśniając szczegółowo zasady naliczania oraz uiszczania opłaty za przetworzenie informacji publicznej i informując wnioskodawcę o przysługujących mu uprawnieniach.
Skarżący nie ustosunkował się do tego pisma dlatego organ kolejnym pismem z dnia 14 czerwca 2017 r., znak [...], zwrócił się z pytaniem, czy skarżący podtrzymuje swoje żądania w zakresie informacji przetworzonych i w związku z tym zobowiązuje się wpłacić kwotę 900 zł tytułem pokrycia kosztów przetworzenia informacji. Organ uprzedził, że brak odpowiedzi będzie równoznaczny z uznaniem, iż udostępnione materiały i informacje były wystarczające.
Już po wniesieniu niniejszej skargi organ uznał, że skarżący wycofał wniosek o udostępnienie informacji przetworzonych (zgodnie z punktami 1-11, 13-14 i 20 wniosku) i decyzją nr [...], znak [...] umorzył postępowania na podstawie art. 14 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 105 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a., w tym aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności.
Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.
Zgodnie z utrwalonym i jednolitym poglądem orzecznictwa i doktryny dla dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sporu należy wskazać, że wniosek o udzielenie wskazanych informacji skarżący złożył w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej (t.j. Dz. U.z 2016, poz. 1764 ze zm.) – zwanej dalej u. d. i p. Ustawa ta w sposób kompleksowy reguluje kwestie dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, tak stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p., za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Nadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Należy również zwrócić uwagę na regulację zawartą w art. 15 u.d.i.p. Przepis ten wprowadza wyjątek od zasady bezpłatnego dostępu do informacji publicznej, wyrażonej w art. 7 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Z kolei z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. wynika, że podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.
Należy zauważyć, że na podstawie art. 15 ust. 1 u.d.i.p., na podmiot udostępniający informację publiczną został nałożony obowiązek powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Ma to na celu umożliwienie wnioskodawcy podjęcia decyzji o pokryciu kosztów udostępnianych informacji. Ze względu na wysokość opłaty może on bowiem zrezygnować ze wskazanego we wniosku sposobu lub formy udostępnienia informacji, poprzestając na sposobie, z którym nie wiążą się żadne opłaty lub opłata jest znacznie niższa. Takie rozwiązanie gwarantuje prawidłową realizację prawa do informacji publicznej, gdyż nie dopuszcza do sytuacji, w której wysokość kosztów udostępnienia informacji stanowiłaby wyłączną i bezpośrednią przeszkodę w dostępie do informacji publicznych. Ustawodawca pozostawił wnioskodawcy 14 dni, licząc od dnia doręczenia wnioskodawcy ww. powiadomienia, na dokonanie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji lub też na wycofanie wniosku. Milczenie wnioskodawcy w tym okresie spowoduje udostępnienie informacji w sposób i w formie wskazanych pierwotnie we wniosku i będzie wiązać się z koniecznością opłacenia przez wnioskodawcę kosztów określonych we wcześniejszym zawiadomieniu. Zatem przepis art. 15 ust. 2 u.d.i.p. przewiduje realizację obowiązku udostępnienia informacji zgodnie z pierwotnym wnioskiem także w przypadku braku odpowiedzi ze strony wnioskodawcy na zawiadomienie podmiotu zobowiązanego o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem żądanej informacji (czyli bez wniesienia opłaty).
Odrębną kwestią pozostaje natomiast okoliczność związana z możliwością kwestionowania wysokości opłaty związanej z żądaną informacją publiczną, skoro jak wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych pismo informujące o wysokości opłaty za udostepnienie informacji publicznej jest czynnością, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i może stanowić samoistną podstawę do żądania skontrolowania jej wysokości (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 czerwca 2017r. sygn. akt II SA/Ol 372/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, pod adresem https://cbois.nsa.gov.pl). Jednakże to zagadnienie nie pozostaje w tej sprawie przedmiotem kontroli Sądu z uwagi na zakres wniesionej skargi.
W rozpoznawanej sprawie organ powiadomił skarżącego o kosztach niezbędnych do przygotowania wnioskowanej informacji, pismem z dnia 21 kwietnia 2017r., zatem od tego dnia rozpoczął biec termin 14 dni na wypowiedzenie się co do ewentualnego zakresu żądania, poprzez zmianę wniosku w zakresie sposobu lub formy udostepnienia żądanej informacji albo cofnięcia wniosku o jej uzyskanie, stosownie do art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
Skoro jednak skarżący nie zmienił wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji ani nie wycofał wniosku a upłynął przewidziany przez ustawodawcę w art. 15 ust. 2 u.d.i.p. 14-dniowy termin na modyfikację lub cofnięcie wniosku, to organ zobowiązany był do udzielenia żądanej informacji. W piśmiennictwie oraz w orzecznictwie podkreśla się, że z tego powodu, iż ktoś nie uiścił opłaty nie można wydać decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, bądź pozostawić wniosek o jej udzielenie bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 781/13 wskazał, że podmiot udostępniający daną informację nie może "z góry żądać" wniesienia tej opłaty. Regulacja art. 15 ust. 2 przewiduje realizację obowiązku udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem także w przypadku braku odpowiedzi ze strony wnioskodawcy na zawiadomienie podmiotu zobowiązanego o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem żądanej informacji (czyli bez wniesienia opłaty). Oznacza to, że z powodu braku wniesienia opłaty podmiot zobowiązany nie będzie mógł ani odmówić udostępnienia informacji, ani też pozostawić sprawy (wniosku) bez rozpoznania (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 63). Organ nie może uzależnić udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia opłaty, skoro powstanie obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości odpowiadającej kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnia informacji i wezwanie strony do uiszczenia tej opłaty, powoduje jedynie przesunięcie terminu udostępnienia tej informacji w zakresie określonym w przepisie art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia sygn. akt IV SA/Po 475/14 mówiąc, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje określoną w niej chronologię czynności, a mianowicie w sytuacji, o której mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p., powiadomienie o wysokości opłaty jest obligatoryjnym i wstępnym etapem postępowania, poprzedzającym samą czynność materialno-techniczną udostępnienia informacji publicznej, chociaż jej nie warunkującym. Przepisy komentowanej ustawy nie przewidują bowiem uzależnienia wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego wniesienia opłaty. Wskazane rozwiązanie z jednej strony gwarantuje pewność działania podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, nie pozostawia go w niepewności, co do konieczności i zakresu realizacji obowiązku udostępnienia informacji w sposób wskazany we wniosku, a także nie wyłącza możliwości zmiany lub wycofania wniosku przez zainteresowany podmiot.
Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SAB/Kr 10/06 stwierdził, że w świetle art. 15 u.d.i.p. zamiar pobrania przez podmiot zobowiązany opłaty odpowiadającej poniesionym kosztom udostępnienia informacji może jedynie odroczyć realizację wniosku na 14 dni, ale nie zwalnia od obowiązku jego rozpoznania.
W rozpoznawanej sprawie organ winien bądź to udostępnić wnioskowaną informację publiczną, bądź podjąć inne rozstrzygnięcie w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p., bowiem nie budzi wątpliwości i nie było to kwestionowane w niniejszej sprawie, że Przewodniczący Zarządu "A" jest podmiotem zobowiązanym do udostepnienia informacji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że organ wezwał skarżącego - stojąc na stanowisku, że żądana przez niego informacja publiczna w zakresie pytań 1-11, 13-14 i 20 nie ma charakteru prostego, lecz jest informacją przetworzoną - do wskazania, iż jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ pomimo, iż posiadał wątpliwości, czy skarżący taki interes wykazał skoncentrował się tylko na kwestii uiszczenia opłaty za udzielenie informacji przetworzonej. W wyniku czego postanowieniem z dnia [...]r. umorzył postępowanie o udostępnienie informacji publicznej w zakresie informacji wymagających przetworzenia.
W judykaturze wskazuje się, co Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, że brak przesłanek do udzielenia informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej, skutkuje zawsze wydaniem decyzji merytorycznej, nie zaś o charakterze formalnym, w postaci np. umorzenia postępowania stosowanie w myśl art. 14 ust. 2 ustawy. Przepis ten bowiem stanowi ochronę dla podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, które jedynie z przyczyn technicznych nie mogą jej udzielić w sposób lub w formie wskazanej we wniosku (vide: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 3/11, Lex nr 1079760). Zatem postępowanie zainicjowane wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej powinno skutkować udostępnieniem informacji zgodnie z wnioskiem, w terminie 14 dni od jego złożenia (art. 13 ust. 1 ustawy.), co następuje w formie czynności materialno - technicznej, wydaniem decyzji o odmowie udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1 ustawy), albo ewentualnie zawiadomieniem wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w sposób lub w formie określonej we wniosku art. 14 ust. 2 ustawy (por. I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, Warszawa 2012, s. 193). W doktrynie podkreśla się też, że umorzenie postępowania z przyczyn określonych w art. 14 ust. 2 ustawy wymaga poinformowania wnioskodawcy, że organ nie dysponuje odpowiednimi środkami technicznymi i czy w takiej sytuacji zaproponowany w powiadomieniu sposób i forma udzielenia satysfakcjonują wnioskodawcę (I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska, op. cit., s. 194).
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie występuje sytuacja, o której mowa w art. 14 ust. 2 ustawy, bowiem nieudzielenie informacji publicznej skarżącemu nie było spowodowane brakiem możliwości udostępnienia informacji "w sposób lub w formie określonymi we wniosku", ale brakiem uiszczenia opłaty.
Ponieważ wniosek skarżącego w zakresie odpowiedzi na pytania 1-11, 13-14 i 20 w dacie orzekania przez Sąd, nie został załatwiony w sposób wskazany powyżej, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. zobowiązano Przewodniczącego Zarządu "A" do jego rozpatrzenia w tym zakresie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, stosownie do treści art. 286 § 2 P.p.s.a.
Nadto Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rzeczonej sprawie, zdaniem Sądu, nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaniechanie organu było zamierzone, czy też miało na celu utrudnienie skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Po otrzymaniu wniosku organ podjął czynności związane z jego załatwieniem i wystosował do skarżącego pismo z dnia 21 kwietnia 2017r. powiadamiające o kosztach przygotowania żądanej informacji, następnie wystosował pisma procesowe z dnia 5 maja 2017 r, 19 maja 2017 r, 14 czerwca 2017 r. a dnia [...]r. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania. W sprawie nie zachodził zatem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, czy też lekceważenia wniosku skarżącego.
Powyższa ocena skutkowała oddaleniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wymierzenie grzywny jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować nałożonych ustawą obowiązków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 258/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). W niniejszej sprawie sposób działania organu nie uzasadniał zastosowania represji w postaci grzywny, okoliczności sprawy nie wskazywały także na konieczności dyscyplinowania organu w celu zapewnienia podjęcia przez niego dalszych czynności.
W ocenie Sądu organ udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji w zakresie pytań 12, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22 i 23 zatem w tym zakresie na podstawie art. 151 P.p.s.a sąd oddalił skargę.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w pkt 1 sentencji orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a, w pkt 2 na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. O zwrocie kosztów sądowych na rzecz skarżącego orzeczono w punkcie 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a., które obejmują zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło