IV SAB/Gl 331/17
WyrokWSA w Gliwicach2018-04-04
Skład orzekający: Beata Kozicka, Marzanna Sałuda, Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Sądu Rejonowego pozostaje w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, jeśli żądane dokumenty (orzeczenia sądowe) podlegają udostępnieniu na podstawie przepisów szczególnych (np. Kodeksu postępowania karnego), a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej?Ratio decidendi
Organ nie pozostaje w bezczynności, jeśli odmawia udostępnienia informacji na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdy dostęp do tych informacji jest regulowany przepisami szczególnymi (np. Kodeksem postępowania karnego). W takim przypadku przepisy szczególne wyłączają zastosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej na podstawie art. 1 ust. 2 tej ustawy. Odmowa udostępnienia informacji publicznej wymaga wydania decyzji administracyjnej tylko wtedy, gdy dotyczy informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, czego nie stwierdzono w niniejszej sprawie.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, domagając się udostępnienia orzeczenia sądowego. Prezes Sądu Rejonowego odmówił udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazując, że dostęp do takich dokumentów reguluje Kodeks postępowania karnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Kpa, u.d.i.p. oraz Konstytucji RP, domagając się nakazania udostępnienia informacji i zasądzenia kosztów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi G. L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie udostepnienia informacji publicznej oddala skargę.
Pismem z dnia 24 października 2017 r. G. L. złożył skargę, którą zatytułował "skarga na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej przez Prezesa Sądu Rejonowego w G.", zarzucając w niej nieudzielanie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem oraz bezczynność organu administracji publicznej, czym – w jego ocenie – naruszono:
1) art. 7 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: Kpa),
2) art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst. jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm., dalej: ustawa lub u.d.i.p.),
3) art. 2 ust. 2 , art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p.,
4) art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483; sprost. błędu Dz.U. z 2001 r. nr 28, poz. 483; zm. Dz.U. z 2006 r. nr 200, poz. 1471).
Formułując te zarzuty wniósł o:
po pierwsze – nakazanie stronie przeciwnej udostępnienie informacji publicznej w formie żądanej przez skarżącego we wniosku z dnia "05 października 2017 r.", w terminie czternastu dni;
po drugie – zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego ustanowionego pełnomocnika,
po trzecie - zastosowanie rygoru wskazanego w art. 23 u.d.i.p.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg postępowania według chronologii zdarzeń następujących po skierowaniu przez niego wniosku z dnia 16 października 2017 r. (strona zapewnie omyłkowo w żądaniu skargi wskazała na wniosek z 05 października 2017 r., albowiem skierowała wniosek z 16 października i zgodny z nim z dnia 25 września 2017 r. ) adresowanego, do Prezesa Sądu Rejonowego w G.
W motywach skargi strona skarżąca – co do meritum – wywodziła, że treść orzeczeń zapadłych w toku wszystkich procedur sądowych jest informacją publiczną i – jego zdaniem – powinna być udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie tylko w trybie i na warunkach określonych w Kodeksach lub Regulaminie urzędowania sądów powszechnych.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w G. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że odpowiadając na pismo strony skarżącej w przedmiocie udzielenia informacji określonej w nim, poinformował adresata, że objęty odpowiedzią wniosek nie może być uznany za wniosek w trybie ustawy o informacji publicznej bowiem sprawa za sygn. akt III Kp 126/17, i wydane w jej toku orzeczenia, podlegają innym rygorom ich udostępnienia.
Ponadto wyjaśnił, że zasady dostępu do akt i żądania z nich kserokopii określają przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89, poz. 555 z późn. zm., dalej: kpk). W tym miejscu wskazać należy, że wywiedzenie skargi i odpowiedzi na nią poprzedził następujący ciąg zdarzeń: pismem z 25 września 2017 r. G. L. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w G. o udostępnienie orzeczenia zapadłego w sprawie [...] w postaci postanowienia Sądu wraz z uzasadnieniem. Wskazując, że wnosi o przesłanie na wskazany we wniosku adres email zeskanowanych dokumentów do postaci plików graficznych lub w formacie PDF, ewentualnie wydania kserokopii tych dokumentów bądź przesłania ich standardową przesyłką pocztową (s. 24 akt administracyjnych). Pismem z tego samego dnia, tj. 25 września 2017 r., Prezes Sądu Rejonowego w G. wskazał na poddanie żądania rygorom art. 156 kpk. Wskazując przy tym na treść art. 14 ust. 2 u.d.i.p. poinformował stronę, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu tej ustawy, i nie mogą być trybie unormowanym w tej ustawie udostępnione. Następnie pismem z dnia 16 października 2017 r. skarżący ponowił wniosek i żądanie objęte wnioskiem zawartym w piśmie z 25 września 2017 r. W odpowiedzi na to żądanie pismem z 19 października 2017 r. Prezes Sądu Rejonowego w G. poinformował skarżącego, że w przedmiotowej sprawie zajął stanowisko w piśmie z 25 września 2017 r. Tym samym pismem z dnia 19 października 2017 r., w którym odwołał się do merytorycznej treści pisma z 25 września 2017 r. Prezes Sądu Rejonowego w G. poinformował wnioskodawcę, że żądana informacja nie podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie unormowanym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Stanowisko uargumentował, tym że informacja, której żąda wnioskodawca udostępniana jest na zasadach i w trybie określonym w ustawie Kodeks postępowania karnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r. W 14/94, (Dz.U. nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która – zgodnie z art. 1 § 2 tej ustawy - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z kolei mocą art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369, dalej: P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a) P.p.s.a. Oznacza to, że w sprawach, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w sprawach, w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa albo podejmowane czynności materialno-techniczne - możliwe jest zaskarżenie braku wymaganego prawem zachowania się organu administracji. Ocena, co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu i wynikających z nich uprawnieniach i obowiązkach. Obowiązujące przepisy prawa unijnego wyznaczają podstawowe zasady i reguły odnoszące się do zagadnień prawa dostępu do informacji publicznej. Prawo obejmuje wszelkie posiadane przez organy sektora publicznego przejawy działań, faktów lub informacji - oraz wszelkie kompilacje takich działań, faktów lub informacji - niezależnie od zastosowanego w tym celu środka (zapisane na papierze, zapisane w formie elektronicznej lub zarejestrowane w formie dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej - por. art. 2 pkt 3 lit a dyrektywy 2003/98 WE, Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie ponownego wykorzystania informacji sektora publicznego (Dz. Urz. WE 2003 seria L Nr 345, poz. 90 ze zm.). Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, o czym także powyżej, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania czy też zwłoki w załatwianiu sprawy administracyjnej. W powołanym powyżej orzecznictwie przedmiotu powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy.
W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, zobowiązany był do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że postępowanie wywołane skargą cechuje pewna specyfika, gdyż do skutecznego wniesienia skargi nie jest wymagane wcześniejsze wezwanie danego organu do usunięcia naruszenia prawa, w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a. – tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 września 2006 r., sygn. akt II SAB/Wa 40/2006, a także WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt IV SAB/Gl 103/13. W drugiej kolejności Sąd stwierdza, że ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organu jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego przytaczania w tej części uzasadnienia. Spór, co do zasady, koncentruje się wokół ustalenia prawa dostępu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, do informacji z postępowania zawisłego w Sądzie Rejonowym w G. – jakie wywodzi strona skarżąca, czy też jego braku – jak twierdzi organ. Zatem oceny wymaga czy organ odpowiadając na wniosek strony wniosek o udzielenie informacji w nim zawartych strona skarżąca złożyła w trybie przepisów ustawy o dostępnie do informacji publicznej, która w sposób kompleksowy reguluje kwestie dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, czy w trybie wyłączającym jej zakres.
Tym samym kluczowe jest ustalenie: czy orzeczenie (postanowienie) zapadłe w toczącym się postępowaniu zawisłym w Sądzie Rejonowym w G. za sygn. akt[...] o jakie zwrócił się do organu skarżący, stanowią informację publiczną, a ich udostępnianie poddane zastało reżimowi ustawy do dostępie do informacji publicznej, czy też podstawą działania organu są przepisy innych ustaw, wyłączających z mocy art. 1 ust. 2 u.d.i.p. tryb nią regulowany. Równocześnie Sąd w tym miejscu podkreśla, że w dużej mierze odwoła się do argumentów przytoczonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zapadłym wskutek skargi wywiedzionej przez skarżącego (G. L.), w której wyrokiem z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt IV SAB/Gl 64/14 Sąd oddalił jego skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie informacji publicznej. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem NSA z 22 września 2016 r., sygn. akt I OSK 376/15. Mając bowiem na uwadze tożsamość przedmiotowej sprawy z ww postępowaniem uzasadnionym jest przytoczenie wywodów w nim zawartych przez Sądy obu instancji.
Przechodząc z kolei do zarysowanego w sprawie sporu wskazania wymaga, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (vide: T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86).
Mając to na uwadze wyjaśnić należy, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Wskazać także należy, że wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu, albo do podjęcia określonych czynności.
Jednocześnie – z uwagi na zarzuty zawarte w skardze – podkreślenia wymaga, że wobec braku wyraźnego, ustawowego, zdefiniowania pojęcia "informacji publicznej" czy to w art. 1, czy też w art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, to rozpoznanie każdej sprawy o bezczynność odbywa się dwuetapowo.
W pierwszej kolejności należy zdefiniować i zakwalifikować z jakim żądaniem strona występuje, tj. czy występuje:
po pierwsze – z żądaniem udzielenia informacji o stanie konkretnej sprawy, czy też o sposobie jej załatwienia, czy też o wgląd do akt z niej i udostępnienia materiałów zgromadzonych w nim, ale także jaki ma ona charakter i w jakim trybie odbywa się jej procedowanie (np. cywilnym, administracyjnym, karnym);
po drugie – jaka jest faza czy etap postępowania, tj. czy jest ono w toku czy też jest zakończone, jeżeli tak to czy jest zakończone prawomocnie czy wprost przeciwnie;
po trzecie – z żądaniem informacyjnym, czyli regulowanym ustawą o dostępie do informacji publicznej, w której – co wymaga podkreślenia – już na wstępie regulacji ustawodawca czyni zastrzeżenie (w jej art. 1 ust. 2), że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem, że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej – wyłącznie – do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1 tej ustawy. Toteż ażeby mogło dojść do rozstrzygnięcia sprawy o bezczynność na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, warunkiem niezbędnym ale i niewątpliwie pierwszym, czyli warunkiem sine qua non, jest dokonanie za każdym razem kwalifikacji wniosku pod kątem, czy zawiera on w sobie żądanie informacyjne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, czy też nie. W dalszej kolejności następuje przejście do drugiego etapu, czyli badania skargi – to jest do stwierdzenia, czy w sprawie występuje bezczynność.
W objętym skargą postępowaniu skarżący upatruje bezczynności organu polegającej na nie rozpoznaniu zgodnie z jego żądaniem jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie, w którym organ nie udzielił mu odpowiedzi na wniosek de facto z 16 października 2017 r., skonkretyzowanym po uzyskanej odpowiedzi organu na jego wniosek z 25 września 2017 r. Strona skarżąca ostatecznie domagała się udostępnienia orzeczenia zapadłego w sprawie [...] w postaci przesłania na wskazany we wniosku adres email zeskanowanych dokumentów do postaci plików graficznych lub w formacie PDF, ewentualnie wydania kserokopii tych dokumentów bądź przesłania ich standardową przesyłką pocztową (s. 24 akt administracyjnych). Pismem z 19 października 2017 r. Prezes Sądu Rejonowego w G. poinformował skarżącego, że w przedmiotowej sprawie zajął stanowisko w piśmie z 25 września 2017 r.
Mając na uwadze chronologię zdarzeń odnośnie obiegu korespondencji i jej treści zasadnym jest uznanie, że organ nie pozostawał w bezczynności albowiem każdorazowo dzielił odpowiedzi stronie skarżącej na kierowane do niego żądania. Odwołanie się przy tym autora wniosku do odpowiedzi innej, aczkolwiek, udzielonej w zakresie objętego pierwotnie żądania jest prawidłowe. Stanowi nie tylko powszechnie przyjętą dopuszczoną prawnie praktykę, ale także wpływa na szybkość i ekonomikę postępowania, pozwala przy tym uniknąć powtórzeń.
Odwołując się z kolei do regulacji prawnych przedmiotu rozpoznania podkreślenia wymaga, że pojęcie informacji publicznej zostało zdefiniowane w art. 1 ust. 1 i art. 6 tej ustawy. Zgodnie z powołanymi przepisami informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności wymienionych w jej art. 6. Stwierdzić zatem można, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących zadania publiczne oczywiście w zakresie tych zadań. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Stanowi ją treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej oraz podmioty niebędące organami administracji, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane. Z kolei art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem, że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej
Zgodnie natomiast z 156 kpk, stronom, podmiotowi określonemu w art. 416 kpk, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom.
Ponadto wskazania wymaga, że zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] roku [...] w sprawie utworzenia Internetowego Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w G. wydanego na podstawie art. 22 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 133) zarządzono o utworzeniu Internetowy Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego, z wyłączeniem orzeczeń wydanych w sprawach dotyczących min. 1) spraw małżeńskich, za wyjątkiem spraw dotyczących małżeńskich ustrojów majątkowych; 2) postępowania w sprawach rodzinnych oraz w sprawach opiekuńczych, w tym w sprawach ze stosunku między rodzicami a dziećmi, sprawach z zakresu opieki kurateli, o przysposobienie, o odebranie osoby, za wyjątkiem spraw alimentacyjnych; 3) ochrony dóbr osobistych; 4) postępowania prowadzonego w oparciu o ustawę z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. 2014.1741); 5) sprawach, w których posiedzenie odbywa się w całości lub w części przy drzwiach zamkniętych oraz sprawach rozpoznawanych z wyłączeniem jawności; 6) postępowania w sprawach nieletnich; 7) postępowania, w którym orzeczono środki związane z poddaniem sprawcy próbie, określone w art. 72 § 1 pkt 6, 6a, 7a i 7b ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U.2013.905) – zwanej dalej "Kodeksem karnym"; 8) przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, za wyjątkiem art. 148, 155, 156, 157, 158 – 160, 162 Kodeksu karnego; 9) przestępstw przeciwko wolności, za wyjątkiem art. 189 § 1 i 2, 190, 190a § 1 i 2 i 191 Kodeksu karnego; 10) przestępstw przeciwko wolności sumienia i wyznania; 11) przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności; 12) przestępstw przeciwko rodzinie i opiece, za wyjątkiem przestępstwa określonego w art. 209 Kodeksu karnego; 13) spraw, w których orzeczono środki zabezpieczające oraz w każdym przypadku, gdy postępowanie zostanie umorzone z powodu niepoczytalności sprawcy; 14) przestępstwa uregulowanego w art. 255a Kodeksu karnego; 15) postępowania wykonawczego w sprawach karnych; 16) zastosowania prawa łaski; 17) postępowania uregulowanego w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.); 18) postępowania uregulowanego w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. Dz.U.2012.1356); 19) postępowania uregulowanego w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tj. Dz. U. 2011.231.1375.); 20) postępowania uregulowanego w ustawie z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U.1993.17.78); 21) postępowania uregulowanego w ustawie z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz.U.2005.169.1411.); 22) postępowaniu dotyczącym naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu prowadzonym na podstawie art. 18 3d ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. 2014.1502); 23) spraw w przedmiocie tajemnicy bankowej; 24) orzeczeń uzupełniających i dotyczących kwestii incydentalnych, np. w przedmiocie zawieszenia postępowania, dowodów rzeczowych, zaliczenia tymczasowego aresztowania na poczet kary, zastosowanie środków zapobiegawczych i innych środków przymusu, 25) wydanych w sprawach należących do kategorii "Co".
Jednocześnie stanowiąc w nim, że:
po pierwsze - Sędzia sprawozdawca albo Przewodniczący Wydziału może podjąć decyzję o publikacji w Portalu Orzeczeń orzeczenia, które spełnia przesłanki wyłączenia publikacji ujęte w ust. 2, w wypadku, gdy uzna opublikowanie orzeczenia za celowe z uwagi na poruszany w sprawie doniosły problem prawny albo zagadnienie wywołujące zainteresowanie społeczne, oraz
po drugie - Publikacji w Portalu Orzeczeń nie podlegają orzeczenia z uzasadnieniami wydawane w Sądzie Rejonowym w G. nie spełniające przesłanki wyłączenia określonej w ust. 2, których publikacja byłaby sprzeczna z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych oraz z ustawą o dostępie do informacji publicznej lub gdy zadecyduje tak Sędzia Sprawozdawca lub Przewodniczący Wydziału. Sędzia Sprawozdawca albo Przewodniczący Wydziału zamieszcza informację o wyłączeniu publikacji orzeczenia na Karcie Kwalifikacyjnej Orzeczenia lub pieczęci, stanowiących Załącznik Nr 1 i 2 do Zarządzenia.
W zarządzeniu tym normowano tryb procedowania z oceną poddania orzeczenia udostępnieniu w ramach dostępu do informacji publicznej. Tym samym dokonując badania m.in. pod kątem wyłączenia dostępu do treści w nim zawartych w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Wskazania także w tym miejscu wymaga na regulacje zawarte w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. nr 38, poz. 249 ze zm.), także normujące tryb procedowania z udostępnianiem akt i orzeczeń sądowych. Regulacje te, z uwagi na ochronę danych nimi objętymi stanowią przepisy szczególne względem regulacji ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tym samym art. 156 kpk i § 100 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych zawierają szczególną regulację wyłączając udostepnienie danych w nich zawartych z dostępu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, która nie będzie miała zastosowania w myśl zasady lex specialis derogat legi generali. Analiza przytoczonych powyżej regulacji prawnych prowadzi zatem do wniosku, że odmienny tryb dostępu do informacji regulowany jest ustawą o dostępie do informacji publicznej i m.in. ustawą kodeks postępowania karnego. Ustawy te nie pozostają ze sobą w kolizji a wręcz przeciwnie, regulują właściwy dla swojego przedmiotu tryb. Wynika z nich, że wgląd – w jakiejkolwiek postaci – do akt sprawy w toku prowadzonego postępowania karnego podlega rygorom art. 156 Kodeksu postępowania karnego.
Tym samym, skoro dostęp do informacji (w tym publicznej) z akt postępowania karnego zapewniony jest w innym trybie aniżeli regulowany ustawą o dostępie do informacji publicznej i na innych zasadach, to wyłączone jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, na podstawie art. 1 ust. 2 tej ustawy, o czym nota bene powiadomiono wnioskodawcę na piśmie. W konsekwencji, w przedstawionych okolicznościach wyłączających stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej Prezes Sądu Rejonowego w G. nie pozostaje w stanie bezczynności.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, zwraca się uwagę, że w toku postępowania karnego wszelkie informacje publiczne z nim związane mogą być udzielane w trybie określonym w art. 156 kpk, a nie na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 647/11 i wskazane tak orzecznictwo, publikowane na stronie CBOSA). Dodatkowo należy zauważyć, że przy dostępie do akt w sprawach karnych inna jest sytuacja strony postępowania, inna też podmiotu niebędącego stroną. Ta druga kwestia nie jest przedmiotem szerszych rozważań, niemniej na gruncie spraw dotyczących udostępniania akt postępowania karnego dominuje aktualnie pogląd, że akta te nie są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2662/12 wraz z orzecznictwem tam przywołanym, LEX nr 1277668). Skład orzekający w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, że dokumenty z akt sprawy są udostępniane w drodze uregulowań szczególnych, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., którymi są przepisy procedury karnej, cywilnej lub administracyjnej. W uchwale tej wskazano, że przepisami takimi są np. art. 73 - 74 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 156 i 321 Kodeksu postępowania karnego, czy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r., Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 ze zm.), a także art. 525 Kodeksu postępowania cywilnego, czy też art. 12a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zasadnie zatem Prezes Sądu Rejonowego w G. stwierdził, że dostęp do treści wskazywanych przez wnioskodawcę dokumentów w postaci orzeczenia z akt skonkretyzowanej sprawy karnej – na tym etapie – może zostać umożliwiony przez odwołanie się do przepisów odpowiednich procedur regulujących tryb prowadzenia postępowania zarejestrowanego za sygn. akt [...] w danym wypadku procedury karnej, lub do przepisów ustrojowych sądownictwa. Tym samym zasadnie pismem z dnia 25 września 2017 r., do którego w całości odwołał się w piśmie z 19 października 2017 r. pouczył wnioskodawcę, że jego wniosek nie może zostać rozpoznany w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a zastosowanie do żądanej informacji regulowany jest w art. 156 kpk. Skoro zatem z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa, to zarzut bezczynności powinien się pojawić tylko wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce – czego w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Zatem udzielenie pisemnej odpowiedzi, nie przybierającej formy sformalizowanej decyzji, w okolicznościach tej sprawy, należy uznać za dopuszczalną i wyłącznie możliwą formę załatwienia sprawy. Odmowa udostępnienia informacji publicznej wymaga wydania decyzji administracyjnej tylko wtedy, gdy chodzi o informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Brak było zatem podstaw prawnych do uznania bezczynności organu opisanym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło