IV SO/Gl 13/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. R. o wymierzenie grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w Z. w związku z nieprzekazaniem Sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych w sprawie ze skargi J. R. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w Z. w przedmiocie informacji publicznej, w kwestii wniosku o przyznanie J. R. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić J. R. od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę [...] zł ([...] złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] J. R. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w treści którego oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że pozostaje bez pracy, utrzymuje się z "końcówki debetu bankowego" zaś otrzymywana przezeń [...] w kwocie [...] jest w całości "przejmowana" przez bank na poczet istniejącego zadłużenia. Nadto oświadczył, iż gospodaruje samotnie, zamieszkuje w lokalu [...] o powierzchni [...], oraz nie posiada żadnych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych. Do wniosku dołączona została kserokopia wyciągu bankowego obrazująca operacje dokonane na koncie należącym do wyżej wymienionego w okresie od [...] do [...], oraz potwierdzająca saldo ujemne na tym rachunku bankowym. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku J. R. należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg został przezeń zachowany. Z oświadczeń wyżej wymienionego i z nadesłanych w toku postępowania dokumentów źródłowych wynika bowiem, że nie posiada on żadnych zasobów pieniężnych ani majątku, natomiast jedynym źródłem jego dochodu jest niewysoka [...]. Nie budzi zatem wątpliwości, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego w kwocie [...] przekracza jego możliwości finansowe. Niezależnie od powyższego stwierdzić przyjdzie, że okoliczności sprawy nie uzasadniają całkowitego uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (omawiana zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). W konsekwencji zastosowanie tej instytucji prawnej w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na choćby częściowe sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem skarżący do osób takich nie należy. Trzeba bowiem wskazać, że nie ma on żadnych innych osób na utrzymaniu, zaś osiągany przezeń stały miesięczny dochód w wysokości [...] (z nadesłanego wyciągu bankowego wynika, że jest to wartość netto), przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu powinien pozwolić na pokrycie choćby niewielkiej części wpisu sądowego jaką jest kwota [...] zł ([...]% tej opłaty) bez uszczerbku dla jego koniecznych potrzeb życiowych. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Zważywszy sytuację materialną i życiową wnioskującego nie sposób zgodzić się aby mógł on ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kwoty [...] zł, tym bardziej, że z jego oświadczeń nie wynika aby w niniejszym przypadku zachodziły nadzwyczajne okoliczności (np. ciężka, obłożna choroba, poważne kłopoty rodzinne, niedostatek, nadzwyczajne zdarzenia losowe) powodujące szczególnie trudną sytuację życiową lub skutkujące obciążeniem ponadprzeciętnie wysokimi wydatkami. W tym miejscu należy podkreślić, że z przedłożonego przez J. R. wyciągu bankowego wynika wprawdzie, iż jego rachunek wykazuje saldo ujemne ([...] – stan na [...]). Z jego treści wynika jednak wyraźnie, że wnioskodawca w dniu [...] dokonał wypłaty kwoty [...], co świadczy o tym, iż może on dysponować otrzymywanymi środkami finansowymi w ramach limitu zadłużenia przyznanego przez bank. J. R. nie jest zatem osobą pozbawioną środków do życia zaś zapłata części wpisu od skargi w kwocie [...] zł nie stanowi obciążenia przekraczającego jego możliwości płatnicze. Na marginesie godzi się zwrócić uwagę, że podobna ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego zdolności do poniesienia wymaganych opłat sądowych wyrażona została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2007 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt IV SAB/Gl 4/07 a także przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił zażalenie na to postanowienie (postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2007 r., - sygnatura rzeczonej sprawy w NSA: I OZ 466/07). Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan rzeczy, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 258 §3 p.p.s.a. oraz w oparciu o art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.