IV SO/Gl 7/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K.N. o wymierzenie A S.A. Oddział Terenowy w K., grzywny w trybie art. 55 1 p.p.s.a., w związku z nieprzekazaniem w terminie 30 dni skargi wraz z aktami sprawy w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia: przyznać adwokatowi A.P. kwotę 147,60 zł (sto czterdzieści siedem zł 60/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu; Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r. starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek K.N. o przyznanie prawa pomocy ustanawiając dla niego pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Rada Adwokacka w K. wyznaczyła adwokata A.P. Postanowieniem z dnia 15 maja 2017 r. Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 400 zł. W dniu 30 maja 2017 r. pełnomocnik Dyrektora A S.A. Oddział Terenowy w K. złożył zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 15 maja 2017 r. W dniu 7 sierpnia 2017 r. adwokat M.W., działający jako pełnomocnik substytucyjny adwokat A.P. (pełnomocnictwo substytucyjne stanowi kartę nr 131 akt sprawy) złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo procesowe, w którym wniósł o oddalenie zażalenia organu oraz poparł swoje stanowisko stosowną argumentacją. Równocześnie zażądał przyznania na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów udzielonej pomocy prawnej oświadczając, iż koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wspomniane wyżej zażalenie organu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpoznanym przypadku mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). Jak wynika z § 2 tego aktu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. W treści § 4 ust. 1 sformułowano zasadę, zgodnie z którą opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4 tego aktu. Z kolei ustęp 2 przywołanego przepisu umożliwia ustalenie opłaty w wysokości wyższej, a nieprzekraczającej 150 % opłaty ustalonej w ust. 1 uzależniając to od uwzględnienia nakładu pracy adwokata, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; wartości przedmiotu sprawy; wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie oraz od stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej unormowań, w tym oceniwszy działanie pełnomocnik strony przez pryzmat kryteriów wskazanych w cytowanym § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., przyznano jej zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w wysokości 147,60 zł, na co składa się opłata za udział w postępowaniu zażaleniowym, w kwocie 120 zł, wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d przywołanego rozporządzenia, którą podwyższono - stosownie do § 4 ust. 3 rzeczonego rozporządzenia - o podatek od towarów i usług obliczony według stawki 23 %, wynoszący 27,60 zł. Brak jest natomiast podstaw do przyznania wnioskującej wynagrodzenia za udział w postępowaniu sądowym pierwszej instancji, zakończonym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 15 maja 2017 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że na tym etapie postępowania (to jest do wydania rzeczonego postanowienia) pełnomocnik strony nie podejmowała żadnych czynności procesowych. Jakkolwiek przy tym w dniu 5 maja 2017 r. upoważniony przez nią aplikant adwokacki przeglądał akta niniejszej sprawy, to jednak sam ten fakt nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do przyznania wynagrodzenia. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie należne pełnomocnikowi z urzędu przysługuje mu tylko za pomoc prawną faktycznie udzieloną stronie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Tymczasem trudno zgodzić się, aby w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zakończonym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 15 maja 2017 r. ustanowiona pełnomocnik, jak również upoważnieni przez nią: aplikant oraz pełnomocnik substytucyjny udzielili stronie rzeczywistej pomocy prawnej. Na tym etapie postępowania nie zgłosili bowiem żadnych wniosków procesowych, nie przedstawili jakichkolwiek dowodów, nie wskazali okoliczności mogących rzutować na rozstrzygnięcie, nie podnieśli żadnej argumentacji mogącej przemawiać za uwzględnieniem wniosku strony o wymierzenie organowi grzywny ani też w jakikolwiek inny sposób nie zajęli w niniejszej sprawie stanowiska. Z kolei zapoznanie się z aktami sprawy, choć niewątpliwie stanowi niezbędną czynność warunkującą skuteczne reprezentowanie strony, to jednak samo w sobie nie przyczyniło się do wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz nie wywarło jakiegokolwiek wpływu na jej rozstrzygnięcie, skoro w jego następstwie pełnomocnik nie dokonała żadnych czynności procesowych zmierzających do tego celu. Zaprezentowane wyżej stanowisko koresponduje z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniach: z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 60/15 oraz z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11 (orzeczenia dostępne w CBOSA), gdzie wskazano, iż za rzeczywiście udzieloną pomoc prawną nie może być uznane samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych (podobnie Wojewódzkie Sądy Administracyjne: w Warszawie - postanowienie z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3780/14 oraz w Gdańsku - postanowienie z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 827/15 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Niniejsze rozstrzygnięcie podjęto nadto na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.