I SA/Go 108/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 kwietnia 2014 r. wniosku M.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008 roku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi M.S. (skarżącego) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług. W reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na 948 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż nie ma majątku i nie uzyskuje dochodów oraz że pozostaje na utrzymaniu żony. Stwierdził również, że nie zna wysokości dochodów żony, a w jego małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Wobec uznania, że treść oświadczenia o majątku i dochodach nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej określanej w skrócie: "p.p.s.a.") wezwano go, by w terminie 7 dni złożył dodatkowo m. in.: wyciągi z rachunków bankowych swoich i żony, odpis zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 i 2013 rok, dokument potwierdzający status bezrobotnego oraz dokumenty potwierdzające źródło i wysokość dochodów żony. Pismo sądowe zawierające wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 17 marca 2014 r. Do dnia posiedzenia niejawnego do tutejszego sądu nie wpłynęły dokumenty określone w wezwaniu. W dniu 25 marca 2014 r. skarżący wpłacił 1.000 zł tytułem wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej cyt. jako "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że osoba występująca z wnioskiem nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Skarżący w złożonym wniosku ograniczył się do stwierdzenia, że nie ma majątku, nie uzyskuje dochodów i pozostaje na utrzymaniu żony. Na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano go zatem do przedstawienia dokumentów wymienionych we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, a obrazujących sytuację jego rodziny. Pomimo upływu terminu wskazanego w wezwaniu, skarżący nie złożył żądanych dokumentów. Należy zatem wyjaśnić, że zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie określonym w art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy pozostaje niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Oświadczenie skarżącego zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowiło wystarczającej podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie przedstawił bowiem jakichkolwiek dowodów potwierdzających niemożność poniesienia kosztów sądowych. Uniemożliwił tym samym poczynienie wyczerpujących i niewątpliwych ustaleń dotyczących jego sytuacji majątkowej. W odniesieniu natomiast do podnoszonej we wniosku okoliczności ustanowienia w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej, należy wyjaśnić, że również w takiej sytuacji - oczekując zwolnienia od kosztów sądowych - skarżący winien wykazać, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów nawet z pomocą żony. Wymóg wsparcia finansowego ze strony współmałżonka wywodzi się z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi w finansowaniu kosztów sądowych (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Za okoliczność faktyczną stanowiącą kryterium rozstrzygające o takim obowiązku zgodnie przyjmuje się fakt pozostawania przez wnioskodawcę we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też niepozostawania w separacji z małżonkiem, pomimo rozdzielności majątkowej (tak np. NSA w postanowieniach: z 25 października 2010 r. II FZ 492/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl , z 26 maja 2011 II FZ 180/11 niepubl., z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8). Uwzględniając powyższe postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).