I SA/Go 110/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżąca E.M. w skardze na wymienione wyżej postanowienie zawarła również wniosek o wstrzymanie jego wykonania w całości. Jako podstawę wskazała art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Motywując złożony wniosek wskazała, iż wstrzymanie wykonania jest uzasadnione ważnym interesem strony, a także interesem publicznym, bowiem wydanie bądź wykonanie postanowienia tak rażąco naruszającego powszechnie obowiązujący porządek prawny godzi w podstawowe zasady postępowania podatkowego, między innymi zasadę ogólnego pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). Wskazała też, że nie zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności, ani też te, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie wykonania, a ze względu na powszechnie stosowaną przez organy podatkowe praktykę zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zważył : Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. , po przekazaniu sądowi skargi może on na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zasadniczym jednak zagadnieniem, na które należy zwrócić uwagę w pierwszej kolejności rozpoznając wniosek złożony przez skarżącą w przedmiocie wstrzymania wykonania, jest sama kwestia wykonalności zaskarżonego postanowienia. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, iż przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 122; postanowienie NSA z 31 stycznia 2006 r., II FZ 882/05, niepubl.). Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających ich adresatom nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania; aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. praca zbiorowa pod red. T. Wosia: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 296; postanowienie NSA z 14 września 2005 r., II FZ 580/05, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia za żalenia. W świetle wcześniejszych wskazań przyjąć należy , że jest to rodzaj aktu nie noszącego znamion wykonalności. Wynika to już z samej istoty postanowienia, które jest orzeczeniem o charakterze procesowym i nie można w ten sposób nadać stronie uprawnień bądź ustalić obowiązków o charakterze prawnomaterialnym, takich jak np. zobowiązania podatkowe. W drodze postanowienia określane są bowiem co do zasady jedynie uprawnienia i obowiązki strony w toku postępowania. Taki też formalny charakter ma zaskarżone postanowienie. W żaden sposób postanowienie to bezpośrednio nie dotyka należności pieniężnej tym postępowaniem objętej (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2006 r., sygn. akt I FZ 281/06, OSP 2007/6/76; postanowienie WSA w Gdańsku z 26 lipca 2005 r., sygn. akt IISA/Gd 396/05, LEX nr 220325). Uzupełniająco można nadto podnieść, iż z brzmienia art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że wstrzymanie przez sąd wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, uwarunkowane jest wystąpieniem przesłanek określonych w tej normie w sposób ścisły, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanka odnosząca się do wyrządzenia znacznej szkody oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Zapis w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest przy tym utożsamiony z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania. Natomiast trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie, odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony, wprowadzonej w art. 61 § 3 P.p.s.a. jako odstępstwo od zasady, wynikającej z art. 61 § 1 tej ustawy, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Należy podkreślić, iż postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu może dotyczyć tylko i wyłącznie zasadności takiego wstrzymania, albowiem o merytorycznej zasadności skargi sąd rozstrzyga po rozpoznaniu jej zarzutów (por. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2004 r., sygn. FZ 136/04). Tym samym, oceniając przedmiotowy wniosek w świetle powyższych wymagań stwierdzić należy, że okoliczności w nim przedstawione w żadnej mierze nie wyczerpują przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zdaniem Sądu są zbyt ogólne. Wnioskodawczyni nie wskazała żadnych konkretnych i zindywidualizowanych okoliczności, które uzasadniałyby jej prośbę. Skarżąca nie wyjaśniła w czym miałoby przejawiać się niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i na czym owe niebezpieczeństwo miałoby polegać. W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej ograniczyła się jedynie do ogólnego przedstawienia prawnych aspektów instytucji wstrzymania wykonania aktu. W świetle powyższego, z uwagi na brak podstaw formalnych uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia , na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.