I SA/Go 112/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielko-polskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2016 r. wniosku M.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 roku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na 2000 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący podał, że nie ma majątku i oszczędności oraz że mieszka z żoną i dwudziestojednoletnim synem, który studiuje i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Oboje małżonkowie pracują, przy czym żona skarżącego ma zarabiać 4.900 zł netto a on sam 716 zł netto. Swoje miesięczne stałe wydatki skarżący określił na 450 – 500 zł miesięcznie. Poinformował nadto, że w jego małżeństwie wprowadzono rozdzielność majątkową. Wobec uznania, że treść oświadczenia o majątku i dochodach nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, wezwano go, by w terminie 7 dni złożył dodatkowo: wyciągi z rachunków i lokat bankowych (swoich i żony) oraz dokumenty potwierdzające wysokość dochodów (swoich i żony). Pismo sądowe zawierające wezwanie wysłano na adres skarżącego, lecz wobec nieobecności skarżącego przesyłkę zawierającą wezwanie po dwukrotnym awizo (w daniach 29 kwietnia 2016 r. i 9 maja 2016 r.) w dniu 16 maja 2016 zwrócono do tut. sądu wobec niepodjęcia jej przez adresata. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, co następuje. Wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej cyt. jako "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, przysługuje w razie wykazania, że osoba występująca z wnioskiem nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, w odniesieniu do stanu majątkowego swojego oraz rodziny, skarżący stwierdził, że nie ma majątku, podał wysokość dochodów swoich i żony oraz stwierdził, że w jego małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Na podstawie art. 255 p.p.s.a. skarżącego wezwano zatem do przedstawienia dokumentów wymienionych we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, a obrazujących jego sytuację majątkową. Skarżący wprawdzie nie odebrał fizycznie wezwania, jednak na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. należy uznać je za doręczone 13 maja 2016 r. Termin do wykonania wezwania upłynął w tej sytuacji 20 maja 2016 r. Pomimo to skarżący nie złożył żądanych dokumentów. Tym samym oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy należało dokonać wyłącznie na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Nie stanowiło ono jednak wystarczającej podstawy do poczynienia ustaleń uzasadniających zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Wynikało zeń, że skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody z wynagrodzeń za pracę, a ich suma przekracza 5.000 zł netto miesięcznie. Konieczne było w tej sytuacji udokumentowanie przez skarżącego deklarowanej sytuacji majątkowej poprzez wykazanie zarówno wysokości dochodów jak stanu posiadania jego i żony. Skarżący nie uczynił tego, a zatem nie dowiódł, że nie jest w stanie ponieść należnego wpisu od skargi wynoszącego 2.000 zł i stanowiącego jedyną opłatę podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania. Oceny zdolności majątkowych skarżącego nie zmienia fakt obowiązywania w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej. Przyjmuje się bowiem, że również w takiej sytuacji wnioskodawcę obarcza obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Za okoliczność faktyczną stanowiącą kryterium rozstrzygające o takim obowiązku zgodnie przyjmuje się fakt pozostawania przez wnioskodawcę we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też niepozostawnia w separacji z małżonkiem, pomimo rozdzielności majątkowej (tak np. NSA w postanowieniach: z 25 października 2010 r. II FZ 492/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl , z 26 maja 2011 II FZ 180/11 niepubl., z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8). Z oświadczenia skarżącego zawartego w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało natomiast, że mieszka on żoną i prowadzi wraz z nią wspólne gospodarstwo domowe. Uwzględniając powyższe postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).