I SA/Go 1177/11
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2012-07-25
Skład orzekający: Anna Juszczyk-Wiśniewska, Krystyna Skowrońska-Pastuszko, Alina Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena stanu technicznego budynku, która nie dowodzi trwałego i obiektywnego uniemożliwienia wykorzystania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego w trybie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Ocena stanu technicznego budynku, która nie dowodzi trwałego i obiektywnego uniemożliwienia wykorzystania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, nie stanowi istotnego dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania podatkowego. Względy techniczne uniemożliwiające wykorzystanie nieruchomości muszą mieć charakter obiektywny i być niezależne od woli podatnika, a nie wynikać z decyzji o remoncie czy jego zaniechaniu.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego podatku od nieruchomości za 2008 rok, powołując się na nową okoliczność w postaci oceny technicznej budynku z 2005 roku, która miała wykazać jego zły stan techniczny uniemożliwiający prowadzenie działalności gospodarczej. Organ pierwszej instancji wznowił postępowanie, ale odmówił uchylenia decyzji, wskazując na upływ terminu do wydania nowej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo uznania oceny technicznej za nowy dowód, uznało ją za nieistotną i utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że ocena techniczna nie spełnia kryteriów wznowienia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2012 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia, decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok oddala skargę.
Skarżąca B.W. (zw. dalej: Strona, Skarżąca) wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zw. dalej: Kolegium Odwoławcze, SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta (zw. dalej Prezydent Miasta, organ I instancji) z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia w całości lub w części ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2008r. ustalającej Skarżącej podatek od nieruchomości za rok 2008 w wysokości 120.120,00zł, od nieruchomości położonej przy ul. [...].
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. odmówił Stronie uchylenia
w całości lub w części ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2008r. ustalającej Skarżącej podatek od nieruchomości za rok 2008 w wysokości 120.120,00zł, od nieruchomości położonej przy ul. [...].
W motywach podał, że wprawdzie stwierdzono zaistnienie przesłanki określonej
w art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, lecz wydanie nowej decyzji orzekającej co
do istoty sprawy, tj. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2005r. nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art.68 §1 Ordynacji podatkowej.
Z treści tego rozstrzygnięcia wynika, że Strona była właścicielką działki nr [...]
o powierzchni 13.516,00m2 położonej przy ul. [...] oraz znajdujących się na tym gruncie budynków niemieszkalnych o powierzchni użytkowej 7.003,80m. Zgodnie z art.3 ust.1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych strona była podatnikiem podatku od nieruchomości i była zobowiązana do płacenia podatku od nieruchomości w wysokościach i terminach określonych w decyzjach ustalających wysokość tego podatku. Pismem z dnia [...] czerwca 2006r. w/w nieruchomości nadano nowy numer porządkowy: 18b. Skarżąca aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. sprzedała przedmiotową nieruchomość. Decyzja z dnia [...] lutego 2005r. ustalająca Stronie podatek od nieruchomości za 2005r. została doręczona w dniu 8 lutego 2005r. Strona nie wniosła odwołania. Orzeczenie więc stało się ostateczne z dniem 23 lutego 2005r.
Organ ustalając wysokość podatku od nieruchomości za 2005r. za podstawy opodatkowania przyjął zgodnie ze złożonym przez stronę w dniu 17 grudnia 1998r. Wykazem nieruchomości: budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej 7003,80m2, grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 13.516,00m2 .
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009r. (doprecyzowanym w piśmie z dnia [...] grudnia 2009r.) Strona wystąpiła do organu I instancji o "wznowienie postępowania podatkowego za okres 2004-2008, nieruchomości położonej przy ulicy [...] ze względu na zły stan techniczny budynku". W załączeniu przedłożyła "Ocenę stanu technicznego obiektów istniejących Zakład [...] - działka nr [...]" z dnia [...] stycznia 2005r. sporządzoną przez inż. W.K. (zw. dalej: ocena techniczna).
Organ postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010r. wznowił postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] stycznia 2008r.
Następnie nawiązując do treści przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (art.1a ust.1 pkt 3) wskazał, że co do zasady, sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę, skutkuje tym, iż budynek, budowla lub grunt jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oznacza to, że nawet budynki niewykorzystywane przez przedsiębiorcę w danym momencie lub też wykorzystywane na inną działalność niż gospodarcza (za wyjątkiem budynków mieszkalnych) należy uznać za związane z działalnością gospodarczą. Wyłączenie z zakresu opodatkowania wyższą stawką przewiduje dodane przez ustawodawcę zastrzeżenie, które dotyczy sytuacji, kiedy przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany
do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
Podkreślił, że Strona, zgodnie z zaświadczeniem Prezydenta Miasta potwierdzającym wpis do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...], jest przedsiębiorcą prowadzącym od dnia [...] listopada 1992r. działalność pod nazwą "W" Przedsiębiorstwo [...].
Wskazał też, że przedłożona przez Stronę tabela amortyzacyjna środków trwałych
za lata 2005-2008 dowodzi, że budynki i grunty położone przy ul. [...] (działka nr [...]) były wpisane do ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa.
Z tabeli amortyzacyjnej za 2005r. wynika, że w marcu 2005r. dokonano ostatniego odpisu amortyzowanego - co oznacza, że budynek zamortyzował się w całości (nie został jednak wykreślony z ewidencji firmy).
Według organu, powyższe oznacza, że przedmiotowa nieruchomość była w posiadaniu przedsiębiorcy.
Prezydent Miasta wskazał również, że z przedłożonej przez Stronę opinii technicznej opracowanej przez inż. W.K. wynika między innymi, iż opisywany obiekt jest to "budynek wolnostojący 1-kondygnacyjny bez podpiwniczenia użytkowany w ostatnim okresie jako magazynowo-handlowy i usługowy z zapleczami socjalno biurowymi. (...) Stwierdzono znaczne zawilgocenia i ubytki cegieł w strukturze ścian wewnętrznych i zewnętrznych, lokalnie stwierdzono zarysowania i spękania (...). W częściach ścian zostały zdemontowane stalowe belki nadprożowe. W obecnym stanie część ścian jest zagrożonych wywróceniem lub odspojeniem cegieł w fragmentach, gdzie wykuto belki nadprożowe. Na wskutek licznych przecieków z dachów znacznemu zniszczeniu uległy elementy konstrukcyjne dachu, szczególnie elementy stalowe i drewniane. Szczególnym zagrożeniem są zawilgocone podsufitki, które w każdej chwili mogą ulec zniszczeniu i spadnięciu łącznie nawet z fragmentami konstrukcji dachu. Stolarka okienna i drzwiowa drewniana i stalowa całkowicie zniszczona i skorodowana. (...) Wszystkie instalacje zostały zdemontowane. W budynku rozpoczęto prace remontowe, które jednak zostały przerwane na wiosnę 2004r. (...) Obecnie brak kontynuacji prac remontowych spowodował pogorszenie stanu technicznego budynku i w chwili obecnej stan niektórych elementów w tym również konstrukcyjnych zagraża bezpieczeństwu użytkowania, dotyczy to szczególnie części podsufitek oraz drewnianych wiązarów dachowych.. Do czasu wykonania prac remontowych ze względu na zły stan techniczny części elementów konstrukcyjnych właściciel powinien zapewnić stały dozór, aby zabezpieczyć obiekt przed dostępem osób postronnych".
Organ zwrócił uwagę, że w opisie stwierdzono również, że dla zapewnienia dalszej eksploatacji budynku i zahamowania przyczyn zniszczenia niezbędne jest niezwłoczne wznowienie prac remontowych, gdyż postępujące zniszczenia będą powodowały nieodwracalne skutki również dla elementów konstrukcyjnych oraz znacznie będą rosły ceny dodatkowych prac remontowych.
Wskazał również, że [...] stycznia 2010r. strona przedłożyła pisma które (jako firma) skierowała do trzynastu firm w sprawie wypowiedzenia umów najmu pomieszczeń w budynku przy ul. [...] z dniem [...] grudnia 2004r. W pismach tych zawarte zostały informacje o pogarszającym się systematycznie stanie technicznym obiektów, powodującym konieczność ponoszenia znacznych wydatków na usuwanie uszkodzeń, które utrudniają bezpieczne używanie poszczególnych pomieszczeń i o zamiarze przystąpienia do ich gruntownej przebudowy, co wiąże się z koniecznością wypowiedzenia umów najmu.
Dowody te organ ocenił jako nowe, istniejące, a nieznane organowi podatkowemu
w dniu wydania decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2008r., lecz nieistotne. Nie potwierdzają one w sposób niebudzący wątpliwości, że sporny budynek (w całości lub w części) nie był faktycznie wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Wypowiedzenie umów najmu nie zawsze skutkuje natychmiastowym przekazaniem wynajmującemu jego lokali i opuszczeniem ich przez najemców (okres wypowiedzenia może wynosić kilka miesięcy). W przypadku przedmiotowej nieruchomości niektórzy najemcy - podmioty prowadzące działalność gospodarczą mimo wypowiedzenia umów zajmowali dalej wynajmowane lokale.
W ocenie Prezydenta Miasta, z zebranego materiału dowodowego wynika, że nieruchomość przy ul. [...] (działka nr [...]) była w 2005r. w części wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej (wynajmowane osobom trzecim - umowy najmu i oświadczenia byłych najemców w aktach sprawy). Organ podkreślił, że w przypadku gdy ze względów technicznych podatnik nie prowadzi działalności na danej nieruchomości, podlega ona opodatkowaniu wg stawek niższych, właściwych dla tzw. budynków pozostałych. Niższe stawki znajdują zastosowanie tylko wówczas, gdy działalność faktycznie nie jest prowadzona. Wskazał, że w dniu 29 grudnia 2010r. wpłynęła do organu podatkowego "Informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych", w której Strona zadeklarowała od dnia [...] stycznia 2005 r. do opodatkowania budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej 395,00m2 i budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 6.608,00m2.
Pismem z dnia [...] lutego 2011r. pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu
z przesłuchania w charakterze świadków dwóch wspólników spółki jawnej "D": R.K. i L.L., na okoliczność stanu technicznego budynku usługowo-handlowego położonego na działce [...] w latach 2005-2008 i przyczyn przeniesienia ich działalności do innego miejsca oraz o przesłuchanie w charakterze świadka M.W. na te same okoliczności.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2011r. organ I instancji wniosek ten rozpatrzył negatywnie. Uznał bowiem, że przedłożona ocena stanu technicznego przedmiotowych obiektów opracowana przez inż. W.K., posiadającego uprawnienie budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, stanowi wystarczający dowód potwierdzający wyłączenie części budynku ze "względów technicznych" z kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Ostatecznie Prezydent Miasta stwierdził, że nowy dowód w postaci oceny rzeczoznawcy i wskazana nowa okoliczność faktyczna, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, istotne dla sprawy, były nieznane organowi podatkowemu, a zatem spełniona została przesłanka wymieniona w art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Niemniej jednak wskazał, że zgodnie z art.245 §1 pkt 3 lit. b Ordynacji podatkowej, organ podatkowy odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art.240 §1, lecz wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art.68 lub art.70. W myśl natomiast art.68 §1 Ordynacji podatkowej stanowi, że zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
W świetle analizowanego przepisu (z uwzględnieniem treści art.6 ust.1 i ust.7 ustawy
o podatkach i opłatach lokalnych), Prezydent Miasta stwierdził, że biorąc pod uwagę datę powstania obowiązku podatkowego, w przypadku uchylenia dotychczasowej decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za rok 2005 nie mógłby ustalić zobowiązania podatkowego za ten rok. Wobec tego, zaistniała przesłanka do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej.
W odwołaniu na powyższe rozstrzygnięcie Strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o jego uchylenie w całości i wydanie orzeczenia merytorycznego ustalającego wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2008, lub też o uchylenie decyzji ostatecznej w części do poziomu odpowiadającego skorygowanej deklaracji podatkowej w podatku od nieruchomości za 2008r. złożonej
w dniu 28 grudnia 2010r.
Zarzuciła naruszenie: 1/ art.245 §1 pkt 3 lit.b w zw. z art.68 §1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię, 2/ art.125 §1 w zw. z art.139 §1 Ordynacji podatkowej poprzez udaremnienie dochodzenia swoich praw.
W uzasadnieniu podniosła, że załączony dowód, potwierdza, że budynek będący przedmiotem zainteresowania organu, ze względu na jego stan techniczny nie był, co najmniej w części wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, co miało wpływ na wymiar podatku.
Wskazała na długi upływ czasu, który minął od dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania do dnia wydania zaskarżanej decyzji. Według niej, był on spowodowany niewłaściwymi działaniami organu podatkowego.
Jej zdaniem, doszło do niewłaściwej interpretacji przepisów art.245 §1 pkt 3 lit. b w zw. z art.68 Ordynacji podatkowej. Zarzuciła pominięcie faktu, że wcześniej uregulowała
w całości podatek w wysokości ustalonej w decyzji ostatecznej,
Powołując się na szereg orzeczeń sądów administracyjnych, jak też Sądu Najwyższego przytoczyła poglądy sformułowane w zakresie problematyki zapłaty podatku
i wygaśnięcia zobowiązania, upływu terminów przedawnienia, możliwości wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.
Podkreślił, że zapłata podatku wobec ujawnienia nowych okoliczności powoduje,
że dokonane świadczenie co najmniej w części było nienależne i ustalone bez podstawy prawnej. Skoro natomiast organ uznał, że przedłożone dowody,
w szczególności ocena stanu technicznego przedmiotowych obiektów, w stopniu wystarczającym potwierdzają wyłączenie części budynków ze względów technicznych
z kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, to fakt ten powoduje wyłączenie przedmiotowych obiektów z zakresu opodatkowania wyższą stawką.
Skarżąca stwierdził, że podatek od nieruchomości powinien być ustalony i uiszczony
w wysokości niższej niż miało to miejsce. Wydanie decyzji w tej sytuacji nie mogłoby spowodować powstania zobowiązania podatkowego, ale zobowiązanie to przecież powstało, a nadto następnie wygasło wskutek jego zapłaty. Wydanie decyzji wskazałoby, że podatek uiszczony został w wysokości przewyższającej kwotę należną
i byłoby podstawą do ustalenia jego nadpłaty lub dochodzenia odszkodowania.
W zakresie drugiego z zarzutów - naruszenia zasady szybkości postępowania, Skarżąca odwołując się do treści art.125 art.139 §1 Ordynacji podatkowej oraz literatury podniosła, że w sprawie objętej skargą można mówić właśnie o udaremnieniu dochodzenia roszczeń przez nią, skoro jedyną przesłanką do usunięcia z obrotu prawnego opartej na błędnych przesłankach faktycznych decyzji jest upływ czasu. W jej ocenie, sprawy tej nie można uznać za szczególnie skomplikowaną, dla której ustawodawca wyznaczył dwumiesięczny termin rozpoznania. Fakt, że od dnia złożenia przez nią wniosku o wznowienie postępowania do dnia wydania decyzji ([...] kwietnia 2011r.) upłynęło ponad 16 miesięcy, potwierdza naruszenie powyższej zasady. Nie
jest bowiem żadnym usprawiedliwieniem w tym przypadku to, że pierwsza decyzja
w tym zakresie została wydana w październiku 2010r., czyli i tak po 10 miesiącach. Podkreśliła, że gdyby organ I instancji w 2010r. wydał prawidłową decyzję, nie byłoby żadnych podstaw do powoływania się na przesłankę z art.68 Ordynacji podatkowej.
Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lipca 2011r. poinformowało Stronę, że przedłożony wraz z wnioskiem dowód - ocenę techniczną ocenia jako nieistotny w sprawie, tj. odmiennie niż organ I instancji.
Organ podkreślił, że dokument ten nie daje podstaw do wyprowadzenia wniosku, że przedmiot opodatkowania w 2005r. nie był i nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Z jego treści wynika jedynie,
iż wymaga on remontu w celu dalszego prowadzenia działalności gospodarczej
i powinien być czasowo wyłączony z eksploatacji. Podkreślił, że przedmiotowa opinia nie dowodzi, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na zdarzenie niezależne od podatnika – decyzja o przeprowadzeniu remontu należy bowiem do niego.
Skarżąca w piśmie z [...] lipca 2011r. w zakresie oceny w/w dowodu podzieliła stanowisko organu I instancji.
Według niej, SKO błędne, zakłada, że w wykładni pojęcia "względów technicznych" mieszczą się jedynie takie sytuacje, które dotyczą obiektywnych przeszkód sprawiających, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być trwale wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, przy czym obiektywizm ten odnosi się do działań lub zaniechań samego podatnika.
Jej zdaniem, obiektywizm musi się odnosić do tego, nie z jakiego powodu, ale czy stan techniczny jest rzeczywiście taki, iż uniemożliwia prowadzenie w budynku działalności gospodarczej. A dla dokonania takiej oceny przedłożony dowód jest wręcz niezbędny.
Strona za błędne uznała także przyjęcie przez SKO, że opisany w ocenie technicznej stan budynków był stanem przejściowym wywołanym ich remontem prowadzonym przez właściciela. Podkreśliła, że sytuacja w rzeczywistości wyglądała całkiem inaczej. Remont wszczęty w 2004r. przez podatnika miał na celu odtworzenie dobrego stanu technicznego tych budynków i przystosowanie ich do możliwości prowadzenia w nich działalności gospodarczej. Remont taki był ostatnią szansą na uratowanie tych budynków przed ich całkowitym zniszczeniem Niestety został on już w swojej początkowej fazie wstrzymany postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, co uniemożliwiło jego kontynuację.
W ocenie skarżącej, zebrane w postępowaniu podatkowym dowody potwierdzają jej determinację w podjęciu wstrzymanych prac remontowych, co zostało jej skutecznie przez Urząd Miasta uniemożliwione. W efekcie obiekt ten w okresie 2005 - 2009 r. uległ całkowitemu zniszczeniu i już nie istnieje.
Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. orzeczenie organu I instancji w pierwszej kolejności omówiło najistotniejsze cechy charakterystyczne dla instytucji wznowienia postępowania, w tym, ze szczególnym uwzględnieniem przesłanki powołanej przez Stronę (art.240 §1 pkt5 Ordynacji podatkowej).
Następnie organ II instancji wyjaśnił, że nie podziela stanowiska organu I instancji co do tego, że przedstawiona przez Stronę ocena stanu technicznego jest wystarczającym dowodem potwierdzającym wyłączenie części budynku ze względów technicznych
z kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Nawiązując do treści przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (art.2 ust.1, art.1a usta.1 pkt3) SKO stwierdziło, że sam fakt objęcia we władanie (posiadanie) wymienionych wyżej nieruchomości przez przedsiębiorcę, niezależnie od faktycznego ich wykorzystywania dla prowadzonej działalności gospodarczej, powoduje ich opodatkowanie. Z ustalonego i niekwestionowanego w odwołaniu stanu faktycznego wynika, że skarżąca w okresie, którego dotyczy sprawa, była posiadaczem samoistnym nieruchomości objętych decyzją.
Organ podkreślił, że przewidziane w art.1a ust.1 pkt3 w/w ustawy wyłączenie
ma charakter przedmiotowy. Ustawa ta nie zawiera definicji pojęcia "względów technicznych", które miałyby stanowić przeszkodę wykorzystywania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Wykładnia użytego w omawianym przepisie wyrażenia "nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności ze względów technicznych" prowadzi do wniosku, że oznacza ona obiektywne przeszkody sprawiające, że przedmioty opodatkowania nie są i trwale nie mogą być wykorzystywane w działalności gospodarczej. Wskazany charakter przeszkody sprawia, że nie może być ona determinowana wolą (działaniem lub zaniechaniem) podatnika, lecz okolicznościami zewnętrznymi i fizykalnymi, odnoszącymi się do substancji przedmiotu opodatkowania. Chodzić tu może zatem zarówno o takie wady fizyczne budynków i budowli, które uniemożliwiają w sposób stały korzystanie z nich przez przedsiębiorcę, jak również o inne faktycznie występujące przeszkody.
Kolegium Odwoławcze przytaczając jako przykłady obszerne fragmenty oceny technicznej wywiodło, że dokument ten nie daje podstaw do wyprowadzenia wniosku, że przedmiot opodatkowania w 2008r. nie był i nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Względy techniczne nie mogą bowiem być utożsamiane z przeszkodami o charakterze przejściowym, wynikającymi z woli podatnika i podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej decyzji o remontach. Podkreśliło też, że utrzymanie budynku czy
budowli w odpowiednim stanie technicznym zależy od przedsiębiorcy posiadającego nieruchomość.
Organ nie zgodził się z twierdzeniem Strony, by w prezentowanym przez niego stanowisku wystąpiły błędy. Za oczywiste uznał, że zły stan techniczny obiektów spowodowany był zaniechaniem remontu, a nie jego prowadzeniem. Przyczyna zaniechanie remontu leżała zaś po stronie właściciela, a nie, wbrew temu co sugeruje strona, po stronie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wskazał, że
z uzasadnienia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2004r. nakazującego wstrzymanie robót budowlanych wynika, iż było
ono spowodowane samowolną zmianą sposobu użytkowania obiektu wymagającą pozwolenia. W okresie od marca do grudnia 2004r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał sześć decyzji, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzję z dnia [...] lutego 2005r. Rozstrzygnięcia te dotyczyły nałożenia na skarżącą obowiązku przedłożenia dokumentów związanych z dokonanymi i zamierzonymi zmianami adaptacyjnymi budynku. Ostatecznie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (w postępowaniu odwoławczym) decyzją z dnia [...] maja 2005r. stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego na stronę decyzją z dnia [...] października 2004r. oraz udzielił pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania byłej hali produkcyjnej "P" zlokalizowanej na działce nr [...] na obiekt usługowo-handlowy.
Według organu powyższe dowodzi, że przyczyną wstrzymania remontu było zaniedbanie skarżącej polegające na zaniechaniu uzyskania stosownego zezwolenia przed wszczęciem prac remontowych.
Nawiązując do oceny technicznej wskazał, że wynika z niej, że przedmiot opodatkowania wymaga remontu w celu dalszego prowadzenia działalności gospodarczej i powinien być czasowo wyłączony z eksploatacji. Nie wynika z niej, jak podnosi skarżąca w odwołaniu, że budynki w 2008r. były w stanie technicznym uniemożliwiającym prowadzenie w nich działalności gospodarczej. Braki wyposażenia budynku w wymagane urządzenia czy instalacje, bez których budynek nie może służyć prowadzonej działalności gospodarczej, nie mieszczą się w pojęciu "względów technicznych" uniemożliwiających jego wykorzystanie w takiej działalności.
Ostatecznie Kolegium Odwoławcze zgodziło się z organem I instancji, jedynie co do tego, że ocena techniczna jest nowym dowodem w sprawie, ale nie podzieliło twierdzeń, że jest to dowód istotny, mogący mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie. Według niego dowód ten nie daje podstaw do uchylenia decyzji podatkowej. Jednocześnie organ zaznaczył, że jego stanowisko nie narusza w tym względzie zakazu reformationis in peius (art.234 Ordynacji podatkowej), gdyż pojęcie "na niekorzyść strony", należy interpretować wyłącznie w znaczeniu materialnym. Obowiązki i uprawnienia podatników, wynikające z decyzji podatkowych, w ostatecznym rachunku są bowiem wyrażone kwotowo.
SKO odnosząc się do wnioskowanych przez Stronę dowodów z przesłuchania świadków: R.K., L.L. i M.W., podzieliło stanowisko organu I instancji wyrażone w postanowieniu z dnia [...] lutego 2011r., iż zeznania te nie mogłyby być uznane za nowe dowody w sprawie. Brzmienie bowiem art.240 §1 pkt5 Ordynacji podatkowej, wskazuje, że nowe okoliczności faktyczne, jako podstawa wznowienia, muszą ujawnić się przed wszczęciem postępowania wznowieniowego, a nie dopiero podczas jego trwania. Przedmiotem badania w postępowaniu wznowieniowym mogą być zatem tylko dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który decyzję wydał. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał także, że kiedy mowa w w/w przepisie o nowych dowodach istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który je wydał, chodzi o dowody w znaczeniu środków dowodowych, czyli w ujęciu przedmiotowym, a więc np. zeznania świadków istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, a nie samych źródeł dowodowych, czyli bytu w dniu wydania decyzji nieznanych organowi świadków, którzy mogli złożyć stosowne zeznania, lecz nie uczynili tego przed dniem wydania decyzji ostatecznej. Podkreślił także, że nie jest również dopuszczalne przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków dla potwierdzenia wiarygodności przedłożonych dokumentów, skoro strona nie odwołuje się do treści zeznań istniejących w dacie wydawania decyzji, a wnioskuje
o przeprowadzenie nowych dowodów, a zatem dalsze prowadzenie postępowania podatkowego. Według niej przyjęcie przeciwnego poglądu prowadziłoby do sytuacji,
w której postępowanie wznowieniowe utraciłoby swój charakter postępowania nadzwyczajnego, ograniczającego się do kwalifikowanych wad procesowych. Dowody z zeznań wskazanych wyżej świadków nie mogą być zatem uznane za nowe dowody
w rozumieniu art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, skoro zeznania te miałyby być złożone po wydaniu w sprawie decyzji ostatecznej.
Organ stwierdził również, że za istotne dowody w sprawie nie mogą być uznane umowy najmu i pisma skierowane przez skarżącą do najemców w sprawie wypowiedzenia umów najmu pomieszczeń w budynku, gdyż nie dokumentują one
złego stanu technicznego budynku. Nie dowodzą, że nie jest on i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Podkreślił też, że nie są nowymi dowodami w rozumieniu art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wyjaśnienia składane na piśmie przez najemców, dowód z przesłuchania
w dniu [...] lipca 2010r. W.K. na okoliczność sporządzonej przez niego oceny technicznej. Podobnie, historia odczytów zużycia wody w budynku skarżącej nie jest nowym dowodem w sprawie, ani też dowodem istotnym.
Kolegium Odwoławcze za zasadny uznało z kolei zarzut naruszenia art.245 §1 pkt 3 lit. b w zw. z art.68 §1 Ordynacji podatkowej. Podkreśliło, że zobowiązanie, które wygasło na skutek zapłaty, nie może wygasnąć po raz drugi na skutek przedawnienia. Oznacza to, że po zapłacie podatku termin przedawnienia już nie biegnie, a organ podatkowy może orzec co do istoty w czasie nieograniczonym. Nie może jedynie określić podatku w kwocie wyższej od zapłaconej, bo w tym zakresie - wobec braku zapłaty - zobowiązanie wygasło na skutek przedawnienia. W przypadku zapłaty podatku przed upływem przedawnienia przesłanka z art.245 §1 pkt 3 lit. b Ordynacji podatkowej po prostu nie występuje.
Co do zarzutu naruszenia art.125 §1 w zw. z art.139 §1 SKO stwierdziło, że jest on co do zasady słuszny, jednak skoro nie ma w niniejszej sprawie zastosowania wskazywany przez organ I instancji upływ terminu przedawnienia, to czas prowadzenia postępowania przez ten organ nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy.
Ostatecznie Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że strona nie dowiodła słuszności swojego stanowiska odnośnie istnienia takich podstaw wznowienia postępowania, które uzasadniałyby zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2005r. Organ wskazał także, że w postępowaniu doszło wprawdzie do naruszenia przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwą interpretację art.245 §1 pkt 3 lit. b w zw. z art.68 §1 Ordynacji podatkowej, ale wydana przez ten organ decyzja jest merytorycznie zasadna, wobec czego utrzymał ją w mocy.
W skardze na powyższe orzeczenie Strona wniosła alternatywnie o stwierdzenie jego nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa, ewentualnie o jego uchylenie
w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz według norm przepisanych.
Zarzuciła naruszenie: 1/ art.234 Ordynacji podatkowej poprzez orzeczenie na niekorzyść skarżącej w oparciu o zanegowanie przesłanki skutecznego wznowienia postępowania przyjętej przez organ I instancji; 2/ art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą ocenę dokumentu sporządzonego przez inż. W.K. i bezpodstawne uznanie, że nie jest on dowodem istotnym dla rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania; 3/ art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwą interpretację co do możliwości dopuszczenia dowodów na udowodnienie istnienia nowych okoliczności nieznanych organowi w dniu wydawania decyzji, a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W motywach wskazała, że rozstrzygnięcie organu I instancji, odmawiające uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, nastąpiło z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art.68 (art.245 §1 pkt3 lit. b Ordynacji podatkowej). Orzeczeniem
tym jednoznacznie przesądzono o tym, że w sprawie wystąpiła przesłanka określona
w art.240 §1 Ordynacji podatkowej, uzasadniająca wznowienie postępowania (ujawnienie nowego dowodu w postaci oceny technicznej istniejącego w dniu wydania decyzji, lecz nieznanego organowi, który wydał decyzję.
Przypomniała, że Kolegium Odwoławcze podzieliło poglądy strony, co do naruszenia art.245 §1 pkt 3 lit. b w zw. z art.68 §1 Ordynacji podatkowej oraz nart.125 §1 w zw.
z art.139 §1 Ordynacji podatkowej. W konkluzji jednakże stwierdziło, że doszło wprawdzie do naruszenia przepisów prawa materialnego, lecz decyzja wydana przez organ I instancji jest merytorycznie zasadna, wobec czego została utrzymana w mocy.
Podstawą podjętego przez SKO rozstrzygnięcia jest odmienna ocena dowodu, będącego podstawą wszczęcia postępowania wznowieniowego, poprzez uznanie go
za nieistotny i nieprzesądzający o tym, czy przedmiot opodatkowania był lub nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym, SKO naruszyło zarówno zasadę reformationis in peius jak i dyspozycję art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej określającą podstawę wznowienia postępowania podatkowego.
Strona pokreśliła, że respektowanie w/w zasady w postępowaniu odwoławczym należy uznać za jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego w państwie prawa.
O rozstrzygnięciu na niekorzyść strony odwołującej można mówić także wtedy, gdy decyzja organu I instancji utrzymana została w mocy. Poprzez ustalenie przez Prezydenta Miasta, że dowód stanowiący przesłankę wznowienia postępowania (opinia techniczna) jest istotny, uzyskała ona podstawę do domagania się rekompensaty praw majątkowych zmniejszonych wskutek działania organu podatkowego. Kolegium Odwoławcze dokonując w sprawie ustaleń odmiennych, polegających na odmowie przedłożonemu dokumentowi charakteru istotnego, uniemożliwiło w sposób oczywisty wydanie decyzji obniżającej wymiar zapłaconego już podatku, a tym samym w sposób rażący naruszyło prawa strony w postępowaniu.
W ocenie Strony, jest nielogicznym podzielenie zarzutów i poglądów przedstawionych przez nią w odwołaniu i jednoczesne utrzymanie błędnej decyzji w mocy. Nadto, organ II instancji poprzez wyrażone przez siebie poglądy, całkowicie zmienił jej sytuację na niekorzyść.
W opinii skarżącej, dla przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia wydanie przez SKO postanowienia o odmiennej ocenie dowodu. Element zaskoczenia rozstrzygnięciem jest bowiem bez wpływu na pogorszenie lub nie sytuacji strony.
Podzielając stanowisko organu I instancji stwierdziła, że w/w ocena techniczna
w stopniu wystarczającym potwierdza obiektywny stan wyłączenia części budynków położonych na ww. działce ze względów technicznych z kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W kwestii "względów technicznych" ponowiła argumenty przedstawione już w piśmie z dnia z [...] lipca 2011r.
Skarżąca nie podzieliła również stanowiska SKO co do odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadków wskazanych przez nią osób. Podniosła, że art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej umożliwia wznowienie postępowania nie tylko w przypadku wyjścia na jaw nowych dowodów, ale także nowych okoliczności. Takie nowe okoliczności należy jednak udowodnić. Składając wniosek o przeprowadzenie przesłuchania ww. osób dążyła do wykazania istnienia nowych okoliczności, czyli istnienia już w 2004r. takiego stanu technicznego obiektów, który uniemożliwiał ich jakiekolwiek gospodarcze wykorzystanie.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium Odwoławcze podtrzymując dotychczas formułowane stanowisko, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Stosownie do art.1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje
wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie
z art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) zw. dalej p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).
Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji brany jest pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili wydawania tej decyzji.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie, należy stwierdzić że podniesione w skardze zarzuty Strony okazały się niezasadne.
W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu istota rzeczy odnosi się do kwestii oceny prawidłowości (i w konsekwencji zasadności) odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dnia [...] stycznia 2008r. ustalającej Skarżącej podatek od nieruchomości za rok 2008 w wysokości 120.120,00zł. od nieruchomości położonej przy ul. [...].
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009r. Strona wystąpiła bowiem do Prezydenta Miasta
o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją ostateczną, wskazując jako przesłankę wznowienia nowe okoliczności i nowe dowody tj. przesłankę określoną
w art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W tej mierze skarżąca przedłożyła "Ocenę stanu technicznego obiektów istniejących Zakład [...] - działka nr [...]" z dnia [...] stycznia 2005r. sporządzoną przez inż. W.K.. Dokument ten, w jej przekonaniu, stanowił wystarczający dowód potwierdzający wyłączenie części budynku ze względów technicznych z kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Zważywszy na powyższe, za punkt wyjścia oceny o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przyjąć należy to, iż wydana została w nadzwyczajnym trybie wzruszania decyzji ostatecznych. Nastąpiło to, w związku z wystąpieniem z żądaniem wznowienia postępowania w sprawie zakończonej w/w decyzją ostateczną.
Przedmiot żądania Skarżącej determinował więc tryb postępowania w sprawie. Był nim, tryb uregulowany przepisami Rozdziału 17 - "Wznowienie postępowania" - ustawy Ordynacja podatkowa, a więc jeden spośród nadzwyczajnych środków wzruszania decyzji ostatecznych.
Instytucja nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych stanowi wyjątek od wyrażonej w przepisie art.128 Ordynacji podatkowej zasady trwałości decyzji ostatecznych. Ze swej istoty charakteryzuje się więc sobie tylko właściwymi cechami
i celami. W kontekście celów podkreślić należy, że są nimi, determinowana szczegółowymi przepisami Rozdziałów 17, 18 i 19 Ordynacji podatkowej i na podstawie określonych nimi kryteriów, weryfikacja decyzji ostatecznej.
W zakresie odnoszącym się do trybu wznowieniowego, stanowiącego nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji ostatecznych celem tym jest stworzenie prawnej
możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie przed organem podatkowym dotknięte było kwalifikowanymi wadami prawnymi (wadami procesowymi) enumeratywnie wskazanymi w przepisie art. 240 §1 Ordynacji podatkowej.
Co jednakże istotne, postępowanie wznowieniowe nie może być poświęcone powtórnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Temu celowi służy bowiem postępowanie zwykłe, instancyjne odwoławcze. Skoro w sprawach wymiarowych podatnik nie skorzystał z możliwości tej kontroli, to postępowanie dotyczące wznowienia postępowania nie może zastąpić czynności postępowania odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r. sygnatura akt II FSK 1337/10).
W niniejszej sprawie, przedmiotem ustaleń organów podatkowych w postępowaniu prowadzonym z wniosku skarżącej było stwierdzenie istnienia albo też nieistnienia podstawy (przesłanki) wznowieniowej, o której stanowi art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, tj. wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który decyzję tę wydał.
Dla ustalenia istnienia wskazanej przywołanym przepisem podstawy wznowienia postępowania istotne jest kumulatywne ziszczenie się przesłanek: 1) wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów; 2) ich istotności dla sprawy,
w sensie wpływu na jej odmienne rozstrzygnięcie; 3) brak wiedzy o nich organu, który wydał decyzję, mimo że; 4) istniały w dniu wydania decyzji.
W tym kontekście, stwierdzić należy, iż z wypowiedzi formułowanych na gruncie orzecznictwa sądowego i doktryny prawa wynika, iż sytuacje uzasadniające wznowienie postępowania, w związku z wyjściem na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję, mogą wystąpić wtedy, gdy: a) w toku postępowania organ zaniedbał ustalenia istotnych okoliczności faktycznych i nie zebrał dowodów na te okoliczności; b) organ pominął w toku prowadzonego postępowania istotne dla sprawy okoliczności faktyczne z braku dowodów na nie; c) po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniono nowe okoliczności faktyczne, znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym już w toku postępowania; d) po wydaniu ostatecznej decyzji ujawniono nowe okoliczności faktyczne i dowody na ich poparcie, nie znane organowi; e) po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniono nowe okoliczności faktyczne nie znajdując jednak dowodów na ich potwierdzenie (K. Sobieralski, Praktyczne problemy wznowienia postępowania administracyjnego, Wrocław 2005, s. 95).
Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika przy tym, że nowymi faktami lub dowodami są te, które nie zostały uwzględnione przez organ podatkowy, jako element faktyczny rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985r., w sprawie sygn. akt SA 198/85). Zwrot "wyjścia na jaw" oznacza zaś, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienie ich organowi.
Przyjmuje się też, że nową okolicznością faktyczną nie jest odmienna wykładnia prawa niż dokonana w sprawie przez organy podatkowe. Błędna kwalifikacja prawna stanu faktycznego, dokonana przez organ podatkowy również nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania.
Ponadto, z hipotezy normy prawnej dekodowanej z przepisu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wynika, że jej zakresem objęte są "okoliczności faktyczne lub dowody" "istotne". Walor i cechę istotności posiadają i spełniają więc tylko i wyłącznie takie okoliczności lub dowody, które miały wpływ na wynik sprawy. Istotnymi okolicznościami faktycznymi są fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy podatkowej, będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną i które mają znaczenie prawne (por. wyrok NSA z 7 maja 1993 r., w sprawie sygn. akt SA/Wr 188/93).
Według Sądu, konfrontując przepis art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zwłaszcza zaś normatywną treść określonej w nim podstawy wznowieniowej z treścią zaskarżonej decyzji zwłaszcza zaś z argumentacją zawartą w jej motywach stwierdzić należy, że decyzja ta jest zgodna z prawem.
Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą ocenę dokumentu sporządzonego przez inż. W.K. i bezpodstawne uznanie, że nie jest on dowodem istotnym dla rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania.
W pierwszym rzędzie trzeba przypomnieć, że wyjątek przewidziany w art.1a ust.1
pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wyklucza z zakresu regulacji tego przepisu obiekty, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.
Jest więc to wyłączenie o charakterze przedmiotowym. Przy czym, żaden inny przypadek związany z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej, bez wykorzystywania danego przedmiotu posiadanego przez przedsiębiorcę, nie podlega wyłączeniu.
Poza sporem pozostaje, że w/w ustawa nie definiuje pojęcia "względów technicznych", które miałyby stanowić przeszkodę wykorzystywania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. W orzecznictwie wskazuje się, że okoliczność ta musi zostać indywidualnie zbadana i wykazana przy uwzględnieniu stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. Ocena tej przesłanki należy do organu podatkowego, nie może być dowolna ani też nie mieć charakteru uznaniowego.
Słusznie organ wskazał, że wykładnia użytego w omawianym przepisie wyrażenia "nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności ze względów technicznych" prowadzi do wniosku, że oznacza ona obiektywne przeszkody sprawiające, że przedmioty opodatkowania nie są i trwale nie mogą być wykorzystywane w działalności gospodarczej. Wskazany charakter przeszkody sprawia, że nie może być ona determinowana wolą (działaniem lub zaniechaniem) podatnika, lecz okolicznościami zewnętrznymi i fizykalnymi, odnoszącymi się do substancji przedmiotu opodatkowania.
Chodzić tu może zatem zarówno o takie wady fizyczne budynków i budowli, które uniemożliwiają w sposób stały korzystanie z nich przez przedsiębiorcę, jak również
o inne faktycznie występujące przeszkody. Wyłączenie z zakresu opodatkowania przedmiotów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej dotyczy więc sytuacji, gdy przedmiot ten nie jest i jednocześnie, nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na zdarzenie niezależne od podatnika.
Taka wykładnia przepisu jest powszechnie przyjęta w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1354/07 - Lex nr 478297; wyrok NSA z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt II FSK 747/08 - Lex nr 571609).
Zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowej interpretacji wyjątku przewidzianego
w art.1a ust.1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przyjmując, że względy techniczne nie mogą być utożsamiane z przeszkodami o charakterze przejściowym, wynikającymi z woli podatnika i podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej decyzji o remontach (jak też: przekształceniach, adaptacjach czy też zmianie przeznaczenia).
W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy, stosownie do wymagań art.210 §4 Ordynacji podatkowej, przekonująco, z powołaniem konkretnych fragmentów oceny technicznej wyjaśnił, jakie względy legły u podstaw sformułowanego przez niego stanowiska. W sposób wyczerpujący, z nawiązaniem do akt sprawy wykazał również, że przyczyną wstrzymania remontu było zaniedbanie skarżącej polegające na zaniechaniu uzyskania stosownego zezwolenia przed wszczęciem prac remontowych.
Należy zgodzić się ze wnioskiem SKO, że, mimo przeciwnych twierdzeń Skarżącej
z treści przedłożonej przez nią oceny technicznej, nie wynika, że przedmiot opinii nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Mowa tam jest jedynie o tym, że przerwanie prac remontowych na wiosnę 2004r., przy istniejącym w chwili opiniowania stanie "budynku" będzie prowadziło do dalszego pogorszenia jego stanu technicznego. Przy czym, wskazuje się też, że do czasu wykonania prac remontowych, ze względu na zły stan techniczny części elementów konstrukcyjnych właściciel powinien zapewnić stały dozór, aby zabezpieczyć obiekt przed dostępem osób postronnych.
Zatem, organ uwzględniając zgromadzony materiał oraz wykładnię omawianych przepisów prawidłowo wywiódł, że co prawda powołany przez stronę dokument jest nowy, lecz dla sprawy, która wcześniej toczyła się w zwykłym trybie nie posiada on waloru istotności.
Zdaniem składu orzekającego należało również zgodzić się ze stanowiskiem organu, co do oceny pozostałych dowodów wskazanych przez stronę w toku postępowania przed organem I instancji, tj. dowodów z przesłuchania świadków, umów najmu i pism skierowanych przez skarżącą do najemców w sprawie wypowiedzenia umów najmu pomieszczeń w budynku. Sformułowane w tym względzie wnioski, wzmocnione dodatkowo poglądami prezentowanymi przez sądy administracyjne skład orzekający w sprawie w pełni podziela.
Tym samym, zarzut naruszenia art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej należało uznać za chybiony.
Nie znajduje również właściwego uzasadnienia tak w odniesieniu do przepisów prawa, jak również stanu faktycznego sprawy zarzut naruszenia art.234 Ordynacji podatkowej i sformułowanej w nim zasady reformationis in peuis.
Strona, naruszenie powyższej normy wiąże z faktem sformułowania przez Kolegium odmiennej niż organ I instancji oceny przedłożonego przez nią dowodu.
SKO bowiem uznało, że z uwagi na brak cechy istotności, nie daje on podstaw do uchylenia decyzji podatkowej.
W myśl art.234 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Przepis ten, co jednoznacznie wynika z jego treści, jest skierowany do organu drugiej instancji rozpatrującego odwołanie.
Zakaz, o którym mowa w tym przepisie, oznacza, że organ odwoławczy nie może swoją decyzją pogorszyć sytuacji strony, która wniosła odwołanie. Dotyczy to jednak tylko tych sytuacji, gdy w postępowaniu drugoinstancyjnym organ decyduje się na merytoryczne załatwienie sprawy w sposób odmienny od tego, w jaki sprawa została rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji. Norma ta nie ma natomiast zastosowania w tych przypadkach, gdy organ odwoławczy utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy, jak
i wówczas, gdy wydaje decyzję kasacyjną, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Przedstawione powyżej stanowisko nie jest odosobnione. Ma swoje oparcie
w orzecznictwie (por. wyroki: WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2010r. I SA/Łd 1239/10, WSA w Białymstoku z dnia 3 września 2009r. I SA/Bk 278/09).
Podobnie ugruntowany jest w sądownictwie pogląd, co do pojęcia "na niekorzyść strony", o którym mowa w art.234. Należy je interpretować wyłącznie w znaczeniu materialnym. Obowiązki i uprawnienia podatników, wynikające z decyzji podatkowych, w ostatecznym rachunku są bowiem wyrażone kwotowo (por: wyrok WSA w Łodzi
z 1.02.2011r., sygn. I SA/Łd 1394/10).
Wbrew twierdzeniom strony, w rozpoznawanej sprawie decyzja SKO nie pogorszyła jej sytuacji, gdyż kwota ustalonego zobowiązania podatkowego w porównaniu z decyzją organu I instancji nie została zmieniona. Decyzja Prezydenta Miasta dotyczy bowiem odmowy uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej i nie nakłada na podatnika żadnych obowiązków. Z kolei, decyzja Kolegium nie rozstrzyga o prawach skarżącej w większym ani też w mniejszym zakresie niż rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kolegium Odwoławcze dokonało oceny elementu stanu faktycznego - dowodu przedstawionego przez Skarżącą. Stwierdziło co prawda naruszenie przepisów materialnych, ale w ramach przepisów przedawnienia ( co w okolicznościach niniejszej sprawy było nader zasadne), nie zaś przesłanek wznowieniowych.
Reasumując, z tych wszystkich wskazanych wyżej względów, Sąd uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Sędzia WSA Sędzia WSA Sędzia WSA
A. Rzepecka A. Juszczyk-Wiśniewska K. Skowrońska - Pastuszko
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło