I SA/Go 161/14
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2014-05-15
Skład orzekający: Alina Rzepecka, Anna Juszczyk-Wiśniewska, Jacek Niedzielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odpłatna działalność pożytku publicznego prowadzona przez stowarzyszenie, polegająca na udzielaniu specjalistycznego poradnictwa (prawnego i psychologicznego), finansowana z dotacji, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a jeśli tak, to czy korzysta ze zwolnienia podmiotowo-przedmiotowego na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 22 lit. c ustawy o VAT oraz czy wyłączenie z art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT uniemożliwia skorzystanie ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odpłatna działalność pożytku publicznego, polegająca na udzielaniu specjalistycznego poradnictwa, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ stanowi odpłatne świadczenie usług. Niemniej jednak, usługi te mogą korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 22 lit. c ustawy o VAT, pod warunkiem, że są świadczone na rzecz beneficjentów pomocy społecznej i przez podmiot wymieniony w tym przepisie. Sąd stwierdził również, że wyłączenie z art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT dotyczące usług prawniczych i doradczych nie ma zastosowania, jeśli porady prawne i psychologiczne są częścią specjalistycznego poradnictwa w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej i są świadczone na rzecz beneficjentów pomocy społecznej.Stan faktyczny
Stowarzyszenie, będące organizacją pozarządową i jednostką specjalistycznego poradnictwa, wystąpiło o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania odpłatnej działalności pożytku publicznego w zakresie poradnictwa prawnego i psychologicznego. Stowarzyszenie planowało finansować tę działalność z dotacji i umów z samorządami, a beneficjenci mieli otrzymywać porady bezpłatnie. Stowarzyszenie uważało, że działalność ta nie podlega VAT, a jeśli nawet, to korzysta ze zwolnienia. Minister Finansów uznał stanowisko stowarzyszenia za nieprawidłowe, twierdząc, że działalność jest odpłatna i podlega VAT, ale może korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 22 lit. c ustawy o VAT, z zastrzeżeniem, że beneficjenci muszą być uznani za beneficjentów pomocy społecznej. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia na indywidualną interpretację Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Sekretarz sądowy Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na indywidualną interpretację Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Stowarzyszenie [...] (zw. dalej: Stowarzyszeniem, stroną, skarżącym) wniosło skargę na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego Ministra Finansów reprezentowanego przez Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej: Ministrem Finansów, organem) z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania odpłatnej działalności pożytku publicznego.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. (uzupełnionym pismem z dnia [...] listopada 2013r.) Stowarzyszenie wystąpiło o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania odpłatnej działalności pożytku publicznego.
W ramach opisu zdarzenia przyszłego strona wskazała, że jest organizacją pozarządową posiadającą status organizacji pożytku publicznego. Celem jej działalności jest niesienie pomocy w zakresie informacji społecznej oraz bezstronnego, bezpłatnego i niezależnego poradnictwa ukierunkowanego na uaktywnienie i rozwój zdolności ludzkich oraz aktywizację obywateli w zakresie rozwiązywania własnych problemów. Cele działalności realizowane są poprzez udzielanie bezpłatnych porad obywatelskich i prawnych w prowadzonym przez Stowarzyszenie Biurze Porad Obywatelskich. Dodatkowym celem jego działalności jest upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działania wspomagające rozwój demokracji społecznej. Strona jest jednostką poradnictwa specjalistycznego w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, wpisaną do rejestru prowadzonego przez Wojewodę.
Strona wskazała, że dotychczas prowadziła jedynie nieodpłatną działalność pożytku publicznego natomiast w przyszłości planuje rozpocząć prowadzenie odpłatnej działalności pożytku publicznego.
Strona oświadczyła, że w zakresie odpłatnej działalności pożytku publicznego którą zamierza prowadzić limity o których mowa art.6 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r.
o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie nie będą przekraczane, zatem odpłatna działalność pożytku publicznego nie będzie miała charakteru działalności gospodarczej.
Nadto wyjaśnił, że w ramach prowadzonej działalności pożytku publicznego zamierza na podstawie umów z samorządami powiatowymi udzielać poradnictwa specjalistycznego jako niepieniężnego świadczenia z pomocy społecznej, o którym mowa w art.36 pkt 2 lit. g ustawy o pomocy społecznej. Usługi poradnictwa specjalistycznego będą dla beneficjentów pomocy społecznej bezpłatne, jednak skarżący będzie otrzymywał wynagrodzenie za prowadzenie poradnictwa specjalistycznego na podstawie umowy zawartej z samorządem powiatu. W ramach poradnictwa specjalistycznego będzie udzielał porad prawnych i porad psychologicznych.
Ponadto w ramach odpłatnej działalności pożytku publicznego zamierza jako jednostka specjalistycznego poradnictwa udzielać osobom fizycznym nieodpłatnego świadczenia
w postaci porad specjalistycznych, w tym porad prawnych i psychologicznych. Porady te będą dla beneficjentów bezpłatne, jednak działalność strony w zakresie udzielania tych porad będzie finansowana z dotacji uzyskiwanych w ramach projektów współfinansowanych ze środków europejskich.
Dalej Stowarzyszenie wskazało, że w ramach odpłatnej działalności pożytku publicznego zamierza również udzielać porad dla organizacji pozarządowych w ramach projektów współfinansowanych ze środków europejskich. W zakres porad będą również wchodziły porady prawne. Porady te dla organizacji pozarządowych będą bezpłatne, ale strona będzie otrzymywać wynagrodzenie za ich udzielanie od podmiotu realizującego dany projekt, z którym będzie podpisana umowa o realizację porad.
Stowarzyszenie będzie udzielało porad prawnych poprzez podwykonawców, adwokatów, radców prawnych, psychologów, doradców na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych lub umów o pracę. Podwykonawcy, którzy prowadzą działalność gospodarczą będą wystawiać mu faktury na udzielone porady i opodatkowywać porady podatkiem od towarów i usług.
Strona wskazała też, że zakłada, że w prowadzonej działalności wartość wykonanych usług nie przekroczy rocznego limitu 150.000zł, o którym mowa w art.113 ust.1 ustawy
o podatku od towarów i usług.
W złożonym uzupełnieniu skarżący poinformował, że wynagrodzenie za prowadzenie poradnictwa specjalistycznego na rzecz beneficjentów pomocy społecznej
będzie finansowane z dotacji uzyskanej przez samorząd powiatu. Wynagrodzenie
za prowadzenie poradnictwa specjalistycznego na rzecz beneficjentów pomocy społecznej finansowane z dotacji przeznaczone będzie wyłącznie na pokrycie kosztów świadczonych usług. Wynagrodzenie za prowadzenie poradnictwa specjalistycznego
na rzecz osób fizycznych finansowane z dotacji uzyskiwanych w ramach projektów współfinansowanych ze środków europejskich przeznaczone będzie wyłącznie
na pokrycie kosztów świadczonych usług. Wynagrodzenie za prowadzenie poradnictwa specjalistycznego na rzecz organizacji pozarządowych w ramach projektów współfinansowanych ze środków europejskich przeznaczone będzie wyłącznie na pokrycie kosztów świadczonych usług.
Na tle opisanego zdarzenia przyszłego Stowarzyszenie sformułowało następujące pytania: 1/ czy odpłatna działalność pożytku publicznego, którą ma zamiar prowadzić podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług? 2/ czy prowadzenie tej działalności będzie oznaczać, że stanie się podatnikiem podatku od towarów i usług?
3/ czy zwolnienie podmiotowo-przedmiotowe z art.43 pkt 22 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług oznacza, że skarżący, który jest jednostką poradnictwa specjalistycznego nie będzie podatnikiem podatku od towarów i usług w zakresie usług poradnictwa specjalistycznego?
Prezentując własne stanowisko strona wskazała, że odpłatna działalność pożytku publicznego nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o podatku od towarów i usług. W jej opinii prowadzenie tej działalności nie będzie oznaczać, że stanie się ona podatnikiem podatku od towarów i usług. Zwolnienie podmiotowo –przedmiotowe
z art.43 pkt 22 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług oznacza, że skarżący, który jest jednostką poradnictwa specjalistycznego nie będzie podatnikiem podatku od towarów i usług w zakresie usług poradnictwa specjalistycznego. Udzielanie porad specjalistycznych jako nieodpłatnych świadczeń dla osób potrzebujących nie będzie podlegało opodatkowaniu niezależnie od tego, czy działalność ta będzie finansowana przez samorządy powiatowe w zakresie zawartych umów, czy przez podmioty realizujące projekty współfinansowane ze środków europejskich na podstawie umów zawartych z tymi podmiotami, czy z dotacji uzyskanych przez niego na realizację własnych projektów współfinansowanych ze środków europejskich. Według skarżącego, nie będzie podatnikiem podatku od towarów i usług również dlatego, że nie przekroczy rocznego limitu wartości sprzedaży usług w wysokości 150.000zł o którym mowa w art.113 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług.
Strona wskazała, że tezę, że nie będzie podatnikiem podatku od towarów i usług również
w zakresie nieodpłatnych porad prawnych potwierdzają wyjaśnienia Ministerstwa Finansów zawarte w piśmie zamieszczonym na stronie internetowej (www.mf.gov.pl) z 13 kwietnia 2012r.
W interpretacji z dnia [...] grudnia 2013r. Minister Finansów uznał, w świetle obowiązującego stanu prawnego, stanowisko strony w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego za nieprawidłowe.
Odpowiadając na pytanie 1 organ, omawiając podstawy prawne wskazał, że zgodnie
z art.5 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U.
z 2011 r. Nr 177, póz, 1054 ze zm.- zw. dalej: ustawą o VAT), opodatkowaniu
ww. podatkiem podlegają: 1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług
na terytorium kraju; 2/ eksport towarów; 3 / import towarów na terytorium kraju;
4/ wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5/ wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
W myśl art.7 ust.1 w/w ustawy - przez dostawę towarów, o której mowa w art.5 ust.1
pkt 1 rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (..).
Stosownie zaś do treści art.8 ust.1 ustawy o VAT- przez świadczenie usług, o którym mowa w art.5 ust.1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art.7, w tym również: 1/ przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2/ zobowiązanie do powstrzymania się od. dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3/ świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym
z mocy prawa.
Następnie organ podkreślił, że oceniając, czy dane świadczenie ma charakter usługi należy mieć na względzie fakt, że ustawodawca - jak wynika z treści art. 8 ust.1 ustawy o VAT- uznaje za usługę każde świadczenie wykonane przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności, które nie jest dostawą towarów, podkreślając tym samym powszechność opodatkowania.
Zatem, na świadczenie składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innego podmiotu), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź tolerowanie - znoszenie określonych stanów rzeczy). Ponadto, do uznania danej czynności za usługę konieczne jest istnienie odbiorcy wykonywanego świadczenia (beneficjenta czynności)
i występowanie związku między tą czynnością a otrzymywanym przez niego wynagrodzeniem, będącym świadczeniem wzajemnym. W konsekwencji, usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument - odbiorca świadczenia, odnoszący z niego korzyść (choćby potencjalną).
Dla uznania, że świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem VAT bezwzględnym warunkiem jest "odpłatność" za daną czynność ( art.5 ust.1 pkt 1 w/w ustawy). Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem.
Organ podkreślił, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą. Czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie. Czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub świadczącego usługę.
Dalej wskazał, że kolejnym czynnikiem decydującym o tym, czy mamy do czynienia
z wynagrodzeniem jest określenie, czy wynagrodzenie takie było należne z tytułu danego świadczenia. Czynność opodatkowana powstaje bowiem wyłącznie w związku
z zaistnieniem stosunku prawnego określonego umową między stronami. Zatem, wystąpić musi bezpośredni i niezbędny związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami
i wysokością otrzymanego wynagrodzenia oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami i jednocześnie wynagrodzenie to może być wyrażone w pieniądzu.
W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach urnowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjanta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Zatem, pod pojęciem odpłatności dostawy towarów lub odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego dostawy towarów lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
W konsekwencji powyższego, opodatkowaniu podatkiem VAT będzie podlegało tylko to świadczenie (usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie usługą podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Organ konfrontując powyższe uwagi ze stanem opisanym przez stronę stwierdził, że przedstawiona we wniosku sytuacja nosić będzie znamiona odpłatnego świadczenia usług, podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Udzielając odpowiedzi na pytanie 2 Minister Finansów przypomniał, że w myśl
art.15 ust.1 ustawy o VAT - podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust.2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Zgodnie zaś z ustępem 2 tego przepisu - działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Wyjaśnił, że z art.3 ust.1 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie - działalnością pożytku publicznego jest działalność społecznie użyteczna prowadzona przez organizacje pozarządowe w sferze zadań publicznych określonych w ustawie. Organizacjami pozarządowymi są: 1/ niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, 2/ niedziałające w celu osiągnięcia zysku - osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia,
z zastrzeżeniem ust.4 ( art.3 ust.2 ww. ustawy).
Zaś z art.3 ust.3 cyt. ustawy wynika, że działalność pożytku publicznego może
być prowadzona także przez: 1/ osoby prawne i jednostki organizacyjne działające
na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego
w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego; 2/ stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego; 3/ spółdzielnie socjalne; 4/ spółki akcyjne i spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe będące spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2010r. o sporcie, które nie działają
w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.
Na mocy art.6 ustawy - działalność pożytku publicznego nie jest, z zastrzeżeniem art.9 ust.1 działalnością gospodarczą, w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, i może być prowadzona jako działalność nieodpłatna lub jako działalność odpłatna.
Stosownie zaś do art.9 powołanej ustawy - działalność odpłatna pożytku publicznego organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art.3 ust.3 stanowi działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej jeżeli: 1) wynagrodzenie, o którym mowa w art.8 ust.1, jest w odniesieniu do działalności danego rodzaju wyższe od tego, jakie wynika z kosztów tej działalności,
lub 2) przeciętne miesięczne wynagrodzenie osoby fizycznej z tytułu zatrudnienia
przy wykonywaniu statutowej działalności odpłatnej pożytku publicznego, za
okres ostatnich 3 miesięcy, przekracza 3-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za rok poprzedni.
Organ podkreślił, że definicja działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, różni się od definicji działalności gospodarczej zawartej w art.15 ust.2 ustawy. Ta ostatnia nie zawiera warunku prowadzenia działalności w celu zarobkowym. Dla uznania danego podmiotu za podatnika w rozumieniu art.15 ust.1 i ust.2 ustawy nie ma znaczenia rezultat prowadzonej działalności. Organ podkreślił, że z uwagi na to, że ustawa nie uzależnia uznania prowadzonej działalności gospodarczej od tego, czy z tytułu podejmowanych czynności podmiot uzyskiwać będzie zyski czy też nie, należy stwierdzić, że strona
w przedmiotowym przypadku działać będzie w charakterze podatnika podatku VAT.
Następnie organ odwołując się do treści art.29 ust.1 i ust.2 ustawy o VAT wskazał, że
z przepisów tych wynika, że do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług wlicza się tyko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które mają bezpośredni wpływ na kwotę należną (cenę) z tytułu dostawy lub świadczenia usługi.
Elementem zasadniczym wpływającym na objęcie uzyskanej przez podatnika dotacji definicją podstawy opodatkowania jest stwierdzenie, czy dotacja udzielana jest w celu sfinansowania czy też dofinansowania dostawy konkretnych towarów lub świadczenia konkretnych usług. W sytuacji gdy podatnik dla konkretnej dostawy towarów lub konkretnego świadczenia usług otrzymuje od innego podmiotu dofinansowanie, np.
w postaci dotacji stanowiącej dopłatę do ceny towaru lub usługi - tego rodzaju dofinansowanie stanowi - obok ceny - uzupełniający ją element podstawy opodatkowania z tytułu tej dostawy lub świadczenia. Istotne zatem dla określenia czy dana dotacja jest, czy nie jest opodatkowana, są szczegółowe warunki jej przyznania, określające cel realizowanego w określonej formie dofinansowania. Natomiast otrzymana dotacja niemająca bezpośredniego wpływu na cenę usługi, mająca na celu ogólne dofinansowanie działalności podatnika, nieuzależniona od ilości i wartości dostarczanych towarów lub świadczonych usług, nie zwiększa podstawy opodatkowania z tytułu podatku od towarów i usług.
Zatem, otrzymane dotacje i inne dopłaty podlegają, opodatkowaniu jako składnik ceny czynności z którą są związane jeżeli dotacja, subwencja lub inna dopłata
o podobnym charakterze przekazywana jest w celu sfinansowania dostawy konkretnych towarów lub świadczenia konkretnych usług - istnieje bezpośredni związek między otrzymaną dopłatą a dostawą towarów lub świadczeniem usług - to stanowi ona obrót
w rozumieniu art. 29 ust.1 ustawy o VAT i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów
i usług. W takiej sytuacji mamy do czynienia z dotacją przedmiotową, która podlega opodatkowaniu tak jak czynności, których dotyczy. Dla ustalenia czy dana dotacja, subwencja lub dopłata podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług istotne są zasady określające sposób ich przyznawania oraz cele realizowanego w określonej formie dofinansowania.
Konfrontując powyższe uwagi ze stanem opisanym przez stronę, Minister Finansów stwierdził, że otrzymywane przez stronę wynagrodzenie (pokrycie kosztów) za wykonanie konkretnej usługi - w tym przypadku usługi polegającej na prowadzeniu poradnictwa specjalistycznego - stanowić będzie wynagrodzenie za wykonaną usługę (kwotę należną o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy), a w konsekwencji będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,
Tym samym, odpłatna działalność pożytku publicznego, którą ma zamiar prowadzić strona podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że skarżący stanie się podatnikiem tego podatku w rozumieniu art.15 ust.1 ustawy.
Wypowiadając się natomiast w zakresie pytania 3 organ wskazał, że z treści art.43 ust.1 pkt 22 ustawy o VAT wynika, że zwolnienie od podatku usług pomocy społecznej uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków. Po pierwsze - ze zwolnienia mogą korzystać usługi pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej
(o których mowa w art.36 ustawy o pomocy społecznej ). Po drugie - usługi te muszą być świadczone przez podmioty wymienione w pkt 22 lit. a do lit. e ustawy.
Minister Finansów wyjaśnił, że na mocy art.46 ust.1 ww. ustawy - poradnictwo specjalistyczne ( wymienione w art.36 pkt2 lit.g), w szczególności prawne, psychologiczne i rodzinne, jest świadczone osobom i rodzinom, które mają trudności lub wykazują potrzebę wsparcia w rozwiązywaniu swoich problemów życiowych, bez względu na posiadany dochód.
Poradnictwo prawne realizuje się przez udzielanie informacji o obowiązujących przepisach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, zabezpieczenia społecznego, ochrony praw lokatorów - art. 46 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
W mysi art.46 ust. 3 cyt. ustawy - poradnictwo psychologiczne realizuje się przez procesy diagnozowania, profilaktyki i terapii.
Z treści art.46a ust.1-3 ww. ustawy wynika, że wojewoda prowadzi rejestr jednostek specjalistycznego poradnictwa. Rejestr jest jawny. Wojewoda corocznie, do dnia
30 czerwca, ogłasza rejestr w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz publikuje na przedmiotowej stornie internetowej.
Organ konfrontując przedstawiony w tym zakresie we wniosku stan faktyczny z treścią art.43 ust.1 pkt22 lit. c ustawy o VAT stwierdził, że usługi poradnictwa specjalistycznego świadczone przez stronę na rzecz beneficjentów pomocy społecznej korzystać będą ze zwolnienia od podatku na podstawie powołanego przepisu, ponieważ jest ona podmiotem wymienionym w tym przepisie oraz świadczyć będzie usługi pomocy społecznej
w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.
Zatem, ze zwolnienia od podatku o którym mowa w art.43 ust.1 pkt 22 lit. c ustawy
o VAT korzystać będą usługi pomocy społecznej świadczone na rzecz jej beneficjentów.
Będą również korzystać usługi specjalistycznego poradnictwa udzielane osobom fizycznym oraz organizacjom pozarządowym, o ile usługobiorcy będą beneficjentami pomocy społecznej.
Równocześnie zaznaczył , że w sytuacji, gdy w/w podmioty nie będą beneficjantami pomocy społecznej, świadczone usługi nie będą mogły korzystać ze zwolnienia od podatku
o którym mowa w przedmiotowym przepisie.
Wypowiadając się co do stanowiska strony sformułowanego w związku
z art.113 ustawy o VAT Minister Finansów wyjaśnił, że przez sprzedaż – zgodnie z art.2 pkt 22 ustawy o VAT - rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Następnie omówił poszczególne ustępy przepisu art.113 ustawy o VAT. Zwrócił między innymi uwagę, że zwalnia się od podatku podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 150.000zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku (ust.1). Do wartości sprzedaży, o której mowa w ust.1, nie wlicza się odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług zwolnionych od podatku, a także towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości, niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji (ust.2).
Jeżeli wartość sprzedaży u podatników zwolnionych od podatku na podstawie
ust.1 przekroczy kwotę, o której mowa w ust.1, zwolnienie traci moc w momencie przekroczenia tej kwoty.
Obowiązek podatkowy powstaje z momentem przekroczenia tej kwoty,
a opodatkowaniu podlega nadwyżka sprzedaży ponad tę kwotę (...) (ust.5) .
Wskazał też, że zwolnień, o których mowa w ust.1 i ust.9, nie stosuje się do importu towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, świadczenia usług, dla których zgodnie z art.17 ust.1 pkt 8 podatnikiem jest ich usługobiorca, oraz podatników świadczących usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa, a także usługi jubilerskie (ust.13 pkt 2).
Z kolei, na mocy art.113 ust.14 pkt 2 ustawy minister właściwy do spraw finansów publicznych uzyskał delegację ustawową do określenia, w drodze rozporządzenia, listy towarów i usług, o których mowa w ust.13 pkt 1 lit. a i pkt 2, z uwzględnieniem klasyfikacji wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej.
Przepis §27 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług określa listę towarów i usług, do których nie mają zastosowania, zwolnienia od podatku określone w art.113 ust.1 i ust.9 ustawy, stanowiącą załącznik do rozporządzenia.
W załączniku tym, zatytułowanym "Lista towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku określone w art.113 ust.1 i 9 ustawy", wymieniono pod poz.12 "Doradztwo, z wyłączeniem doradztwa rolniczego związanego z uprawą roślin i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego" oraz pod poz. 13 "Usługi prawnicze".
W świetle powyższego, usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa nie korzystają ze zwolnienia podmiotowego.
Organ przypomniał, że skarżący we wniosku wskazał, że w zakresie wykonywanych przez niego czynności będą się również mieścić porady prawne i psychologiczne. Porad będzie udzielał poprzez podwykonawców; adwokatów, radców prawnych, psychologów oraz doradców na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Zatem jeżeli porady prawne i psychologiczne których zamierza udzielać strona mieścić
się będą w zakresie usług doradztwa, czy też będą usługami prawniczymi, to
w przedmiotowej sprawie będzie miało zastosowanie wyłączenie, o którym mowa w art.13 ust.13 pkt 2 ustawy. Oznacza to, że strona w tak przedstawionym zdarzeniu przyszłym,
nie będzie miała możliwości korzystania ze zwolnienia podmiotowego o którym mowa
w art.113 ustawy.
Pismem z dnia [...] grudnia 2013r. strona wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa.
Organ interpretacyjny, po rozpatrzeniu przedstawionej w wezwaniu argumentacji stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji przepisów prawa.
We wniesionej na w/w interpretację skardze strona zarzuciła naruszenie 1/ art. 14 c §1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez negatywną ocenę stanowiska strony, pomimo potwierdzenia jej stanowiska w tej części, że poradnictwo specjalistyczne, jako
usługa pomocy społecznej korzysta ze zwolnienia z VAT oraz poprzez nieprawidłowe uzasadnienie prawne wskazanego stanowiska; 2/ art.121, w związku z art.14h Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie jej stanowiska za nieprawidłowe w całości
przy jednoczesnym częściowym potwierdzeniu jej stanowiska, co do zwolnienia usług poradnictwa specjalistycznego z VAT; 3/ art. 43 ust.1 pkt 22 lit. c o VAT poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że zwolnienie z podatku na podstawie tego przepisu dla usług poradnictwa specjalistycznego jest ograniczone warunkiem,
że korzystającymi z tych usług będą bliżej nieokreśleni przez organ "beneficjenci pomocy społecznej", w sytuacji gdy usługi te będą zwolnione z podatku VAT
na podstawie powyższych przepisów, gdy korzystającymi z usług będą podmioty
z kręgu beneficjentów tych świadczeń pomocy społecznej określonego w art.46 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, tj. osoby i rodziny, które mają trudności lub wykazują potrzebę wsparcia w rozwiązywaniu swoich problemów życiowych, bez względu na posiadany dochód, a poprzez sam fakt skorzystania ze świadczenia poradnictwa specjalistycznego staną się beneficjentami pomocy społecznej; 4/ art.113 ust.1
w związku z art.113 ust.13 pkt 2 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że świadczenie przez stronę skarżącą poradnictwa prawnego i poradnictwa psychologicznego w ramach poradnictwa specjalistycznego, spowoduje, że wnioskodawca nie będzie miał możliwości skorzystania ze zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art.113 ust.1 ww. ustawy ze względu na wyłączenie
z art.113 ust.13 pkt 2 ww. ustawy, w sytuacji, gdy usługi poradnictwa prawnego
i poradnictwa psychologicznego będą częścią usług poradnictwa specjalistycznego
w myśl art.46 ust.1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, zatem jako całość będą zwolnione od podatku od towarów i usług na podstawie art.43 ust.1 pkt 22 lit. c ustawy o VAT, nie będą to również usługi prawnicze lub usługi w zakresie doradztwa, o których mowa w art. 113 ust.13 pkt 2 ustawy o VAT; 5/ w art. 120, w związku z art. 14h Ordynacji podatkowej.
W motywach Stowarzyszenie wskazywało, że opisany stan przyszły dotyczy prowadzenia odpłatnej działalności pożytku publicznego, polegającej na udzielaniu poradnictwa specjalistycznego finansowanego ze środków uzyskiwanych od instytucji pomocy społecznej oraz ze środków pozyskiwanych przez wnioskodawcę jako dotacje podmiotowe na działalność statutową Stowarzyszenia, w której mieści się również świadczenie poradnictwa specjalistycznego. Uzyskiwane dotacje będą przeznaczane jedynie na pokrycie kosztów działalności, w tym kosztów udzielania porad specjalistycznych. Beneficjenci porad specjalistycznych nie będą uiszczać opłaty za te porady, a uzyskiwane dotacje nie będą stanowić rekompensaty utraconej ceny porady. W związku z powyższym sytuacja ta nie będzie odpowiadać odpłatnemu świadczeniu usług, podlegającemu opodatkowaniu VAT.
Uzyskiwane przez wnioskodawcę środki z jakichkolwiek źródeł na finansowanie poradnictwa specjalistycznego będącego działalnością statutowa Stowarzyszenia nie będzie stanowić zapłaty ceny za wykonanie usługi.
Ponadto usługi poradnictwa specjalistycznego świadczone przez placówki specjalistycznego poradnictwa, jaką jest strona, podlegają przedmiotowemu zwolnieniu z VAT na podstawie art.43 ust.1 pkt 22 lit. c ustawy o VAT.
W ocenie skarżącego, wszelkie środki uzyskiwane na pokrycie kosztów działalności związanej z prowadzeniem poradnictwa specjalistycznego nie będą podlegać opodatkowaniu VAT.
Strona wskazała, że zwolnienie z art.43 ust.1 pkt 22 lit. c ustawy o VAT nie jest ograniczone warunkiem, że korzystającymi z tych usług muszą być osoby będące beneficjentami innego rodzaju świadczeń pomocy społecznej, jak sugeruje organ.
Przepis stanowi, że zwolnieniu podlegają usługi pomocy społecznej świadczone na rzecz beneficjentów tej pomocy. Krąg beneficjentów poradnictwa specjalistycznego został określony w art.46 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, jako osoby i rodziny, które mają trudności lub wykazują potrzebę wsparcia w rozwiązywaniu swoich problemów życiowych, bez względu na posiadany dochód. Zatem beneficjentem tego rodzaju pomocy będzie osoba z powyższego kręgu, która skorzysta z takiej pomocy. Tym samym, świadczenie usług poradnictwa specjalistycznego dla wszystkich osób
z powyższego kręgu beneficjentów będzie zwolnione z podatku od towarów i usług.
Skarżący wskazał, że w ramach poradnictwa specjalistycznego będzie udzielał porad prawnych i porad psychologicznych, które w myśl art.46 ust.1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej są częścią porad specjalistycznych. Zatem usługi te, jako całość usług poradnictwa specjalistycznego, będą podlegać zwolnieniu na podst. art.43 ust.1 pkt 22 lit. c ustawy o VAT. Nie będą to samoistne usługi prawnicze lub doradcze, które na podstawie art.113 ust.13 pkt2 ustawy o VAT powodowałyby utratę zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art.113 ust.1 w/w. ustawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów ocenił zarzuty strony jako bezzasadne. Wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2014r. strona podtrzymując dotychczasowe stanowisko, dodatkowo wskazała, że organ uznał stanowisko strony za nieprawidłowe w całości, pomimo tego, że przyznał jej częściowa rację. Tymczasem, powinien był uznać stanowisko strony za prawidłowe w części i nieprawidłowe w pozostałej części, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji.
Za błędne uznał również żądanie od strony dodatkowych informacji, co miało na celu dostosowanie stanu faktycznego do orzeczenia o nieprawidłowości stanowiska strony.
Za nieuprawnione skarżący uznał także odnoszenie się przez organ do hipotetycznych elementów stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania interpretacji warunkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.1 §1 oraz art.2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej - p.p.s.a.) Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów.
Stosownie zaś do art.3 §1 i §2 pkt 4a p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez Sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Sąd administracyjny rozpoznając skargę na interpretację prawa podatkowego kontroluje poprawność merytoryczną dokonanej interpretacji oraz prawidłowość prowadzonego
w tej sprawie postępowania interpretacyjnego, a więc zgodność z prawem samej czynności według stanu prawnego z daty jej dokonania oraz legalność postępowania poprzedzającego jej wydanie.
Skład orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej w oparciu o przedstawione wyżej zasady, doszedł do przekonania, że akt ten nie narusza prawa w zakresie powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że z brzmienia ustawy Ordynacja podatkowa, która reguluje przedmiotową instytucję wynika, że minister właściwy
do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje,
w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną) [z art.14b §1]. Wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych [art.14b §2]. Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego [art. 14b § 3]. Interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. Natomiast w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Uzasadnienie prawne tego stanowiska winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przywołaniem przepisów prawa mających zastosowanie w danej sprawie
[ art.14c §1 i §2].
Z powyższych regulacji wynika, że "postępowanie interpretacyjne" opiera
się wyłącznie na stanie faktycznym przedstawionym przez wnioskodawcę. Tylko
w stosunku do tak określonego stanu faktycznego wyrażana jest ocena prawna, tak przez samego podatnika, jak i przez organ podatkowy. Przy czym, granice oceny prawnej stanowiska wnioskodawcy zawartej w indywidualnej interpretacji zakreślone są treścią pytania postawionego we wniosku o interpretację. Organ dokonuje oceny stanu faktycznego przedstawionego przez podatnika. Nie ma możliwości jego modyfikowania lub weryfikowania z danymi rzeczywistymi. Nie prowadzi się bowiem postępowania dowodowego co do stanu przedstawionego przez podatnika we wniosku. Organ,
ani nie może zastępować ustawodawcy, ani nie jest jego rolą rozważanie
sytuacji wykraczających poza przedstawiony stan faktyczny. Zadaniem organu jest "rozstrzygnięcie" konkretnej sprawy interpretacyjnej.
Co istotne, interpretacja indywidualna nie stanowi abstrakcyjnego wyjaśnienia przepisów prawnych, lecz jest dokonaniem oceny prawnej stanowiska
wnioskującego na tle zindywidualizowanego stanu faktycznego, który jest przedstawiony przez podatnika we wniosku o udzielenie interpretacji. Ocena ta obejmuje nie tylko jego konkluzję co do prawnego zakwalifikowani określonego zdarzenia prawnopodatkowego, ale także motywy prawne na których opiera on taką konkluzję.
To właśnie przytoczony powyżej art.14c §2 Ordynacji podatkowej wskazuje na dwa, obowiązkowe elementy indywidualnej interpretacji negatywnie oceniającej stanowisko wnioskodawcy tj. wskazanie przez organ prawidłowego stanowiska w zakresie interpretowanego przepisu oraz przedstawienie uzasadnienia prawnego takiego stanowiska w sprawie.
Przedstawienie stanowiska organu podatkowego w indywidualnej interpretacji powinno polegać przede wszystkim na jasnej i zrozumiałej odpowiedzi organu na zadane
we wniosku pytanie (pytania) oraz wskazaniu, w jaki sposób należy rozumieć konkretny przepis określający skutki podatkowe dla wnioskodawcy i jak go należy stosować
w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym. Uzasadnienie prawne organu powinno przy tym zawierać nie tylko argumentację prawną na poparcie własnego stanowiska w sprawie, ale również wskazywać, przy użyciu również argumentów prawnych, dlaczego stanowisko wnioskodawcy zostało uznane za nieprawidłowe.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że w orzecznictwie sądów administracyjnych uważa się, że brak uzasadnienia prawnego może polegać nie tylko na całkowitym braku argumentacji prawnej, ale również na przytoczeniu w interpretacji jedynie ogólnych tez dotyczących wykładni analizowanego przepisu oraz na braku stanowiska co do całości przedstawionego we wniosku problemu (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2013r. sygn. akt I FSK 920/12). Uzasadnienie organu musi być zatem wyczerpujące i kompleksowo odnosić się do zawartego stanowiska w kontekście przedstawionego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1217/09, publ. LEX nr 598782).
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa powoduje, że to z treści uzasadnienia indywidualnej interpretacji powinno wynikać, że wszystkie istotne dla sprawy argumenty wnioskodawcy zostały rozważone przez organ. Organ prowadzący postępowanie, mając na uwadze tą zasadę oraz zasadę prawdy materialnej powinien przyjąć stan faktyczny mogący stanowić rzetelną podstawę udzielonej interpretacji. Odpowiednie zastosowanie przepisów Działu IV, w tym przepisów art.120, art.121 §1 i art.168 i art.169 §1 i §2 Ordynacji podatkowej,
do postępowania w sprawie wydania pisemnych interpretacji podatkowych,
w indywidualnych sprawach podatnika, nakazuje ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności.
Nałożony na wnioskodawcę obowiązek wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego (art.14a §2 Ordynacji podatkowej), nie zwalnia organu od podjęcia działań w celu usunięcia powstałych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Wbrew temu co utrzymuje strona, organ może wezwać podatnika do uzupełnienia przedstawionego stanu zawartego we wniosku o brakujące elementy, konieczne do wydania indywidualnej interpretacji ( art.169 §1 Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnych, o czym stanowi art.14h Ordynacji podatkowej). W takim stanie rzeczy, nadal ma obowiązek przyjąć do sformułowania oceny prawnej taki stan faktyczny, jaki podaje podatnik (w interpretacji i w ewentualnym uzupełnieniu).
W sytuacji, jaka zaistniała w rozpoznawanej sprawie organ w trybie art.169 §1 Ordynacji podatkowej zażądał od strony pismem z dnia [...] października 2013r. uszczegółowienia opisu stanu faktycznego, tj. zdarzenia przyszłego, w celu dokonania jego prawidłowej kwalifikacji, w świetle stosownych przepisów ustawy o VAT. Analiza akt nie potwierdza natomiast zarzutu strony, że pytania organu doprowadziły do "modyfikacji pierwotnego wniosku strony w kierunku niezamierzonym". Co istotne, stwierdzenie to nie jest poparte żadnymi wyjaśnieniami.
Prawidłowo zatem organ przy wydaniu interpretacji wziął pod uwagę zarówno treść przedstawionego przez stronę wniosku, jak i informacje zawarte w piśmie uzupełniającym.
Z dotychczasowych rozważań wynika, że bezwzględnym wymogiem jest, aby interpretacja podatkowa była jednoznaczna i wyjaśniała stronie w sposób zupełny
jej sytuację prawną. W ocenie Sądu, konfrontacja brzmienia powyższych przepisów
z treścią wydanego aktu dowodzi, że przymiotami tymi charakteryzuje się interpretacja badana w niniejszej sprawie (mimo uchybienia o którym poniżej). Tym samym, nie zasługuje na aprobatę zarzut skargi, że doszło do naruszenia art.14c §1 i §2 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe uzasadnienie prawne wskazanego stanowiska.
Jako bezzasadny należy również ocenić zarzut naruszenia art.14c §1 i §2 Ordynacji podatkowej, poprzez negatywną ocenę stanowiska strony, pomimo potwierdzenia jej stanowiska w tej części, że poradnictwo specjalistyczne, jako usługa pomocy społecznej korzysta ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.
U podstaw złożenia przez stronę wniosku o wydanie interpretacji, legło dążenie do uzyskania odpowiedzi, czy odpłatna działalność pożytku publicznego, którą ma zamiar prowadzić podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, czy prowadzenie tej działalność spowoduje, że stanie się podatnikiem podatku od towarów i usług oraz czy zwolnienie podmiotowo-przedmiotowe z art.43 pkt 22 lit. c ustawy o VAT oznacza, że jako jednostka poradnictwa specjalistycznego nie będzie podatnikiem podatku od towarów i usług w zakresie usług poradnictwa specjalistycznego.
W ramach własnego stanowiska, z jednej strony stwierdziła że odpłatna działalność pożytku publicznego nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,
z drugiej zaś – że korzysta ze zwolnienia od tego podatku.
Minister Finansów dążąc do dokładnego rozważenia problematyki będącej przedmiotem wniosku, przeprowadził analizę przepisów ustawy o VAT – art.5 (zakres przedmiotowy ustawy – w tym - odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju), art.7 (pojęcie dostawy towarów), art.8 (pojęcie świadczenia usług) i pojawiającą się w tle kwestie "odpłatności" za daną czynność, wynagrodzenia.
Wysnute w tym względzie wnioski są prawidłowe.
W istocie rzeczy, podstawowe czynności, które podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT, w tym między innymi świadczenie usług (o których mowa w niniejszej sprawie) – muszą mieć charakter odpłatny. Odpłatność oznacza w tym przypadku wykonanie
ich za wynagrodzeniem. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości to, że zapłata nie musi oznaczać uzyskania przez świadczącego faktycznego zysku. Uzyskanie
od świadczeniobiorcy zapłaty, która pokrywa jedynie koszty, czy nawet poniżej kosztów, nie oznacza, że czynność nie ma charakteru odpłatnego (tak też: wyrok NSA
z 1 września 2011r. sygnatura akt I FSK 1021/10).
Czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie ustawy o VAT nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna.
Zasadnie organ uznał, że otrzymywane przez stronę wynagrodzenie (pokrycie kosztów) za wykonanie konkretnej usługi - w tym przypadku usługi polegającej na prowadzeniu poradnictwa specjalistycznego - stanowić będzie wynagrodzenie za wykonaną usługę (kwotę należną o której mowa w art.29 ust.1 ustawy), a w konsekwencji będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji jednoznacznie wykazał, że wykonywane przez Stowarzyszenie czynności - odpłatne, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług oraz w jakiej części i dlaczego zwolnione są od podatku.
Zwolnieniem od podatku od towarów i usług objęte są czynności mieszczące się
w zakresie przedmiotowym określonym w art.5 ust.1 ustawy o VAT - czyli m.in. odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, wymienione w ust.1 tego przepisu.
Słusznie organ wyjaśnił, że co do zasady, w wyniku zastosowania zwolnienia podatkowego dana czynność nie podlega opodatkowaniu, mimo że generalnie mieści się w zakresie przedmiotowym i podmiotowym opodatkowania. Nie oznacza to jednakże, że dana czynność nie jest w ogóle objęta zakresem ustawy, czy też, że żadne przepisy ustawy nie znajdują do niej zastosowania. Pojęcia "nie podlega opodatkowaniu" i "zwolnione od podatku" – choć pomimo identycznego skutku podatkowego dla podatnika podatku od towarów i usług (brak kwoty podatku należnego z tytułu świadczenia usług) - nie są tożsame. W rozpatrywanej sprawie ma miejsce sytuacja, w której usługi podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na terytorium kraju, ale korzystają ze zwolnienia od tego podatku.
Rację ma organ twierdząc, że korzystanie ze zwolnienia od podatku nie oznacza, że strona nie będzie podatnikiem podatku od towarów i usług w zakresie usług poradnictwa specjalistycznego, lecz oznacza to, że ze zwolnienia od podatku na podstawie powołanego powyżej przepisu będą korzystały usługi poradnictwa specjalistycznego świadczone przez nią, ponieważ jest ona podmiotem wymienionym
w tym przepisie i świadczy usługi pomocy społecznej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej,
Mając na względzie stanowisko zaprezentowane przez stronę, słusznie Minister Finansów oceniając je kompleksowo –uznał je za nieprawidłowe. W istocie rzeczy, strona wyciągała błędne wnioski z przepisu art.43 ust.1 pkt 22 lit. c ustawy twierdząc, że mogą korzystać ze zwolnienia od podatku czynności niepodlegające opodatkowaniu tym podatkiem.
W nawiązaniu do powyższego należy wskazać, że nie potwierdził się również zarzut naruszenia art.121 Ordynacji podatkowej. Analiza akt dowodzi, że postępowanie w zakresie udzielenia przedmiotowej indywidualnej interpretacji zostało przeprowadzone z zachowaniem zasady zaufania.
Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w punkcie 3 skargi należy wskazać, że zgodnie z treścią art.43 ust.1 pkt 22 ustawy o VAT zwalnia się od podatku usługi pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej oraz usługi określone
w przepisach o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, a także dostawę towarów
i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, na rzecz beneficjenta tej pomocy, wykonywane przez: a/ regionalne ośrodki polityki społecznej, powiatowe centra pomocy rodzinie, ośrodki pomocy społecznej, rodzinne domy pomocy, ośrodki wsparcia i ośrodki interwencji kryzysowej, b/ wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę: -) domy pomocy społecznej prowadzone przez podmioty posiadające zezwolenie wojewody,
-) placówki opiekuńczo-wychowawcze i ośrodki adopcyjno-opiekuńcze, c/ placówki specjalistycznego poradnictwa, d/ inne niż wymienione w lit. a-c placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom
w podeszłym wieku na podstawie zezwolenia wojewody, wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę, e/ specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie.
Organ, wypowiadając się w kwestii zwolnienia, analizą objął również przepisy ustawy
o pomocy społecznej (art.36, art.46 ust.1-ust.3), co było uzasadnione tym, że ustawa
o VAT- definiując zakres zwolnień – właśnie do tej ustawy się odwołuje.
Stanowisko które w tym względzie organ sformułował jest prawidłowe. Na mocy art.43 ust.1 pkt 22 ustawy o VAT, zwolnieniu podlegają jedynie te usługi, które: są usługami pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej; są świadczone na rzecz beneficjenta tej pomocy, są świadczone przez podmioty wymienione w art.43 ust.1 pkt 22 ustawy
Powyższe należy rozumieć w ten sposób, że zwolnieniu podlegają jedynie te usługi, które wykonywane są na rzecz odbiorcy pomocy, zaś usługi świadczone na rzecz np. innego podmiotu, który następnie świadczy usługi na rzecz beneficjenta pomocy, nie będą w związku z tym objęte przedmiotowym zwolnieniem od podatku.
W zaskarżonej interpretacji powołując przepis art.43 ust.1 pkt 22 ustawy stwierdzono, że usługi poradnictwa specjalistycznego świadczone przez Stronę na rzecz beneficjantów pomocy społecznej korzystać będą ze zwolnienia od podatku na podstawie przepisu art.43 ust.1 pkt 22 lit. c ustawy, ponieważ Strona jest podmiotem wymienionym w tym przepisie oraz świadczyć będzie usługi pomocy społecznej
w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.
Zatem ze zwolnienia od podatku o którym mowa w art.43 ust.1 pkt 22 lit. c ustawy korzystać będą usługi pomocy społecznej świadczone na rzecz jej beneficjantów - odbiorców pomocy.
W świetle brzmienia powyższych norm trafnie organ wywiódł, że ze zwolnienia tego będą również korzystać usługi specjalistycznego poradnictwa udzielane osobom fizycznym oraz organizacjom pozarządowym, o ile usługobiorcy będą beneficjantami pomocy społecznej, a w sytuacji gdy ww. podmioty nie będą beneficjentami pomocy społecznej, świadczone usługi nie będą mogły korzystać ze zwolnienia od podatku
o którym mowa w art.43 ust.1 pkt 22 lit. c ustawy.
Stwierdzenie to jest zasadne, gdy weźmie się pod uwagę treść wniosku strony, która wskazując, że będzie wykonywać usługi poradnictwa specjalistycznego jako niepieniężnego świadczenia z pomocy społecznej na rzecz beneficjentów pomocy, osób fizycznych oraz organizacji pozarządowych. Rację ma organ twierdząc, że przepisy ustawy pomocy społecznej jasno precyzują kto może być beneficjentem tej pomocy,
a strona, jako podmiot wyspecjalizowany w niesieniu pomocy powinna wiedzieć na rzecz kogo wykonuje swoje świadczenie.
Analiza treści zaskarżonej interpretacji nie potwierdza również twierdzeń strony, że zwolnienie usług poradnictwa specjalistycznego od podatku od towarów i usług na podstawie art.43 ust.1 pkt 22 lit. c ustawy, nie jest ograniczone warunkiem, że korzystającymi z tych usług muszą być osoby będące beneficjentami innego rodzaju świadczeń pomocy społecznej, jak sugeruje organ.
W ocenie Sądu, analiza sprawy pod katem zarzutu dotyczącego art.113 ustawy
o VAT, dowodzi, że organ przeprowadził kompleksową analizę w/w normy prawnej
w związku z uznaniem, że skarżący we wniosku wskazał, że w zakresie wykonywanych przez niego czynności będą się również mieścić porady prawne i psychologiczne (zatem obok poradnictwa specjalistycznego), które będzie udzielał poprzez podwykonawców; adwokatów, radców prawnych, psychologów oraz doradców na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Stąd teza organu, że jeżeli porady prawne
i psychologiczne, których zamierza udzielać strona mieścić się będą w zakresie usług doradztwa, czy też będą usługami prawniczymi, to w przedmiotowej sprawie będzie miało zastosowanie wyłączenie, o którym mowa w art.113 ust.13 pkt 2 ustawy o VAT.
Powyższe było niewątpliwie spowodowane niewłaściwym rozszyfrowaniem opisanego we wniosku stanu sprawy.
Jest to bez wątpienia uchybienie, niemniej jednak nie mające wpływu na rozstrzygnięcie, jeżeli weźmie się pod uwagę fakt, że po pierwsze - strona, jak sama konsekwentnie podkreśla, nie będzie udzielać samoistnych usług prawniczych lub doradczych. Będzie udzielać porad prawnych i porad psychologicznych objętych normą art.46 ust.1-3 ustawy o pomocy społecznej – to jest będących częścią porad specjalistycznych. Po drugie – w zaskarżonej interpretacji organ wyraźnie stwierdził, że usługi poradnictwa specjalistycznego (porady prawne i psychologiczne) świadczone przez skarżącego na rzecz beneficjentów pomocy społecznej korzystać będą ze zwolnienia od podatku na podstawie powołanego przepisu, ponieważ strona jest podmiotem wymienionym w tym przepisie oraz świadczyć będzie usługi pomocy społecznej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.
Na zakończenie należy stwierdzić, że nie sposób się zgodzić ze stroną, że
w niniejszej sprawie doszło do wydania interpretacji warunkowej. Problematyką tego rodzaju aktów zajął się między innymi NSA w wyroku z dnia 15 stycznia 2010r. sygn. akt I FSK 1796/08, w którym stwierdził, że nie ma żadnego uzasadnienia dzielenie wniosku o interpretację w zależności od rodzaju podatku i udzielanie odpowiedzi tylko na jedno z postawionych pytań i do tego udzielenia odpowiedzi warunkowej, uzależnionej od zajęcia przez organ stanowiska co do drugiego pytania w innej interpretacji. Z takimi sytuacjami jednakże w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Zdaniem sądu, poza w/w uchybieniem, wydana interpretacja jest jednoznaczna, precyzyjna i bezwarunkowa wypełnia funkcję informacyjną i gwarancyjną nadaną instytucji interpretacji indywidualnej przez ustawodawcę w art.14b §1, art.14c §1, art.14k §1 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnia rozumienie stosownych przepisów prawa, jak też rozstrzyga wątpliwości strony, sformułowane na tle stanu (zdarzenia przyszłego) przedstawionego we wniosku, a przez organ uznanego za postawę do wydania interpretacji.
Uznając zatem, że zaskarżona interpretacja indywidualna nie narusza prawa
w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy Sąd skargę oddalił, na podstawie art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło