I SA/Go 167/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 kwietnia 2024 r. wniosku Fundacji O. z siedzibą w [...] o zbadanie spełnienia przez sędziego WSA Damiana Bronowickiego wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sprawie ze skargi Fundacji O. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za miesiące od marca 2021 r. do września 2022 r. wraz z odsetkami postanawia: odrzucić wniosek. Fundacja O. z siedzibą w [...] (dalej: wnioskodawca), w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO) z dnia [...] kwietnia 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2023 r., odmawiającą wnioskodawcy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za miesiące od marca 2021 r. do września 2022 r. wraz z odsetkami. Zarządzeniem z dnia 6 marca 2024 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wyznaczył na dzień [...] kwietnia 2024 r. termin rozprawy w sprawie powyższej skargi i wyznaczył jednocześnie skład orzekający do rozpoznania skargi w osobach: Przewodniczący - sędzia WSA Alina Rzepecka, sędzia WSA Jacek Niedzielski, sędzia WSA Dariusz Skupień oraz sędzia zastępca - sędzia WSA Damian Bronowicki. Zawiadomienie o rozprawie, składzie rozpoznającym sprawę, osobie sędziego zastępcy, zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 12 marca 2024 r. W terminie 7 dni od daty doręczenia powyższego zawiadomienia, wnioskodawca, złożył pismo z dnia [...] marca 2024 r., w którym wniósł o zbadanie spełnienia przez wyznaczonego do rozpoznania sprawy, sędziego WSA Damiana Bronowickiego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, dalej: p.u.s.a.). We wniosku wnioskodawca wskazał, że sędzia Damian Bronowicki został powołany na stanowisko asesora a następnie sędziego postanowieniem Prezydenta RP na wniosek uchwały Krajowej Rady Sądownictwa (dalej: KRS), ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, tj. został rekomendowany przez KRS, która określana jest potocznie jako neo-KRS, co powoduje, że orzeczenia składów sędziowskich w których uczestniczy jako sędzia WSA są orzeczeniami nieistniejącymi, bezprawnymi, pozbawionymi skutków prawnych i niewiążącymi. W piśmie z dnia [...] marca 2024 r. sędzia WSA Damian Bronowicki oświadczył, że w sprawie nie występują przesłanki z art. 5a p.u.s.a., dotyczące powołania go na urząd sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania po powołaniu. Ponadto nie istnieją okoliczności dotyczące wnioskodawcy i charakteru sprawy, mogące prowadzić do stwierdzenia, że przy jej rozpoznawaniu może dojść do naruszenia niezawisłości lub bezstronności. Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku sędzia Damian Bronowicki wskazał, że powołanie go na urząd sędziego oparte było na przesłankach merytorycznych. Zgodnie bowiem z uzasadnieniem uchwały KRS z dnia [...] października 2022 r., nr [...] o przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie na stanowisko sędziego zadecydował cyt. "całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności oceniane łącznie: bardzo dobra ocena kwalifikacji obejmująca okres asesury, jednogłośnie pozytywna opinia Kolegium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. oraz poparcie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów tego Sądu". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega odrzuceniu. Kreśląc ramy prawne sprawy, należy zauważyć, że z dniem 15 lipca 2022 r., wszedł w życie przepis art. 5a p.u.s.a., umożliwiający złożenie wniosku o badanie niezawisłości i bezstronności sędziego sądu administracyjnego. W art. 5a § 1 p.u.s.a. stwierdza się, że dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3 p.u.s.a.). W myśl art. 5a § 5 p.u.s.a., wniosek powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: 1) żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 1; 2) przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Co ważne, zgodnie z art. 5a § 6 p.u.s.a., wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny. Przechodząc zatem co oceny formalnej wniosku, należy wskazać, że podstawowe wymogi, jakim powinny odpowiadać pisma w postępowaniu sądowym określono w art. 46 i art. 47 P.p.s.a. W świetle art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Jeśli stroną jest osoba prawna, to według. 28 § 1 P.p.s.a., dokonuje ona w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Osoby te, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 34 P.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl zaś art. 35 § 1 P.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania (...) a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. W świetle natomiast art. 35 § 2 P.p.s.a. zdanie pierwsze, pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy,w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca – fundacja, jest osobą prawną. Osobowość prawna fundacji nabywana jest przez wpis do Krajowego Rejestru Sądowego (art. 7 ust. 2 ustawy z 6 kwietnia 1984 r. o Fundacjach- tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 166). Wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego WSA Damiana Bronowickiego, w rozpoznawanej sprawie został podpisany przez A.G. który jak wynika ze wstępnej części wniosku, występuje jako pełnomocnik zarządu Fundacji O. w [...]. Rozważyć zatem należało w pierwszej kolejności, czy podpisujący wniosek Fundacji O., jest osobą uprawnioną do jej reprezentowania przed sądem administracyjnym. Przypomnieć należy, że już na etapie badania wymogów formalnych skargi do sądu, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 25 lipca 2023 r. wezwano fundację do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez: a) nadesłanie uchwały upoważniającej członka zarządu A.G. do reprezentacji strony skarżącej przed sądami administracyjnymi (oryginału ewentualnie prawidłowo uwierzytelnionej kopii tego dokumentu), a także wykazania, że A.G. jest osobą, która zgodnie z art. 35 § 1 lub 2 P.p.s.a. może być pełnomocnikiem skarżącej, ewentualnie podpisanie skargi zgodnie z zasadami reprezentacji strony skarżącej określonych w Krajowym Rejestrze Sądowym (k.27 akt sądowych). Strona wówczas w odpowiedzi nie wykazała, że A.G. jest jedną z osób z art. 35 § 1 lub 2 P.p.s.a. Pełnomocnictwo ogólne z [...] maja 2019 r., do którego odwołuje się przy okazji wniosku z art. 5a § 1 p.u.s.a. zostało złożone w tut. Sądzie w dniu [...] października 2023 r. (k. 69 akt sądowych). Wynika z niego, że zostało udzielone przez prezesa Fundacji jej fundatorowi A.G., do jednoosobowego występowania w imieniu Fundacji O. m.in. przed sądami. Wraz z dokumentem pełnomocnictwa, przedłożono statut fundacji z którego wynika m.in., że: zarząd kieruje działalnością fundacji i reprezentuje ją na zewnątrz (§ 16 ust. 1); oświadczenie woli w imieniu fundacji składa prezes lub dwaj członkowie zarządu działający łącznie (§ 17 ust. 1 statutu); Fundator jest nieodwoływalnym członkiem zarządu (§ 15 ust. 7); zarząd może powoływać pełnomocników do kierowania wyodrębnioną sferą spraw należących do zadań fundacji (§ 16 ust. 7 statutu). Poddając zatem ocenie ww. pełnomocnictwo ogólne – w ocenie Sądu – nie można z niego wywieść umocowania A.G. do reprezentowania fundacji przed sądem administracyjnym w charakterze pełnomocnika. To, że zarząd fundacji może powoływać pełnomocników, nie oznacza, że będą oni każdorazowo uprawnieni do reprezentowania fundacji przed sądem administracyjnym. To, kto może być pełnomocnikiem przed sądem administracyjnym, wynika bowiem z ww. art. 35 P.p.s.a. W niniejszej sprawie, na żadnym jej etapie nie wskazywano ani też nie wykazywano, by A.G. posiadał kwalifikacje profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego). Nie wykazano również, pomimo wezwania Sądu, że A.G. jest pracownikiem tejże fundacji, co wypełniało hipotezę art. 35 § 2 P.p.s.a. Należy zauważyć, że ustawodawca w art. 35 § 2 P.p.s.a. posłużył się pojęciem pracownika, którego definicja legalna jest zawarta w art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465, z późn. zm.) - zwanej dalej: "K.p.". Oznacza to, że w rozumieniu art. 35 § 2 P.p.s.a. pracownikiem może być wyłącznie osoba, o której mowa w art. 2 K.p. Zgodnie z tym przepisem pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Z definicji tej nie wynika jednak, aby dana osoba uzyskiwała status pracownika np. poprzez sam fakt pozostawania w jego strukturach. Za tego też powodu, bycie członkiem zarządu fundacji, co mam miejsce w niniejszej sprawie, nie oznacza, że A.G. jest pracownikiem tejże fundacji. Tej ostatniej okoliczności, na żadnym etapie nie dowiedziono. Drugi powód do odrzucenia wniosku związany z wymogiem formalnym zawartym w art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a. Stanowi on, że wniosek o badanie wymogów niezawisłości i bezstronności powinien zawierać przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Wskazać należy, że wnioskodawca wskazał, iż sędzia Damian Bronowicki został powołany na stanowisko asesora a następnie sędziego postanowieniem Prezydenta RP na wniosek uchwały Krajowej Rady Sądownictwa (dalej: KRS), ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, tj. został rekomendowany przez KRS, która określana jest potocznie jako neo-KRS, co powoduje, że orzeczenia składów sędziowskich w których uczestniczy jako sędzia WSA są orzeczeniami nieistniejącymi, bezprawnymi, pozbawionymi skutków prawnych i niewiążącymi. Tego rodzaju argumentacja, sprowadzająca się w istocie do zastrzeżeń związanych z trybem powołania na urząd sędziego – zdaniem Sądu – nie prowadzi do spełnienia wymogu formalnego, o którym mowa w art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a Omawiając powyższą kwestię, zasadnym jest przywołanie poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 sierpnia 2022 r. sygn. akt II GSK 1396/22, gdzie podkreślono, że przez przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie, należy rozumieć przede wszystkim okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, a przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, bowiem właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a p.u.s.a. Okoliczności towarzyszące powołaniu" nie mogą być przy tym przywoływane w sposób abstrakcyjny, ale muszą być przytoczone i zaadresowane do powoływania na urząd konkretnej osoby. Co ważne, w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nie wypełnia wymogów formalnych wniosku jedynie przywołanie w nim systemowych zastrzeżeń co do trybu powołania, czy składu osobowego Krajowej Rady Sądownictwa oraz samego udziału w procedurze powołania z udziałem KRS. Zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy strona sformułuje zarzut niespełnienia powyższych wymogów przez sędziego i powiąże ten zarzut z konkretną okolicznością faktyczną. Nie można skutecznie wszcząć postępowania na podstawie art. 5a p.u.s.a., w przypadku gdy strona powołuje się jedynie na subiektywne poczucie braku bezstronności i niezawisłości sędziego (por. postanowienie NSA z 2 marca 2023 r., sygn. akt III OZ 114/23; postanowienie NSA z 28 lutego 2023 r., sygn. akt III OZ 728/22). Z powyższego wynika zatem, że art. 5a § 1 p.u.s.a akcentuje konieczność personalizowania okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego i nie wystarcza samo zgłoszenie zastrzeżeń do procedury powoływania na urząd. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności Sędziego WSA Damiana Bronowickiego nie wskazuje na zaistnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności związanych z powołaniem ww. osoby na stanowisko sędziego oraz nie zawiera dowodów na ich poparcie. Przedmiotowy wniosek nie spełnia więc wymagań formalnych, o których mowa w art. 5a § 5 p.u.s.a. Taki wniosek nie podlega procedurze konwalidacji. Jedyną konsekwencją procesową tego uchybienia jest odrzucenie wniosku, które następuje niezaskarżalnym postanowieniem (zob. postanowienia NSA: z 20 września 2022 r., sygn. akt II GSK 1396/22; z 19 grudnia 2022 r., sygn. akt III FZ 573/222). Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd działając, na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.