I SA/Go 169/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącej spółki od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 października 2018 r. sygn. akt I SA/Go 169/18 w sprawie ze skargi L sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty i marzec 2013 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. L sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że złożyła do organu wnioski o zwrot podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki. Jest to kwota wyjęta z obrotu spółki, co skutkuje utratą płynności finansowej. Względem spółki prowadzone są liczne egzekucje komornicze, spółka ma zajęte konta bankowe co powoduje, że nie jest w stanie normalnie funkcjonować i zaplanować jakichkolwiek wydatków. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że spółka posiada nieruchomość obciążoną hipoteką, miesięczny dochód spółki to około 30.000-50.000 zł. Z nadesłanych 1 października 2018 r. dokumentów (zeznania podatkowe, sprawozdania finansowe, ewidencja środków trwałych) wynika, że w 2017 r. skarżąca spółka osiągnęła przychód w wysokości 880.151,93 zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości 630.937,34 zł. Z kolei w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] czerwca 2018r. osiągnęła zysk z działalności operacyjnej w wysokości 142.143,89 zł (przychód w wysokości 289.153,80 zł). Zgodnie z bilansem sporządzonym na dzień [...] czerwca 2018r. spółka posiada aktywa w wysokości 15.849.302,44 zł, na które składają się przede wszystkim grunty o wartości 7.021.735,00 zł oraz należności od pozostałych jednostek w wysokości 8.743.887,04 zł. W związku z powyższym, referendarz sądowy postanowieniem z 3 października 2018 r. odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Podkreślił, że skarżąca spółka cały czas prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi stały, znaczny dochód. Zysk z samej sprzedaży w pierwszej połowie 2018 r. wyniósł średnio 3.284,94 zł miesięcznie. Zysk z całej działalności operacyjnej 11.845,32 zł miesięcznie. Spółka ponosi znaczne koszty z tytułu zużycia materiałów i energii oraz usług obcych. Oznacza to, że środki te również mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wskazał, że skarżąca spółka jest właścicielem gruntów o wartości 7.021.735,00, posiada również należności krótkoterminowe o wartości 8.743.887,04 oraz inwestycje krótkoterminowe o wartości 22.609,52 zł. Oznacza to, że dysponuje znacznym majątkiem, który może spieniężyć lub bezpośrednio wykorzystać do poniesienia kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienia spółka podniosła, że wydając rozstrzygnięcie nie wzięto pod uwagę, że wszystkie rachunki bankowe oraz wierzytelności przysługujące spółce są zajęte. Wydatki z tytułu zużycia materiałów i energii oraz usług obcych są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Spółka musi dysponować przynajmniej ograniczonymi środkami na bieżące wydatki, ich brak bowiem uniemożliwiałby spółce dalsze prowadzenie działalności, doprowadzając w konsekwencji do upadłości. Zatem spółka nie mogła przeznaczyć owych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Przywołała stanowisko zawarte w postanowieniu NSA z 22.02.2012 r., w myśl którego nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Dodała, że nie uwzględniono też faktu, iż US od kilku lat przedłuża termin zwrotu spółce podatku VAT z tytułu zakupu środka trwałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 – powoływanej dalej jako P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.Natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Zgodnie z regulacją art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadające osobowości prawnej może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie spółka tego nie wykazała. Należy dostrzec za referendarzem sądowym, że spółka mimo iż twierdzi, że wszystkie jej konta i wierzytelności zostały zajęte, to jednak cały czas prowadzi działalność gospodarczą, a zysk z samej sprzedaży średnio w pierwszej połowie 2018 r. wyniósł 3.284,94 zł miesięcznie. Z całej działalności operacyjnej zaś 11.845,32 zł miesięcznie. Co istotne, Spółka dysponuje nieruchomościami o wartości 7.021.735,00 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem wyklucza w ocenie Sądu przyznanie prawa pomocy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że mógłby on posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania. Tym samym zdaniem Sądu, spółka nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Spółka stwierdziła również, że ponoszone przez nią wydatki z tytułu zużycia materiałów i energii oraz usług obcych są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością i by dalej prowadzić działalność musi je ponosić. Sąd nie kwestionując konieczności ponoszenia tychże wydatków zobowiązany jest jednak zwrócić uwagę, że obowiązkiem spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą było również zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym, gdyż stanowią one część kosztów tej działalności i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienie WSA w Warszawie z 31.08.2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17). Co więcej, sama spółka w sprzeciwie zacytowała orzeczenie NSA z 22.02.2012 r. sygn. akt II OZ 81/12, w myśl którego nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. W sprawie brak również podstaw na obecnym etapie postępowania, do ustanowienia na rzecz spółki pełnomocnika z urzędu. Konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola Sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony skarżącej. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza, to że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracyjnych, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 142/13). Udział zatem zawodowego pełnomocnika nie jest na obecnym etapie postępowania ani wymogiem koniecznym ( brak przymusu adwokackiego) ani jedyną gwarancją prawidłowości dochodzonych roszczeń. Nadmienić również należy, że strona ma prawo wielokrotnego wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tej samej sprawie. Ponowne złożenie wniosku może być spowodowane w szczególności zmianą sytuacji majątkowej strony w odniesieniu do sytuacji, na podstawie której został rozpoznany poprzedni wniosek, jak również zmianą etapu postępowania, w szczególności gdy skarżący wnosi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej (por. L. Kuligowska, A. Madej, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym - zagadnienia proceduralne, PS 2007, nr 9, s. 86 oraz H. Knysiak-Sudyka [w:] M. Romańska, H. Knysiak-Sudyka, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 4, tezy do art.243, LEX). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.