I SA/Go 17/22
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2022-04-27
Skład orzekający: Anna Juszczyk-Wiśniewska, Dariusz Skupień, Damian Bronowicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która wraz z innymi podmiotami powiązanymi kapitałowo i osobowo, zgłasza grunty do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, może zostać pozbawiona tych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, jeśli organy stwierdzą, że warunki wymagane do uzyskania tych płatności zostały sztucznie stworzone w celu obejścia przepisów dotyczących limitów i degresywności płatności, w sprzeczności z celami wspólnej polityki rolnej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo stwierdziły sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności. Analiza powiązań kapitałowych, osobowych i faktycznych działań spółki i innych podmiotów wykazała, że stanowiły one jeden organizm gospodarczy zarządzany centralnie, a celem działań było obejście przepisów o limitach i degresywności płatności, co jest sprzeczne z celami wspólnej polityki rolnej. W związku z tym, zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 było uzasadnione.Stan faktyczny
Spółka L. sp. z o.o. wniosła o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, stwierdzając, że spółka wraz z innymi podmiotami powiązanymi kapitałowo i osobowo (m.in. spółkami zarządzanymi przez S.T. i J.G.) stworzyła sztuczne warunki w celu obejścia przepisów dotyczących limitów i degresywności płatności. Skarżąca kwestionowała tę ocenę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi L. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 oddala skargę w całości.
L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, reprezentowana przez radcę prawnego (powoływana dalej jako: Skarżąca, Strona, Spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacjii Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako:organ odwoławczy, organ drugiej instancji, Dyrektor OR ARiMR) z dnia [...] października 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(powoływanego dalej jako: organ pierwszej instancji) z dnia [...] lipca 2021r. nr [...] odmawiającą skarżącej przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2019 r.
Z akt wydanych decyzji wynika następujący stan faktyczny.
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2019 do działek rolnych o łącznym obszarze 37,43 ha. W wyniku kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, że brak jest przesłanek by uznać, iż Skarżąca jest spółką samodzielnie prowadzącą działalność rolniczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania, jak również brak jest dowodów potwierdzających samodzielność ekonomiczną gospodarstwa. Oceniając przedmiotową sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, iż wszystkie jednostki produkcyjne tj. spółki powiązane osobowo
i kapitałowo, zarządzane przez te same osoby tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo, prowadzone przez osoby powiązane z Panem S.T. oraz Panem J.G. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż takie elementy jak: struktura i powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, struktura osobowa (te same osoby fizyczne oraz prawne występujące w imieniu rozmaitych podmiotów w odrębnych postępowaniach) świadczą o tym, że poszczególne podmioty występujące w 2019 r. o płatności zostały utworzone jedynie w celu uzyskania środków z Unii Europejskiej (również w ramach programów: płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i ONW) z pominięciem ograniczenia co do deklaracji powierzchni i degresywnych stawek płatności. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż zaszły podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami. Zorganizowanie kilku spółek kapitałowych przez tych samych udziałowców w realiach rozpoznawanej sprawy jest sztucznym działaniem w celu obejścia modulacji wynikającej z przepisów prawa ustanowionych w : art. 13 oraz art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 5 luty 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341 - zwanej dalej Ustawą). Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż należy zastosować art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, z późn. zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1306/2013.
Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż przyznanie Skarżącej płatności stałoby w sprzeczności z regulacją wyrażoną w art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz w art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 2988/95. Z uwagi na powyższe, decyzją z [...] lipca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2019.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] października 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Potwierdził ocenę, że Skarżąca nie jest samodzielnym podmiotem, a utworzona została i funkcjonuje w celu pozyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż faktycznie możliwe do uzyskania przez osoby kreujące sztuczne warunki poprzez utworzenie odrębnych podmiotów w postaci spółek prawa handlowego. Wskazał, że zasadnicze znaczenie w zakresie odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanej płatności ma fakt, iż szereg podmiotów prawa handlowego: D. sp. z o.o., P. sp. z o. o., P. sp. z o. o., R. sp. z o. o., J. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z o. o., L. sp. z o. o, Z. sp. z o. o., jak również osoby fizyczne: J.G., J.G., Ł.G. zostały uznane za sztucznie wykreowane wyłącznie w celu uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w postępowaniach prowadzonych nie tylko przed organami ARiMR (za rok 2017 i 2018), ale też przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. (m.in. wyroki w sprawach o sygnaturze akt: I SA/Go 19/20, I SA/Go 23/20, I SA/Go 25/20, I SA/Go 28/20, I SA/Go 29/20, I SA/Go 30/20, I SA/Go 33/20, I SA/Go 35/20, I SA/Go 37/20, I SA/Go 49/20, I SA/Go 51/20, I SA/Go 137/21, I SA/ Go 141/21, I SA/Go 145/21, I SA/Go 150/21, I SA/Go 155/21, I SA/Go i in.). W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w roku 2019 w/w spółka działała w zakresie rolnictwa w sposób tożsamy jak w roku 2017 i 2018, a w toku prowadzonego postępowania spółka nie przedstawiła przekonywujących dowodów pozwalających uznać ją za wyodrębnionego, samodzielnego oraz działającego na własną rzecz, rachunek i ryzyko producenta rolnego.
Jak wynika z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym (zwanym dalej KRS) L. sp. z o. o. zawiązana została w dniu [...].11.2015 r. przez Pana S.T., a od dnia [...] kwietnia 2016 r. wspólnikami L. sp. z o. o. są: V. sp. z o. o. oraz A. sp. z o. o. Prezesem zarządu jest Pan J.G., a do dnia [...] kwietnia 2016 r. wiceprezesem tejże spółki był Pan S.T. Zarówno w spółce V. sp. z o. o., jak i A. sp. z o. o. (obie nie wnoszą o przyznanie płatności w ARiMR) Pan S.T. jest wspólnikiem i prezesem zarządu, a Pan J.G. wiceprezesem zarządu. Oprócz Skarżącej o płatności na rok 2019 wystąpił szereg innych podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z w/w osobami fizycznymi tj. Panem J.G. oraz Panem S.T. (P. sp. z o. o., R. sp. z o. o., P. sp. z o. o., J. sp. z o. o., T. sp. z o. o., D. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z o. o.
We wszystkich tych spółkach występował tożsamy jak u Skarżącej schemat własnościowo-zarządczy. Oprócz wskazanych wyżej spółek kapitałowych o płatności na rok 2018 - jako osoby fizyczne - wystąpili również: Pan S.T., Pan J.G. oraz Pani J.G. i Pan Ł.G. (dzieci Pan J.G.).
Organ odwoławczy stwierdził, iż osoby fizyczne tj. Pan S.T. oraz Pan J.G. - w roku 2019 występują jako: wspólnik, udziałowiec, prezes zarządu, prokurent etc. W 9 spółkach kapitałowych, które wystąpiły o przyznanie płatności. Oprócz powyższego w/w osoby (wraz z Panią J.G. oraz Panem Ł.G.) również wystąpiły o płatności na rok 2019 jako osoby fizyczne. Jak wskazuje suma zgłoszonych obszarów w roku 2019 w/w 9 spółek, w tym strona niniejszego postępowania, jak również wymienione osoby fizyczne, wystąpili o przyznanie płatności na rok 2019 do łącznej powierzchni 1 664,29 ha. Przedmiotowe grunty zostały zgłoszone przez poszczególne osoby prawne i fizyczne w ramach następujących rodzajów płatności:
- D. sp. z o. o. - płatność PRSK, jednolita płatność obszarowa (zwana dalej JPO), płatność za zazielenianie (zwana dalej PZZ), płatność redystrybucyjna (zwana dalej RDST), płatność STR;
- L. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;
- P. sp. z o.o. - JPO, PZZ, RDST, ONW, PRSK;
- J. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, STR, ONW;
- P. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, STR, ONW;
- T. sp. z o.o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;
- R. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;
- T. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW, PRSK;
- T. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, STR, ONW;
- Pan J.G. - JPO, PZZ, ONW;
- Pan Ł.G. - JPO, PZZ, RDST, PSTR oraz płatność dla młodego rolnika (zwana dalej płatnością MR), ONW, Rolnictwo ekologiczne (zwana dalej płatnością RE);
- Pani J.G. - JPO, PZZ, RDST, STR,ONW, płatność MR;
- Pan S.T. - JPO, PZZ, RDST, STR, ONW, PRSK.
W w/w spółkach tylko Pan S.T. oraz Pan J.G. mają istotny wpływ na ich działalność i okoliczność ta w żaden sposób nie zmieniła się w odniesieniu do kampanii obszarowej roku 2017, 2018. Nikt inny nie zasiada w zarządzie w/w spółek, jak również nikt inny nie posiada w nich bezpośrednio lub pośrednio istotnej części udziałów. Z analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika ponadto, że w przypadku osób fizycznych tj. Pani J.G. i Pana Ł.G. ich gospodarstwa pozostają w ścisłej zależności z osobami Pana J.G. oraz Pana S.T. Stwierdzono również, że Pan J.G. także nie posiada gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną i niezależną całość gospodarczą. W ocenie organu odwoławczego Pan J.G. oraz Pan S.T. w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, w celu obejścia limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednego gospodarstwu rolnemu. Organ odwoławczy wskazał, że gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się
na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013). Zgodnie z definicją określoną w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 (Dz. U. UE L.2018.200.1) gospodarstwo rolne oznacza oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada własne kierownictwo i która prowadzi działalność gospodarczą w rolnictwie (...). Gospodarstwo rolne stanowi zatem wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Powinna posiadać odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo. W ocenie organu w/w podmiotom nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą.
W przypadku analizowanych spółek kapitałowych, jak również podmiotów występujących o dopłaty jako osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. Przede wszystkim zauważyć należy, iż w zarządach wszystkich w/w spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie Pan S.T. i Pan J.G. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w w/w spółkach przez inne osoby. Wobec powyższego realny wpływ na sposób działalności w/w spółek kapitałowych mają tylko Pan S.T. i Pan J.G. Tym samym wszystkie 9 w/w spółek kapitałowych jest pod wyłączną kontrolą w/w osób. Spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób. Mają tych samych kontrahentów, z którymi zawierane są operacje kupna środków produkcji i sprzedaży płodów rolnych, tych samych doradców rolnych oraz księgowość zlecaną do tego samego miejsca. Poza spółką R. sp. z o. o. niemal wszystkie wymienione sukcesywnie utworzone spółki nie posiadają jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów przechowalniczych, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi są zlecane do podmiotów zewnętrznych (w tym podmiotów powiązanych z Panem S.T. i Panem J.G.). Mając powyższe na uwadze wymienione wyżej spółki należy traktować jako jeden organizm gospodarczy tj. jako jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez Pana J.G. i Pana S.T.
Organ zwrócił również uwagę na historię ubiegania się o płatności przez poszczególne podmioty. Wskazał, że R. sp. z o.o. została zarejestrowana
w KRS w dniu [...] sierpnia 2002 r. Z dokumentu "Dodatkowe informacje i objaśnienia za rok kończący się 31 grudnia 2018 r." spółki R. sp. z o. o. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada: grunty, budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu oraz inne środki trwałe. Wnioski obszarowe są składane przez tę spółkę od roku 2007. Od roku 2013 nastąpił znaczący spadek powierzchni zgłaszanej do płatności obszarowych przez spółkę R. sp. z o. o.
W dniu [...] maja 2013 r. zarejestrowano spółkę T. sp. z o. o., natomiast
[...] października 2014 r. zarejestrowano podmiot P. sp. z o. o., które na podstawie art. 529 § 1 ust. 4 Kodeksu spółek handlowych powstały z podziału R.
sp. z o. o. Zarówno w spółce T., jak również w spółce P., funkcję prezesa zarządu pełni Pan J.G. Natomiast udziałowcem w/w spółek, poprzez inne spółki kapitałowe, jest Pan S.T. Jak wynika z planu podziału z dnia [...] października 2013 r. spółki R. sp. z o. o., w ramach podziału składników majątku do P. sp. z o. o. przeniesiono jedynie grunty - natomiast pozostałe składniki tj. budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu i inne środki trwałe pozostały w spółce R. sp. z o. o. Jak wynika z kolei z bilansu T. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. spółka ta w zakresie aktywów trwałych również posiada jedynie grunty. Taka forma podziału spółki potwierdza w ocenie organu odwoławczego tezę, iż chodziło jedynie o rozdrobnienie areału gruntów pozostających w zasobach spółki R., w celu uzyskiwania wyższych płatności poprzez spółki nowo zawiązane, które nadal kierowane są przez zarząd i udziałowców spółki dzielonej.
W kolejnych miesiącach i latach wyodrębnione zostały kolejne spółki, w tym strona niniejszego postępowania tj. L. sp. z o. o. która w KRS zarejestrowana została
w dniu [...] grudnia 2015 r., a składanie wniosków o przyznanie płatności rozpoczęła
od roku 2016. Z bilansu L. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od Pana S.T. w dniu [...] kwietnia 2016 r.
Przedmiotem deklaracji ze strony Skarżącej we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2019 jest 32 działek ewidencyjnych. W roku 2015 o płatności do gruntów rolnych dystrybuowanych przez ARiMR do działek połozonych w obrębie ewidencyjnym [...] ubiegała się N. sp. z o. o., w której wspólnikami / członkami zarządu komplementariusza są: Pan J.G. oraz Pan S.T. Następnie w dniu [...] kwietnia 2016 r. Pan S.T. - działając jako osoba fizyczna - sprzedał część w/w działek z obrębu [...] tj. działki nr: [...] spółce L. sp. z o. o. (w której bezpośrednio lub pośrednio poprzez inne spółki jest wspólnikiem), którą reprezentował prezes zarządu tj. Pan J.G.
Jednocześnie na mocy w/w aktu Pan S.T. (działając w imieniu osoby trzeciej tj. Pana T.W.) sprzedał spółce L. sp. z o. o. m.in. działki nr [...]. Z kolei w zakresie w/w działek położonych w [...] organ odwoławczy wskazał, iż spółka L. sp. z o. o. weszła w ich posiadanie na mocy umowy dzierżawy zawartej ze spółką Z. sp. z o. o.,
Pan S.T. jest prezesem zarządu spółki Z. sp. z o. o. i jako taki wydzierżawia działki spółce L. sp. z o. o., w której pośrednio - poprzez spółki V. sp. z o. o. oraz A. sp. z o. o. - jest wspólnikiem. Z drugiej strony Pan J.G., jako prezes zarządu spółki L. sp. z o. o., dzierżawi grunty od spółki Z. sp. z o. o., której jest vice prezesem.
Charakter wskazanych wyżej przeniesień posiadania gruntów - o ile dozwolony
w sensie uwarunkowań gospodarczych czy handlowych - to jednak utwierdza
o pozorności działań wymienionych S.T. oraz Pana J.G. oraz ich nastawieniu mającym zasadniczy cel, a mianowicie uzyskanie dopłat przez spółki bądź osoby fizyczne, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby.
Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...] maja 2013 r. zarejestrowano spółkę T. sp. z o. o., która na podstawie art. 529 § 1 ust. 4 Kodeksu spółek handlowych powstała z podziału R. sp. z o. o. przejmując od "spółki matki" wyłącznie grunty rolne.
Następnie w dniu [...] kwietnia 2013 r. w KRS została zarejestrowana spółka T. sp. z o. o. Podmiot rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności obszarowych od roku 2017, w którym do płatności zadeklarowano powierzchnię 199,59 ha. Z bilansu T. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od podmiotu R. sp. z o. o. Według danych znajdujących się w bazie KRS w w/w dacie całość udziałów w R. sp. z o. o. należała do Pana S.T.
W dniu [...] maja 2013 r. w KRS została zarejestrowana J. sp. z o.o., która rozpoczęła składanie wniosków o przyznanie płatności obszarowych od roku 2013. Podmiot powstał w wyniku podziału w trybie art. 529 § 1 pkt 4 Kodeks spółek handlowych przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej tj. R. sp. z o. o. na spółkę nowo zawiązaną (J.). Według danych znajdujących się w bazie KRS w dacie podziału spółki R. sp. z o. o. całość udziałów w tej spółce należała do Pana S.T. Z bilansu J. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka posiada grunty oraz składniki ujęte w pozycji: budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu.
W dniu [...] października 2014 r. zarejestrowano podmiot P. sp. z o. o., której forma powołania do funkcjonowania jest tożsama ze sposobem w jaki funkcjonowanie rozpoczęła spółka T. (przejęcie jedynie gruntów z majątku spółki dzielonej).
W dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS zarejestrowana została kolejna spółka tj. L. sp. z o. o., która składanie wniosków o przyznanie płatności rozpoczęła od roku 2016. Z bilansu L. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika,
iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od Pana S.T.
W dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS zarejestrowana została spółka D.
sp. z o. o., która rozpoczęła składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016. Z bilansu D. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika,
iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od Pana S.T.
W dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS zarejestrowana została spółka T.
sp. z o. o. Podmiot ten rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016. Z bilansu spółki T. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika,
iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od Pana S.T.
W dniu [...] stycznia 2016 r. w KRS zarejestrowana została spółka P.
sp. z o. o., który to podmiot rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności
od roku 2016. Z bilansu spółki P. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od Pana S.T.
W dniu [...] lutego 2016 r. w KRS zarejestrowana została Z. sp. z o. o., który to podmiot rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016. Z bilansu Z. sp. o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada tylko grunty, które nabyła od Pana S.T.
W zakresie wniosków składanych przez osoby fizyczne należy zauważyć,
iż Pani J.G. w dniu [...] czerwca 2014 r. zawarła umowę dzierżawy,
na mocy której wydzierżawiła od R. sp. z o. o. nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 49,67 ha. W imieniu spółki R. umowa została podpisana przez prokurenta spółki Pana J.G. Pani J.G. rozpoczęła składanie wniosków obszarowych od roku 2015. Jak wynika z postępowania prowadzonego w sprawie wniosku Pani J.G. osoba ta nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym magazynów przechowalniczych, maszyn urządzeń i środków transportu. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane są osobom/podmiotom trzecim.
Z kolei Pan Ł.G. w dniu [...] czerwca 2015 zawarł umowę dzierżawy,
na mocy której wydzierżawił od Pana S.T. nieruchomości gruntowe
o łącznej powierzchni 135,16 ha. Dodatkowo [...] czerwca 2015 r. Pan Ł.G. zakupił od Pana S.T. działkę o powierzchni 4,60 ha. Pan Ł.G. rozpoczął składanie wniosków obszarowych od roku 2015. Jak wynika z postępowania prowadzonego w sprawie wniosku Pana Ł.G., osoba ta nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym magazynów przechowalniczych, maszyn urządzeń i środków transportu. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane są osobom/podmiotom trzecim.
Pan J.G. w dniu [...].03.2014 r. zawarł umowę dzierżawny, na mocy której wydzierżawił od spółki T. sp. z o. o. (w której jest prezesem zarządu) działki rolne o łącznej powierzchni 31,19 ha. W imieniu spółki T. umowa dzierżawy została podpisana przez ustanowionego na tę okoliczność pełnomocnika w osobie Pana M.P. Pan J.G. rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności obszarowych od roku 2014. Jak wynika z postępowania prowadzonego w sprawie wniosku Pana J.G., osoba ta nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym magazynów przechowalniczych, maszyn urządzeń i środków transportu. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane są osobom/podmiotom trzecim.
Wszystkie wymienione spółki, z wyjątkiem spółki J., w ramach rzeczowych aktywów trwałych posiadają jedynie grunty. Z przedłożonych organom ARiMR bilansów wynika, że w/w spółki, poza gruntami nie posiadają na własność jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej (budynki inwentarskie, magazyny przechowalnicze, maszyny i urządzenia, środki transportu etc.). Jeżeli muszą korzystać z powierzchni magazynowych, to są to budynki stanowiące wyłączną własność Pana S.T. i zostały wydzielone z jego zasobu własnościowego. Zauważyć ponadto należy, iż część w/w spółek została utworzona niemal w tym samym czasie (D., L., T.), a w przypadku spółek: L. i D. w tym samym dniu sporządzone zostały akty notarialne dotyczące zakupu ziemi. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż w/w spółki zarządzane są w podobny sposób (o czym również mowa poniżej) organ stwierdził, że zostały one utworzone w celu przypisania im gruntów rolnych rozdzielonych przez udziałowców R. sp. z o. o. i R. sp. z o. o. (Pan S.T. i Pan J.G.) celem otrzymywania wyższych dopłat obszarowych, poprzez ominięcie przepisów ustanawiających limity kwotowe i powierzchniowe obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że Skarżąca nie posiada na własność jakiejkolwiek infrastruktury magazynowej. W związku z powyższym by mieć możliwość przechowywania płodów rolnych prezes zarządu Pan J.G., w dniu [...] grudnia 2015 r. podpisał - w imieniu spółki - umowę dotyczącą użyczenia nieruchomości zabudowanej magazynem zbożowym zlokalizowanym w miejscowości [...] z osobą fizyczną tj. Panem S.T. Przedmiotowa umowa została aneksowana w dniu [...] października 2018 r., a pod aneksem podpisały się te same osoby. Co istotne, identyczne umowy oraz aneksy, w takiej samej formie podpisane zostały przez w/w osoby w odniesieniu do spółek: T. sp. z o. o., J. sp. z o. o, T.
sp. z o. o. , P. sp. z o. o., L. sp. z o. o oraz P. sp. z o. o. Mimo podpisania umowy użyczenia - na korzystanie z powierzchni magazynowych - z Panem S.T., Skarżąca korzystała w roku 2018 z powierzchni magazynowych spółki R. sp. z o. o. W tożsamy sposób sytuacja związana z kwestiami magazynowymi wygląda w przypadku spółek: T.sp. z o. o., J. sp. z o. o, T. sp. z o. o. oraz .P sp. z o. o.
Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, iż faktury vat wystawione przez spółkę R. sp. z o. o. na rzecz podmiotów: D. sp. z o. o., T. sp. z o. o., J . sp. z o. o., T. sp. z o. o. oraz P. sp. z o. o., obligują wskazane spółki nie tylko do opłaty za korzystanie z powierzchni magazynowej, ale też ze zbiornika paliwowego należącego do spółki R. sp. z o. o.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył również, iż w toku trwającego postepowania dotyczącego przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2019 nastąpiła zasadnicza zmiana obejmująca miejsce siedziby spółki D. sp. z o. o., L. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z o. o., P. sp. z o. o., P. sp. z o. o., T. sp. z o. o., J. sp. z o. o. oraz R. sp. z o. o. Spółki te zmieniła siedzibę na: [...]. Pod w/w adresem w [...] znajdują się nieruchomości o charakterze magazynowym należące do Pana S.T. Innymi słowy, pod koniec 2020 r. spółki zmieniły swą formalną siedzibę w miejsce, w którym mają prawo korzystać z użyczonych przez Pana S.T. nieruchomości zabudowanych. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR
wskazywana forma działania jaką przyjęli Pan S.T. (wspólnik poszczególnych spółek) oraz Pan J.G. (prezes zarządu każdej ze spółek) potwierdza jedynie ustalenia organów ARiMR w zakresie pozorności odrębności opisywanych w niniejszej decyzji podmiotów.
W zależności od potrzeb kreowana jest rzeczywistość w jakiej pozornie funkcjonują w/w spółki, a fundamentem tego funkcjonowania jest zasób nieruchomości nie tylko gruntowych, ale i zabudowanych, będących własnością Pana S.T. W świetle powyższych rozważań należy skonstatować, iż forma w jakiej doszło do zmiany siedziby spółek - stanowiąca w ocenie organu odwoławczego masowe przeniesienie - wskazuje na koordynację działań podejmowanych przez jednoosobowy zarząd spółek.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreśla, iż opisane wyżej okoliczności tj. fakt, iż D. sp. z o.o., P. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z o.o., T. sp. z o. o., , Z. sp. z o. o., L. sp. z o. o., P. sp. z o.o., a także Pan J.G., Pani J.G. oraz Pan Ł.G. nie posiadają kadry pracowniczej oraz niezbędnej infrastruktury do prowadzenia działalności rolniczej, wymusił konieczność korzystania przez te podmioty z usług świadczonych przez podmioty zewnętrzne.
Organ podkreślił, że Skarżąca nie podjęła próby udokumentowania prowadzonej działalności rolniczej w roku 2019 od strony formalnej, albowiem wniosła wiele faktur dotyczących jednak 2018r., które zostały już przez organ ocenione w toku prowadzonego postępowania za 2018r. Podkreślił, że Skarżąca nie podważyła dotychczasowej oceny organu wyrażonej w postępowaniach prowadzonych za 2017r., i 2018r., w których stwierdzono, że doszło do wykreowania sztucznych warunków celem pozyskania płatności.
Organ zauważył ponadto, że w prowadzonym postępowaniu dotyczącym lat 2017r
i 2018 w/w spółki kapitałowe oraz osoby fizyczne posiadały niemal jednobrzmiące umowy na świadczenie usług rolniczych z podmiotami R. sp. z o. o. oraz R. sp. z o. o. tj. podmiotami powiązanymi bezpośrednio bądź pośrednio z Panem S.T. oraz Panem J.G. Skarżąca nie wykazała aby w 2019r., dotychczasowy sposób działania uległ zmianie.
Organ odwoławczy ponadto wskazał, że D. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T.
sp. z o. o., P. sp. z o. o., J. sp. z o. o., L. sp. z o. o., P.
sp. z o. o. i Z. sp. z o. o. prowadzenie księgowości zleciły do spółki R. sp. z o. o. Innymi słowy spółki, którymi zarządzają pośrednio lub bezpośrednio Pan J.G. i Pan S.T., zlecają prowadzenie usług księgowych podmiotowi, którym te osoby również zarządzają.
Skarżąca jak i pozostałe powiązane podmioty sp. z o. o. obciążana jest przez spółkę R. kosztem usług biurowo - administracyjnych. Zatem te same osoby, stanowiące czynnik zarządczy w/w spółek, generują wzajemnie koszty i przychody.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż spółka - celem uwiarygodnienia sposobu funkcjonowania - wniosła do akt sprawy m.in. bilans finansowy wraz z jednostkowym rachunkiem zysków i strat za rok 2018 r. ale z uwagi na to, że dotyczył 2018r., a nie 2019r., organ skorzystał z ogólnodostępnego bilansu Skarżącej za 2019r. Wynika
z niego, że Skarżąca rok 2019 zamknęła stratą na poziomie 11.000 zł zlecając jednocześnie usługi obce na kwotę 24.000 zł. Zdaniem organu odwoławcze na wynik finansowy miał wpływ brak otrzymania przez Skarżącą dopłat, które z uwagi na decyzję odmawiające przyznania płatności nie zniwelowały strat
W przypadku Pana Ł.G. o pozorności jego samodzielnej działalności rolniczej świadczą także zapisy umowy dzierżawy zawarta dnia [...] czerwca 2015r., której przedmiotem jest wydzierżawienie wyżej wymienionemu przez Pana S.T. 135,16 ha nieruchomości gruntowych. W § 5 w/w umowy postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 1000 zł, co w opinii organu odwoławczego stanowi wartość istotnie odbiegającą od realiów rynkowych. Co więcej, w § 5 pkt 2 w/w umowy zapisano, iż całość czynszu dzierżawnego będzie płatna po zakończeniu dzierżawy tj. w dniu [...] lipca 2025 r. i to w sytuacji, w której obowiązek opłacania podatku rolnego spoczywać miał na wydzierżawiającym.
Podobna sytuacja występuje również w przypadku Pani J.G., która dnia [...] czerwca 2014 r. zawarła umowę na dzierżawę gruntów od spółki R. sp. z o. o. Przedmiot w/w umowy opiewa na 49,67 ha nieruchomości gruntowych. W § 5 w/w umowy postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 1000 zł, co w opinii organu odwoławczego stanowi wartość istotnie odbiegającą od realiów rynkowych – identycznie jak ma to miejsce w przypadku Pana Ł.G. Co więcej w § 5 pkt. 2 w/w umowy zapisano, iż całość czynszu dzierżawnego będzie płatna po zakończeniu dzierżawy, tj. w dniu [...] czerwca 2024 r. - również aspekt tożsamy jak w przypadku dzierżawy zawartej Pana Ł. G.
W ocenie organu odwoławczego rezygnacja przez Pana S.T. z części swojego potencjału produkcyjnego ma sztuczny charakter w celu zmultiplikowania podmiotów mogących ubiegać się o płatności obszarowe.
Natomiast Pan J.G. - jako osoba fizyczna - zawarł w dniu [...] marca 2014 r. umowę dzierżawy ze spółką T. sp. z o. o., w której pełni jednocześnie funkcję prezesa zarządu. Przedmiotem tejże jest 31,19 ha gruntów rolnych.
W/w umowy potwierdzają fikcję działalności zmultiplikowanych podmiotów. Analiza opisanych wyżej okoliczności prowadzi do konkluzji, iż w roku 2013 zarejestrowano spółkę T. sp. z o. o., która następnie od podmiotu R.
sp. z o. o. nabywa ziemię, którą w 2014 r. wydzierżawia Pan J.G. Wszystkie te działania odbywają się w ścisłym porozumieniu pomiędzy Panami J.G. i Panem S.T., którzy swobodnie rozdzielają ziemię na rzecz zmultiplikowanych podmiotów, w celu zmaksymalizowania możliwych do uzyskania środków finansowych w ramach dopłat obszarowych dystrybuowanych przez ARiMR. We wszystkich sprawach wskazywanych w niniejszej decyzji w wypadku osób fizycznych i prawnych mamy do czynienia z jednym organizmem gospodarczym, w ramach którego grunty rolne zostały sztucznie "rozpisane" na zmultiplikowane podmioty. Natomiast infrastruktura techniczna oraz kadra pracownicza pozostała przy spółce macierzystej R. sp. z o. o., jak również w spółce powiązanej R. sp. z o. o. Kierownictwo tegoż organizmu tworzą w ocenie organu odwoławczego Panowie: S.T. oraz J.G., którzy są jednocześnie posiadaczami (także pośrednio) udziałów spółki macierzystej R. sp. z o.o.,
z której wydzielono: T. sp. z o. o. i P. sp. z o. o. Jednocześnie wyżej wymienieni są bezpośrednio bądź pośrednio udziałowcami pozostałych nowo utworzonych spółek.
Organ odwoławczy podkreślił, iż w obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom (tak jak mato miejsce w niniejszej sprawie), przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi, co w przypadku nowo powołanych podmiotów nie ma miejsca.
W ocenie organu odwoławczego zamiarem Pana J.G. oraz Pana S., pod kontrolą których znajdował się areał około 1700 ha gruntów uprawowych, kadra pracownicza oraz infrastruktura techniczna (maszyny i urządzenia rolnicze, budynki inwentarskie) było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty obszarowe, w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa.
Organ odwoławczy podkreślił, że złożenie 13 odrębnych wniosków przez 9 spółek oraz 4 osoby fizyczne powiązane personalnie i kapitałowo spowodowało,
że w przypadku płatności:
- RDST pomoc finansowa mogłaby zostać wypłacona o więcej niż 59 933,52 zł;
- MR pomoc finansowa mogłaby zostać wypłacona o więcej niż 8 255 zł;
- STR pomoc finansowa mogłaby zostać wypłacona o więcej niż 18 463,68 zł;
- JPO pomoc finansowa mogłaby zostać wypłacona o więcej niż 128 215,74 zł;
- ONW pomoc finansowa mogłaby zostać wypłacona o więcej niż 70 400 zł;
- PRSK pomoc finansowa mogłaby zostać wypłacona o więcej niż 21 788,85 zł;
- RE pomoc finansowa mogłaby zostać wypłacona o więcej niż 22 359,99 zł;
Mając na względzie przedstawiony wyżej stan rzeczy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, iż tworzenie przez Pana S.T. oraz Pana J.G. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty (również osoby fizyczne) ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów: § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW, § 16 ust 1 Rozporządzenia PRSK oraz § 15 ust 1 Rozporządzenia RE oraz art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawy OB. Natomiast zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności we wszystkich schematach pomocowych mogłoby stanowić łączną kwotę 339 461,23 zł.
System dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Działalność Pana J.G. i Pana S.T. stoi w sprzeczności do w/w celów, ponieważ prowadzi do zwiększenia nierówności w dochodowości gospodarstw rolnych, poprzez ominięcie przepisów dotyczących limitów powierzchniowych, kwotowych i degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Organ uznał, że stworzono sztuczne warunki przez beneficjenta albowiem udowodniono łącznie występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztucznie wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one przepisowi prawnemu, który miałby w normalnym układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej manipulacji korzystniejszemu.
Zdaniem organu odwoławczego celem multiplikacji podmiotów przez Pana J.G. oraz Pana S.T. było uzyskanie dodatkowych korzyści finansowych z tytułu dopłat bezpośrednich, płatności ONW, płatności PRŚ, płatności PRSK i płatności RE, co wynika z poniżej następującej chronologii zdarzeń.
W roku 2013 areał macierzystej spółki R. sp. z o. o. został pomniejszony
na rzecz nowo wydzielonej spółki T. sp. z o. o., co umożliwiło twórcom opisywanego mechanizmu uzyskanie dodatkowych korzyści z tytułu płatności bezpośrednich, poprzez ominięcie regulacji 11 rozporządzenia Rady nr 73/2009, który stanowi, iż kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000 euro zmniejsza się
w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 2,45365800%. Ponadto umożliwiło ominięcie regulacji art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r. zatwierdzającej przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w Polsce za rok 2013, w myśl której kwota krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich, które mają być przyznane temu rolnikowi zostaje pomniejszona o kwotę równą 10% całkowitej kwoty przekraczającej 5 tys. euro. W/w zabieg spowodował ponadto ominięcie regulacji § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007 - 2013 co stworzyło możliwość ubiegania się przez twórców opisywanego mechanizmu o płatność ONW do dodatkowych 300 ha, czyli po podziale R. sztucznie podwojono areał kwalifikujący się do objęcia płatnością ONW (300 ha + 300 ha; spółka R. dysponowała w roku 2012 areałem około 830 ha, a w roku 2013 - po wydzieleniu spółki T. - już tylko 436 ha).
Odnośnie podmiotu T. sp. z o. o. oraz roku 2018 zasadnym jest wskazanie, iż jego utworzenie w roku 2013 (z potencjału R. sp. z o. o.) nie tylko pozwoliło ubiegać się przez 5 lat (2013 - 2018) o płatności PRŚ, ale po realizacji zobowiązania PRŚ, swobodną próbę wejścia w realizację kolejnego 5-letniego cyklu w programie PRSK.
W 2013 r. zarejestrowano ponadto spółkę J. sp. z o. o., która powstała w wyniku podziału w trybie art. 529 § 1 pkt 4 Kodeks spółek handlowych przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej tj. R. sp. z o. o. (w tamtym czasie całość udziałów spółki R. przypadała Panu S.T.). W/w zabieg, podobnie jak w przypadku spółki T., umożliwił uzyskanie dodatkowych korzyści poprzez ominięcie regulacji 11 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r. oraz - poprzez ominięcie regulacji § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW 2007-2013 - umożliwił ubieganie się o płatność ONW do dodatkowych 300 ha.
W roku 2014 aplikowanie o dopłaty jako osoba fizyczna rozpoczął Pan J.G. (do gruntów wydzierżawionych od spółki T.), co umożliwiło w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obejście regulacji 11 Rozporządzenia nr 73/2009 (w roku 2014 kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000 euro zmniejsza się w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,30221400%). W/w zabieg umożliwił ponadto ominięcie regulacji § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW 2007-2013 ustanawiającego modulację i limit obszaru objętego płatnością ONW do poziomu 300 ha oraz ominięcie regulacji rozporządzenia PRŚ ustanawiającego limity powierzchniowe w zakresie poszczególnych wariantów i pakietów (§13 a ust. 1 oraz § 20 ust. 1).
W roku 2015 aplikowanie o dopłaty jako osoby fizyczne rozpoczęli: Pan Ł.G. i Pani J.G., co umożliwiło w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obejście regulacji art. 8 rozporządzenia nr 1307/2013 (zastosowanie współczynnika korygującego), obejście limitów powierzchniowych ustanowionych w Ustawie, w zakresie płatności RDST (art. 14 ust. 2), w zakresie płatności do roślin wysokobiałkowych (art. 15 ust. 2), a także wygenerowanie możliwości ubiegania się o płatność MR (art. 13). W/w zabieg umożliwił ponadto ominięcie regulacji § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW 2014-2020 ustanawiających modulację i limit obszaru objętego płatnością ONW do poziomu 75 ha. Dzięki zabiegowi wykreowania gospodarstwa Pana Ł.G. ominięty został przepis § 4 ust. 4 rozporządzenia RE, który stanowi, że rolnik nie może realizować zobowiązania ekologicznego jeżeli realizuje jednocześnie zobowiązanie PRS. Spółka R. miała podjęte zobowiązanie PRS, a tym samym kontynuując działalność rolniczą jako jeden podmiot nie mogła podjąć zobowiązania ekologicznego.
W roku 2016 aplikowanie o dopłaty rozpoczęły kolejne spółki kapitałowe: P., Z., P., D., T. oraz strona niniejszego postępowania L., co umożliwiło w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obejście regulacji art. 8 Rozporządzenia nr 1307/2013 (zastosowanie współczynnika korygującego), obejście limitów powierzchniowych ustanowionych w Ustawie, w zakresie płatności RDST (art. 14 ust. 2) oraz w zakresie płatności do roślin wysokobiałkowych (art. 15 ust. 2). W/w zabieg umożliwił ponadto ominięcie regulacji § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 rozporządzenia ONW 2014-2020 ustanawiających modulację i limit obszaru objętego płatnością ONW do poziomu 75 ha, a tym samym zwielokrotnienie przysługujących praw w tym zakresie (każdy dodatkowy podmiot umożliwia zwiększenie możliwości ubiegania się o płatności ONW do kolejnych 75 ha).
Zdaniem organu twórcy opisywanego mechanizmu zastosowali kolejny wybieg zwiększający możliwości aplikowania o płatność ONW w ramach spółki P. Pierwszy wniosek o przyznanie płatności ONW przez spółkę P. został złożony w roku 2016, w którym § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW 2014-2020 ustanawia limit powierzchniowy na poziomie 75 ha. Jednakże dla rolników realizujących 5-letnie zobowiązanie o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia ONW 2007-2013, limit ten wynosi 300 ha. Spółka P. takiego zobowiązania nie podjęła, ale przejęła je od spółki T. (która z racji rozpoczęcia aplikowania o dopłaty ONW od roku 2013 takie zobowiązanie - dla którego obowiązywały korzystniejsze limity płatności - mogła podjąć). Przeniesienie fragmentu zobowiązania od spółki T. spowodowało, że zarówno spółkę T., jak również spółkę P. obowiązuje limit płatności ONW w wysokości 300 ha i "stara" (korzystniejsza) zasada modulacji płatności. Dzięki temu i T. i P. mogły ubiegać się o płatność ONW do łącznej powierzchni wynoszącej 600 ha (w 2019 wnioski o przyznanie płatności ONW spółek T. i P. opiewały łącznie na 766,30 ha).
W odniesieniu do roku 2019 i podmiotu P. sp. z o. o. organ podkreślił,
że przedmiotowa spółka rozpoczęła właśnie w 2018 r. próbę rozpoczęcia realizacji
5-letniego zobowiązania w programie PRSK, a działki które zostały zgłoszone przekazała jej spółka R. sp. z o. o. po ukończeniu - w marcu 2018 r.
- własnego zobowiązania rolnośrodowiskowego (rozpoczęte w 2013 r.). Innymi słowy nastąpił swobodny przepływ działek pomiędzy podmiotami zarządzanymi przez Pana J.G. oraz Pana S.T. W ocenie organu odwoławczego jest to wybieg pozorowany, zrealizowany w ramach swobodnego przekazywania pomiędzy powiązanymi podmiotami (identycznie zarządzanymi) działek pozostających pod wyłączną kontrolą Pana S.T. i Pana J.G.
W przypadku podmiotu D. sp. z o. o. ominięto ponadto regulację § 4 ust. 3 Rozporządzenia PRSK, który stanowi, że rolnik nie może realizować zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego jeżeli realizuje jednocześnie zobowiązanie PRS. R. sp. z o. o. miała podjęte zobowiązanie w programie rolnośrodowiskowym, a tym samym kontynuując działalność rolniczą jako jeden podmiot nie mogła podjąć zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.
Również osobne aplikowanie o dopłaty przez Pana S.T. wpisuje się w wykreowany mechanizm mający na celu zwiększenie korzyści finansowych.
A to przez ominiecie regulacji art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 (zastosowanie współczynnika korygującego), obejście limitów powierzchniowych ustanowionych w Ustawie, w zakresie płatności RDST (art. 14 ust. 2). Ponadto poprzez ominięcie regulacji § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW 2014 - 2020 ustanawiających modulację i limit obszaru objętego płatnością ONW do poziomu 75 ha.
Organ uznał, że powyższe działania Pana J.G. i Pana S.T., polegały na tworzeniu coraz mniejszych gospodarstw w celu dopasowywania wielkości areałów do zmieniających się przepisów (w zakresie płatności ONW na mocy rozporządzenia ONW 2014-2020 limit powierzchniowy został zmieniony z 300 ha do 75 ha).
Analiza powiązań pomiędzy podmiotami wskazuje na: zbliżony charakter pozyskania potencjału produkcyjnego poszczególnych podmiotów wydzielenie działek z zasobów Pana S.T. bądź spółek bezpośrednio lub pośrednio z nim powiązanych (R. sp. z o. o., R. sp. z o. o.) i przekazanie ich w formie sprzedaży lub dzierżawy osobom prawnym lub fizycznym aby te zgłaszały je do płatności, tożsamy sposób prowadzenia przez nowo zawiązane podmioty działalności rolniczej (brak pracowników, brak sprzętu, wyłącznie zlecenia do zewnętrznych powielających się podmiotów, jednolite umowy o współpracy i najmie, podpisywane w tym samym czasie), wykonywanie prac agrotechnicznych na zgłaszanych użytkach przez tych samych zleceniobiorców, tożsame adresy siedzib lub adresy korespondencyjne, łączące je więzi personalne i kapitałowe (ten sam prezes zarządu, wspólnicy: Pan S.T. bądź spółki kapitałowe, w których tenże jest udziałowcem, bezpośrednie więzy rodzinne). W ocenie organu odwoławczego przedmiotowe okoliczności świadczą o zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów m.in. polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, pozwalających na uzyskanie korzyści finansowych niezgodnych z regulacjami prawnymi dotyczącymi systemu wsparcia. Organ podkreślił również skalę ważności pozyskiwanych z ARiMR środków finansowych i ich wpływu na ekonomiczny byt wymienionych podmiotów.
Organ wskazał, że nowo powołane podmioty nie zatrudniały pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, zlecały bowiem wszystkie prace i księgowość podmiotom powiązanym albo podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej,
w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących
w rolnictwie. Wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach
i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Zatem osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje, wskaźnik korygujący i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. W odniesieniu do płatności JPO korzyść polegała m.in. na uniknięciu zmniejszenia płatności na skutek zastosowania współczynnika korygującego. Wprowadzenie zasady pełnego wsparcia dla mniejszych i słabszych ekonomicznie podmiotów i ograniczenie kwotowe dla podmiotów większych, służyło zapewnieniu konkurencyjności. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa, konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia konkurencyjności na danym rynku. Wprowadzenie konkurencyjności miało zapewnić zmniejszenie kwotowej płatności dla większych rolników poprzez wprowadzenie współczynnika korygującego albowiem wprowadzenie modulacji kwotowej jak również degresywnych stawek płatności miało na celu przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu mniejszych rolników, co w konsekwencji powoduje podniesienie indywidualnych dochodów prawdziwych rolników tj. tych którzy pracują w tych gospodarstwach i dla których dochody z tego gospodarstwa stanowią wartość dodaną.
W skardze do Sądu pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez:
1. niezastosowanie norm art. 2 lit. a) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...) oraz art. 4 ust. 1 lit a i b , c) rozporządzenia nr 1307/2013 art. 3 pkt 1), 2) i 3) lit. b) ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, art. 2 ust 1a oraz ust. 1 d Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013, oraz Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008 oraz art. 2 lit. A Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018r w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) 1337/2011 i przyjęcie, że skarżąca nie jest producentem rolnym, rolnikiem beneficjentem i nie posiada gospodarstwa rolnego, pomimo iż zgodnie z przywołanymi przepisami posiada status rolnika, producenta rolnego, beneficjenta wsparcia, który prowadzi gospodarstwo rolne i ma prawo
do otrzymania płatności,
2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do istniejącego stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że skarżąca spółka nie ma prawa do przyznania płatności,
3. niezastosowanie normy art. 14 ust. 1 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014
-2020 i przyjęcie iż skarżąca nie spełnia warunków przyznania wnioskowanej pomocy, 4. niewłaściwe zastosowanie normy § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami’' objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (rozporządzenie ONW PRO W 2014-2020) i przyjęcie iż nie przysługują skarżącej płatności rolnośrodowiskowe,
5. niewłaściwe zastosowanie normy art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (wg wersji Traktat Amsterdamski art. 33 ust. 1 ) oraz art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013 poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wypełnia celów wspólnej polityki rolnej,
6. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady
(WE, EURATOM) nr 2988/95 i bezpodstawne przyjęcie, iż skarżąca spółka podjęła działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego,
7. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 poprzez przyjęcie, iż skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego,
8. niewłaściwą wykładnię normy art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady nr 1306/2013 poprzez niewłaściwe zdefiniowanie przesłanki subiektywnej koniecznej dla możliwości zastosowania przedmiotowej normy i przyjęcie,
że wystarczające jest wykazanie istnienia elementów obiektywnych dla przypisania cech subiektywności, zamiaru działania i intencjonalności przesłanek sztucznych warunkach w celu pozyskania nienależnych płatności, jak również poprzez wyłączenie z przesłanki subiektywnej konieczności wykazania wyłączności takiego celu działania, który determinuje wszelkie działania skarżącego tak w chwili powstania skarżącej spółki jak i w chwili składania wniosku o przyznanie płatności,
9. niezastosowanie normy art. 20 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich
z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
w zakresie w jakim odmówiono przyznania płatności poprzez przyjęcie iż skarżąca
nie była posiadaczem samoistnym ani zależnym gruntów a faktycznym
ich posiadaczem był S.T. lub J.G. lub spółka R. sp. z o.o.,
10. niezastosowanie normy art. 24 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich
z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
w zakresie nieterminowego rozpatrzenia sprawy przez organy I i II instancji,
11. poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy:
a) art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007-2013 poprzez przyjęcie, że strona działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności albowiem jedna ze spółek powiązanych osobowo i kapitałowo dokonała podziału spółki R. w celu uzyskania wyższych płatności ONW,
b) regulacji 11 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 i art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013r oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007-2013 poprzez przyjęcie iż strona działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności albowiem jedna ze spółek powiązanych osobowo i kapitałowo - spółka T. ubiegała się o płatność ONW do dodatkowych 300 ha, a wszystkie inne podmioty powiązane działały w celu obejścia przepisów prawa,
c) regulacji 11 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007-2013 oraz § 13a ust. 1 oraz § 20 ust. 1 Rozporządzenia Ministerstwa Rozwoju i Rolnictwa Wsi z dnia 13 marca 2013r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie PRS 2013) (Rozporządzenie PRŚ) poprzez przyjęcie iż strona działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności albowiem J.G. powiązany osobowo i kapitałowo ominął modulację i limity obszaru, limity powierzchniowe, a wszystkie inne podmioty powiązane działały w celu obejścia przepisów prawa,
d) art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 poprzez błędne założenie konieczności zastosowania ograniczeń pułapów płatności
i współczynników korygujących dla płatności dla skarżącej i podmiotów powiązanych z uwagi na założenie iż wszystkie podmioty powiązane, wespół ze spółką skarżącą działały w celu obejścia przepisów prawa,
e) § 2 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2014-2020 oraz § 2 ust. 1 Rozporządzenia ONW 2007- 2013 między innymi poprzez przyjęcie iż spółka P. celowo przejęła program od spółki T. w celu ominięcia limitów powierzchniowych,
f) § 3 ust. 3 i 4 Rozporządzenia ONW 2007-2013, § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW 2014-2020 § 13a ust. 1 oraz § 20 ust. 1 Rozporządzenia PRŚ § 3 ust. 3 oraz § 4 ust. 3 Rozporządzenia PRSK , § 4 ust. 4 rozporządzenia RE oraz art. 13, 14 ust. 2 pkt. 1 i 2 Ustawy OB, art. 8 rozporządzenia 1307/2013 w zakresie
w jakim ustalono, iż czynności podejmowane przez skarżącą i powiązane z nią spółki zmierzały do obejścia przepisów prawa w celu uzyskania nienależnych płatności.
II. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego poprzez naruszenie:
1. naruszenie przepisu art. 27 ust. 3 pkt 1 i art. 24 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich
na lata 2014 - 2020 (ustawa zw. PRO W 2014-2020) poprzez nieterminowe przeprowadzenie postępowania,
2. naruszenie przepisu art. 27 ust.1 pkt. 2) ustawy PROW 2014-2020 poprzez:
a) dowolne rozpatrzenie materiału dowodowego, b) pominięcie dowodów zgłoszonych przez stronę, c) niewłaściwą ocenę materiału dowodowego przedłożonego przez strony i zebranego przez organ w toku postępowania,
3. naruszenie przepisu art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 poprzez:
a) przyjęcie iż cały ciężar dowodowy spoczywa na stronie a organ zwolniony jest
z obowiązku udowodnienia woli strony, przesłanek intencjonalnych i subiektywnych uzasadniających przyjęcie iż wyłączną wolą strony było pozyskanie nienależnych jej płatności,
b) przyjęcie iż strona zataiła okoliczności i celowo nie udzieliła wyjaśnień
w sprawie,
c) uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów
i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego
w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień
i przedstawienia wniosków dowodowych,
d) niedopuszczenie dowodów przedłożonych przez skarżącą,
4. naruszenie art. 27 ust. 1 pkt. 3) i 4) ustawy PROW 2014-2020 oraz 9 KPA poprzez nieudzielanie skarżącej wyjaśnień pomimo zgłoszenia przez skarżącą żądania w tym zakresie, nie poinformowania stronie o błędnym przedłożeniu przez nią dokumentów odnoszących się do roku 2018 zamiast do roku 2019 oraz poprzez niezasadne niewezwanie strony do uzupełnienia przedmiotowego braku i przedstawienia dokumentów za rok 2019, poprzez nieudzielenie wyjaśnień o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych c)
5. przepisu art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,
6. przepisu art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego,
7. przepisu art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie , niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie,
8. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak: a) zasada praworządności (art. 6 KPA i art. 27 ust. 1 pkt. 1) ustawy PROW 2014-2020) b) zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli, (art. 7 KPA) c) zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 KPA) d) zasada zasadności przesłanek (art. 11 KPA) e) zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a KPA) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki f) zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 KPA i art. 24 ustawy PROW 2014-2020), albowiem postępowanie trwało blisko 3 lata licząc od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW,
9. naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy PROW
w zw. z art. 7, art. 8 § 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym uznaniu, że Skarżąca nie wykazała faktu posiadania użytków rolnych, podczas gdy sposób korzystania
z gruntów przez Spółkę w stosunku do lat poprzednich nie uległ zmianie, co organ sam potwierdza i w istocie twierdzi, że Skarżąca spółka wraz z grupą podmiotów występujących o przyznanie płatności za 2019r. stworzyła sztuczne warunki
do pozyskania wyższych płatności.
III. Naruszenie prawa procesowego poprzez niezastosowanie normy art. 97 § 1 pkt. 4) KPA i niezasadną odmowę postanowieniem z dnia [...].10.2021r. zawieszenia postępowania i nieuwzględnienie w tym zakresie wniosku strony zawartym
w odwołaniu wniesionym przez skarżącą od decyzji Kierownika Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Wskazując na powyższe uchybienia Skarżąca wniosła o;
- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR Jednocześnie spółka wniosła o :
1. zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie w oparciu o art, 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznej sprawie dotyczącej odmowy przyznania płatności za rok 2017 i 2018 to jest do czasu rozpatrzenia skarg kasacyjnych.
2. wydanie w trybie art. 145a § 1 KPA zobowiązania Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR jako organu II instancji do zmiany decyzji przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR poprzez orzeczenie o zmianie decyzji Kierownika 'Powiatowego - Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organu I instancji i przyznanie skarżącej spółce płatności ONW, o które ubiegała się spółka, zgodnie z jej wnioskiem.
3. przeprowadzenie dowodów z licznych dokumentów wymienionych w skardze.
W trakcie rozprawy w dniu 27 kwietnia 2022 r. Sąd postanowił oddalić wniosek
o zawieszenie postępowania oraz wniosek o przeprowadzenie dowodów z licznych dokumentów dotyczących działalności gospodarczej i przyczyn podziału gospodarstwa S.T.
Skarżąca wniosła zastrzeżenia do protokołu rozprawy kwestionując oddalenie jej wniosków dowodowych, ponieważ jej zdaniem przeprowadzenie dowodów nie przedłużyłoby postępowania, a było niezbędne do rozpoznania sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawiającą skarżącej przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegała się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało oceny prawidłowości stanowiska organu
o tym, że zaszły przesłanki do odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 r., przewidziane w art. 60 rozporządzenia
nr 1306/2017, ponieważ skarżąca wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających
z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.
Sprawa o analogicznym stanie faktycznym i prawnym dotyczącym roku 2017
i 2018 r. była rozstrzygana przed tutejszym Sądem wyrokami z 12 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Go 19/20 oraz 24 czerwca 2021r., sygn. akt I SA/ Go 144/21,
Stanowisko w zawarte w ich uzasadnieniach skład orzekający w sprawie podziela i przyjmuje za własne ponawiając argumentację poniżej.
Istota sporu pomiędzy stronami niniejszego postępowania sprowadza się zatem
do rozstrzygnięcia czy skarżąca wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających
z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.
Skarżąca nie godząc się z ww. wnioskami organu podniosła w skardze zarzuty związane z naruszeniem przez Dyrektora OR ARiMR przepisów prawa materialnego jaki i przepisów procesowych. W tej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organy jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez organy przepisy prawa materialnego.
Skarżąca zarzuciła organowi, że prowadził postępowanie z naruszeniem zasad postępowania, o których mowa w art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) – zwanej dalej "K.p.a" oraz art. 4 i art. 27 ust.1 pkt 2 i ust. 2 ustawy PROW w zw. z art. 7, 8 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu zarzuty te są bezpodstawne.
Przypomnieć bowiem należy, że niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach K.p.a, w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu. Ponadto w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają regulacje art. 3 i art. 24 ust. 8 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312) – zwanej dalej "u.p.r.s.w.b".
Stosownie do treści art. 3 u.p.r.s.w.b. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust.1).Zgodnie z ust. 2 omawianego przepisu w postępowaniach, o których mowa
w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział
w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3 art. 3 u.p.r.s.w.b).
Ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 K.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 790/19).
Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega
na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany
do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.
Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1369/18, wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
W kontekście powyższego chybiona jest argumentacja skarżącej, że organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie kilkanaście miesięcy zataił prawdziwy jego cel
i nigdy nie informował strony, że zmierza do ustalenia w celu otrzymania płatności stworzyła tzw. sztuczne warunki i działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności, co w konsekwencji spowodowało, że nie miała możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych w celu wykazania, iż zarzut stworzenia sztucznych warunków jest nieuzasadniony oraz, że spółki powiązane ze skarżącą osobowo nie stanowią jednego organizmu i działają każda we własnym imieniu. Podobnie też chybiony jest zarzut, że organ odwoławczy podając w uzasadnieniu swej decyzji, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku informowania strony o prawdziwym celu postępowania zaprzeczył prawu skarżącej do obrony jej praw.
Wyjaśnić bowiem trzeba, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Tym samym skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, winna być świadoma, że złożony przez nią wniosek oceniany jest także w tym aspekcie. Zwłaszcza, gdy jednocześnie kontroli podlegały wnioski złożone przez podmioty z nią powiązane.
Organ pierwszej instancji, informując, o niezakończeniu prowadzonego postępowania w terminie wskazywał na weryfikację spełnienia warunków uzyskania płatności na rok 2019. Natomiast skarżąca na żadnym etapie postępowania przed organem pierwszej instancji - pomimo, iż prowadzone one było przez wiele miesięcy i organ w tym czasie domagał się od strony przedłożenia wielu szczegółowych dokumentów - nie zwracała się do organu by udzielił jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Podobnie też nie żądała od organu by zapewnił jej czynny udział w każdym stadium postępowania. Skarżąca natomiast w trakcje prowadzonego postępowania na wezwanie organu I instancji z dnia [...] grudnia 2020r, do złożenia wyjaśnień odnoszących się do złożonego wniosku dotyczącego 2019r., złożyła liczne dokumenty ale dotyczyły one roku 2018 a nie 2019r. Na co w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 organ I instancji zwrócił uwagę.
Jak już wyżej wyjaśniono, z treści art. 3 ust. 3 u.p.r.s.w.b. wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Natomiast obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne poprzez odmowę przyznania płatności.
W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ II instancji wykazał, na stronach 15-34 zaskarżonej decyzji, iż skarżąca spółka wraz z powiązanymi z nią podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią
i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L. 2013.347.549) – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013".
Zgodnie z ww. przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (wyrok NSA z 3 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 3579/16, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niemniej jednak ani przepisy rozporządzenia 1306/2013 ani wcześniej rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005
w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L 2011.25.8) nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie
tej kwestii organom stosującym prawo.
Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku
z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga,
po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika,
że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty,
a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także
na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Wykładnia pojęcia sztuczne warunki sformułowana w ww. orzeczeniu Trybunału wprost przystaje do pojęcia sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazał na to TSUE w wyroku z 7 kwietnia 2022 r.
w sprawie C-176/20 SC Avio Lucos SRL przeciwko Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură – Centrul judeţean Dolj, Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură (APIA) – Aparat Central (pkt 72).
Wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału można odnieść
do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 60 rozporządzenia
nr 1306/2013. Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 60 rozporządzenia
nr 1306/2013 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r.
w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe
w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.
Z powołanego wyroku TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono
w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1313/18).
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt I GSK 1772/18 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano, że utworzenie kilkudziesięciu gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie
i technicznie, a następnie złożenie kilkudziesięciu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno
-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności,
że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; pkt 52-53). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich
(na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich)
i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres. Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa.
W ocenie Sądu organ wykazał istnienie po stronie Skarżącej wszystkich elementów wskazanych w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie
C-434/12. Organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy spółkami i podmiotami powiązanymi ze S.T. i J.G. Wskazał na powiązania kapitałowe trafnie badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek. Właściwie oznaczył więzy rodzinne w przypadku osób fizycznych zgłaszających grunty, trafnie wywodząc o ich uczestnictwie w przedsięwzięciu gospodarczym spójnie kierowanym przez S.T. i J.G. Właściwie wreszcie ocenił, że wszystkie podmioty, a ściśle ich majątek, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez wykreowanie części podmiotów oraz przesunięcia majątkowe
i kapitałowe odpowiadające zmianom legislacyjnym promującym, zgodnie z celami wsparcia, mniejsze podmioty, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia - koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.
Trafnie ustalono, że poprzez rozdrobnienie areału i przeniesienie własności i praw obligacyjnych do gruntów niemożliwe było osiągnięcie celów wsparcia bezpośredniego.
Jak wskazał organ cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 39 ust. 1 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dziennik Urzędowy C 326, 26/10/2012 P. 000
-0390 wersja skonsolidowana) – zwanego dalej "TFUE", gdzie wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej.
W przypadku płatności bezpośrednich cel ten osiągany jest poprzez wsparcie mniejszych producentów niekorzystających z "efektu skali" i jednocześnie zmniejszenie wsparcia dla większych beneficjentów (pkt 13 preambuły
do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013"
Organ prawidłowo wskazał na str. 43-51 zaskarżonej decyzji, że dzięki zgłoszeniu do płatności 13 podmiotów ominięto szereg limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Poprzez zsumowanie areału zgłoszonego do płatności bezpośrednich (RDST, PMR, PSTR, JPO) przez wszystkie podmioty powiązane i współtworzące jedno wspólne przedsięwzięcie gospodarcze kierowane przez S.T. i J.G., wskazał że w przypadku gdyby zgłoszono do płatności łączny areał (1.700 ha), kwota przysługującej do zagregowanego areału była by niższa o 214 867,95 zł ( 59 933,52 zł RDST, 8 255 zł MR, 18 463,68 zł STR, 128 215,75 zł JPO). Natomiast zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności we wszystkich schematach pomocowych mogłoby stanowiłoby łączną kwotę korzyści 339 461,23 zł (str. 43-52 zaskarżonej decyzji).
Trafnie zatem organ odwoławczy uznał, iż tworzenie przez Pana S.T. oraz Pana J.G. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty (również osoby fizyczne) ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów: § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW, § 1 pkt 1 Rozporządzenia STR, oraz § 16 ust.1 Rozporządzenia PRSK oraz § 15 ust.1 Rozporządzenia RE oraz art. 13 Ustawy płatność MR, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s.w.b.
Spółka jednocześnie nie wykazała, ani nie zaoferowała wiarygodnych dowodów potwierdzających, że realizowała cel jakim jest rozwój ludności wiejskiej.
Nie przedstawiła bowiem wiarygodnych dowodów potwierdzających transfer wsparcia do mieszkańców obszarów wiejskich.
Prawidłowo ustalono fakty świadczące o nie tylko zależności prawnej ale również
o faktycznej gospodarczej niesamodzielności Skarżącej spółki i jej zależności
od decyzji S.T. i J.G. podporządkowanych interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika".
Organ ustalił, że udziały w spółce L. Sp. zo.o. posiadają spółki V. Sp. z o. o. (1/2 udziału) i A. Sp. z o. o. (1/2 udziału) natomiast prezesem zarządu jest J.G. Głównym udziałowcem i prezesem zarządu spółek V. i A. jest S.T. Oprócz spółki L. sp. z o. o. o płatności na rok 2017, 2018 i 2019r wystąpił szereg innych podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z J.G. oraz S.T., tj.: P. sp. z o.o., R. sp. z o. o., P. sp. z o. o., J. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z. o. o., T. sp. z o. o. D. sp. z o. o. Oprócz wskazanych wyżej spółek kapitałowych o płatności na rok 2019 - jako osoby fizyczne - wystąpili również: S.T, J.G. oraz J.G i Ł.G. (dzieci J.G.).
Trafnie skonkludowano także w przypadku wniosku złożonego przez skarżącego za 2019r., gdyż skarżąca nie wskazała aby ustalenia odnoszące się do lat 2017 – 2018, zmieniały się w 2019r, że o funkcjonowaniu spółki w ramach szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i J.G. Jednocześnie trafnie ustalono, iż spółka była gospodarczo niesamodzielna i nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty:
a. Wyłącznie S.T. i J.G. byli członkami zarządów spółek które deklarowały produkcję rolną, posiadając jednocześnie większość udziałów w ich kapitale zakładowym.
b. Wszystkie spółki kapitałowe były zarządzane w niemal identyczny sposób. Z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług: tych samych podmiotów w przypadku prac agrotechnicznych, tych samych doradców rolnych oraz podmiotu prowadzącego księgi rachunkowe. O wyborze kontrahentów decydowały te same osoby. Wszystkie spółki, miały jednocześnie ten sam adres siedziby i korzystały z tego samego adresu do korespondencji.
c. Skarżąca Spółka, podobnie jak inne, nie posiadała zaplecza koniecznego
do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi zlecała tym samym podmiotom: zewnętrznym oraz związanym ze S.T. i J.G.
d. Wszystkie spółki zawarły stałe ramowe umowy współpracy z R. Sp. z o.o. oraz umowy najmu z R. Sp. z o.o.
e. Trafnie ustalono rolę R. sp. z o. o. w działalności rolniczej prowadzonej pod kierownictwem J.G. i S.T. Z bilansu tej spółki wynika bowiem, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiadała aktywa zapisane pod pozycjami: grunty, budynki, lokale, prawa do lokali i obiekty inżynierii lądowej i wodnej; urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu, inne środki trwałe. Pozostałe podmioty współpracowały z tą spółką na podstawie zawartych umów ramowych, zobowiązujących R. sp. z o.o. do świadczenia usług agrotechnicznych, udostępniania sprzętu rolnego, maszyn, urządzeń, ciągników z obsługą pracownika oraz do wykonywania usług rolnych zleconych przez zleceniodawcę. R. sp. z o.o. prowadziła księgowość Skarżącej oraz pozostałych spółek.
Suma powyższych wniosków potwierdza prawidłowość konkluzji sformułowanej przez Dyrektora OR ARiMR, że wszelkie zmiany w schemacie zależnych podmiotów w ramach jednego wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego kierowanego przez J.G. i S.T. sprowadzały się do głównie do przenoszenie własności oraz umownych praw do gruntów i de facto nie doprowadziły do powstania podmiotów prowadzących samodzielnie działalność rolniczą.
Podkreślić należy, że w trakcie prowadzonego postępowania Skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów podważających ustalenia organów, tj. wskazujących, że samodzielnie decyduje o prowadzonej działalności a jej byt jako producenta rolnego jest niezależny od pozostałych wskazanych w decyzji podmiotów .
W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż:
- działalność spółek i podmiotów zależnych w ramach szerszego organizmu gospodarczego centralnie i spójnie kierowanego przez S.T i J.G., nie miało charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
- skarżąca Spółka była gospodarczo niesamodzielna i nie spełniała definicji rolnika, ponieważ nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z art. 2 pkt 14 u.p.r.s.w.b.). Stanowiące jej własność oraz dzierżawione przez nią grunty były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego przez inny podmiot. Poza rzeczowymi i obligacyjnymi prawami do gruntów rolnymi nie miała innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego.
Prawidłowo wreszcie ustalono również istnienie przesłanki subiektywnej zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Działaniom polegającym
na powoływaniu spółek oraz rozdrabnianiu przez J.G. i S.T. zawiadywanego przez nich areału, trafnie bowiem przypisano cel, jakim było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń Spółki co do motywacji działań ww. osób, dowiódł bowiem, że przekształcenia korporacyjne oraz transfery gruntów rolnych służyły obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Wyjściowo wskazać należy, o czym była już mowa we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, że ukształtowanie struktury deklarowanego posiadania gruntów w grupie podmiotów współtworzących jeden organizm gospodarczy zarządzany jednolicie przez S.T. i J.G., przy pozytywnym rozpoznaniu wniosków tych podmiotów o przyznanie płatności, doprowadziłoby do uzyskania płatności których suma byłaby wyższa od tych które przysługiwałyby, gdyby o płatność wystąpił jeden podmiot legitymujący się posiadaniem zagregowanego areału. To określa korzyść finansową płynącą z ominięcia mechanizmów zmniejszenia płatności. Konkretnie jednak za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:
1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną, obejmującą zmiany kapitałowe oraz zmiany w zakresie stanu własności oraz obligacyjnych praw do gruntów rolnych dokonywane w ramach całej grupy spółek oraz podmiotów zależnych od S.T. i J.G. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z rozdrobnienia i zmian struktury podmiotowej w zakresie deklarowanego posiadania gruntów rolnych.
2) Dyrektor OR ARiMR ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu
o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12. Trybunał wprost poruczył tam sądowi krajowemu weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.
3) Trafnie oceniał cel działań tych osób w szerszej perspektywie czasowej. W tym zakresie, na podstawie m. in. zapisów w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dokonał szczegółowej analizy powiązań kapitałowych
i osobowych, jak również dat i sposobów powołania spółek (w tym Skarżącej) powiązanych z J.G. i S.T. Ustalenia zasadnie - i to tym wnioskom należy przypisać kluczowe znaczenie w odczytaniu z ustalonych faktów celu stworzenia sztucznych warunków - odnosił do regulacji prawnych przewidujących zmniejszania płatności, w tym również dla zapewnienia realizacji celów wsparcia. Wnioski płynące z tej analizy, potwierdzały że kolejne na przestrzeni lat zmiany polegające na tworzeniu nowych spółek i pozyskiwaniu przez nie praw do gruntów już wcześniej należących do podmiotów związanych z J.G. i S.T., odpowiadały zmianom legislacyjnym promującym kwotami należnego wsparcia mniejszych producentów. Organ trafnie wskazał na korzyści finansowe płynące z dokonywanych zmian i to w odniesieniu
do wszystkich płatności z obu filarów wspólnej polityki rolnej. Rozumowanie organu
w tej kwestii nie ujawnia błędów logicznych, jest przekrojowe i spójne.
Organ prawidłowo ocenił, że:
- pomniejszenie areału R. sp. z o.o. w 2013 r. na rzecz T. sp. z o.o. oraz podział R. z przeniesieniem gruntów na rzecz J. sp. z o.o.,
- włączenie się 2014 roku w krąg podmiotów zgłaszających grunty do płatności przez J.G. (dzierżawiącego grunty od działającej w ramach schematu T. sp. o.o.),
- w 2016 roku przez Ł.G. i J.G.,
- w 2016 r. włączenie w krąg aplikujących o wsparcie spółek z o.o.: P., D., T., L., P. i Z., doprowadzało do sukcesywnego ograniczenia skutków: zmniejszającej korekty kwot wsparcia bezpośredniego, ominięcie zmniejszenia wsparcia w okresie przejściowym (w 2014 roku), oraz ograniczeniem finansowych skutków limitów powierzchniowych pozostałych płatności.
Sąd wnioski te podziela w całości i przyjmuje jako własne. Uznaje jednocześnie
za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń z korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora OR ARiMR wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej z punktu widzenia korzyści finansowych płynących ze wsparcia, jako że pozwalały na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia.
Sąd uznał jednocześnie, że spółka wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu.
Zdaniem Sądu trafny był również wniosek organu, że działania skarżącej nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Skarżąca korzystała bowiem głównie
z usług podmiotów powiązanych i nie posiadała własnego zaplecza technicznego trudno zatem przyjąć by jego działalność mogła służyć zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.
Działanie skarżącej i podmiotów powiązanych nie służyło również podnoszeniu konkurencyjności. Wyjaśnić bowiem trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15.02.2017 r. II GSK 1518/15). Sąd wnioski te podziela w całości.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest wątpliwości, że ustalony sposób maksymalizacji wsparcia z obejściem: mechanizmów modulacji, zakazu łączenia przysługujących alternatywnie płatności, ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, stawia beneficjenta w sytuacji ekonomicznie lepszej od producentów unikających optymalizacji niepożądanej z punktu widzenia celów wsparcia. Tym samym konkurencyjność w aspekcie szerszym, nie indywidualnym, w istocie zaburza. Uznaje bowiem za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń z korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej z punktu widzenia korzyści finansowych płynących ze wsparcia, jako że pozwalały na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia.
Sąd uznał jednocześnie, że strona wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu.
Należy bowiem zauważyć, że ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków", podlegał kwestia prowadzenia działalności rolniczej w roku 2019. Jak powyżej wskazano okoliczności podjęcia deklarowanej działalności rolniczej osadzono w kontekście działania całej grupy podmiotów pośrednio lub bezpośrednio podległych osobom S.T. i J.G.
Oceny poczynionej przez organy ARiMR nie podważa także wyjaśnienie, że S.T. i J.G. powołali wiele spółek, posiadających jedynie grunty w celach biznesowych czy też po to by zatrzeć złe wrażenie spowodowane przestępczą działalnością uprzedniego zarządu Spółek R. sp. z o.o. (obecnie K. sp. z o.o.) i R. Taki argument jest nielogiczny w świetle faktów powoływania w kolejnych latach następnych, licznych spółek.
Twierdzeniom o celu biznesowym rozdrobnienia areału, spowodowanego utrudnionym zarządzaniem dużym podmiotem, a mającego ułatwić prowadzenie działalności rolniczej powołanie do życia spółek zawiadujących mniejszym areałem
i prowadzących działalność rolniczą na mniejszą skalę, przeczy ustalenie o braku samodzielności powołanych spółek oraz ich działaniu pod spójnym kierownictwem ST. i J. G.
Odrzucić należy również argument skargi, iż powstanie licznych spółek miało ułatwić sprzedaż udziałów w ich kapitałach zakładowych. Nie wykazano bowiem, że dokonano by zbycia którejkolwiek spółki wraz z istotną częścią areału. Sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki R., na którą powoływała się skarżąca, dotyczył bowiem - obok innych składników majątkowych - zaledwie ok. 8 ha z ponad 1.600 ha gruntów będących w posiadaniu spółek i zgłaszanych przez nie do płatności również w 2019 roku.
Zaznaczyć również należy - a czemu należy przypisać należy kluczowe znaczenie
w ocenie celów jakim służyły transfery gruntów - że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki i podejmowana była działalność rolnicza przez osoby fizyczne powiązane z J.G., pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności. Stopniowo więc optymalizowano areały przypisywane poszczególnym podmiotom. Czyniono to, jak wcześniej wskazano, z instrumentalnym wykorzystaniem regulacji promujących mniejszych producentów oraz w sprzeczności z celami wsparcia.
Zdaniem Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami
i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu, że została utworzona w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów.
Zaznaczyć należy, że składanie przez utworzone podmioty odrębnych wniosków
i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby mniejszą płatność wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Całokształt okoliczności niniejszej sprawy oraz spraw pozostałych podmiotów powiązanych z J.G. oraz S.T. przemawia za przyjęciem, że utworzenie spółek miało na celu uzyskanie większych dopłat, co ma wpływ na wartość majątku skarżącej spółki, a tym samym rzeczywistą wartość udziałów wspólnika w spółce z o.o. W szczególności świadczy o tym tożsamość działalności prowadzonej przez wszystkie powiązane spółki, ich skład osobowy, organy, siedziba, oraz brak wiarygodnych dowodów na prowadzenie niezależnej gospodarki rolnej.
Sąd nie wyklucza, że stworzenie większej liczby spółek mogło realizować także inne cele niż tworzenie sztucznie warunków do uzyskania płatności (np. późniejsza sprzedaż spółek, ich udziałów lub majątku, poddzierżawa gruntów). Cele te mogą bowiem współtworzyć mechanizm i utrudniać jego identyfikację jako zmierzający
do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Innymi słowy, realizacja w ramach stworzonego mechanizmu innych działań, zgodnych bądź niezgodnych z prawem, nie może stać na przeszkodzie możliwości skorzystania przez organy z art. 60 Rozporządzenia 1306/2013. Raz jeszcze należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten obejmuje zatem również takie sytuacje, w których w ramach działań organizacyjno-prawnych stworzono nie tylko warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego ale także umożliwiono np. optymalizację podatkową, obejście ograniczeń dotyczących nabywania ziemi, czy prowadzenie innej niż rolnicza działalności gospodarczej.
Ponadto - odpowiadając tu na kluczowy zarzut skarżącej, powołującego się w tym zakresie na tezy wyroku TSUE w sprawie C-434/12, a oparty o argument, że celem podziału gospodarstwa nie była wyłącznie maksymalizacja kwot płatności rolnych
- WSA w Gorzowie Wlkp. wskazuje, że oceniając, czy nie stworzono "sztucznych warunków", cel działań beneficjenta (w przypadku spółek) należy oceniać nie tylko
z punktu widzenia okoliczności powołania danego podmiotu. Sztuczność warunków należy odnosić również do działań późniejszych. Obok celu powołania spółek badać mianowicie należy sens ukształtowania warunków deklarowanej działalności rolniczej we wszystkich aspektach, w szczególności podmiotowym i ekonomicznym,
ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy tworzone warunki (również w zakresie struktury agrarnej w ramach grupy podmiotów powiązanych) nie są optymalizowane dla uzyskania zwiększeniu kwot wsparcia w porównaniu z przysługującymi w sytuacji, gdyby takich zabiegów nie podjęto. Tym samym, również w rozpoznawanej sprawie ocenie nie podlegały cele powołania znacznej liczby spółek, lecz suma działań składających się na stworzenie takiej struktury gospodarczej (przy wykorzystaniu gruntów, do których rzeczowe i obligacyjne prawa posiadały powiązane kapitałowo i osobowo podmioty), która istniała w momencie składania wniosków, jak również tego, czy obiektywnie da się takim działaniom przypisać inny cel niż maksymalizacja globalnie zsumowanych kwot wsparcia. W przypadku zaangażowanych osób fizycznych badaniu podległy okoliczności dotyczące prowadzenia działalności rolniczej, w szczególności jej rzeczywistego charakteru. Dopiero takie ujęcie stanowi perspektywę oceny istnienia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
O czym już była mowa, w sytuacjach budzących wątpliwości, ocenie podlegają nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z funkcjonowaniem rolnika, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29.04.2021 r., I GSK 1772/18).
Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika natomiast, że wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą, struktura zasiewów ustalana była w kręgu tych samych osób, a decyzje o zakupach nawozów i materiałów siewnych oraz o wykorzystaniu i sprzedaży płodów rolnych, u wszystkich spółek podejmowała ta sama osoba. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie decydują w swobodny sposób o prowadzonej produkcji i konkurują ze sobą na rynku rolnym.
Negując ww. ustalenia organu skarżąca twierdzi, że docelową działalnością części spółek jest budowa farm fotowoltaicznych oraz, że jest w trakcie opracowywania dokumentacji i ustalenia możliwości odbioru energii przez operatorów. Argument ten spółka podniosła również w sprawach dotyczących 2017 r. i 2018r.
Należy zauważyć, że ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków" podlegał sens założenia i prowadzenie przez Spółkę działalności rolniczej w roku 2019 r. Jak powyżej wskazano okoliczności jej powstania osadzono
w kontekście działania oraz akomodacji całej grupy podmiotów pośrednio lub bezpośrednio podległych osobom S.T. i J.G. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia jednoznacznie, potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora OR ARiMR o tym, że celem zarówno powołania Spółki jak i nabycia przez nią własności oraz zawarte przez nią umowy dzierżawy gruntów było upozorowanie działalności rolniczej w celu maksymalizacji korzyści z płatności.
Podobnie jak okoliczność, że S.T. i J.G. utworzyli 9 spółek, posiadających jedynie grunty (prócz sp. z o.o. J., która posiada jeszcze budynki) w celach biznesowych czy też po to by zatrzeć złe wrażenie uprzedniego zarządu Spółek R. sp. z o.o. (obecnie K. sp. z o.o.) i R. Taki argument jest nielogiczny w świetle faktów powoływania w kolejnych latach następnych, licznych spółek.
Odrzucić należy również argument Spółki, iż powstanie licznych spółek miało służyć dokonaniu ich płynniejszej sprzedaży, gdyż mniejsze gospodarstwa rolne łatwiej sprzedać. Sprzedaż udziałów w nowo założonych spółkach, czy nawet zorganizowanej części majątku nie zmienia tego, że intencją S.T. na przestrzeni lat było multiplikowanie spółek w celu uzyskania większych dopłat, Zresztą ww. warunkowa umowa sprzedaży nie dotyczyła nabycia udziałów w spółce ale zorganizowanej części gospodarstwa rolnego w tym zaledwie 8,8690 ha. Jest to niewielka powierzchnia wobec tej, którą rzeczywiście zawiadowali S.T. oraz J.G.
Skarżąca podniosła, że dokonano podziału spółek R. i R. by ratować finanse spółek i ich reputację, mogły bowiem nabywać materiały siewne i środki ochrony roślin, usługi i inne wyłącznie za gotówkę wobec daleko idącej ostrożności kontrahentów i złej opinii publicznej. Zabiegi restrukturyzacyjne miały zatem służyć odzyskaniu zaufania rynku, zawiązaniu i utrzymaniu kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami i usługobiorcami na rynku rolnym. Niemniej jednak z akt sprawy nie wynika by nowoutworzone spółki, w tym skarżąca zawierały umowy czy też kontrakty z rolnikami, dostawcami czy usługobiorcami innymi niż podmioty powiązane. Trudno też przyjąć by odzyskaniu wizerunku i zaufania kontrahentów miał służyć fakt, że skarżąca spółka ma ten sam adres siedziby, który miała spółka R. i R.
W ocenie skarżącej gdyby wszystkie spółki miały zostać zawiązane w celu uzyskania płatności, zapewne osoby je zawiązujące zrobiły by to w jednym czasie a nie na przestrzeni kilku lat. Skarżąca pominęła jednak fakt, że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki, pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności.
Zdaniem Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami
i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu, że została utworzona w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy zasadnie odmówiły skarżącej przyznania płatności stosując w sprawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Powyższe wywody bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi.
Sąd końcowo wyjaśnia, że oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodów
z dokumentów wskazanych w skardze.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny uzupełniającego dowodu z dokumentu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zatem zastępowaniu organu w obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, lecz ocenie, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, weryfikacji jego kompletności oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej w zakresie stanu faktycznego (wyr. NSA z 30.03.2021 r., II FSK 3216/18). Innymi słowy, celem postępowania dowodowego,
o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania jej stanu faktycznego.
W orzecznictwie NSA zwraca się uwagę, że w drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, nie jest natomiast jego rolą uzupełnianie materiału dowodowego (wyrok NSA z 8.02.2022 r.,
I OSK 696/21). Kognicja sądu administracyjnego obejmuje kontrolę legalności działalności organów administracji. Zasadniczo odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie kontroli podlegała decyzja rozstrzygająca w przedmiocie wniosku o płatności. W postępowaniu tym organ zgromadził dostępne dowody, zaś poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących szczegółów działalności prowadzonej przez spółkę, uniemożliwiło nieprzedstawienie dokumentów dotyczących tych kwestii przez skarżącą i to pomimo wezwania ze strony organu I instancji. Dokumentów tych, jak twierdzi skarżąca, nie przedstawiła przez pomyłkę. Domagając się przeprowadzenia ich przez Sąd, żąda w istocie nie tyle kontroli ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, lecz poczynienia tych ustaleń. Jak wspomniano, wykracza to poza dopuszczalny zakres uzupełniającego postępowania dowodowego. W odniesieniu do pozostałych dowodów, Sąd ocenił,
że zachodziły wątpliwości, których wyjaśnieniu miałyby służyć.
Sąd oddalił wniosek spółki o zawieszenie postępowania oparty o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tj. do czasu wydania rozstrzygnięcia przez NSA w analogicznej sprawie dotyczącej odmowy przyznania płatności za rok 2017 i 2018r . Trzeba bowiem zaakcentować, że zawieszenie o którym w art. 125 § 1 pkt 1 P.ps.a. ma charakter fakultatywny, o czym świadczy stwierdzenie "sąd może". A zatem Sąd może, a nie jest zobligowany zawiesić postępowanie w tym przypadku. Co jednak najistotniejsze, Sąd nie dostrzega by w sprawie zaistniała kwestia prejudycjalna. Należy w tym miejscu choćby wskazać choćby na uchwałę NSA z 24.11.2008 r. (sygn. akt II FPS 4/08) w której przyjęto, że art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie stanowi podstawy do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju,
w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło