I SA/Go 198/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oddala skargę w całości. Dnia 29 maja 2020 r. J.R. (skarżący) wniósł o przyznanie płatności jednolitej płatności obszarowej i płatności na zazielenianie na 2020 rok do gruntów o łącznej powierzchni 8,66. Decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Kierownik BP ARiMR) - na podstawie art. 18 i art. 24 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341 ze zm. - dalej: u.p.s.w.b.) odmówił przyznania J.R. (Skarżącemu) jednolitej płatności obszarowej i płatności na zazielenianie na 2020 rok. Organ ustalił że wśród działek zgłoszonych do płatności cztery z nich, położone na 5 działkach ewidencyjnych nr [...] (gmina [...]), stanowiły własność Skarbu Państwa, czyli zgodnie z art. 18 ust. 4 u.p.s.w.b. warunkiem przyznania płatności było posiadanie tytułu prawnego. Organ na podstawie posiadanych danych ustalił, że skarżący tego tytułu nie posiadał, a skarżący nie odpowiedział na wezwanie do przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie takiego tytułu. Organ ustalił, że powierzchnia działki kwalifikującej się do płatności wynosiła 0,58 ha (działka rolna położona na dz. ew. nr [...]), w związku z czym nie był spełniony warunek minimalnej powierzchni gruntów kwalifikującej do płatności. Ta bowiem winna wynieść nie mniej niż 1 ha. Skarżący w złożonym odwołaniu od decyzji Kierownika BP ARiMR wniósł o zmianę decyzji i przyznanie mu wnioskowanych płatności, oświadczając jednocześnie, że odmowa przyznania wnioskowanych płatności była bezpodstawna, ponieważ dopuszczalna jest "dzierżawa bezumowna". Decyzją z [...] lutego 2021 r.nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR ARiMR) - m. in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 k.p.a. i art. 18 ust. 4 u.p.s.w.b. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że spór dotyczy zasadności wykluczenia z płatności ONW gruntów rolnych zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] (gmina [...]). Działki te stanowią własność Skarbu Państwa, w związku z czym beneficjent musi posiadać do nich tytuł prawny, czego skarżący, pomimo wezwania nie wykazał, a dane posiadane przez ARiMR potwierdzały, że skarżący na [...] maja 2020 r. takiego tytułu nie posiadał. J.R. nie zgodził się z decyzją Dyrektora OR ARiMR i pismem z [...] marca 2021 r. wniósł od niej skargę do WSA w Gorzowie Wlkp., podnosząc, iż odmowa przyznania płatności spowodowała pogorszenie jego sytuacji materialnej. W piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego - radca prawny A.K., stwierdził, że skarżący kwestionuje stwierdzenie o braku tytułu prawnego do spornych działek. Odpowiadając na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec zgodnego wniosku stron, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b. płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 u.p.s.w.b. jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 4 u.p.s.w.b. Płatność bezpośrednia do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. Organy ARIMR, na podstawie danych będących w ich posiadaniu, ustaliły, że część działek (obręb [...]) była przez skarżącego użytkowana bezumownie. Okoliczność ta jest sądowi znana z urzędu z racji rozpoznawania skarg dotyczących płatności za lata wcześniejsze. W uzasadnieniu wyroku z 4 października 2017 r. sygn. akt I SA/Go 555/17 WSA w Gorzowie Wlkp. uznał za prawidłowe stanowisko, iż skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny: do działki [...] od dnia [...] maja 2014 r., do działki [...] od dnia [...] maja 2014 r., do działki [...] od dnia [...] maja 2014 r., do działki [...] od dnia [...] maja 2014 r., a do działki [...] od dnia [...] czerwca 2014. Wyrok ten jest prawomocny. Ocenę prawną o prawidłowości ustalenia organów ARiMR o braku tytułu prawnego do ww. działek, WSA w Gorzowie Wlkp. wyrażał również w prawomocnych wyrokach: z 21 września 2017 r. sygn. akt II SA/Go 556/17 oraz z 12 września 2019 r. sygn. akt I SA/Go 330/19. Skargi kasacyjne, przy stanowisku w pełni aprobującym ocenę prawną tutejszego Sądu, NSA oddalił wyrokami: z 12 lipca 2018 r. sygn. akt I GSK 671/18 i z 17 czerwca 2020 r. sygn. akt I GSK 2214/19. Sąd uznaje zatem, że ocena prawna o prawidłowości ustalenia o braku tytułu prawnego do posiadania działek, wobec braku powołania się przez skarżącego na inne (nowe) tytuły prawne, wiąże również skład WSA w Gorzowie rozpoznający niniejszą sprawę (art. 170 p.p.s.a.). Jak wskazuje się w orzecznictwie: wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. W orzecznictwie przyjmuje się, że wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku (tak NSA w wyroku z 12.05.2021 r. III FSK 3060/21). W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (tak NSA w wyroku z 28 maja 2021 r. I OSK 252/21). Stąd argumenty skarżącego podważający stanowisko o istnieniu nieprzerwanego stosunku dzierżawy nie mogą być skuteczne. Nadto, jak trafnie wskazywano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 3 ust. 3 u.p.s.w.b. na strony - beneficjentów pomocy - został nałożony obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek: ciężar udowodniania faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżący natomiast - i to pomimo wezwania przez organ I instancji - nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego posiadanie tytułu prawnego do 5 działek ewidencyjnych wskazanych we wniosku o przyznanie płatności na 2020 rok, a stanowiących własność Skarbu Państwa.. Tym samym nie wykazał, że została spełniona przesłanka o której mowa w art. 18 ust. 4 u.p.s.w.b. Jednocześnie organy ustaliły, że obszar kwalifikujący do płatności wynosi 0,58 ha (działka nr 144/5), czyli nie został spełniony minimalny wymóg powierzchniowy zawarty w art. 7 ust. 1 pkt 2 u.p.s.w.b. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu zostanie rozpoznany odrębnie na posiedzeniu niejawnym.