I SA/Go 218/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2013 r. wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi G Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za poszczególne miesiące od stycznia 2010 r. do czerwca 2011 r. oraz od sierpnia 2011 r. do września 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. G Sp. z o.o., reprezentowana przez Radcę Prawnego W.Z., wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za poszczególne miesiące od stycznia 2010 r. do czerwca 2011 r. oraz od sierpnia 2011 r. do września 2012 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 21.406 zł skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia do kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z powodu zmian przepisów dotyczących gier na automatach o niskich wygranych obroty spółki spadły, a dodatkowo spółka opłaca podatki wedle wyższej stawki niż obowiązująca przed wejściem w życie ustawy o grach hazardowych. Spółka eksploatuje obecnie 200 automatów do gry, co stanowi 7 % stanu funkcjonujących pod rządami prawa do 31.12.2009 r., w konsekwencji czego brak jest środków na bieżącą działalność. Podniosła, że łączna wysokość wydatków, do poniesienia których jest zobowiązana znacząco przekracza ilości środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwałe z kolei to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w kraju, ani za granicą. Wedle oświadczenia o majątku i dochodach spółki, jej kapitał zakładowy wynosi 2.500.000 zł. Spółka posiada środki trwałe o łącznej wartości 4.657.599,66 zł, a jej strata bilansowa wyniosła (-) 888.485,30 zł. Spółka nie posiada pieniędzy na rachunkach bankowych, a oba posiadane przez nią rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym. Zgodnie z dodatkowym oświadczeniem przychody spółki za ostatnie trzy miesiące wyniosły 30.229,546 zł, a koszty uzyskania przychodów 30.229.417 zł. Jednocześnie spółka przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że rachunki te są zablokowane do kwot przekraczających 8.000.000 zł (na 30 kwietnia 2013 r.). W piśmie z dnia [...] maja 2013 r. strona skarżąca podała, że otrzymała 13 wezwań do uiszczenia wpisu z WSA w Olsztynie łącznie na kwotę 13.675,00 zł. Brak zwolnienia w takiej sytuacji, będzie w jej ocenie skutkował zamknięciem drogi sądowej z uwagi na nadmierne koszty skumulowane w krótkim okresie czasu. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw po rozpoznaniu którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W motywach uzasadnienia Sąd wskazał, że wprowadzona zmiana legislacyjna – mając na uwadze obrót jaki spółka wykazuje - nie przemawia za przyznaniem skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd stwierdził, że skarżąca prowadzi szeroką działalność gospodarczą, z której uzyskuje znaczące przychody przekraczające kwotę 30.000.000 zł za ostatnie trzy miesiące. Fakt, iż ponosi koszty uzyskania przychodu również w kwocie przekraczającej 30.000.000 zł, nie jest argumentem przemawiającym za zwolnieniem z kosztów sądowych, które również należy postrzega jako normalne koszty działalności gospodarczej. Sąd zauważył, że choć spółka wykazuje stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, to jednak obraca środkami wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania. Nadto w ocenie Sądu nie sposób nie dostrzec, że skarżąca posiada majątek trwały, który wycenia na kwotę 4.657.599,66 zł. a posiadanie tak licznego majątku trwałego w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, skoro może on przynieść potencjalne korzyści. Nadto Sąd stwierdził, że okoliczność zajęcia kont bankowych spółki także nie przemawia za zwolnieniem od kosztów sądowych. Sam fakt zabezpieczenia nie stanowi bowiem automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 7522 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy lub właściciela gospodarstwa rolnego sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II FZ 715/13. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle 30.000.000 przychodów, jakie uzyskała spółka za okres 3 miesięcy, a także z uwzględnieniem wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd wskazał, że w orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Skarżąca w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody oraz ponoszone także jej wysokie koszty. Sąd podkreślił, że na przeszkodzie w prowadzeniu działalności gospodarczej na tak wielką skalę przez skarżącą spółkę nie stoi blokada jej dwóch rachunków bankowych związana z dokonanym na nich zabezpieczeniem. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., z uwagi na brak uiszczenia wpisu, odrzucił skargę G Sp. z o.o.. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę kasacyjną. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy ponownie wskazując, że drastyczna zmiana przepisów prawnych doprowadziła przedsiębiorstwo do zapaści finansowej. Wskazała, że spółka walczy o przetrwanie na rynku jak i o swoje prawa w różnorakich postępowaniach sądowych. Podniosła, że nie posiada środków na opłacenie tzw. wpisowego, gdyż przychody spółki w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych zmalały znacząco w stosunku do roku 2009 i 2010. Drastyczna podwyżka podatku od gier od każdego automatu eksploatowanego przez spółkę spowodowała, ze środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Skarżąca oświadczyła, że eksploatuje obecnie około 200 automatów co stanowi 7% stanu funkcjonujących pod rządami prawa do 31.12.2009 roku, w konsekwencji czego brak jest środków na bieżącą działalność. Wskazała, że łączna miesięczna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest skarżąca znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwale spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć. Oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599.66 zł, zaś wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi (-) 888.485,30 zł. Wskazała również, że jej rachunki bankowe w [...] zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 7.248.730,19 zł. Nadto w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżąca oświadczyła, że w okresie od października do grudnia 2013 r. uzyskała przychody w wysokości 18.068.440 zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły 18.123.560 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Po myśli art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. sąd może przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże" obarcza ciężarem dowiedzenia powyższych okoliczności stronę, która się o przyznanie prawa pomocy ubiega. Ponadto należy podkreślić, że Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Niewątpliwie bowiem prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu i służyć podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Niemniej jednak pamiętać należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się tez wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że rozpoznawany wniosek nie jest pierwszym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożonym w niniejszej sprawie. Bowiem prawomocnym postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r. Sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 146/13 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 4 lipca 2013 r. a tym samym przyznanie prawa pomocy skarżącej w zakresie zwolnienia do kosztów sądowych. Skarżąca wnosząc o przyznanie prawa pomocy powołała się na te same okoliczności, które podniosła we wniosku z dnia [...] maja 2013 r. Jedyną okolicznością jaka uległa zmianie jest wysokość przychodów jakie uzyskała spółka w okresie ostatnich 3 miesięcy. Zmniejszyły się one bowiem z kwoty 30.229.546 zł do kwoty 18 123 560 zł jednakże proporcjonalnej zamianie uległy też koszty uzyskania przychodów z 30.299.417 zł do kwoty 18.123.560 zł. Zmniejszeniu uległa także wysokość kwoty zajętej na rachunkach bakowych skarżącej do kwoty 7.248.730,19 zł. Spółka w dalszym ciągu prowadzi szeroką działalność gospodarczą, z której uzyskuje znaczące przychody przekraczające 18.000.000 zł. Fakt, że ponosi koszty uzyskania przychodu również w kwocie przekraczającej 18.000.000 zł, nie jest argumentem przemawiającym za zwolnieniem z kosztów sądowych, które również należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej. Poniesienie kosztu wiąże się bowiem z możliwością jego sfinansowania. Skoro strona skarżąca spółka ponosi wielomilionowe koszty, to nie sposób przyjąć, że wskazane przez nią przychody są jedynie przychodami księgowymi. W tym kontekście należy również zwrócić uwagę, że choć spółka wykazuje stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, to jednak obraca środkami wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania. Nadto skarżąca posiada majątek trwały, który wycenia na kwotę 4.657.599,66 zł. Mając na uwadze szeroki zakres działalności jaki skarżąca prowadzi, z pewnością w skład tego majątku nie wchodzą jedynie automaty gier. Ponadto, posiadanie tak licznego majątku trwałego w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, skoro może on przynieść potencjalne korzyści. Zauważyć również należy, że na przeszkodzie w prowadzeniu działalności gospodarczej na tak wielką skalę przez skarżącą spółkę nie stoi blokada jej dwóch rachunków bankowych związana z dokonanym na nich zabezpieczeniem. Wobec tego nie powinna ona stanowić także ograniczenia przy możliwości przeznaczenia części środków, którymi dysponuje skarżąca na opłatę wpisu od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. Nadto, co już zostało wskazane w postanowieniu NSA z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II FZ 715/13, wykazanie starty za ubiegły rok podatkowy nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. W niniejszej sprawie poza powoływaniem się na stratę skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów wskazujących na ryzyko utraty płynności finansowej. Wobec wskazanych okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w postanowieniu z dnia 4 lipca 2013 r., które zostało w pełni zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 października 2013 r. Z tych też względów Sąd, na postawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.