I SA/Go 250/15

l SA/Go 250/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K.S. na decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 15 czerwca 2015 r. referendarz sądowy tut. Sądu zwolnił skarżącego K.S., od wpisu od skargi stwierdzając, że nie jest w stanie uiścić należnego wypisu do skargi, jako że nie pracuje i nie ukazuje stałych dochodów. W dniu 1 lipca 2015 r. skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem wnosząc o ustanowenie adwokata z urzędu w osobie P.K.. Jednocześnie oświadczył, że nie ma majątku, oszczędności, pracy ani źródła dochodów i zadeklarował, że pozostaje na utrzymaniu ojca. Oświadczył, że z końcem maja 2015 r. formalnie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, lecz już 6 miesięcy wcześniej faktycznie jej nie wykonywał. Przedstawił jednocześnie wyciągi z dwóch rachunków bankowych z sumą sald 880,43 zł. Postanowieniem z 20 lipca 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że skarżący obecnie przedstawił wyciągi zawierające dane z dwóch rachunków bankowych, przy czym są to inne rachunki od tych, które przedstawił na wezwanie wystosowane w związku z rozpoznaniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a stanu którego obecnie nie przedstawił. W sprzeciwie od ww. postanowienia strona zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że jest w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem adwokata, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że nie posiada majątku, oszczędności, pracy zarobkowej ani innego źródła dochodu. Powołując się na orzeczenie NSA z 9 lipca 2014 r. (sygn. akt II OZ 674/14) zaznaczył, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty postępowania miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, Sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które zapewni realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Strona wskazała, że nie podała wszystkich rachunków bankowych, bowiem z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej większość z nich jest sukcesywnie zamykana, nie ma na nich również środków pieniężnych, co potwierdza postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Poddając analizie złożony wniosek, Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wpierw należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie z którą, to strona winna ponosić koszty postępowania w skład których wchodzą m. in. koszty związane z działaniem pełnomocnika. Co do zasady nie można bowiem przerzucać ciężaru kosztów prowadzonego przez stronę postępowania na innych obywateli. W sprawie Sąd nie kwestionuje, że strona skarżąca na obecną chwilę nie posiada oszczędności ani też pracy. Z drugiej jednak strony nie można nie dostrzec, że skarżący m.in. w złożonym zeznaniu podatkowym za 2009 r., a więc za okres którego dotyczy złożona skarga, wykazał przychód z działalności gospodarczej w wysokości 2.860.822,33 zł. przy kosztach opiewających na kwotę 2.794.347,15 zł. Skoro strona była w stanie sfinansować milionowe koszty działalności, to powinna również mieć świadomość, że koszty ewentualnych postępowań będzie musiała pokryć sama. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., I SA/Po 1433/07, postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08). Tak więc skarżący, składając skargę, powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów w tym m.in. związanych z ustanowieniem pełnomocnika i zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego, który powołując się na orzeczenie NSA stwierdził, że stanowisko referendarza sądowego tamuje mu drogę do sądu. W piśmiennictwie wyrażany jest bowiem pogląd, że takie niebezpieczeństwo jest wtedy realne, jeżeli podjęcie określonych czynności przez stronę uzależnia się od udziału profesjonalnego pełnomocnika (zob. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011, s.735). Tymczasem w sprawie strona już otrzymała prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu do skargi, co powoduje, że sprawie nadano tok, a złożona skarga bez względu na to czy strona będzie posiadała pełnomocnika, czy też nie, zostanie rozpoznana. Zatem nieuzasadnione są obawy strony skarżącej, że zostanie jej zamknięta droga sądowa. Ponadto to, że strona została zwolniona od wpisu, nie oznacza, że automatycznie winna uzyskać pomoc w postaci ustanowienia dla niej adwokata z urzędu. Są to bowiem dwie różne formy pomocy i jedna nie implikuje drugiej. Mając na uwadze w/w okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że nie ma podstaw, by przyznać stronie prawa pomocy poprzez ustanowenie pełnomocnika z urzędu, w sytuacji, gdy skarżący mógł przewidzieć i wygenerować związany z tym koszt z prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej. Ponadto w zaistniałej sytuacji, przerzucenie ciężaru poniesienia kosztów związanych z ustanoweniem pełnomocnika na Budżet Państwa, czyli na ogół obywateli, byłoby z punktu widzenia społecznego niesprawiedliwe. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.