I SA/Go 329/10
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2010-05-12
Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Niedzielski, Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Sędzia WSA Alina Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez podmioty nieistniejące lub dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane?Ratio decidendi
Podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur, które zostały wystawione przez podmioty nieistniejące lub dokumentują czynności, które nie zostały dokonane. Faktura taka jest prawnie bezskuteczna i nie może wywoływać skutków podatkowych, nawet jeśli podatnik nie był świadomy oszustwa, o ile okoliczności transakcji odbiegały od normalnych stosunków handlowych i powinny wzbudzić podejrzenia.Stan faktyczny
Skarżący K.Ł. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2008 roku. Organy podatkowe zakwestionowały prawo skarżącego do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez cztery firmy, uznając, że albo firmy te nie istniały, albo faktury dokumentowały czynności, które nie zostały dokonane. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym prawa wspólnotowego, twierdząc, że został wprowadzony w błąd przez nieuczciwych kontrahentów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Starszy referent Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi K.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2008r. oddala skargę.
K.Ł. (zw. dalej: Skarżący, strona) złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej: Dyrektor IS, organ II instancji, organ odwoławczy z dnia [...] lutego 2010r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (zw. dalej: Naczelnik US, organ I instancji) z dnia [...] października 2009r. nr [...] określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za sierpień
2008 roku w kwocie 56.351zł.
Rozstrzygnięcia organów zapadły w następującym stanie faktycznym:
W trakcie prowadzonej kontroli podatkowej w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do października 2008r. ustalono, że K.Ł. na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr [...], od [...] września 1990r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo "E" K.Ł. polegającą głównie ma hurtowej sprzedaży metali i rud metali.
W deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za miesiąc sierpień 2008r. skarżący wykazał dostawę towarów oraz świadczenie usług opodatkowanych stawką 22%
o wartości netto 333.956zł, podatek VAT 73.470zł. Po stronie podatku naliczonego wykazał kwotę w wysokości 82.125zł od opodatkowanych zakupów towarów pozostałych. W wyniku samoobliczenia podatku, podatnik w deklaracji podatkowej za miesiąc sierpień 2008r. zadeklarował nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym
w wysokości 8.655zł.
Działając na podstawie art.17 §1 i art.274c §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz.60 ze zm. – zwanej dalej Ordynacja podatkowa), Naczelnik US, pismami z dnia [...] kwietnia 2009r. nr [...] oraz nr [...] zwrócił się do Naczelnika US o przeprowadzenie czynności sprawdzających u kontrahentów strony, tj. w PH "D" s.j. oraz w ZPHU "M" M.Ś..
W odpowiedzi, Naczelnik US przesłał pismo PH "D" z dnia [...] kwietnia 2009r. informujące, że w bazie kontrahentów w/w firmy nie figuruje K.Ł. oraz że nie były z nim przeprowadzane żadne transakcje, zaś pismem z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował, że ZPHU "M" M.Ś. rozliczyła transakcje przeprowadzone z K.Ł..
Mając powyższe na uwadze, Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2008r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego w zakresie podatku należnego, organ I instancji ustalił, że w sierpniu 2008r. strona dokonała dostaw opodatkowanych wyłącznie stawką 22% na wartość netto 333.956zł, podatek VAT 73.470zł. Przedmiotem sprzedaży były: rury stalowe o różnej średnicy, wałki stalowe, blachy i grodzice. W wyniku przeprowadzonych czynności, dotyczących wszystkich kontrahentów, wobec których Skarżący dokonał w miesiącu sierpniu 2008r. sprzedaży, w przedmiocie rozliczenia należnego podatku od towarów i usług nie stwierdzono nieprawidłowości. Natomiast w zakresie podatku naliczonego organ podatkowy
I instancji ustalił, że w sierpniu 2008r. rozliczył on podatek od towarów i usług
z następujących faktur VAT, na których jako wystawca widnieje PH "D" s.j.,:
- z dnia [...].08.2008r. nr [...], kwota netto 47.575 zł, podatek od towarów i usług w wysokości 10.466,50zł;
- z dnia [...].08.2008 r. nr [...], kwota netto 31.481 zł, podatek od towarów i usług w wysokości 6.925,82 zł;
- z dnia [...].08.2008r. nr [...], kwota netto 23.764 zł, podatek od towarów i usług w wysokości 5.228,08 zł.
Z zeznań wspólników w/w spółki – D.Z. oraz M.G. wynika m.in. że nie znają oni ani skarżącego, ani jego firmy (PHU "E" K.Ł.). Ponadto nigdy nie zawierali transakcji handlowych z taką firmą. Okazane im kserokopie faktur VAT, nie były przez nich wystawiane, ponieważ firma wystawia faktury VAT przy pomocy programu komputerowego i są one inne; poza tym wzór pieczątki widniejący na fakturach VAT jest inny, a numeracja nie jest tożsama z numeracją faktur sprzedaży w firmie; numer rachunku bankowego podany na okazanych fakturach różni się od rachunku gospodarczego firmy.
Ponadto w/w przesłuchiwani zeznali, że pieczątka firmy nigdy nie zginęła, podpis osoby odbierającej faktury nie jest im znany, w firmie nie jest utworzone stanowisko kierownika działu, nie znają M.D. i nigdy jej nie zatrudniali; jedynymi osobami uprawnionymi do podpisywania faktur są wspólnicy Spółki. Poza tym ze złożonych zeznań wynika, że Spółka nie handluje grodzicami.
Organ I instancji ustalił również, że strona w sierpniu 2008r. odliczyła podatek od towarów i usług w wysokości 3.866,28zł, z faktury VAT z dnia [...].08.2008r. nr [...], na której jako dostawca widnieje K.B. K.B.,. Pismem z dnia [...] lipca 2009r. nr [...], Naczelnik US poinformował, że w wyniku podjętych czynności sprawdzających stwierdzono, że w/w podatnik nie figuruje w ewidencji podatników tamtejszego Urzędu Skarbowego. Natomiast Urząd Wojewódzki Wydział Spraw Obywatelskich i Migracji w piśmie z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] poinformował, że K.B. nie figuruje w bazie danych.
W trakcie postępowania podatkowego, organ podatkowy ustalił także, że K.Ł. w sierpniu 2008r. odliczył podatek od towarów i usług, wykazany w fakturach wystawionych przez S sp. z o.o.,:
- z dnia [...].08.2008r. nr [...] kwota netto 50.137zł, podatek od towarów i usług
w wysokości 11.030,14zł;
- z dnia [...].08.2008r. nr [...] kwota netto 44.838 zł, podatek od towarów i usług
w wysokości 9.864,36zł.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] Naczelnik US poinformował, że w wyniku podjętych czynności sprawdzających stwierdzono, że S sp. z o.o. z siedzibą lub miejscem prowadzenia działalności w [...], nie istnieje w bazie podatników urzędu, numer NIP [...] nie został przez w/w urząd skarbowy wygenerowany, a w wyniku podjętej próby doręczenia wezwania spółce pod adres wskazany na fakturach, stwierdzono, że pod tym adresem znajduje się budynek mieszkalny, a osoby przebywające na posesji oświadczyły, że nikt w tym miejscu nie prowadzi działalności gospodarczej, nie znają firmy o nazwie S, ani nazwiska W.Z. (osoba wystawiająca faktury).
Organ I instancji ustalił ponadto, że Skarżący odliczył w badanym okresie podatek od towarów i usług z kolejnych dwóch faktur VAT:
- z dnia [...].08.2008r. nr [...], kwota netto 44.275zł, podatek od towarów i usług
w wysokości 9.740,50zł;
- z dnia [...].08.2008r. nr [...], kwota netto 35.840zł, podatek od towarów i usług
w wysokości 7.884,80zł,
na których jako sprzedawca widnieje PPUH "T". Ustalono, że NIP [...] nie został wygenerowany w bazie danych Urzędu Skarbowego. Jednocześnie pismem z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...], Naczelnik US poinformował, że po analizie podmiotów prowadzących działalność gospodarczą pod wskazanym wyżej adresem ustalono, że od [...] stycznia 1999r. do [...] czerwca 2006r. była zarejestrowana jednoosobowa firma o innym numerze NIP a przedmiotem jej działalności była obróbka metali i nakładanie powłok na metale. Ponadto stwierdzono, że pod tym adresem od [...] listopada 2002r. i nadal, prowadzona jest jednoosobowa firma, o innym numerze NIP, która zajmuje się sprzedażą hurtową metali i rud metali.
W wyniku czynności sprawdzających przeprowadzonych u tego podatnika – J.P., ustalono, że w/w w okresie do dnia [...] czerwca 2006r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą PPUH "T" P.J. (podatnik okazał dokumenty potwierdzające zakończenie działalności na własne nazwisko). W dniu 27 stycznia 2006r. została zarejestrowana w US, firma PPUH "T" s. c. A.P., J.P., W.F. (przekształcona później w spółkę jawną). Wg oświadczenia J.P., "T" s.c. początkowo działała pod adresem [...]. Dnia [...] października 2007r. ten adres został zmieniony na [...], NIP [...]. Powyższe ustalenia dały podstawę organowi I instancji do stwierdzenia, że w/w faktury VAT wystawił podmiot nieistniejący.
Ponadto, Naczelnik US kilkakrotnie przesłuchał K.Ł. w charakterze strony na okoliczność przebiegu transakcji handlowych dokonywanych z w/w firmami.
Z jego zeznań wynikało, że wszystkie transakcje udokumentowane fakturami miały faktycznie miejsce; że nie posiada żadnych adresów kontaktowych, poza adresem widniejącym na fakturze, z tymi firmami; że to one skontaktowały się z nim w celu nawiązania współpracy, oraz że na żądanie dostawców zawsze rozliczał się nimi
w formie gotówkowej, otrzymując dowody KP potwierdzające zapłatę, z tym, że wszystkie zostały zniszczone na koniec roku.
Mając na względzie powyższe ustalenia oraz treść art.88 ust.3a pkt4 lit.a ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), organ I instancji stwierdził, że wystawione przez "D" s.j. na rzecz K.Ł. w sierpniu 2008r. faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, a dostawa towarów nie miała miejsca. W przypadku natomiast faktur VAT wystawionych przez S sp. z o.o., K.B. K.B. oraz PPUH "T" stwierdził, że zostały one wystawione przez podmioty nieistniejące i w myśl art.88 ust.3a pkt1 lit.a ustawy o podatku od towarów i usług skarżącemu nie przysługiwało w miesiącu sierpniu 2008r. prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z w/w faktur VAT, wystawionych przez powyżej wymienione podmioty.
Poczynione w ramach postępowań ustalenia znalazły odzwierciedlenie w decyzji Naczelnika US z dnia [...] października 2009r. określającej prawidłową wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2008r. podlegającą wpłacie na konto urzędu w wysokości 56.351 zł.
Na powyższą decyzję Skarżący złożył odwołanie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, zarzucił jej naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj. naruszenie art.122, art.187 § 1, art.191 i art.210 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, a także naruszenie prawa materialnego, tzn. art.88 ust.3a pkt 4 lit. a, art.88 ust.3a pkt1 lit. a i art.86 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż organ kwestionując prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur wystawionych przez firmę PH "D" oparły się jedynie na wyjaśnieniach jej właścicieli, którzy zeznali, że nie zawierali transakcji handlowych z jego firmą, a nie poczynili żadnych ustaleń, czy faktycznie dostawy od tej firmy zostały wykonane. W ocenie Skarżącego, w niniejszej sprawie nie ma mowy o wykonaniu przez niego jakichkolwiek czynności pozornych, lecz co najwyżej o wprowadzeniu go w błąd przez dostawców prowadzących działalność gospodarczą bez wymaganych formalności, w efekcie czego to on jest ofiarą nieuczciwych kontrahentów.
Wskazał ponadto, iż rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie kwestionujące prawo podatnika do obniżenia podatku należnego, narusza prawo wspólnotowe, nadrzędne wobec prawa krajowego. Fundamentalnym prawem podatnika wynikającym
z konstrukcji podatku od towarów i usług, jako podatku od wartości dodanej jest prawo obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów
i usług związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. I to jest jego prawo, które nie może być ograniczane przez przepisy prawa krajowego.
Decyzją z dnia [...] lutego 2010r. Dyrektor IS utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w pełni stanowisko organu I instancji, a zarzuty zawarte
w odwołaniu uznał za bezzasadne.
Zdaniem organu odwoławczego bezsprzecznie ustalono, iż wystawione w sierpniu 2008r. przez firmy "D" s.j., S sp. z o.o., K.B. K.B. oraz PPUH "T" na rzecz PHU "E" faktury stwierdzają albo czynności, które nie zostały dokonane, a dostawa towarów nie miała miejsca albo zostały one wystawione przez podmioty nieistniejące.
W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy w niniejszej sprawie został kompleksowo i wszechstronnie zebrany i rozpatrzony. Jak podkreślił Dyrektor IS, organ I instancji podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności, za badany okres tj. za miesiące od sierpnia do października 2008r. dokonał sprawdzenia dostaw towarów udokumentowanych przez podatnika fakturami VAT. W tym celu, w ramach czynności sprawdzających, wezwał podmioty, dla których właściwy jest Naczelnik US do przedłożenia oryginałów faktur VAT oraz rejestrów zakupów VAT za okres, w którym te faktury VAT zostały rozliczone, zaś co do pozostałych, skierował pisma do właściwych organów podatkowych z terenu kraju o przeprowadzenie czynności sprawdzających w przedmiocie rozliczenia transakcji objętych fakturami VAT, wystawionymi przez K.Ł..
W toku prowadzonego postępowania, sam skarżący nie przedstawił żadnego wiarygodnego dowodu, który potwierdzałby fakt, że doszło do tych transakcji,
składając jedynie gołosłowne i lakoniczne wyjaśnienia dot. zawieranych transakcji,
a w szczególności nawiązania współpracy z kontrahentami i sposobów kontaktu z nimi, form rozliczeń i ich dowodów, transportu zakupionych towarów itp.
Ponadto podkreślił, że skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu, poinformowano go o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków, ale nie wziął w nim udziału, zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, nie wnosząc jakichkolwiek uwag.
Zdaniem organu II instancji, brak jest też podstaw, by zgodzić się z zarzutem skarżącego, że rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie, narusza prawo wspólnotowe, wypracowane zasady prawa i dorobek orzeczniczy ETS. W tym zakresie organ odwoławczy odwołał się do tez sformułowanych w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazujących, że podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (wyrok z 12 maja 1998r. w sprawie C-367/96 Kefalas i in., z dnia 23 marca 2000r.
w sprawie C-373/97 Diamantis oraz z dnia 3 marca 2005r. w sprawie C-32/03 H. Fini). Wskazał też, że w wyroku z dnia 21 lutego 2006r. w sprawie C-255/02 Halifax plc, Leeds Permanent Development Sendces Ltd, Country Wide Property Inyestments Ltd v. Commissioners of Customs & Excise, Trybunał stwierdził, że VI Dyrektywa powinna być interpretowana w ten sposób, iż sprzeciwia się ona prawu podatnika do odliczenia podatku od wartości dodanej, jeżeli transakcje, z których wynika to prawo, stanowią nadużycie. Dla stwierdzenia nadużycia wymagane jest po pierwsze, aby dane transakcje, pomimo iż spełniają formalne przesłanki przewidziane w odpowiednich przepisach VI Dyrektywy i ustawodawstwa krajowego transponującego tę dyrektywę, skutkowały uzyskaniem korzyści podatkowej, której przyznanie byłoby sprzeczne
z celem tych przepisów. Po drugie, z ogółu obiektywnych okoliczności powinno również wynikać, iż zasadniczym celem tych transakcji jest uzyskanie korzyści podatkowej. Jeżeli stwierdzono istnienie nadużycia, to przeprowadzone transakcje powinny zostać przedefiniowane w taki sposób, aby odtworzyć sytuację, która istniałaby, gdyby nie dokonano transakcji stanowiących nadużycie.
W rzeczywistości bowiem nie można poszerzać zakresu uregulowania wspólnotowego tak, aby objąć nim nadużycia podmiotów gospodarczych, to znaczy transakcje, które nie są przeprowadzane w ramach zwykłych transakcji handlowych, lecz wyłącznie w celu nadużycia korzyści przewidzianych w prawie. Trybunał podkreślił, że zasada zakazu nadużycia znajduje zastosowanie również w dziedzinie podatku VAT, w rzeczywistości bowiem walka z oszustwem, unikaniem opodatkowania i ewentualnymi nadużyciami jest celem uznanym i wspieranym przez VI Dyrektywę (wyrok z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawach połączonych C-487/01 i C-7/02 Gemeente Leusden i Holin Groep).
W skardze z dnia 9 marca 2010r. wniesionej na powyższe rozstrzygnięcie Strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie w/w decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych. Przedstawiła zarzuty tożsame do podnoszonych na etapie postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu ponownie zarzuciła popełnienie przez organy podatkowe obu instancji błędów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, błędów, które dotyczą uzasadnienia faktycznego oraz prawnego zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS, przytaczając argumenty jak
w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonej decyzji nie daje bowiem podstaw do przyjęcia, iż decyzja wydana została z naruszeniem prawa. W ocenie sądu nie doszło przy jej wydawaniu ani do naruszenia przepisów postępowania, ani do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się do zarzutów niniejszej skargi wskazujących na naruszenie przepisów postępowania należy stwierdzić, że postępowanie podatkowe było prowadzone zgodnie z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa.
Skład orzekający w sprawie stoi na stanowisku, iż organy podatkowe ustaliły stan faktyczny, opierając się na treści zebranych w toku prowadzonego postępowania dokumentów i przekonująco wyeksponowały istnienie dostatecznych podstaw
do określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz prawidłowo zastosowały obowiązującą regulację prawną. W trakcie prowadzonego postępowania respektowały zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy
i zgromadzenia w tym celu całościowego materiału dowodowego. Każda powoływana przez stronę okoliczność była dogłębnie i rzetelnie badana oraz oceniania zgodnie
z zasadą logicznego powiązania wyprowadzonych wniosków z treścią zebranego materiału dowodowego, jak również z brzmieniem stosownych przepisów prawa.
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, w niniejszej sprawie postępowanie dowodowego zostało przeprowadzone przez organy podatkowe w zakresie pozwalającym na stwierdzenie, że podjęte zostały wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art.122 Ordynacji podatkowej).
W szczególności organ I instancji dokonał sprawdzenia dostaw towarów udokumentowanych przez skarżącego fakturami VAT. W tym celu, w ramach czynności sprawdzających wezwał do przedłożenia oryginałów faktur VAT oraz rejestrów zakupów VAT za okres, w którym Skarżący je rozliczył oraz wystąpił do organów podatkowych właściwych dla jego kontrahentów o przeprowadzenie czynności sprawdzających
w przedmiocie rozliczenia transakcji zawartych ze stroną. Sam zaś Skarżący nie przedstawił żadnego materialnego i wiarygodnego dowodu, który potwierdzałby fakt, że doszło do tych transakcji, składając jedynie lakoniczne i gołosłowne wyjaśnienia dotyczące zawieranych transakcji, w szczególności co do nawiązania współpracy
z kontrahentami, sposobu kontaktu z nimi, form rozliczeń, sposobu transportu zakupionych towarów itp.
Jednocześnie Sąd podkreśla, iż na każdym etapie prowadzonego postępowania podatkowego, zapewniono stronie możliwość składania wniosków dowodowych
i wypowiedzenia się co do już przeprowadzonych.
Następnie, organ podatkowy poddał analizie wszystkie dowody, by
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji je w sposób spójny i przekonujący wykazać, zaś dokonana przez niego ocena nie była oceną dowolną, lecz oparto ją na całokształcie zgromadzonego i udowodnionego w stosunku do strony materiału dowodowego.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów podatkowych w niniejszej sprawie stanowił przepis art.88 ust.3a pkt1 lit. a) i pkt4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm. - zwanej dalej ustawą VAT).
Stosownie do treści wymienionego przepisu, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących, oraz gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane -
w części dotyczącej tych czynności.
Samo posiadanie faktury nie jest wystarczającą podstawą, aby odliczyć podatek w niej naliczony. Wystawiona faktura, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży między wskazanymi w niej kontrahentami, jest prawnie bezskuteczna, a w konsekwencji nie może wywoływać żadnych skutków podatkowych zarówno u jej wystawcy, jak
i u odbiorcy. Oczywistym jest, że treść faktury powinna odpowiadać rzeczywistości. Faktury są bowiem istotnym elementem w procesie obliczenia podatku VAT, ale trzeba pamiętać, że ich celem jest jedynie dokumentowanie zdarzeń podlegających opodatkowaniu. Innymi słowy, obowiązek podatkowy zasadniczo nie powstaje dlatego, że wystawiona zostaje faktura, ale dlatego, że dokonano czynności, która według ustawodawcy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Analogicznie, prawo do odliczenia podatku naliczonego materialnie nie istnieje dlatego, że dany podmiot posiada fakturę zakupu towaru lub usługi ale dlatego, że rzeczywiście kupił towar lub usługę. Faktura jest jedynie dowodem zaistnienia zdarzenia podlegającego opodatkowaniu, a jej treść umożliwia dokonania obliczenia podatku.
W związku z powyższym istotne jest, aby faktury odzwierciedlały stan rzeczywisty. Dotyczy to m.in. określenia stron transakcji podlegającej podatkowi.
Okoliczności przedstawione w stanie faktycznym niniejszej sprawy w pełni potwierdzają tezę, że Skarżący wylegitymował się fakturami wystawianymi w sierpniu 2008 r. przez firmy PH "D" s.j., S sp. z o.o., K.B. K.B. oraz PPUH "T", które w rzeczywistości albo nie istniały, albo istniały, ale faktury przez te firmy wystawione nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Z przesłanych przez organy podatkowe w [...] materiałów dowodowych jednoznacznie wynika, że wymienione wyżej firmy (z wyjątkiem PH "D" s.j.) nie figurują w bazie danych rejestracyjnych tamtejszych urzędów. W przypadku PPUH "T" ustalono, że pod wskazanym adresem zarejestrowana była jednoosobowa firma o innym numerze NIP, z tym że jej właściciel zeznał, iż nie zna Skarżącego i jego firmy, nie zawierał z nim żadnych transakcji handlowych, a przedłożone faktury z sierpnia 2008r. nie są fakturami, które on kiedykolwiek wystawiał. Co więcej, działalność o nazwie "T" zakończył w 2006r.
Ponadto, przesłuchani w toku prowadzonego postępowania w charakterze świadków wspólnicy spółki jawnej "D" również zgodnie oświadczyli, że nie jest im znany ani Skarżący, ani jego firma, że nie dokonywali żadnych transakcji z nim i jego firmą oraz, że nie wystawiali i nie podpisywali żadnych faktur wystawionych na jej rzecz, a okazane im przez pracowników urzędu faktury (między innymi ze względu na ich numerację, wzór pieczątki, program komputerowy do ich drukowania) ocenili jako niezgodne ze wzorem faktur przez nich wystawianych.
W nawiązaniu do powyższego Skarżący w żadnym razie nie miał prawa obniżyć podatku należnego o podatek naliczony wynikający z przedmiotowych, spornych faktur za sierpień 2008r., i organy podatkowe na podstawie art.88 ust. 3a pkt 1 lit a i pkt 4 lit. a ustawy VAT zasadnie pozbawiły go prawa do podatku naliczonego wynikającego z tych faktur.
W świetle przytoczonych okoliczności faktycznych, które dawały podstawę do zakwestionowania zadeklarowanego przez skarżącego obrotu, na podstawie art.99 ust.12 ustawy VAT organy podatkowe (skarbowe) były uprawnione do określenia kwoty zobowiązania podatkowego (zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego)
w innej wysokości niż zadeklarowana przez podatnika.
Sąd nie uwzględnił również argumentacji Skarżącego, zmierzającej do wykazania, iż nie był on świadomy, że uczestniczy w oszustwie, że nie zdawał sobie sprawy z rozbieżności pomiędzy określeniem sprzedawcy widniejącym na fakturze
a rzeczywistym sprzedawcą, a w konsekwencji, że podmioty z którymi zawierał transakcje w rzeczywistości nie istniały.
W tej mierze należy podkreślić, iż już same zasady i charakter dokonywanych transakcji przedstawione w uzasadnieniu decyzji, w szczególności płatność gotówką i to niejednokrotnie znacznych kwot (w sytuacji, gdy płatności z pozostałymi kontrahentami strona regulowała przelewem) i brak pokwitowań jej odbioru, jednostronny kontakt i brak telefonów kontaktowych i danych adresowych (z wyjątkiem tych widniejących na fakturach), sposób nawiązania kontaktów ze sprzedawcami, zawarcie ustnych umów, dostarczanie towaru bez uprzedniej przedpłaty i faktyczny przebieg dostaw) bez wątpienia zasadniczo odbiegały od normalnych stosunków handlowych pomiędzy uczestnikami legalnego obrotu gospodarczego. Nadto, jak trafnie organ podkreślił, oświadczenie K.B., że jest na ryczałcie i aby nie przekraczać kwoty ryczałtu, towar będzie puszczany przez inną firmę winno wzbudzić u strony co najmniej podejrzenia co do legalności tych transakcji.
W nawiązaniu do powyższego, trudno zatem przyjąć brak świadomości
u doświadczonego przedsiębiorcy, jakim bez wątpienia był Skarżący (działalność prowadził od 1990r.) uczestnictwa w nielegalnym procederze, czego wyraz dał zresztą w uzasadnieniu odwołania on sam stwierdzając, że "wskazani na fakturach sprzedawcy, mogli nie być w istocie stroną tych transakcji".
Jednocześnie Sąd za chybiony uznał zarzut Skarżącego, że zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie narusza prawo wspólnotowe, wypracowane zasady prawa i dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Stanowisko Sądu potwierdzają przywołane przez organ II instancji tezy sformułowane
w orzecznictwie ETS wskazujące, że podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (wyrok
z 12 maja 1998r. w sprawie C-367/96 Kefalas i in., z dnia 23 marca 2000 r. w sprawie C-373/97 Diamantis oraz z dnia 3 marca 2005 r. w sprawie C-32/03 H. Fini).
W niniejszej sprawie nie ma zaś zastosowania powołany przez pełnomocnika wyrok ETS z dnia 06.07.2006r. w połączonych sprawach Axel Kittel przeciwko państwu belgijskiemu (C-439/04) i Państwo belgijskie przeciwko Recolta Recycling SPRL
(C-440/04), gdyż przedmiotowe orzeczenie dotyczy pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku VAT, w sytuacji nieświadomego uczestniczenia w oszustwie dotyczącym podatku VAT. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można natomiast uznać, że Skarżący nie był świadomy, że brał udział w czynnościach prowadzących do uzyskania korzyści podatkowej i oszukania aparatu skarbowego.
Sąd nie uwzględnił również pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia dyspozycji zawartych w ustawie VAT w związku z przepisami prawa Unii Europejskiej, w szczególności VI Dyrektywy, podkreślając jednocześnie, że regulacje krajowe spójne są z prawem wspólnotowym, w tym ze wspomnianą VI Dyrektywą Rady z dnia 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków. Zarówno w świetle prawa krajowego, jak i wspólnotowego państwo posiada instrumenty do walki z oszustwem podatkowym, unikaniem opodatkowania i innymi ewentualnymi nadużyciami. Zdaniem Trybunału, jeżeli stwierdzono istnienie nadużycia, to przeprowadzone transakcje powinny zostać przedefiniowane w taki sposób, aby odtworzyć sytuację, która istniałaby, gdyby nie dokonano transakcji stanowiących nadużycie (wyrok z 21.02.2006 r. w sprawie C-255/02 Halix plc, Leeds Permanent Development Sendces Ltd, Country Wide Property Inyestments Ltd v. Commissioners of Customs & Excise).
Organy podatkowe państw członkowskich mają prawo do badania stanów faktycznych będących podstawą wystawienia faktury i w razie ich rozbieżności z treścią faktury, pozbawiania podatnika prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur stwierdzającej nieprawdę. Faktura jest jedynie dokumentem potwierdzającym dokonanie zakupu (o ile jej treść odpowiada prawdzie). Skoro zatem Strona Skarżąca nie dokonała transakcji z w/w podmiotami to wystawione przez nie faktury nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony
z otrzymanych faktur VAT
Skoro w świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie znajduje uzasadnienia zarzut dotyczący naruszenia zasad postępowania podatkowego, poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że zakwestionowane faktury VAT, na podstawie których Strona dokonała odliczenia wykazanego w nich podatku naliczonego, nie odzwierciedlały rzeczywistych dostaw towaru, to prawidłowo zastosowano prawo materialne w sprawie.
Zakwestionowane faktury nie odpowiadały bowiem realnemu przebiegowi zdarzeń,
a zatem nie stwierdzały nabycia określonego w fakturze towaru od wskazanego
w fakturze sprzedawcy.
Kierując się zatem przedstawionymi względami, skarga w niniejszej sprawie, na podstawie art.151 P.p.s.a., podlega oddaleniu.
Sędzia WSA Sędzia WSA Sędzia WSA
Anna Juszczyk-Wiśniewska Jacek Niedzielski Alina Rzepecka
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło