I SA/Go 330/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 września 2015 r. wniosku B.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu określonego na 1.732 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu i oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podał, że jest żonaty i wraz z żoną wychowują dwuletnie dziecko. Rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodów z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej określonych na 1.500 zł miesięcznie oraz zasiłku w wysokości 600 zł miesięcznie otrzymywanego przez żonę przebywającą na urlopie wychowawczym. Skarżący oświadczył również, iż comiesięcznie, obok stałych wydatków, ponosi ratę kredytu w wynoszącą 1.000 zł oraz, że nie ma oszczędności, a jego jedyny majątek stanowi mieszkanie. Wobec uznania, że treść oświadczenia nie jest wystarczająca do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, jego pełnomocnika wezwano do złożenia, dodatkowo: zeznań podatkowych (PIT) skarżącego i jego żony za 2014 rok, wyciągów z ich rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających wysokość przychodów i kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego jak również oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków rodziny skarżącego. W odpowiedzi skarżący przedstawił: zeznanie podatkowe zaświadczające, że łączne dochody brutto skarżącego i jego żony w 2014 roku wyniosły 36.667 zł (w tym 13.494 zł z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego), wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów z którego wynika, że dochody skarżącego od stycznia do lipca 2015 roku wyniosły 3.997,99 zł. Przedstawił również wyciąg z rachunku bankowego żony zaświadczające brak oszczędności oraz wyciąg z jednego ze swoich rachunków bankowych, gdzie saldo na dzień [...] sierpnia 2015 r. wyniosło 28,36 zł. Złożył jednocześnie wydruk zestawienia operacji z niezidentyfikowanego rachunku bakowego za okres od [...] października 2014 r. do [...] września 2015 r. niezawierający ani numeru konta ani jego salda, lecz wyłącznie różnicę pomiędzy sumą uznań i obciążeń za wybrany okres. Pełnomocnik złożył również oświadczenie skarżącego, z którego wynikało, że miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą 1.100 zł. W świetle oświadczeń i dokumentów przedstawionych przez skarżącego, jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Jak wynika z przytoczonego wcześniej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i należycie i uzasadnić podstawę żądania (post. NSA z 16 maja 2013 r. II OZ 364/13). Skarżący nie wykazał, by nie był w stanie sfinansować wpisu od skargi wynoszącego 1.732 zł ponieważ oświadczenia skarżącego dotyczące sytuacji majątkowej zawierały dyskredytujące je sprzeczności. Skarżący oświadczył mianowicie, że utrzymuje się z dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy określił je na 1.500 zł miesięcznie. Ze złożonych dokumentów wynika natomiast, że działalność gospodarcza w początkowych siedmiu miesiącach 2015 roku przyniosła łączny dochód brutto w wysokości 3.997 zł. Również w 2014 roku dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego nie osiągnęły kwoty 1.500 zł. Za cały rok wyniosły ok. 13.000 zł brutto. Suma dochodów wynikających z przedstawionych przez skarżącego dokumentów i dochodów jego żony nie jest zatem wystarczająca do sfinansowania deklarowanych kosztów utrzymania (1.100 zł) oraz rat kredytu (1.000 zł). Skarżący nie wskazał innych źródeł finansowania tych wydatków, pomimo, że to jego obciążał ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy, co wiąże się z obowiązkiem wyczerpującego przedstawienia sytuacji majątkowej. Powyższe wątpliwości mogą wręcz uprawniać wniosek, iż skarżący we wniosku przemilczał część źródeł finansowania swoich wydatków, ponieważ ponosi je w kwotach przekraczających zadeklarowane we wniosku dochody i zasoby finansowe. Należy przy tym zaznaczyć, że sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciężaru wykazania jego przesłanek (zob. post. NSA z 4 czerwca 2013 r. II GZ 260/13). Uwzględniając powyższe, wobec uznania, że skarżący nie wykazał przesłanek prawa pomocy, postanowiono jak w sentencji (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).