I SA/Go 330/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-10-26
Skład orzekający: Krystyna Skowrońska-Pastuszko, Anna Juszczyk-Wiśniewska, Dariusz Skupień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość oznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako teren rolny (RP), na której znajduje się przyczepa kempingowa i jest wykorzystywana rekreacyjnie, podlega opłacie ryczałtowej za gospodarowanie odpadami komunalnymi jako nieruchomość letniskowa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decydujące znaczenie dla kwalifikacji nieruchomości jako letniskowej i objęcia jej systemem gospodarowania odpadami komunalnymi ma faktyczne wykorzystanie nieruchomości, a nie jej przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Nieruchomość wykorzystywana rekreacyjnie, nawet jeśli formalnie jest terenem rolnym, podlega opłacie ryczałtowej, a właściciele nie mogą pozbywać się odpadów w inny sposób niż zorganizowany przez gminę.Stan faktyczny
Skarżący byli współwłaścicielami nieruchomości o charakterze letniskowym, na której znajdowała się przyczepa kempingowa. Nie złożyli deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ani jej nie uiścili. Organy uznały, że nieruchomość podlega ryczałtowej opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, mimo że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działka była oznaczona jako teren rolny. Skarżący kwestionowali status nieruchomości i sposób naliczenia opłaty, a także zarzucali naruszenia proceduralne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Starszy asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi A.S., E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2016 r. oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Zarządu Związku "E" z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie określenia E.S. i A.S. wysokości rocznej ryczałtowej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2016 r.
Z akt wynika następujący stan sprawy.
Zarząd Związku E (zwany również organ pierwszej instancji) postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie wobec E. i A.S. celem określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2016 r .
W trakcie postępowania ustalono, że skarżący są współwłaścicielami w udziale 865/3481 nieruchomości o charakterze letniskowym położonej w miejscowości [...], działka nr [...]. Stwierdzono, że nie złożyli oni deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na ww. nieruchomości oraz nie uiścili rocznej opłaty ryczałtowej.
W dniu [...] września 2016 r. został przeprowadzony dowód z oględzin przedmiotowej nieruchomości, w wyniku których to czynności stwierdzono, że na ogrodzonej, zadbanej działce znajduje się przyczepa kempingowa, użytkowana w sezonie letnim. Strony, prawidłowo zawiadomione o terminie przeprowadzenia ww. dowodu z oględzin, nie brały udziału w jego przeprowadzeniu.
W odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji z [...] września 2016 r. skarżący oświadczyli, że posiadają udział na zasadzie współwłasności w niezabudowanej działce gruntu o nr [...]. Korzystają z tej nieruchomości sporadycznie, a wytworzone odpady są segregowane i wywożone do miejsca zamieszkania – [...].
W dniu [...] listopada 2016 r. została wydana decyzja organu pierwszej instancji nr [...] określająca A.S. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 170 zł za rok 2016 r.
Na skutek odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazano sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Powodem takiego rozstrzygnięcia było obciążenie przedmiotową opłatą wyłącznie A.S., podczas gdy niespornie ustalono, że to współmałżonkowie E. i A.S. są współwłaścicielami i współużytkownikami położonej w miejscowości [...] działki nr [...].
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Zarząd Związku E określił skarżącym wysokość rocznej ryczałtowej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 170,00 zł za 2016 rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno - wypoczynkowe (w okresie od maja do końca września).
W uzasadnieniu wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty wynika z uchwały Zgromadzenia Związku E z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w sprawie postanowienia o odbiorze od 1 maja 2013 r. odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie gmin uczestników ww. związku, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a na których powstają odpady komunalne; uchwały Zgromadzenia Związku z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno - wypoczynkowe, wykorzystywane jedynie przez część roku oraz uchwały Rady Miejskiej z dnia 29 września 2016 r. nr XXII/220/16 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy.
Zdaniem organu pierwszej instancji, strona nie może wyłączyć się z tego rodzaju obowiązku, tłumacząc się, że powstałą niewielką ilość odpadów komunalnych wywozi do miejsca zamieszkania. Deklaracja na ww. nieruchomość powinna być złożona jak dla nieruchomości o charakterze letniskowym, czyli powinna być uiszczona roczna opłata ryczałtowa.
Organ stwierdził również, że w obecnym stanie prawnym na organie nie spoczywa obowiązek wykazywania, że nieruchomość jest zamieszkiwana, a przy przyjęciu, że nieruchomość jest niezamieszkała, że powstają na niej odpady komunalne. Dodał, że nawet sporadyczne wizyty w celach kontrolnych czy porządkowych na nieruchomości, powodują powstawanie odpadów komunalnych.
Organ zaznaczył, że na podstawie przeprowadzonego dowodu z oględzin nieruchomości jednoznacznie ustalono, że na nieruchomości znajduje się przyczepa kempingowa, wykorzystywana przez część roku, zaś strona w toku postępowania nie kwestionowała tych ustaleń. Wskazał, że wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2016 r. naliczono zgodnie z ww. uchwałą nr [...] Zgromadzenia Związku z dnia [...] marca 2015 r., biorąc pod uwagę oświadczenie strony o segregowaniu odpadów.
Skarżący wnieśli odwołanie od ww. decyzji zarzucając, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa polegającym m.in. na niewłaściwym zakwalifikowaniu przeznaczenia terenu działki nr [...], tj. przyznanie temu terenowi statusu nieruchomości o charakterze letniskowo - rekreacyjnym, tak by zastosować wobec współwłaścicieli art. 6c ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r. poz. 250 ze zm.) i ustalić wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami na tej nieruchomości, nie uwzględniając faktu ponoszenia opłat na rzecz podmiotu prowadzącego działalność w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi. Dodali, że z zapisu aktu notarialnego wynika, że ww. działka położona jest na terenie oznaczonym symbolem RP, tj. terenie przeznaczonym pod obszary rolne. Ponownie przyznali, że wytworzone na działce odpady były zabierane do miejsca zamieszkania.
W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia [...] maja 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane również SKO, Kolegium lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że z art. 6c ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że rada gminy może w drodze uchwały postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a na których powstają odpady komunalne. Zwrócono uwagę, że [...], która jest uczestnikiem Związku, uchwałą Rady Miejskiej nr XXVIII/321/13 z dnia 31 stycznia 2013 r. uchwaliła regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy, wprowadzając w § 3 i 4 obowiązek zbierania powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie.
Organ odwoławczy zaznaczył, że w razie wykonywania przez związek międzygminny zadań, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy, w tym uchwalanie aktów prawa miejscowego, wykonują właściwe organy tego związku.
SKO wskazało następnie, że mając na uwadze delegację zawartą w art. 6j ust. 3b cyt. ustawy, Zgromadzenie Związku E w uchwale nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., w § 1 ustaliło dla nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe oraz dla innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno - wypoczynkowe wykorzystywanych jedynie przez część roku, ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od jednego domku letniskowego lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno - wypoczynkowe w okresie od 1 maja do 30 września w wysokości 170 zł - jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Organ odwoławczy podkreślił, że z § 2 tej uchwały wynika, że ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uiszcza się jednorazowo rocznie, z góry do 15 dnia maja każdego roku, którego obowiązek ponoszenia opłaty dotyczy, bądź w terminach i kwotach określonych w § 2 ust. 2 i 3 uchwały (tj. w terminach do 15 dnia miesiąca maja, czerwca, lipca, sierpnia, września w wysokości po 34 zł miesięcznie w przypadku segregowania odpadów komunalnych i w wysokości po 58 zł miesięcznie w przypadku niesegregowania odpadów komunalnych).
Zdaniem SKO stan sprawy potwierdza, że przedmiotowa nieruchomość stanowi nieruchomość wykorzystywaną na cele rekreacyjne i letniskowe, w ślad za tym organ pierwszej instancji był zobowiązany domagać się od władających przedmiotową nieruchomością opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalonej w tym przypadku ryczałtowo dla nieruchomości wykorzystywanych jedynie przez część roku. Podkreślił, że przepis art. 6c ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, odczytywany zgodnie z językowym brzmieniem wyrazów, pozwala na wyprowadzenie z niego normy, która nakazuje każdej gminie zorganizowanie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. W ocenie Kolegium tak rozumiany przepis nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i nie pozwala na dokonanie ograniczeń podmiotowych, to znaczy na wybranie przez gminę, od właścicieli których nieruchomości odpady będą odbierane. Ustawodawca nie zastrzegł bowiem możliwości zawężenia katalogu właścicieli objętych działaniami gminy. Trudno bowiem przyjąć, żeby racjonalny prawodawca z jednej strony dążył do objęcia nieruchomości systemem gospodarowania odpadami, a z drugiej strony dozwalał na wyłączanie pewnych nieruchomości (lub ich mieszkańców) z tego systemu. W tej sytuacji, bez wpływu na rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał oświadczenie strony o samodzielnym zagospodarowaniu odpadów komunalnych (bez udziału gminy). Ryczałtowy charakter opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości o charakterze letniskowym powoduje – zdaniem SKO - że nie ma konieczności ustalania okresu przebywania na danej nieruchomości i faktycznego czasu wytwarzania odpadów czy też ustalania faktycznej ilości wytworzonych odpadów. Istotne jest bowiem, że strona przebywała na przedmiotowej nieruchomości, w związku z czym powstały na niej odpady.
Za niemającą znaczenia w sprawie uznano przy tym okoliczność, że działka położona jest na terenie oznaczonym symbolem RP, tj. terenie przeznaczonym pod obszary rolne.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono:
- rażące naruszenie prawa polegające na niewłaściwej interpretacji art. 6c ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez zakwalifikowanie przeznaczenia terenu działki [...], w ten sposób, że decyzją organu przyznano temu terenowi status nieruchomości o charakterze letniskowo - rekreacyjnym, wbrew zapisom Planu Zagospodarowania Przestrzennego obszaru E w obrębie wsi [...] zatwierdzonym uchwałą nr XVIII/208/04 Rady Miejskiej z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz. Urz. Woj. Nr 43, poz. 774), tak by zastosować wobec współwłaścicieli przepis wskazany powyżej celem ustalenia i poboru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości o charakterze letniskowym w miejscowości [...] nr działki [...] oraz nieuwzględnieniu faktu ponoszenia opłat na rzecz podmiotu prowadzącego działalność w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi;
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie oświadczenia o utylizacji odpadów komunalnych na rzecz spółki innej niż należąca do uczestnika Związku E, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie;
- naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez odmowę skserowania i przesłania przez organ pierwszej instancji skarżącym - na ich wniosek - zgromadzonego w sprawie materiału.
W zakresie zarzutu, w ramach którego podniesiono niewłaściwe zakwalifikowanie gruntu, skarżący stwierdzili, że działka nr [...], położona jest na terenie oznaczonym symbolem "RP", tj. terenie przeznaczonym pod obszary rolne, co potwierdza pismo Burmistrza z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Wynika z niego, że działka nr ew. [...] znajduje się na terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru E w obrębie wsi [...] zatwierdzonym uchwałą nr XVIII/208/04 Rady Miejskiej z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz. Urz. Woj. z 2004 r. Nr 43, poz. 774). Zgodnie z zapisami planu działka położona jest na terenie oznaczonym symbolem "RP", przeznaczonym pod obszary rolne. Potwierdzeniem tego są zdaniem strony decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który w latach 2014-2015 prowadził postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy obiektów budowlanych na działce nr ewidencyjny [...]. Z uzasadnień decyzji wynika, że w świetle zapisów w obowiązującym Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego, działka nr ew. [...] znajduje się na terenie oznaczonym RP - teren obszarów rolnych, na którym nie dopuszcza się zabudowy. Inspektorzy uznali wówczas za niezgodne z prawem budowlanym stawianie małych domków przeznaczonych na przechowywanie narzędzi, sprzętu itp. Nie zakwestionowano posadowienia przyczep kempingowych.
W ocenie strony skarżącej, Związek E stosując uchwałę nr XXII/220/16 Rady Miejskiej z dnia [...] września 2016r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy, do ustalenia kwoty należnej tytułem opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z terenu działki [...], wkroczył w uprawnienia tej rady w zakresie uchwał dotyczących ustalenia planów zagospodarowania przestrzennego, w szczególności Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego obszaru E w [...]. Organ pierwszej instancji, wbrew zapisom planu "przekwalifikował"/zmienił przeznaczenie nieruchomości z gruntu rolnego (RP) na teren o charakterze letniskowym, co przejawiło się m.in. w sposobie określania w każdym piśmie kierowanym do strony charakteru tego terenu jako "nieruchomości o charakterze letniskowym". Skarżący dodali, że tereny o charakterze wypoczynkowym (rekreacyjno -letniskowym), znajdują się na obszarze administracyjnym wsi [...], lecz dotyczą one części obszarów oznaczonych jako A, B oraz C, D. Brak natomiast takich terenów na obszarze E. Podnieśli też, że zasadniczo nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe, lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno - wypoczynkowe, nie są objęte systemem gospodarowania odpadami komunalnymi przez gminę, chyba, że gmina podejmie stosowną uchwałę w tym zakresie. Jeżeli rada gminy takiej uchwały nie podejmie w stosunku do tej konkretnej nieruchomości, wówczas właściciele nie składają deklaracji i nie wnoszą opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy. Zdaniem skarżących z analizy zapisów uchwały nr XXII/220/16 Rady Miejskiej z dnia 29 września 2016 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy, nie wynika (brak zapisów) sposób postępowania z odpadami komunalnymi na terenie obszaru E wsi [...]. Nie są wymienione, jako szczególne, tereny rolne, którym organ przyznaje status nieruchomości o charakterze letniskowym. Także powołane przez organ uchwały Zgromadzenia Związku E nr V/18/2012 z dnia 1 października 2012 r. oraz nr III/21/2015, nie wymieniają obszaru E wsi [...] jako terenów o charakterze letniskowym.
W ocenie strony skarżącej, takie postępowanie organu godzi w zasadę zaufania do organów wyrażoną w art. 8 k.p.a. Ponadto organ pierwszej instancji wbrew zasadzie określonej art. 10 § 1 w zw. z art. 73 k.p.a. odmówił wykonania i przesłania skarżącym kserokopii zgromadzonego materiału (wskazując datę do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, nie uwzględnił wniosku strony, uzasadniającego niemożność osobistego przeglądnięcia akt). Nie uwzględnił też oświadczenia skarżących, którzy w piśmie z dnia [...] października 2016 r. na żądanie organu, złożyli wyjaśnienia dotyczące postępowania z wytworzonymi odpadami oraz przesłali stosowne dokumenty (w tym akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] września 2011r. ), czym z kolei naruszono art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Związku "E" z dnia [...] marca 2017 r. określającą skarżącym wysokość rocznej ryczałtowej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 170 zł za 2016 r., tj. od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (w okresie od maja do końca września), położonego na nieruchomości w miejscowości [...], dz. nr [...].
Zdaniem strony skarżącej, z zapisów zawartych w aktach prawa miejscowego obowiązujących na terenie Gminy nie wynika, że obszar E wsi [...], jest terenem letniskowym. Twierdzili, że w takiej sytuacji przyznanie w zaskarżonej decyzji spornej nieruchomości innego statusu, wbrew zapisom planu zagospodarowania przestrzennego, w którym działka o nr ewid. [...] oznaczona jest jako teren rolny, a w konsekwencji obciążenie skarżących ww. opłatą, stanowi rażące naruszenie art. 6c ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Sąd powyższego nie podziela. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Stosowanie natomiast do art. 3 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. Z redakcji art. 6c ust. 1 ustawy wynika zaś, że gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z kolei w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, ale powstają odpady komunalne, rada gminy postanawia fakultatywnie, w uchwale stanowiącej akt prawa miejscowego, o odbieraniu takich odpadów od właścicieli tych nieruchomości (art. 6c ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.). Wydanie takiej uchwały będzie oznaczać, że cały obszar gminy zostanie objęty system.
Z aktów prawa miejscowego obowiązujących w Gminie, tj. uchwalonego regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy (§ 3 i § 4 uchwały Rady Miejskiej nr XXVIII/321/13 z dnia 31 stycznia 2013 r.; obecnie uchwała nr XXII/220/16 Rady Miejskiej z dnia 29 września 2016 r. - § 6 pkt 7) wynika obowiązek właścicieli wszystkich nieruchomości na terenie Gminy zbierania powstałych na terenie tych nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie.
Podkreślenia wymaga również, że na skutek nowelizacji ustawy z dnia
13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, dokonanej ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu porządku i czystości
w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015r., poz. 87), w art. 6j wprowadzone zostały ust. 3b i 3c, które przewidują, że dla nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub dla innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku, rada gminy uchwala ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (ust. 3b). Ryczałtowa stawka opłaty jest ustalana jako iloczyn średniej ilości odpadów powstających na takich nieruchomościach, na obszarze gminy, wyrażonej w liczbie pojemników oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2 tej ustawy (ust. 3c) - chodzi tu o ustaloną przez radę gminy stawkę za pojemnik o określonej pojemności. Powyższe przepisy wprowadzające ryczałtową stawkę roczną dla nieruchomości rekreacyjnych weszły w życie 1 lutego 2015 r. Nowelizując ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustawodawca wprowadził zatem roczną, ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami dla nieruchomości letniskowych wykorzystywanych sezonowo. Ryczałtowy charakter tej opłaty oznacza przede wszystkim, że nie zależy ona od rzeczywistej ilości odpadów gromadzonych na danej nieruchomości, jest bowiem obliczana w stosunku do średniej ilości odpadów powstających na takich nieruchomościach. W uzasadnieniu do noweli projektodawca podniósł, że wprowadzenie obowiązku uchwalenia ryczałtowej stawki rocznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub od innej nieruchomości miało na celu uproszczenie przepisów dotyczących naliczania tych opłat (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 958/16 – powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych –CBOSA- na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponieważ obowiązujące przepisy nie definiują ani pojęcia domku letniskowego, ani nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, pomocne w tej mierze jest stanowisko Ministerstwa Środowiska w sprawie ponoszenia opłaty ryczałtowej w przypadku nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe, lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (opublikowane na stronie internetowej mos.gov.pl). Wynika z niego, że ze względu na brak ustawowych definicji, ww. pojęciom należy nadać znaczenie przyjęte w języku potocznym. Domki letniskowe służą tylko do celów związanych z wypoczynkiem, nie zaś do zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe stanowią otwartą kategorię nieruchomości, o zaliczeniu do której decydują względy funkcjonalne. Zasadniczo nieruchomości te są kwalifikowane jako nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, ale powstają na nich odpady komunalne. Nie jest tu istotne przeznaczenie nieruchomości (np. w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego), tylko faktyczne funkcje, jakie pełnią i faktyczny sposób ich wykorzystania.
Z powyższego wynika więc, że decydujące znaczenie przy określeniu rodzaju nieruchomości, istotne jest to, do czego faktycznie jest ona wykorzystywana.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać,
że zgodnie z § 6 pkt 7 uchwały Nr XXII/220/16 Rady Miejskiej z dnia 29 września 2016 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy, właściciele domków letniskowych w zabudowie jednorodzinnej lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku w sezonie letnim, tj. od 1 maja do 30 września są zobowiązani do pozbywania się odpadów komunalnych zgodnie z pkt. 2 i 3. Należy również zwrócić uwagę, że Zgromadzenie Związku E, do którego należy również Gmina, skorzystało z prawa wynikającego z art. 6c ust. 2 cyt. ustawy i uchwałą z dnia 1 października 2012 r. nr V/18/2012 postanowiono o odbieraniu z dniem 1 lipca 2013 r. odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położnych na terytorium gmin uczestników Związku, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a na których powstają odpady komunalne. Następnie uchwałą z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Zgromadzenie Związku ustaliło ryczałtowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno - wypoczynkowe, wykorzystywane jedynie przez część roku, przyjmując stawkę opłaty w wysokości 170 zł, jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny (§ 1 ust. 1 pkt a uchwały). W § 2 tej uchwały określono, że ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uiszcza się jednorazowo rocznie, z góry do 15 dnia maja każdego roku, którego obowiązek ponoszenia opłaty dotyczy bądź w terminach i kwotach określonych w § 2 ust. 2 i 3.
W sprawie jest bezsporne, że skarżący w 2016 r. byli współwłaścicielami w udziale 865/3481 nieruchomości położonej w miejscowości [...], działka nr [...]. Nie budzi też wątpliwości, że ww. nieruchomość gruntowa nie jest zabudowana żadnym budynkiem, lecz znajduje się na niej przyczepa kempingowa, co zostało stwierdzone podczas oględzin dokonanych [...] września 2016 r. W piśmie z dnia [...] października 2016 r. skarżący wyjaśnili też, że na wskazanej nieruchomości przebywają sporadycznie, a wytworzone podczas tych pobytów odpady są segregowane i przekazywane odbiorcy odpadów tj. firmie E sp. z o.o..
W tak ustalonym stanie faktycznym, zasadnie – w ocenie Sądu – organy podatkowe uznały, że skarżący powinni złożyć deklarację jak dla nieruchomości
o charakterze letniskowym i uiścić roczną opłatę ryczałtową. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący nie zamieszkują spornej nieruchomości, a jedynie korzystają z niej sporadycznie w celach rekreacyjnych, w związku z czym wytwarzają podczas tych pobytów odpady komunalne, co zresztą sami przyznali.
Nie można natomiast podzielić stanowiska strony skarżącej, która za rozstrzygające w kontekście obciążenia opłatą za odpady komunalne uznaje zapisy w planie zagospodarowania przestrzennego dotyczące obszaru E w obrębie wsi [...]. Sąd nie kwestionuje, że działka o nr ew. [...] w planie figuruje jako działka rolna. Nie oznacza to jednak, że z tego tytułu nie podlega systemowi zagospodarowania odpadów komunalnych. Jak już bowiem powyżej akcentowano, w takim przypadku nie jest istotne przeznaczenie nieruchomości określone w planach zagospodarowania przestrzennego czy też w różnego rodzaju ewidencjach, lecz faktyczny sposób ich wykorzystywania. A ten w ocenie Sądu nie budzi w tej sprawie wątpliwości. Choćby z dokonanych oględzin działki oraz znajdujących się w aktach sprawy fotografii wynika jednoznacznie, że nie jest ona wykorzystywana w celach rolnych ale rekreacyjno – wypoczynkowych. Zresztą sami skarżący w uwagach do projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy zawartych w piśmie z [...] września 2011 r. wskazali, że sporna działka nie jest uprawiana rolniczo z powodu nieopłacalności produkcji. Dodali, że klasa gruntów to RVI i jest to najgorsza klasa ziemi w rolnictwie. Stwierdzili zarazem, że działka o nr [...] umiejscowiona jest w pobliżu jeziora [...] i charakteryzuje się dużymi walorami krajobrazowymi, z którego to powodu idealnie nadaje się na cele rekreacyjno – wypoczynkowe. Nie budzi także wątpliwości Sądu, że art. 6c ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie pozwala na wybranie przez gminę, od właścicieli których nieruchomości niezamieszkałych, odpady będą odbierane. Takie rozróżnienie choćby z uwagi na zapisy dotyczące klasyfikacji gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, prowadziłoby do przekroczenia delegacji ustawowej, w konsekwencji do nieważności aktu prawa miejscowego. Skarżący nie mogą zatem oczekiwać, że w uchwałach Zgromadzenia Związku czy też Rady Miejskiej dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi, znajdą się zapisy dotyczące określenia, które nieruchomości mają status letniskowych. To należy bowiem do sfery ustaleń faktycznych. Ponadto, skoro celem funkcjonowania ustawy o czystości i porządku w gminach jest objęcie jej regulacjami wszystkich właścicieli nieruchomości na terenach gmin, to przepis art. 6c ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach trzeba odczytywać jako swoiste rozwinięcie tego celu (sposób jego realizacji). Innymi słowy przepis ten jest formalnoprawną podstawą do wypełnienia celu, jaki ustawodawca postawił przed gminami. W tym stanie rzeczy trudno byłoby przyjąć, żeby racjonalny ustawodawca z jednej strony dążył do maksymalnego objęcia terenu gminy systemem gospodarowania odpadami, a z drugiej strony dozwalał na wyłączanie pewnych nieruchomości z tego systemu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1306/16 - CBOSA).
W związku z powyższym za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 6c ust. 2 ww. ustawy.
Przyznać rację trzeba organom również w tym, że bez znaczenia dla sprawy jest fakt wywożenia przez stronę skarżącą do miejsca zamieszkania odpadów powstających w obrębie działki nr [...]. Objęcie na mocy art. 6c ust. 2 ww. ustawy wszystkich nieruchomości na terenie gminy systemem zbierania odpadów wyłącza całkowicie możliwość pozbywania się odpadów komunalnych w inny sposób, niż przez ten jaki zorganizowała gmina. Ustawodawca wymaga bowiem od gmin dążenia do pełnego pokrycia terenu gmin systemem gospodarowania odpadami, a zatem realizując tenże cel, stosując art. 6c ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gminy nie mogą akceptować działań zmierzających do wyłączenia jakiś nieruchomości spod tak funkcjonującego systemu (por. wyroki WSA: w Szczecinie z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 627/16; we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1936/14 - CBOSA). Odnosząc się z kolei do zarzutów dotyczących kwestii procesowym, należy zaznaczyć i podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie nie miały zastosowania przywołane w skardze przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd nie będąc jednak, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 – powoływanej dalej jako P.p.s.a.), związany zarzutami skargi przypisał odpowiadające im przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017r. poz. 201 ze zm.), które mają w sprawie zastosowanie na mocy art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Z przepisu tego wynika, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Sąd za chybiony uznał zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania (tzn. naruszenia art. 120 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej – odpowiadających wskazanym w skardze art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.) przez nieuwzględnienie oświadczenia o utylizacji odpadów na rzecz innej spółki niż należąca do uczestnika Związku, w wyniku czego – zdaniem strony - nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych.
Jak zostało już powyżej zaakcentowane, objęcie na terenie gminy wszystkich nieruchomości systemem gospodarowania odpadami, wyklucza pozbywania się odpadów w inny sposób. Oznacza to, że wywożenie przez skarżących śmieci z działki nr [...] do miejsca zamieszkania, nie zwalnia ich z obowiązku uiszczenia ryczałtowej opłaty na rzecz gminy, na obszarze której położona jest ww. nieruchomość.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 77§ 1 k.p.a. (tzn. odpowiadających im przepisom art. 123 § 1 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) przez odmowę sporządzania i przesłania kopii akt sprawy należy wskazać, że pismem z dnia [...] października 2016 r. skarżący zwrócili się do organu z wnioskiem o wydanie kopii akt sprawy, w szczególności protokołu z oględzin nieruchomości z [...] września 2016 r. Zarząd Związku odmówił wykonania kopii stwierdzając, że art. 178 Ordynacji podatkowej nie przewiduje sporządzenia i wydania z akt sprawy nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów. Nie dostrzegł on jednak, że art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649), która weszła w życie 1 stycznia 2016 r., otrzymał nowe brzmienie, w myśl którego, strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy. W wyniku zmiany wyposażono zatem stronę w nowe uprawnienie, polegające na żądaniu wydania nieuwierzytelnionych kopii akt sprawy. W świetle powyższego błędne było zatem stanowisko organu, że w październiku 2016 r. nie było podstaw prawnych do sporządzenia i wydania przez organ nieuwierzytelnionych kserokopii akt sprawy. W tym zakresie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania.
W tym miejscu trzeba jednak podkreślić, że nie każde stwierdzenie w ramach kontroli sądowoadministracyjnej naruszenia przepisów postępowania prowadzić będzie do uchylenia decyzji. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylenie zaskarżonego aktu powoduje tylko takie naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wskazane uchybienie takiego charakteru nie miało. W sprawie dowiedziono bowiem bezsprzecznie, że sporna nieruchomość nie była przez skarżących zamieszkiwana, korzystali z niej sporadycznie. Sami przyznali również, że wytwarzali odpady w związku z pobytami na działce nr [...]. Nie kwestionowali także ustaleń dokonanych w wyniku oględzin, choćby w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, tzn. tego, że na nieruchomości znajduje się przyczepa kempingowa. Poza tym, z akt wynika również, że organ wielokrotnie przedłużał postępowanie celem zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego, o czym stron była informowana.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło