I SA/Go 335/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielko-polskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 1 lipca 2010 r. wniosku W.Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W.Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2005 roku postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi ustalonego na 500 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie rozszerzył wniosek o żądanie ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że jest żonaty i jest ojcem dwójki dzieci (w wieku 7 i 10 lat). Stwierdził, że on sam jest bezrobotny, lecz nie przysługuje mu prawo do zasiłku, natomiast jego żona pracuje i zarabia 3.300 zł miesięcznie. Wynagrodzenie żony stanowić ma jedyne źródło dochodów rodziny. W małżeństwie skarżącego obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący nie ma majątku. Jego żona jest natomiast właścicielką dwóch samochodów - dziesięcioletniego [...] o wartości 30.000 zł oraz [...] o wartości 2.000 zł. Wobec przyjęcia, że treść oświadczenia skarżącego nie jest wystarczająca do ustalenia jego sytuacji majątkowej, wezwano go do złożenia dodatkowo wyciągów z rachunków bankowych jego i żony, dokumentu potwierdzającego wysokość wynagrodzenia netto żony, odpisów rocznych zeznań podatkowych skarżącego i jego żony jak również oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków. Skarżący nie złożył żądanych dokumentów. Uiścił natomiast wpis od skargi. Z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) wynika, że warunkiem uzyskania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie braku jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje w razie wykazania, że poniesienie całości kosztów postępowania mogłoby narazić wnioskodawcę lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście – obiektywnie niemożliwe. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (post. NSA z 6.10.2004r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005r. z. 1 poz. 8). Niemniej w razie, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu posiadania bądź stanu rodzinnego lub budzi w tych kwestiach wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub jej stanu rodzinnego (art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zaniechanie złożenia żądanych dokumentów skutkuje rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o treść oświadczeń zawartych w złożonym formularzu (zob. post. NSA z 31.III.2005r. II FZ 126/05 ONSAiWSA z 2006r. z. 1 poz. 13). Z oświadczenia skarżącego złożonego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają w sposób niewątpliwy przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Ich treść nie świadczy, że sytuacja majątkowa skarżącego oraz jego rodziny jest tego rodzaju, iż poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych czy też wynagrodzenia radcy prawnego mogło narazić jego najbliższych na niebezpieczeństwo niemożności zaspokojenia podstawowych - koniecznych wydatków. Stwierdzenie o braku oszczędności nie zostało bowiem wykazane jakimikolwiek dowodami. Skarżący nie przedstawił również dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów żony. Nie złożył jednocześnie oświadczenia o wysokości stałych wydatków jego rodziny. Zaniechał tego pomimo wystosowania wezwania w trybie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uniemożliwił tym samym weryfikację twierdzeń wniosku. Odnosząc się do eksponowanego przez skarżącego faktu obowiązywania w jego małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej, należy wskazać, że przy ocenie przesłanek przyznania prawa pomocy bierze się pod uwagę dochody uzyskiwane przez członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie ze stroną. Zgodnie natomiast z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z 19 czerwca 2008 r. I OZ 393/08 LEX 493832 oraz cyt. wcześniej z postanowienie NSA 6 października 2004 r. GZ 71/04). Uwzględniając powyższe wniosek skarżącego, jako pozbawiony uzasadnionych podstaw, należało oddalić.