I SA/Go 358/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Zakładu "B" sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Zakład "B " sp. z o.o. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej i nie posiada środków niezbędnych na pokrycie wpisu od skargi, a jej rachunek bankowy jest zajęty przez komornika sądowego oraz administracyjny organ egzekucyjny. Do wniosku załączyła tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia egzekucyjne potwierdzające fakt prowadzenia przeciwko spółce egzekucji sądowych oraz administracyjnych. Z oświadczenia o majątku i dochodach oraz nadesłanych na wezwanie referendarza dodatkowych dokumentów wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a zysk bilansowy za 2013 rok wyniósł 98.445,68 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy o zerowym saldzie dostępnych środków. W deklaracjach dla podatku od towarów i usług spółka od marca 2014 roku nie deklarowała sprzedaży towarów i usług, a w styczniu i lutym wartość netto sprzedaży towarów i usług wyniosła 35.983 zł. Z przedłożonego zestawienia koszów i przychodów z [...] lipca 2014 r. wynika, że przychody spółki za okres do stycznia do czerwca 2014 roku wyniosły 23.264,85 zł a koszty uzyskania przychodów 206.862,10 zł. Postanowieniem z 13 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca spółka wniosła skutecznie sprzeciw, w następstwie którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 23 września 2014 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W motywach uzasadnienia postanowienia Sąd wskazał, że trudna sytuacja finansowa podmiotu, który nie wykazał, że utracił płynność finansową i który nadal funkcjonuje w obrocie, sama z siebie nie przemawia za zwolnieniem od kosztów postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Stwierdził, że z przedstawionych przez spółkę dokumentów wynika, że spółka prowadząc działalność gospodarczą, comiesięcznie finansuje wysokie koszty jej prowadzenia, zaliczając je do kosztów uzyskania przychodów, co przy braku środków trwałych i wartości niematerialnych i prawych pozwala przyjąć, że zostały one faktycznie poniesione. Ponadto, z przedstawionego przez stronę zestawienia kosztów i przychodów za okres od stycznia do września 2014 r. wynika, że spółka ponosząc koszty w wysokości 206.862,10 zł uzyskała jednocześnie przychód w wysokości 23.264,85 zł. Ponoszenie tak znacznych wydatków, przy dużo niższych przychodach oraz mimo licznych toczących się wobec spółki postępowań egzekucyjnych i dokonanych zajęć, uprawnia do stwierdzenia, że skarżąca uzyskuje dochody, których w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy nie ujawniła. Z kolei podnoszona okoliczność zajęcia rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym nie może przesądzać automatycznie o złej kondycji majątkowej spółki, zwłaszcza w sytuacji, gdy ta finansuje znaczne wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II FZ 1863/14. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie podkreślił, że spółka prowadząc działalność gospodarczą, comiesięcznie finansuje wysokie koszty jej prowadzenia, zaliczając je do kosztów uzyskania przychodów, co przy braku środków trwałych i wartości niematerialnych i prawych pozwala przyjąć, że zostały one faktycznie poniesione. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że o możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, prawidłowo oceniony przez sąd pierwszej instancji, że pomimo pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i pogorszenia się sytuacji finansowej spółki nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Nadto, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zaznaczył, że zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr. 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Wobec powyższego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 stycznia 2015 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącej w dniu 17 lutego 2015 r. W piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. zatytułowanym "Zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 stycznia 2015 r. wzywające skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi..." skarżąca wskazała, że nie jest w stanie wygospodarować kwoty 500 zł na pokrycie wpisu od skargi. Zaznaczyła, że sytuacja finansowa spółki od około 2011 r. jest zła. Przeciwko spółce toczy się szereg postępowań egzekucyjnych. W wyniku zajęć komorniczych spółka nie posiada środków finansowych na rachunku bankowym. Mając na uwadze treść powyższego pisma Sąd uznał, że stanowi ono wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wobec czego zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 marca 2014 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF. Z nadesłanego przez skarżącą formularza oraz dodatkowych dokumentów przedstawionych na wezwanie Sądu wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych. Posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo na dzień 1 marca 2015 r. wynosiło –5,39 zł. W deklaracjach dla podatku od towarów i usług spółka od października do grudnia 2014 r. wskazała, że wartość netto sprzedaży towarów i usług wynosiła 18.000 zł, zaś w miesiącach od stycznia do marca 2015 r. 26.025 zł. Z przedstawionej przez spółkę kopii deklaracji CIT-8 za 2014 r. wynika, że w 2014 r. spółka uzyskała przychód w wysokości 61.410,70 zł zaś koszty uzyskania przychodu wyniosły 235.438,47 zł. Nadto z przedstawionego przez spółkę zbiorczego zestawienia kosztów uzyskania przychodów za miesiące od października 2014 r. do marca 2015 r. wynika, że spółka osiągnęła przychód w wysokości 44.025,19 zł przy czym koszty uzyskania przychodu wyniosły 61.617,42 zł. Skarżąca oświadczyła również, że na chwilę obecną nie posiada żadnych środków finansowych mogących pokryć koszty sądowe. Posiada zajęte wierzytelności od E, na rzecz Urzędu Skarbowego. Nadto prócz zaległości w uregulowaniu należności do Urzędu Skarbowego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zaległości w wypłacie wynagrodzeń pracowniczych posiada zadłużenie, które wynosi ok. 300.000 zł za materiały i usługi. Skarżąca podkreśliła, że wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy ponieważ nie ma innej możliwości by móc uregulować opłatę sądową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z regulacją art. 246 § 2 P.p.s.a osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Nadmienić jednak należy, że nie jest to pierwszy wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie zatem należy mieć na względzie również treść art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W takiej sytuacji w niniejszym postępowaniu nie jest oceniana ponownie sytuacja finansowa skarżącej spółki, ta bowiem już została przeprowadzona w prawomocnym postanowieniu z dnia 23 września 2014 r., ale to w jakim stopniu uległa ona zmianie. Dokonując analizy wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2015 r. - złożonych przez skarżącą oświadczeń i dokumentów, jednocześnie porównując je z wnioskiem skarżącej z dnia [...] lipca 2014 r. stwierdzić należy, że sytuacja finansowa skarżącej spółki nie uległa istotnej zmianie tym samym aktualna pozostaje ocena przedstawiona przez tutejszy Sąd w prawomocnym postanowieniu z dnia 23 września 2014 r., która została zaakceptowana przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II FZ 1863/14. Prowadząc działalność gospodarczą spółka nadal comiesięcznie finansuje wysokie koszty jej prowadzenia, zaliczając je do kosztów uzyskania przychodów. Z przedstawionego przez spółkę zbiorczego zestawienia kosztów uzyskania przychodów za miesiące do października 2014 r. do marca 2015 r. wynika, że spółka uzyskując przychód w wysokości 44.025,19 zł poniosła koszty w wysokości 61.617,42 zł. Nadto z przedstawionego przez spółkę zeznania CIT- 8 za rok podatkowy 2014 r. wynika, że osiągnęła przychód w wysokości 61.410,70 zł ponosząc jednocześnie koszty uzyskania przychodu w kwocie 235.438,47 zł. W ocenie Sądu ponoszenie dużo wyższych wydatków niż uzyskiwanie przychodów pomimo licznych toczących się wobec spółki postępowań egzekucyjnych oraz dokonanych zajęć pozwala przyjąć, że skarżąca uzyskuje dochody, których w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy nie ujawniła. Z przedłożonego przez spółkę wyciągu z rachunku bankowego wynika, że jedyny obrót na przedmiotowym koncie to pobieranie przez bank opłat za prowadzenie rachunku, które są na bieżąco regulowane wpłatami własnymi w wysokości 50 zł. Mając jednak na względzie podnoszoną przez skarżącą okoliczność zajęcia przedmiotowego rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym oraz fakt, iż spółka finansuje znaczne wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą stwierdzić należy, że brak środków na rachunku bankowym spółki nie przesadza automatycznie o złej kondycji majątkowej spółki. Nadto w ocenie Sądu o możliwościach płatniczych spółki świadczy również fakt, że pomimo pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i pogorszenia się sytuacji finansowej spółki nadal nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Podkreślić należy, na co wskazał już Sąd w postanowieniu z dnia 23 września 2014 r. jak również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2015 r., że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11), a tego skarżąca nie uczyniła. Nadmienić również trzeba, że skarżąca nie skorzystała z możliwości pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat, co sugerował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2015 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.