I SA/Go 359/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 sierpnia 2014 r. wniosku Zakładu "B" Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Zakładu "B" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2012 r. oraz za miesiące od lipca do września 2013 r. wraz z odsetkami za zawłokę postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W związku ze skargą na wskazaną na wstępie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że spółka znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej i nie posiada środków niezbędnych na pokrycie wpisu od skargi, ponieważ jej rachunek bankowy jest zajęty przez komornika sądowego oraz administracyjny organ egzekucyjny. Do wniosku spółka załączyła liczne tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia egzekucyjne potwierdzające fakt prowadzenia przeciwko spółce egzekucji sądowych oraz administracyjnych postepowań egzekucyjnych. Z oświadczenia o majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów przedstawionych przez spółkę wynika co następuje. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a jej zysk bilansowy za 2013 rok wyniósł 98.445,68 zł (dowód: oświadczenie prokurenta spółki - k. 19). Spółka posiada jeden rachunek bankowy o zerowym saldzie dostępnych środków (dowód: wyciąg - k. 76). W deklaracjach dla podatku od towarów i usług spółka od marca 2014 roku nie deklarowała sprzedaży towarów i usług, a w styczniu i lutym wartość netto sprzedaży towarów i usług wyniosła 35.983 zł (dowód: deklaracje VAT-7 - k. 67 - 72). Od stycznia do czerwca 2014 roku przychody spółki wyniosły 23.264,85 zł a koszty uzyskania przychodów 206.862,10 zł (dowód: zestawienie - k. 75). W świetle oświadczeń spółki oraz przedstawionych przez nią dokumentów wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się konieczność rygorystycznego podchodzenia do przesłanek prawa pomocy wynikających z art. 246 § 2 p.p.s.a. Wskazuje się wręcz, że o istnieniu przesłanek prawa pomocy w przypadku stron będących osobami prawnymi nie przesądza nawet zerowy (bądź ujemny) stan rachunków bankowych czy kasy oraz fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony (zob. np. post. NSA: z 30 maja 2008 r. LEX 494184, z 5 czerwca 2008 r. LEX 479142 z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09 LEX 564255). Badaniu podlega całokształt sytuacji majątkowej, a nie tylko posiadane przez spółkę kwoty pieniężne. Ocena przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych odbywa się poprzez porównanie możliwości finansowych wnioskodawcy z obciążającymi ją kosztami sądowymi. W niniejszej sprawie jedyną opłatą podlegającą potencjalnie uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi. Wprawdzie nie został on jeszcze formalnie ustalony przez przewodniczącego wydziału, lecz należy przyjąć, że - z uwagi na przedmiot zaskarżenia - powinien on wynieść 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221 poz. 1293 ze zm.). Z dokumentów przedstawionych przez spółkę wynika natomiast, że spółka od początku bieżącego roku comiesięcznie ponosi koszty prowadzenia działalności wielokrotnie wyższe od należnego w niniejszej sprawie wpisu od skargi (np. 29.558,02 zł w maju 2014 r. oraz 29.456,28 zł w czerwcu 2014 r.). Wydatki te zakwalifikowała jako koszty uzyskania przychodów, a zatem przyjąć należy, że zostały one faktycznie poniesione (art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Jednocześnie z przedstawionego przez spółkę bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok 2013 r. wynikało, że spółka nie miała środków trwałych ani wartości niematerialnych i prawnych. Oświadczenie prokurenta o aktualnym stanie majątkowym spółki potwierdza, że także obecnie spółka nie posiada środków trwałych. Tym samym koszty uzyskania przychodów nie mogą obejmować odpisów amortyzacyjnych czyli kwot nie wiążących się z faktycznymi wydatkami. Uprawnia to wniosek, że spółka - pomimo wykazywania straty z prowadzonej działalności gospodarczej - posiada źródła pozwalające na finansowanie wydatków. Podważa to jednocześnie wiarygodność oświadczenia spółki o niemożności sfinansowania kosztów sądowych w jakiejkolwiek części. Spółka nie wykazała zatem, by poniesienie wpisu od skargi w wysokości 500 zł przekraczało jej możliwości finansowe. Dlatego postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).