I SA/Go 361/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wielko-polskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu 21 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług z tytułu importu postanowił: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 150 (sto pięćdziesiąt) złotych; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do skargi na wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej, R.Ł. (skarżący) dołączył wniosek o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych (k. 5 akt WSA). W uzasadnieniu wniosku podniósł, że łącznie wydano dla niego 7 decyzji orzekających o jego solidarnej ze spółką odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Łączna wysokość obciążających go na podstawie decyzji należności wynosi 150.000 zł. W każdej ze spraw wniósł skargi do sądu administracyjnego. Stwierdził, że nie jest w stanie sfinansować wpisu od skargi, ponieważ nie ma majątku ani oszczędności. Obecnie jest zatrudniony w spółce, ale nie otrzymuje wynagrodzenia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że jest żonaty i mieszka wraz z żoną i dwoma córkami (w wieku 19 i 5 lat). Stwierdził również, że w jego małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Jego żona jest właścicielką lokalu użytkowego oraz samochodu osobowego o wartości 15.000 zł. Żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochody oszacowane przez skarżącego na 1.300 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących stan majątkowy, pełnomocnik skarżącego poinformował, że obecnie skarżący jest bezrobotny oraz przedstawił: - oświadczenie żony skarżącego, że prowadzi działalność gospodarczą, a dochody z niej opodatkowane są ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i że nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług (k. 21 akt WSA), - kserokopie z ewidencji przychodów prowadzonej przez żonę skarżącego, w których wykazała przychody: za marzec 2012 roku w wysokości 3.327 zł, za kwiecień 2012 roku 2.926 zł, za maj 2012 r. w wysokości 5.990 zł (k. 22 - 24 akt WSA), - odpis decyzji o uznaniu skarżącego za bezrobotnego z dniem [...] czerwca 2012 r. i przyznającej mu zasiłek w wysokości 794,20 zł miesięcznie (k. 25 akt WSA) - oświadczenie skarżącego, że miesięczne wydatki stałe związane z utrzymaniem jego rodziny wynoszą 2.140 zł (k. 26 akt WSA) - zeznanie podatkowe skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok, w którym skarżący zadeklarował przychód ze stosunku pracy w wysokości 48.000 zł brutto (k. 27-32 akt WSA) - zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 złożone przez żonę skarżącego (PIT-28), w którym zadeklarowano przychody w wysokości 38.610 zł opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (k. 33-37 akt WSA) - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego, zaświadczający, że na [...] maja 2012 r. saldo rachunku bankowego było ujemne i wynosiło -300 zł (k. 38-43 akt WSA) - wyciąg bankowy z rachunku bankowego żony skarżącego, z którego wynika, że na [...] maja 2012 r. saldo rachunku było dodatnie i wynosiło 2.907,66 zł (k. 44-57 akt WSA) - odpis umowy wyłączającej wspólność majątkową w małżeństwie skarżącego z dnie [...] maja 2010 r. (k. 58 akt WSA). W świetle treści oświadczeń skarżącego oraz zawartości przedstawionych dokumentów przez niego dokumentów, jego wniosek należało uznać za częściowo zasadny. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje w razie wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść całości kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić jednocześnie należy, że zasadą jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania. Skarżący i jego żona utrzymują się obecnie z dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego oraz zasiłku dla bezrobotnych uzyskiwanego przez skarżącego. Treść wyciągów z jej rachunków bankowych wskazuje jednocześnie, że niezmiennie saldo tego rachunku jest dodatnie, a na [...] maja 2012 r. wynosiło ponad 2.900 zł. Nadto skarżący ponosi wydatki niezwiązane z utrzymaniem koniecznym takie jak wydatki na opłacenie abonamentu telewizyjnego oraz rachunki telefoniczne i za korzystanie z internetu. Wskazuje to, że sytuacja majątkowa skarżącego nie jest tego rodzaju, że uniemożliwia mu pokrycie jakichkolwiek kosztów sądowych. Oceny zdolności majątkowych skarżącego nie zmienia fakt obowiązywania w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej Przyjmuje się bowiem, że w takiej sytuacji wnioskodawcę obarcza obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Za okoliczność faktyczną stanowiącą kryterium rozstrzygające o takim obowiązku zgodnie przyjmuje się fakt pozostawania przez wnioskodawcę we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też niepozostawnia w separacji z małżonkiem, pomimo rozdzielności majątkowej (tak np. NSA w postanowieniach: z 25 października 2010 r. II FZ 492/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl, z 26 maja 2011 II FZ 180/11 niepubl., z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8). Przy ocenie przesłanek prawa pomocy należy jednak uwzględnić fakt, iż ze skarg skarżącego przed tutejszym sądem prowadzonych jest łącznie 7 spraw. Wszystkie one dotyczą decyzji o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Z uwagi na taki ich przedmiot wpis od skargi, stanowiący jedyną opłatę podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowań, winien wynieść 500 zł zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Łączne obciążenie z tytułu wpisów w siedmiu sprawach mogłoby wynieść zatem 3.500 zł. Poniesienie takiej kwoty przekraczałoby możliwości finansowe skarżącego. Stąd uwzględniono wniosek w części i zwolniono skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 150 zł. Uiszczenie tej wysokości wpisu nie narazi bowiem skarżącego ani jego rodziny na uszczerbek utrzymania koniecznego. Taka kwota znajduje równocześnie pokrycie w majątku żony skarżącego.