I SA/Go 376/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2013 r. wniosku J.G. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące do stycznia do grudnia 2007 r. p o s t a n a w i a: 1. Przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013r. skarżący wystąpił do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, jak również z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że jest żonaty i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku z tego tytułu. Skarżący pracuje na ¾ etatu i zarabia 1.200zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Posiada natomiast mieszkanie o wielkości 56m2, działkę budowlaną z domem w stanie surowym oraz 5 garaży. Miesięczne koszty utrzymania swojej rodziny skarżący określił na 721,48zł. Oświadczył również, że w stosunku do jego osoby jest prowadzone zajęcie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2013r. (sygn. akt I SO/Go 5/13) referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego do skargi, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu stwierdził, że brak podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący nie jest bowiem pozbawiony środków do życia, a nadto posiada majątek, w tym kilka nieruchomości. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 21 sierpnia 2013r., ww. postanowienie jest prawomocne od dnia 9 sierpnia 2013r. W dniu 26 września 2013r. Sąd wyrokiem oddalił skargę strony skarżącej. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2013r. skarżący ponownie wystąpił do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazał, że zamierza wnieść skargę kasacyjną od ww. wyroku, jednak nie stać go na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Stwierdził, że skoro już był zwolniony od kosztów, to jego wniosek jest uzasadniony. Wskazał również, że jego majątek jest zajęty przez komornika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach powielił dane przedstawione we wcześniejszym wniosku Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego stwierdzając, że w sprawie nie doszło do zmiany okoliczności sprawy, w związku z czym nie ma podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 29 lipca 2013r. orzeczenie zostało skarżącemu doręczone 15 listopada 2013r. W dniu 22 listopada 2013r. do tut. Sądu wpłynęło pełnomocnictwo procesowe udzielone przez skarżącego adwokatowi K.K. do reprezentowania przed sądami administracyjnymi. W złożonym od w/w postanowienia sprzeciwie pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Zarzucił naruszenie art.246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.) w zw. z art.80 k.p.a. oraz art.165 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie doszło do zmiany okoliczności, oraz że skarżący nie dowiódł podstawy faktycznej swego wniosku, podczas gdy niemożliwość poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania ma obiektywny charakter, na którą skarżący nie miał realnego wpływu. W uzasadnieniu powielił wcześniej przedstawioną argumentację w zakresie sytuacji materialnej. Podkreśli, że na obecnym etapie postępowania skarżący chce wywieść skargę kasacyjną, która powinna zostać złożona przez profesjonalnego pełnomocnika. W przypadku nieuwzględnienia wniosku, skarżący zostanie pozbawiony swoich praw, ponieważ sam nie może wystosować tego rodzaju pisma. W dniu 25 listopada 2013r. do tut. Sądu wpłynęła skarga kasacyjna strony skarżącej od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 września 2013r. sporządzona przez adwokata K.K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy toczy się w sprawie po raz drugi. Poprzednie postępowanie zakończyło się prawomocnym postanowieniem z dnia 29 lipca 2013r., którym zwolniono skarżącego od wpisu od skargi oraz odmówiono przyznania adwokata. Przedmiotem postępowania jest więc porównanie drugiego z kolei wniosku złożonego w zakresie prawa pomocy z dnia 6 listopada 2013 r. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z pierwotnie złożonym wnioskiem w tym zakresie z 2 lipca 2013r. Z uwagi na istniejące w obrocie prawnym prawomocne postanowienie w zakresie prawa pomocy z 29 lipca 2013r., kolejny wniosek należy traktować jako wniosek o zmianę tego postanowienia. Zasadniczą rolę w tym procesie odgrywa treść art.165 P.p.s.a. zgodnie z którym, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przy czym, nie wystarczy samo powołanie się na zmianę okoliczności, lecz muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (zob. postanowienie NSA z dnia 1.02. 2011r., sygn. akt II OZ 16/11). Zadanie Sądu sprowadza się więc do porównania sytuacji przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny, czy zaszła istotna zmiana okoliczności. W przypadku zaistniałej zmiany, Sąd decyduje czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie NSA z 12.07.2012r., II FZ 485/12). Należy podkreślić również, że postanowienia referendarza sądowego mające walor prawomocnych orzeczeń sądu (art.259 P.p.s.a.) mogą być uchylane i zmieniane jedynie postanowieniami wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydanymi na podstawie art.165 ustawy (por. postanowienie NSA z 18.11.2005 r., II OZ 877/05). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu doszło do zmiany okoliczności sprawy w porównaniu do tej, która była poddana ocenie w prawomocnym postanowieniu z dnia 29 lipca 2013 r., choć sama sytuacja materialna strony nie uległa zmianie. Z porównania obu wniosków wynika bowiem, że skarżący złożył zbieżne oświadczenia w zakresie stanu rodzinnego, posiadanego majątku i dochodów. W obu wnioskach wskazuje, że jedyny dochód rodziny wynosi 1.200zł, żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a na majątek składają się mieszkanie o wielkości 56m2., działka budowlana z rozpoczęta budową oraz 5 garaży. Wskazywał również na zajęcia egzekucyjne. Oświadczenia te nie były i nie są kwestionowane. Zdaniem sądu, nową okolicznością którą należy jednakże dostrzec jest fakt, że na obecnym etapie postępowania skarżący złożył skargę kasacyjną, od której jako od pisma wszczynającego postępowanie kasacyjne zobowiązany jest uiścić opłatę. Niewątpliwie owa okoliczność jest nową okoliczności, która z oczywistych przyczyn nie mogła być znana na etapie rozpatrywania pierwszego wniosku. Mając zatem na uwadze, że sytuacja materialna strony nie uległa zmianie – co wynika z drugiego wniosku - oraz fakt, że pojawiła nowa opłata, zasadnym będzie zmienić prawomocne postanowienie z dnia 29 lipca 2013r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu nie ma jednakże podstaw, by zmienić w/w postanowienie w zakresie, w jakim oddalono wniosek o ustanowienie adwokata. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący jest już reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata K.K.. Świadczy o tym złożone pełnomocnictwo (k. 83 akt sądowych). Potwierdzają to również złożone do tut. Sądu sprzeciw oraz skarga kasacyjna, które zostały sporządzone i złożone przez w/w pełnomocnika. Zatem, bezpodstawne są obawy skarżącego, że zostanie pozbawiony prawa do sądu. Skoro również strona zdecydowała się na pełnomocnika z wyboru, to należy przyjąć, że posiada środki na opłacenie jego działalności. Tym samym, nie podstaw, by zmienić podjęte wcześniej rozstrzygnięcie w tym zakresie. Ponadto należy mieć na uwadze ugruntowany już pogląd, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć wyjątkowy charakter i być stosowane w stosunku od osób żyjących w ubóstwie. Tymczasem, sytuacja strony choć jest trudna, to jednak nie sposób przyjąć, że żyje ona w ubóstwie, co wynika choćby z ponoszonych wydatków np. na telewizję czy też internet. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art.246 §1 pkt 2 P.p.s.a w zw. z art. 165 tej ustawy orzekł jak w sentencji.