I SA/Go 379/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W związku ze skargą na decyzję wymienioną w sentencji postanowienia skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji przedstawionych we wniosku wynikało, że skarżący nie ma majątku, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 2.100 zł brutto oraz, że mieszka wraz z żoną, z którą, od chwili zawarcia umowy wyłączającej w małżeństwie wspólność majątkową, prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, ponosząc wspólnie koszty utrzymania mieszkania. Wezwany do udokumentowania tych danych oraz podania i wykazania dochodów żony skarżący złożył dokumenty potwierdzające, że nie ma oszczędności oraz wskazujące wysokość jego wynagrodzenia za prace. Złożył też zestawienie z którego wynikało, że prowadzona przezeń działalność gospodarcza nie przynosi dochodów. Nie złożył natomiast informacji ani dowodów dotyczących źródła i wysokości dochodów żony, informując, iż żona odmówiła ich udzielenia, powołując się na rozdzielność majątkową oraz ochronę danych osobowych. W tak ustalonej sytuacji majątkowej skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Zgodnie jednak z przytoczonym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o jego przyznanie. Skarżący nie spełnił tego wymogu. Udokumentował wprawdzie, że prowadzona przezeń działalność gospodarcza jest niedochodowa oraz, że pracuje i zarabia 1.530 zł netto. W świetle przedstawionych dowodów nie ma również podstaw do kwestionowania oświadczenia skarżącego o braku oszczędności. Wyłącznie te informacje nie stanowią jednak wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego. Z jego oświadczenia wynika bowiem, że jest żonaty. Z tej przyczyny, żądając zwolnienia od kosztów sadowych, winien był wykazać, że nie jest ich w stanie ponieść z pomocą małżonki. Wymóg ten wywodzi się z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). Oceny tej nie zmienia argument o obowiązującej w małżeństwie skarżącego rozdzielności majątkowej. Z oświadczeń skarżącego nie wynika bowiem by skarżący znajdował się z żoną w separacji i nie utrzymywał z nią żadnych kontaktów. Przeciwnie, jak sam przyznał, dzielą mieszkanie wspólnie ponosząc koszty jego utrzymania. Koniecznym było w tej sytuacji wezwanie skarżącego na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia informacji dotyczącej sytuacji majątkowej żony. Ten jednak, powołując się na odmowę żony uzasadnianą rozdzielnością majątkową i ochroną danych osobowych, nie zastosował się do wezwania. Argumentacja taka nie zasługuje jednak na uwzględnienie. W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Nie zwalnia zeń również deklarowane przez skarżącego prowadzenie przez małżonków odrębnych gospodarstw domowych. Niewiarygodnym - w świetle oświadczenia o wspólnym zamieszkiwaniu - pozostaje również twierdzenie skarżącego o tym, iż nie wie nic na temat stanu majątkowego małżonki i nie zna źródła ani wysokości dochodów żony. Ostatecznie uznano, że skarżący nie wykazał przesłanek prawa pomocy, tzn. nie przedstawił oświadczeń i dokumentów wyczerpująco i niewątpliwie wyjaśniających jego sytuację materialną, a tym samym nie udowodnił, że poniesienie kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe. W tym stanie rzeczy postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).