I SA/Go 396/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę. Skarżący – J.K.- złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], którą odmówiono skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za rok 2012 oraz odsetek. Zaskarżona decyzja została wydana w związku z wnioskiem J.K. z dnia [...] stycznia 2013 r. We wskazanym wniosku skarżący zwrócił się do Burmistrza Miasta o umorzenie zadłużenia z tytułu podatku od nieruchomości za 2012r. w kwocie 34.526 zł. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że zakupiona nieruchomość nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi publicznej (pomimo obietnic Starostwa Powiatowego, że taki dojazd zostanie wydzielony z działki przy ul. [...]). Brak drogi dojazdowej powoduje, że nieruchomość nie może być w pełni wykorzystana. W prowadzonej działalności gospodarczej wykorzystane jest 290 m2 z ponad 2 tys. m2. Pozostałe powierzchnie zostały wyremontowane częściowo i przekazane nieodpłatnie do użytku szpitalowi. Strona wskazała, że obciążenie tak znaczną kwotą podatku zahamowałoby dynamikę rozwoju, a co za tym idzie brak możliwości stworzenia 2-4 etatów w 2013 r. Skarżący wskazał, że jego firma powstała w 2010 r. bazując na dotacji z PUP w kwocie 12 tys. zł i dzierżawionym pomieszczeniu o pow. 70 m2. Dzięki swojej pracy majątek firmy został wyceniony na koniec 2012 r. na ponad milion zł. W 2013r. jego firma starać się będzie o środki z UE na dalszy dynamiczny rozwój. Ostatecznie decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Burmistrz Miasta odmówił wnioskodawcy umorzenia zaległości podatkowych za 2012r. w kwocie 34.526 zł i odsetek w kwocie 268 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący nabył aktem notarialnym z dnia [...] marca 2012r. nieruchomość położoną w której prowadzi działalność gospodarczą. Z informacji zawartych w PIT-B wynika, że w roku 2012 dochód z działalności wyniósł 29.068,70 zl. Miesięczne wydatki wynoszą ok. 1300 zł. Strona na utrzymaniu ma dwoje dzieci w wieku 7 i 18 lat. Podatnik ma zaciągnięty kredyt na zakup nieruchomości w wysokości 165 tys. zł., kredyt leasingowy na zakup urządzeń do prowadzenia działalności na kwotę 120 tys. zł. Organ wskazał, że strona na [...] grudnia 2013 r. posiada także zadłużenie z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 34.859,50 zł, na które wystawione są tytułu wykonawcze i które są sukcesywnie spłacane. Dalej organ wskazał, że z księgi przychodów i rozchodów wynika, że podatnik za okres styczeń- wrzesień 2013r. przy przychodach 171.988,22 zł i wydatkach 203.537,73 zł., poniósł stratę w wysokości 31.549,51 zł. Ponadto organ wskazał, że pomimo wezwania strony do przedłożenia informacji niezbędnych do udzielenia pomocy "de minimis", strona nie przedłożyła wymaganych dokumentów. Dalej organ I instancji stwierdził, że strona nie utraciła możliwości zarobkowania, a nabywając nieruchomość powinien się liczyć także z koniecznością ponoszenia podatków. Od decyzji organu I instancji wpłynęło odwołanie w którym strona zarzuciła naruszenie art. 187 §1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. W ocenie strony materiał dowodowy nie został w sposób należyty oceniony, przeanalizowany został lakonicznie i pobieżnie, a przecież jasno z niego wynika, że straty w roku 2012 i 2013 były spowodowane inwestycją, firma boryka się ze spłatą bieżącego podatku, ale jest on systematycznie spłacany. Dalej strona wskazała, że istotą sprawy jest to, że nieruchomość pozbawiona jest dojazdu do drogi publicznej przez Starostwo powiatowe, co powinno przemawiać za słusznością umorzenia podatku, brak bowiem możliwości wykorzystania nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem jest wynikiem działania organów Państwa. Dalej strona wskazała, że do działalności gospodarczej wykorzystuje jeden budynek o pow. 300 m2, pozostałe budynki po części zostały przekazane w bezpłatne użytkowanie Szpitalowi [...] oraz amatorskiej grupie jako hala treningowa. Pozostałe obiekty są niewykorzystywane na prowadzenie działalności gospodarczej. Strona wskazała również, że pobranie podatku za 2012 r. może spowodować utratę płynności finansowej, tym samym zamknięcie firmy. W ocenie strony za umorzeniem zaległości podatkowych przemawia ważny interes społeczny, jakim jest wspieranie lokalnych przedsiębiorców przez instytucje państwowe w celu utworzenia nowych miejsc pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek strony został rozpatrzony na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, z uwagi, że strona nie przedłożyła informacji niezbędnych do udzielenia pomocy "de minimis". Ponadto organ wskazał, że zarówno "ważny interes podatnika" jak i "interes publiczny" były przedmiotem rozpatrywania przez organ podatkowy I instancji. Na przedmiotową decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. W ocenie strony w zaskarżonej decyzji nie dokonano odpowiedniego wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez lakoniczne i pobieżne ustalenie wystąpienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowej. Skarżący zarzucił również, że organ w decyzji nie ustosunkował się do argumentów strony dotyczących braku dostępu do drogi publicznej, czy też nieodpłatnego udostępnienia przez podatnika dla szpitala tj. na cele publiczne, części nieruchomości. W uzasadnieniu skargi, strona wskazała, że została zobowiązana do opłacenia podatku od nieruchomości, której nie użytkuje, a którą użyczył bezpłatnie miejskiemu szpitalowi. To w ocenie strony zasługuje na uznanie. Brak umorzenia zaległego podatku spowoduje, że będzie zmuszony do pobierania opłat od szpitala. Skarżący zatrudnia 4 osoby, planuje również dzięki dofinansowaniu unijnemu zatrudnić kolejne osoby, konieczność zapłaty podatku wraz z odsetkami zablokuje rozwój firmy. Dalej wskazał, że w dobie panującego bezrobocia blokowanie rozwoju dobrze prosperującej działalności gospodarczej nie jest działaniem w interesie społecznym. Wskazał, że umorzenie zaległości podatkowych uchroni rodzinę skarżącego przed problemami finansowymi, a przede wszystkim przed zadłużeniem, co w perspektywie czasu jest znacznie korzystniejsze dla samorządu lokalnego, niż gdyby rodzina skarżącego musiała korzystać z pomocy społecznej. Ponadto wskazał, że organ zobowiązany był ustalić czy podatnik ubiega się o udzielenie mu ulgi określonej w art. 67 b Ordynacji podatkowej, czy też jego intencją było przyznanie przez organ podatkowy umorzenia w trybie przepisu art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę, a nadto podkreślił że ze względów technicznych, a przede wszystkim z uwagi na brak właściwego dostępu do drogi publicznej, nieruchomość nie może być w pełni wykorzystywana, a zatem przynosić dochodów jakie umożliwiłyby zapłacenie podatku. Ponadto liczy na udzielenie ulgi z uwagi na utworzenie na terenie miasta nowych miejsc pracy. Ponadto wyjaśnił, że w odniesieniu do podatku za 2012 r. nie składał odwołania od decyzji wymiarowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Przywołany przepis stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wydana na podstawie cytowanego przepisu ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. To od decyzji organu zależy czy uzna, że w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jednocześnie ich wystąpienie nie determinuje pozytywnej decyzji organu podatkowego, albowiem jest on uprawniony, a nie zobowiązany do rozważenia, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość może być umorzona. Podjęcie przez organ podatkowy rozpatrujący sprawę pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległości podatkowych prowadzi do rezygnacji budżetu gminy, w imieniu którego działają organy podatkowe, z należnych temu budżetowi wpłat. Taka sytuacja powoduje, że wskazana ulga może mieć miejsce w incydentalnych przypadkach, gdy podatnik znajduje się w wyjątkowej, szczególnej i nadzwyczajnej sytuacji oraz, jeśli w ocenie organu podatkowego wymaga tego ważny interes podatnika lub też wskazane jest w interesie publicznym udzielenie podatnikowi ulgi. W cytowanym wyżej art. 67a § 1 O.p. ustawodawca nie zdefiniował pojęć tam wymienionych, nie wskazał konkretnych przesłanek, których wystąpienie uzasadniałoby czy wręcz obligowało organy podatkowe do podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia lub stało mu na przeszkodzie. Zgodnie z brzmieniem art. 67a § 1 O.p., przesłanki zawarte w tym przepisie - "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" - stanowią pojęcia ogólne i niedookreślone, których wykładni na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy dokonuje uprawniony organ podatkowy. Podjęcie decyzji następuje zatem w oparciu o wypracowane przez ten organ kryteria ocenne i reguły umarzania należności budżetu gminy. Podkreślić przy tym należy, że z uwagi na brak sprecyzowania przez ustawodawcę przesłanek warunkujących umorzenie, wypracowując kryteria ocenne organ podatkowy opiera się dodatkowo na utrwalonym w tym zakresie orzecznictwie sądowym. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika oraz, że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postepowania. Przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Uznaniowość decyzji polega na tym, że to do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona jedynie kontrolę przestrzegania przez organy podatkowe procedury normowanej przez Ordynację podatkową, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu podatkowym. Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania prowadzącego organ podatkowy do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Sąd ten nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. Jeżeli zatem organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości podatkowe, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem. Podsumowując powyższe - kontrola legalności decyzji uznaniowych przez sąd administracyjny sprowadza się do oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego, wyjaśnienia sprawy i sposobu wyciągnięcia wniosków z ustalonego przez organ podatkowy stanu faktycznego oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (por. wyrok NSA z 3 listopada 2006 r., II FSK 1397/05, LEX nr 291359; wyrok NSA oz. w Gdańsku z 7 lutego 2001 r., I SA/Gd 1507/00, POP 2001/6/169). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd - tut. Sąd go podziela - zgodnie z którym z brzmienia art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że w zależności od wyników oceny, organ może, lecz nie musi, nawet jeśli zaistnieje sytuacja wskazująca na ważny interes podatnika lub interes publiczny, skorzystać z przyznanego mu uprawnienia do umorzenia należności podatkowych. Ulga przewidziana w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej jest bowiem ulgą o charakterze indywidualnym i uznaniowym. Ma charakter nadzwyczajny, nie zależy więc od subiektywnego odczucia podatnika, lecz od uznania organu podatkowego, że po stronie podatnika wystąpiły o tym samym charakterze, tj. nadzwyczajne okoliczności, uzasadniające zastosowanie tak ostatecznego rozwiązania jakim jest umorzenie. Instytucja umorzenia jest swoistą ulgą stanowiącą odstępstwo od równości i powszechności opodatkowania, nie może więc stanowić środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty ciążącego na podatniku zobowiązania podatkowego. Oczywiste jest, że w przypadku każdego podatnika ubiegającego się o ulgę występuje jego ważny indywidualny interes, przejawiający się w dążeniu do wyzbycia się długów podatkowych, zatem interes podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, winien być ważny w sensie obiektywnym. Nie może być wyprowadzony z przekonania, że sytuacja w jakiej znalazł się podatnik, w związku z obowiązkiem zapłaty zobowiązania podatkowego, tj. brak w danym momencie środków finansowych na zapłatę zobowiązania czy też możliwość wydatkowania tych środków na inne cele np. rozwój swojej działalności gospodarczej, ma charakter nadzwyczajny i jest okolicznością wyczerpującą przesłankę, o której mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Okoliczności te, choć w rozumieniu danego podatnika stanowią jego ważny interes i mają według niego, charakter nadzwyczajny, nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ulgi, której efektem jest rezygnacja budżetu gminy z przysługujących mu wpływów. Przeciwna interpretacja art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej wręcz wymuszałaby na organie podatkowym umarzanie należności budżetowych w sytuacji wykazania przez podatnika braku aktualnie wystarczających środków na ich zapłatę, co byłoby sprzeczne z mającym charakter uznaniowy przepisem art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (zob.: wyrok WSA w Opolu z dnia 3 lutego 2010r., sygn. akt I SA/Op 503/09). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego. Decyzja została wydana po rozpatrzeniu przez organy wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad postępowania przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację finansową skarżącego, sytuację rodzinną, osobistą i zawodową. Przedstawiona sytuacja skarżącego została zdaniem Sądu oceniona zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy i racje skarżącego. Organ dysponował materiałem dowodowym , który pozwolił na dokonanie pełnej analizy sytuacji finansowej i osobistej, a następnie uwzględniając dokonaną wykładnię przepisu art. 67 a Ordynacji podatkowej rozważył wystąpienie indywidualnego interesu skarżącego i interesu publicznego w przyznaniu wnioskowanej ulgi. Niezasadnie strona zarzuca organom nieodpowiednie wyważenie interesu społecznego z indywidualnym interesem strony. Słusznie organy wskazał, że skarżący nie utracił możliwości zarobkowania, a nabywając nieruchomość powinien się liczyć z koniecznością ponoszenia podatków. Brak dostępu do drogi publicznej i do mediów - co zdaniem strony uniemożliwia prowadzenie działalności - nie przesądzają o konieczności zastosowania przez organ wnioskowanej ulgi. W tym miejscy należy zwrócić uwagę, że strona nie kwestionowała zasadności jak i wysokości zobowiązania podatkowego. W toku postepowania dotyczącego wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. skarżący nie wskazywał, że ze względów technicznych nieruchomość nie może być wykorzystana w prowadzonej działalności gospodarczej. Argumentacja którą strona podnosi w niniejszym postępowaniu ewentualnie zasadna byłaby w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku od nieruchomości, a nie w postępowaniu dotyczącym jego umorzenia. Co istotne strona nabyła nieruchomość w 2012 r., stan prawny jak i techniczny był skarżącemu znany. Również trudności w dojeździe do drogi publicznej (brak bezpośredniego dojazdu) nie powstały po nabyciu przez skarżącego nieruchomości. W dacie nabywania nieruchomości brak było takiego bezpośredniego dojazdu (dostępu) do drogi publicznej. Tym samym okoliczność ta nie może być uznana za okoliczność nadzwyczajną, zaistniałą niezależnie od woli podatnika. Skarżący nabywając nieruchomość co najmniej powinien zdawać sobie sprawę z położenia tej nieruchomości oraz jej stanu technicznego. Skarżący w zasadzie nie wskazuje, że zapłata podatku od nieruchomości za 2012 r zachwieje jego egzystencją lub bytem jego rodziny. Argumentuje natomiast to tym, że zapłata zobowiązania zatrzyma dynamikę rozwoju działalności, ograniczy możliwość stworzenia nowych miejsc pracy. Jak wskazał w skardze, zapłata podatku zablokuje rozwój dobrze prosperującej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu argumentacja ta aczkolwiek w odczuciu strony stanowi jej ważny interes, a nawet interes publiczny – to jednak jest to odczucie subiektywne strony. Obiektywnie prowadząc działalność gospodarczą, planując jej rozwój, inwestycje należy uwzględnić również obowiązek płacenia podatków. Nabycie nieruchomości wiąże się z koniecznością jej utrzymania a także ponoszeniem wydatków na podatek od nieruchomości. Obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości jest zwykłym zdarzeniem, które występuje nie tylko w działalności gospodarczej. Strona nie wskazała na nadzwyczajne okoliczności które mogłyby uzasadniać zastosowanie ulgi polegającej na umorzeniu zaległości. Rozwój działalności, staranie się o dofinansowanie z instytucji europejskich, chęć utworzenia nowych miejsc pracy nie jest okolicznością nadzwyczajną, a zwykłym działaniem przedsiębiorcy. W ocenie Sądu brak ze strony organu umorzenia zaległości podatkowych nie może być traktowane jako naruszenie zasady wspierania rozwoju przedsiębiorczości, czy obowiązku stwarzania korzystnych warunków dla funkcjonowania i rozwoju małych oraz średnich przedsiębiorców. Wspieranie przedsiębiorców co do zasady nie może odbywać się poprzez umarzanie zaległości podatkowych. Tworzenie "klimatu" do prowadzenia działalności powinno opierać się na działaniach nakierowanych na utworzeniu odpowiedniej infrastruktury do czego z założenia niezbędne są środki finansowe pochodzące między innymi z podatków lokalnych. Do uznania, że wystąpiły przesłanki określone w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie ma również znaczenia wskazywana przez stronę okoliczność, że część nieruchomości oddana została do nieodpłatnego korzystania przez Szpital czy też jako hala treningowa. Postępowanie takie co do zasady jest społecznie użyteczne ale nie uzasadnia wystąpienia ważnego interesu strony czy też interesu publicznego. Również niezasadny jest zarzut dotyczący nieustalenia przez organ podatkowy o jaką ulgę skarżący się ubiega – czy o udzielenie ulgi określonej w art. 67 b czy też w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Organy w uzasadnieniu decyzji wyjaśniły dlaczego rozpatrzyły wniosek strony w trybie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca pomimo wezwania z dnia 31 października 2013 r. (karta 85 akt administracyjnych) jak i pouczenia w wezwaniu nie przedłożyła wymaganych dokumentów niezbędnych do udzielenia pomocy "de minimis". Z powołanych powyżej względów, Sąd na postawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. | | | | | | | |