I SA/Go 415/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w opłacie z tytułu odbioru odpadów komunalnych za lata 2017-2020 oddala skargę w całości. Skarżąca K.D. – dalej zwana Stroną, Skarżąca – złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej zwane SKO) z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Wójta Gminy (dalej zwany organ I instancji) z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie o odmowie rozłożenia na raty zaległości w opłacie z tytułu wywozu nieczystości stałych za lata 2017-2020. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym: Skarżąca złożyła wniosek z dnia [...] stycznia 2021 r. w którym domagała się rozłożenia na raty w kwocie po 100 zł miesięcznie zaległości z tytułu opłat za odbieranie odpadów komunalnych. W decyzji z dnia [...].02.2021 roku organ I instancji odmówił rozłożenia na raty zaległości w opłatach za wywóz nieczystości stałych za lata 2017-2020 wskazując, że zdaniem organu występuje uzasadniony ważny interes podatnika jednak wnioskodawczyni jest właścicielką lokalu o powierzchni 40,60 m2 w którym zamieszkują również dodatkowo 2 osoby dorosłe. Koszty zatem zamieszkania winny być dzielone na trzy osoby. Wysokość emerytury wnioskodawczyni w kwocie 1.134,44 zł jest niska jednak pozostałych dwóch dorosłych współmieszkańców uczestniczy w kosztach utrzymania i zamieszkania w danym lokalu. Zdaniem organu sytuacja strony powoduje, że w jej dyspozycji pozostaje kwota pozwalająca sfinansować zadłużenie. Mieszkający wspólnie z wnioskodawczynią synowie współuczestniczą w kosztach związanych z nieruchomością lub przynajmniej powinni w nich uczestniczyć w stopniu proporcjonalnym pozwalającym na systematyczne i regularne opłacanie należności za odpady komunalne. Organ ponadto wskazał, że Strona dokonuje spłat innych należności w tym prywatnych kosztem należności publicznych jakimi są opłaty za śmieci. Zdaniem Organu oznacza to, że w pierwszej kolejności są zaspokajania pozostałe opłaty zamiast podstawowych opłat eksploatacyjnych związanych z zamieszkiwaniem na nieruchomości. Od decyzji organu I instancji Strona wniosła odwołanie w którym wskazała, że wystąpiła o rozłożenie na raty i propozycję spłat po 200 zł miesięcznie (choć w swoim wniosku z [...].01.2021 r. wnosiła o spłatę po 100 zł.) W ocenie Strony decyzja jest dla niej krzywdząca. SKO w dniu [...] marca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że choć sytuacja finansowa uzasadnia występowania ważnego interesu strony, albowiem to jednak z powodu współzamieszkiwania innych osób - dwóch dorosłych synów i pokrywania przez nich kosztów opłat mieszkaniowych oraz nie występowania okoliczności losowych (nadzwyczajnych) podatnik ma większe możliwości płatnicze niż zadeklarowane 100 zł. Brak jest występowania w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, albowiem działania podatnika wskazują na decyzje polegające na preferowaniu w pierwszej kolejności spłat innych długów niż zobowiązań z tytułu śmieci, tym bardziej że inne zobowiązania mają charakter prywatny a zaległości za śmieci są zobowiązaniami o charakterze quasi publicznymi. Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy pozwalał na ocenę sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy jak również na zbadanie okoliczności dotyczące występowania ważnego interesu podatnika oraz braku podstaw do przyznania ulgi z uwagi na ponoszenie kosztów przez współmieszkańców oraz braku interesu publicznego. Zaskarżona decyzja została Stronie doręczona 09 września 2021 r. Od przedmiotowej decyzji Strona wniosła skargę w której wskazała, że decyzja organu jest dla niej krzywdząca. Wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozłożenie przez Sąd na raty zaległości po 200 zł. miesięcznie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Na wniosek Strony, Skarżąca została zwolniona z kosztów sądowych i ustanowiono dla Niej adwokata z urzędu. W dniu 31 marca 2022 r. do Sądu wpłynęło pismo Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu dla Niej jako pełnomocnika z urzędu adwokat A.S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że podstawie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że z uwagi na złożony przez organ wniosek i brak żądania Strony przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Niniejsza sprawa dotyczy decyzji wydanej w związku ze złożonym przez Stronę wnioskiem o rozłożeniu na raty zaległości za wywóz nieczystości stałych. Do rozpoznania wskazanego powyżej wniosku zastosowanie miały przepisy Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści przepisu art 67a § 1 Ordynacji podatkowej, Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Na podstawie art. 67a § 1 o.p. organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie ustali i oceni, że zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (zob. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2015 r., II FSK 1703/13). Jeżeli organ podatkowy uzna natomiast, że spełniona została jedna lub obie ze wskazanych przesłanek, postępowanie podatkowe wkracza w drugą fazę, w której dokonuje wyboru opcji decyzyjnej - zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Ustawodawca zatem w zakresie przyznania jakiejkolwiek ulgi na rzecz podatnika wskazał jako przesłanki albo ważny interes podatnika albo interes publiczny. Wystąpienie tych przesłanek warunkuje dopiero możliwość przyznania ulgi jednak decyzja organu w tym zakresie zawsze pozostaje uznaniowa. Oznacza to, że nawet wystąpienie przesłanek nie daje podstaw do przyznania ulgi. W celu zbadania wystąpienia którejkolwiek z przesłanek organ podatkowy zobowiązany jest natomiast zbadać sytuacje finansową wnioskodawcy oraz rozważyć, czy pozwala ona uznać występowanie ustawowych przesłanek do przyznania ulgi, przy czym każdą sprawę pomimo ogólnikowości przesłanek rozpatruje się w zakresie indywidualnej sytuacji w jakiej znalazł się podatnik. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie uznaje się, że sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania określonego wyboru (zob. wyroki NSA: z 11 września 2015 r., II FSK 1821/13; z 15 lipca 2008 r. akt II FSK 660/07). Co w niniejszej sprawie istotne, z uwagi na wniosek skargi, wykładnia art. 67a § 1 o.p. prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny nie może zobowiązać organu podatkowego do wydania decyzji o rozłożeniu na raty zaległości ani tym bardziej samodzielnie rozłożyć na raty. Nie może również oceniać kryteriów przyjętych przez organ, a uzasadniających wybór opcji decyzyjnej. Jednak poza zakresem sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli administracji publicznej nie mogą pozostawać przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób woluntarystyczny, zupełnie nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi (zob. wyrok NSA z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15 oraz komentarz do tego wyroku: S. Bogucki, Granice uznania administracyjnego, w Orzecznictwo w sprawach podatkowych, red. nauk. B. Brzeziński, W. Morawski, J. Rudowski, Warszawa 2017, s. 43-58). W przedmiotowej sprawie organ podatkowy ustalił stan faktyczny sprawy oraz sytuacje w jakiej znalazła się Strona oraz przeanalizował jej stan finansowy i majątkowy jak też okoliczności związane z realizacja swoich obowiązków jako dłużnika. Organ uznał, że w sprawie występuje ważny interes strony. Odnosząc się natomiast do uzasadnienia samej odmowy zastosowania ulgi pomimo istnienia ważnego interesu strony, jest ono wystarczające i nie wykracza poza granice uznania. W ocenie Sądu, Organy miały na uwadze sytuację w jakiej znalazła się Strona i okoliczności zarówno powstania zaległości jak i braku uregulowania zaległości. Z przedłożonych przez Stronę dokumentów uzupełnionych przez organ m.in. wynika, że Skarżąca dokonuje na bieżąco spłat należności na rzecz innych wierzycieli, tym samym pokrywa inne swoje zobowiązania w tym z tytułu długów prywatnych. Należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, czyli śmieci są należności do których mają zastosowanie przepisy ustawy ordynacja podatkowa a zatem są to należności zrównanymi ze zobowiązaniami podatkowymi. Nieregulowanie tych opłat jest przez ustawodawcę traktowane na równi jak nie regulowanie należności podatkowych. Organy ustaliły, że Stron ma niewielkie dochody z emerytury. Jednak o ile poza sporem są niskie dochody z emerytury samej wnioskodawczyni, to brak ujawnienia okoliczności ponoszenia kosztów udziału pozostałych członków rodziny w wydatkach związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem powoduje brak możliwości oceny jej rzeczywistej zdolności do spłaty zadłużenia oraz rzeczywistej sytuacji finansowej w jakiej się znajduje. Niska emerytura nie stanowi sytuacji wyjątkowej i nie powoduje, że nawet choć występuje ważny interes strony to samo to uzasadnia przyznanie ulgi. Strona jak wynika ze zgromadzonych dowodów wspólnie ze swoimi synami ponosi koszty opłat za mieszkanie i w tym zakresie takimi kosztami są również opłaty za śmieci i synowie również w tym zakresie powinni uczestniczyć w pokrywaniu kosztów. Trudna sytuacja finansowa Skarżącej, która jest emerytką i osiąga małe dochody nie może być przez pozostałych współmieszkańców wspólnie zamieszkujących z nią w mieszkaniu (obaj dorośli synowie) wykorzystywana jako przesłanka do przyznania ulgi w postaci rozłożenia na raty. Wszyscy współmieszkańcy powinni ponosić koszty utrzymania i opłat za śmieci w tym wykazać również swoje dochody osiągane w ramach zatrudnienia lub innych umów. Wnioskodawczyni wspólnie zamieszkuje jeszcze z dwoma dorosłymi synami, którzy choć deklarują, że prowadzą trzy odrębne gospodarstwa domowe to jednak wspólnie ponoszą opłaty mieszkaniowe. Zasadnie więc organy uznały, że wykazane w oświadczeniu majątkowym informacje o kwotach ponoszonych jedynie przez stronę z tytułu utrzymania mieszkania nie są wiarygodne. Strona bowiem wskazała rzeczywiste kwoty opłat eksploatacyjnych za czynsz, energię elektryczną, gaz i inne to jednak nie wskazała w jakiej proporcji koszty te ponosi ona a w jakiej ponoszą pozostali dorośli już synowie wspólnie z nią zamieszkujący. Uznając okoliczność podnoszoną przez stronę i wskazaną w materiale dowodowym o dzieleniu opłat mieszkaniowych na trzy osoby wynika, że strona dysponuje większymi możliwościami płatniczymi niż pokrywanie zaległości z tytułu opłat za śmieci niż co miesięczne wpłaty po 100 złotych. Te ustalenia dowodowe potwierdza również bezpośrednio sama strona, albowiem w swoim wniosku z dnia [...].01.2021 roku strona wnioskowała o rozłożenie na raty w kwocie po 100 złotych miesięcznie natomiast już w odwołaniu wnioskuje o spłatę miesięcznie po 200 złotych. Organy uznał, że choć występuje przesłanka ważnego interesu podatnika to jednak mając na uwadze fakt wspólnego zamieszkiwania z dwoma dorosłymi synami i ich udziałem w ponoszeniu opłat nie ma podstaw do rozłożenia zaległości na raty w kwocie po 100 zł miesięcznie. Decyzja w zakresie przyznania ulgi ma charakter uznaniowy a organ zobligowany jest do zgromadzenia materiału dowodowego wystarczającego do ustalenia występowania przesłanek i dokonania oceny zasadności ich zastosowania. Niezależnie od charakteru uznaniowości decyzji w przedmiocie przyznania ulgi to czy spełnione są przesłanki ustawowe określone w art. 67 a ustawy O.P. w toku postępowania dowodowego musi ustalić organ prowadzący postępowanie. Organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy zarówno w zakresie sytuacji finansowej, mieszkaniowej jak i rodzinnej strony jak i jej oświadczeń. W tym zakresie organ oparł się w większości na materiale dowodowym przedstawionym przez sama stronę i z innych podmiotów. Z dokumentów tych i oświadczeń uwzględniając zasady doświadczenia życiowego wynika, że podatnik dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi spłacić zaległość w wyższych możliwościach niż wnioskowane. Organ w zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazał, że choć sytuacja finansowa uzasadnia występowania ważnego interesu strony, to jednak z powodu współzamieszkiwania innych osób - dwóch dorosłych synów i pokrywania przez nich kosztów opłat mieszkaniowych oraz nie występowania okoliczności losowych (nadzwyczajnych) podatnik ma większe możliwości płatnicze niż zadeklarowane 100zł., co w konsekwencji doprowadziło do odmowy rozłożenia na raty. Organy również uznał, że w sprawie brak jest występowania w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, gdyż z taki nie można uznać preferowanie spłaty należności prywatnych niż publicznoprawnych. Strona dokonanych przez organy ustaleń nie kwestionowała, stwierdziła tylko, że sama odmowa rozłożenia na raty jest dla Niej krzywdząca. Strona jednocześnie w toku postępowania jak i w skardze nie sprecyzowała w czym upatruje "krzywdy". Konieczność regulowania należności – zarówno publicznoprawnych jak i prywatnych – nie można uznać za "krzywdzące" również jeżeli dotyczy to osób z niskimi dochodami. Strona nie wskazała również istnienia/zaistnienia jakichś nadzwyczajnych zdarzeń czy też okoliczności. Podsumowując zebrany materiał dowodowy pozwalał na ocenę sytuacji finansowej i majątkowej Strony jak również na zbadanie zaistnienia przesłanek dotyczących występowania ważnego interesu podatnika czy też interesu publicznego. Organy też w dostateczny sposób uzasadniły odmowę przyznania ulgi. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.