I SA/Go 424/08

Dnia 16 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia kary porządkowej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Od złożonej skargi, skarżący został wezwany o uiszczenie wpisu w wysokości 200 zł. W terminie do uiszczenia wpisu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. W dniu 5 sierpnia 2008r. Referendarz odmówił przyznania prawa pomocy. Na postanowienie to skarżący złożył sprzeciw. W dniu 30 września 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał postanowienie w którym odmówił przyznania prawa pomocy. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z 11 grudnia 208r w sprawie II FZ 500/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Na mocy zarządzenia z dnia 23 grudnia 2008 r. skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu. W terminie do uiszczenia wpisu, skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że nie ma środków na uiszczenie wpisu gdyż z działalności gospodarczej ponosi straty, a żona aktualnie przebywa na urlopie bezpłatnym. Skarżący został wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – o złożenie m.in. oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków rodziny, z jakiego źródła wydatki te są ponoszone oraz przedłożenia deklaracji podatkowych w podatku dochodowym oraz w podatku VAT za ostatnie trzy miesiące. Skarżący przedłożył oświadczenie o miesięcznych wydatkach i wskazał, że ponoszone są z działalności gospodarczej, alimentów żony i pomocy rodziców skarżącego. Złożył również wyciąg z rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Jak wynika z art.165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Tylko takie zmiany okoliczności uzasadniać mogą zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Ponowny wniosek złożony po uprawomocnieniu się postanowienia odmawiającego zwolnienie od kosztów sądowych podlega merytorycznemu rozpoznaniu, jednak w przypadku braku zmiany okoliczności powinien być oddalony (podobnie postanowienie NSA z 14 grudnia 2007r. I FZ 533/07). 2 Prawo pomocy obejmuje na podstawie art.244 §1 p.p.s.a. m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, a jego zakres częściowy zgodnie z art.245 § 3 i §4 p.p.s.a. może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Sąd, oceniając przedmiotowy wniosek jest zobowiązany badać aktualną sytuację materialną skarżącego. Przepis art.246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Sąd podziela stanowisko ugruntowane już w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art.199 P.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba ze przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 roku sygnatura akt IIFSK741/06). Należy więc kategorycznie podkreślić, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności na które się powołuje, zaś uznanie czy nastąpiło to w sposób dostateczny należy do oceny sądu. Dokonując analizy niniejszego wniosku, powinno się w pierwszej kolejności podkreślić, iż jest on drugim złożonym po wniesieniu skargi. Podstawą odmowy przyznania prawa pomocy było stwierdzenie, że poziom dochodów skarżącego jest wyższy niż deklarowany, co w konsekwencji dało podstawę do przyjęcia, że strona skarżąca nie wykazała podstaw do przyznania prawa pomocy. Sąd badając treść powołanych obecnie podstaw, które w ocenie skarżącego mają uzasadniać zwolnienie go od kosztów sądowych, dokonuje tego w kontekście przesłanki wynikającej z art.165 p.p.s.a. i oceny stopnia pogorszenia się sytuacji materialnej skarżącego, która ewentualnie mogłaby stanowić okoliczność uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Skarżący wskazał, że jego żona przebywa na urlopie bezpłatnym ze względu na stan zdrowia, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty. Jednocześnie wykazuje, że miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą 1.690 zł, które pokrywa z "działalności gospodarczej, alimentów żony w wysokości 300 zł i pomocy rodziców". Skarżący nie przedkłada deklaracji podatkowych o które został wezwany. Informacje zawarte w deklaracjach umożliwiłyby określenie jakie i w jakiej wysokości skarżący ponosi koszty związane z działalnością gospodarczą oraz jakie wykazuje przychody z tego tytułu. Informacji tych również nie ma w przedłożonym wyciągu bankowym, z operacji zawartych w tym dokumencie wynika wyłączni brak jakiegokolwiek wpływu środków na konto, a z uwagi na brak środków na koncie bank nie ma nawet możliwości pobrania prowizji. Z tego też względu w ocenie Sądu, skarżący nie przedłożył wystarczających dowodów umożliwiających ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału nadal prowadzi do wniosku, iż poziom dochodów jest wyższy niż deklarowany. Tym samym brak jest podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy.(por. postanowienie NSA sygn. akt I GZ 235/07 z 20 listopada 2007 roku). W obecnym stanie sprawy sąd nie dysponuje materiałem, który uzasadniałby przyznanie prawa pomocy, albowiem z akt sądowych nie wynika, by od czasu ostatniego prawomocnego orzeczenia wydanego w niniejszym przedmiocie sytuacja uległa zmianie. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów, uznając iż skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek do udzielenia mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, orzekł jak w sentencji.