I SA/Go 427/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Go 427/18 w sprawie ze skargi A.K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 5 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Go 82/18 wydanym w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2014 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący A.K. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.000 zł złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów pozwalających na zapłatę opłat sądowych w sprawie. Wszelkie wpływy na rachunek bankowy są zajmowane na poczet zobowiązań podatkowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący mieszka sam, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności ani żadnych przedmiotów wartościowych. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi dochód w wysokości 3.000 zł miesięcznie. Stałym wydatkiem jest zapłata alimentów w wysokości 3.000 zł miesięcznie. W odpowiedzi do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, skarżący poinformował, że jego miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą ok. 2.000 zł tj.: 1000 zł wydatku na żywności, odzież i środki czystości, oraz 1000 zł na utrzymanie domu i media. Skarżący nadesłał również wyciąg z jednego konta bankowego, kopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące. Z dokumentów tych wynika, że w okresie od lipca do września 2018 r. skarżący osiągnął przychód w wysokości 842.759,80 zł. W tym samym okresie zakupił towary handlowe i materiały w wysokości 972.042,21 zł oraz poniósł inne koszty w wysokości 10.002,34 zł. Środki te nie przepływają przez konto bankowe, którego wyciąg nadesłał skarżący. W omawianym okresie wpłynęła na nie jedynie zaliczka na płatności bezpośrednie w wysokości 18.679,55 zł, natomiast przelewy wychodzące kierowane są jedynie do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Stan rachunku na dzień [...] października 2018 r. wynosi 1.570 zł. Postanowieniem z 7 listopada 2018 r. referendarz tut. Sądu odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Wyjaśnił, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Okoliczność bilansowania się przychodów i wydatków nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, że o zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy. Stąd – jak podkreślił - w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. W ocenie referendarza sądowego, przedstawiona przez skarżącego dokumentacja wskazująca wysokość przychodów jakie osiągnął w ostatnich trzech miesiącach oraz skala wydatków jakie ponosi w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, pozwala na ocenę, że stać go na opłacenie kosztów postępowania, a wygospodarowanie odpowiednich środków nie dokona się z uszczerbkiem, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Trudno bowiem uznać, że osoba przeznaczająca średnio 324.000 zł miesięcznie na zakup towarów handlowych i materiałów nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi w wysokości 1.000 zł. Z kolei podniesiona przyczyna wniesienia skargi o wznowienie postępowania tj.: domniemany błąd Poczty Polskiej, nie jest ustawową przesłanką przyznania prawa pomocy, w związku z czym jej ocena znajduje się poza granicami niniejszego postępowania i nie mogła mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. W sprzeciwie od ww. postanowienia wniesiono o uchylenie postanowienia i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podniósł, że w postanowieniu wskazano na możliwość zapłaty wpisu, jednak nie uwzględniono dochodu jaki uzyskuje strona z działalności podatkowej i w związku z powyższym uwarunkowania finansowe. Przyjęcie jako podstawy obrotu nie jest właściwe, ponieważ nie ma to wpływu na uzyskany dochód. Jednocześnie nie zauważono, że strona posiada zaległości podatkowe, co uniemożliwia gromadzenie środków pieniężnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 – powoływanej dalej jako P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. We wniosku jak i w sprzeciwie skarżący powołał się na kategorię dochodu. Stwierdził, że przyjęcie przy ocenie jego sytuacji za podstawę obrót nie jest właściwe, ponieważ nie ma to wpływu na uzyskany dochód. Sąd tego stanowiska nie podziela. Dokonując oceny sytuacji finansowej skarżącego referendarz sądowy trafnie stwierdził, że już uzyskany przez skarżącego w okresie od lipca do września w 2018 r. przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ( 842.759,80 zł ) oraz skala wydatków (972.042,21 zł) pozwala uznać, że skarżącego stać na opłacenie kosztów sądowego w kwocie 1.000 zł. Nie pozwala uznać tym samym skarżącego za osobę, dla której przeznaczona jest instytucja prawa pomocy, nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Prawidłowe jest też stanowisko referendarza, poparte zresztą utrwaloną linią orzeczniczą, że dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, a przychód z tej działalności. Dochód jest bowiem jedynie wynikiem bilansowym przychodów i poniesionych wydatków. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują zatem przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienia w sprawie sygn. akt: I FZ 239/14, LEX nr 1486755, LEX nr 1450509, czy II FZ 1309/13, LEX nr 1450494 ). Ponadto koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne (vide: postanowienia NSA w sprawach o sygn. akt I FZ 252/14 oraz II GZ 410/14). Także okoliczność posiadania zaległości podatkowych, która jak strona twierdzi, uniemożliwia gromadzenie środków pieniężnych, nie przemawia za przyznaniem prawa pomocy. Fakt nie regulowania w terminie zobowiązań podatkowych, nie może uzasadniać przerzucenia ciężarów związanych z kosztami sądowymi na Skarb Państwa. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.