I SA/Go 446/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant Grzegorz Oracz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 2.500,00 (dwa tysiące pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA / Go 446 / 08 U Z A S A D N I E N I E Skarżący M.K. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].03.2008 roku nr [...] którą to decyzją utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...].12.2007 roku określającą kwotę długu celnego, kwotę podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego. Z akt sprawy wynika, że : Decyzją z dnia [...].12.2007 roku Naczelnik Urzędu Celnego określił skarżącemu kwotę wynikającą z długu celnego, kwotę podatku akcyzowego oraz kwotę podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...].01.2005 roku M.K. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu / zgłoszenie nr [...] używany samochód osobowy marki [...] nr nadwozia [...] o pojemności 1870 cm3, wyprodukowany w 2001 roku. Do zgłoszenia skarżący dołączył fakturę z dnia [...].01.2005 roku dotyczącą zakupu powyższego samochodu w firmie [...] w Szwajcarii opiewającą na kwotę 2000 CHF. Organ celny celem sprawdzenia danych zawartych w zgłoszeniu, dokonał kontroli dokumentów i danych handlowych zgodnie z art. 78 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. W wyniku kontroli Naczelnik Urzędu Celnego , w dniu [...].12.2006 roku wszczął postępowanie celne i podatkowe wobec nie potwierdzenia autentyczności przedstawionego dokumentu zakupu, informując jednocześnie, że ostatni właściciel powyższego samochodu w Szwajcarii dokonał jego sprzedaży na rynku wewnętrznym kraju wywozu za kwotę 12.664 CHF. W toku postępowania reprezentujący skarżącego pełnomocnik wskazał, iż nie ma podstaw do negowania wiarygodności przedstawionych dokumentów transakcyjnych. Nadto Naczelnik Urzędu Celnego uzyskał od władz celnych Szwajcarii informację, że firma sprzedająca [...] odmówiła dobrowolnej współpracy w zakresie podania ceny sprzedaży powyższego pojazdu. Wobec posiadania jedynie informacji o cenie sprzedaży pomiędzy podmiotami rynku wewnętrznego kraju wywozu, jak również wobec odmowy współpracy z strony firmy sprzedającej [...], nie można było ustalić podstawy do ustalenia ceny transakcyjnej, a tym samym podstawy do ustalenia wartości celnej towaru zgodnie z art. 29 ust. 1 WKC. Nadto wobec powyższego należało uznać zdaniem organu, że skarżący bezpodstawnie skorzystał z preferencyjnej stawki celnej w wysokości 0%. Zdaniem organu nie było również podstaw do ustalenia wartości celnej pojazdu według jednej z metod określonych w art. 30 WKC. Z tego też względu ustalono wartość celną zgodnie z treścią art. 31 WKC na podstawie danych dostępnych w EWG z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami Porozumienia w sprawie stosowania VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf celnych i Handlu z 1994 roku. Zdaniem organu wartość celna zgodnie z art. 31 ust. 2 lit a nie mogła zostać ustalona na podstawie cen sprzedaży tego towaru na obszarze UE z tego względu wartość celną pojazdu ustalono na podstawie wartości rynkowej pojazdu wyprodukowanego poza UE, w Japonii samochodu marki [...]. Wobec powyższego organ przeprowadził dowód z opinii biegłego celem ustalenia wartości towaru na obszarze EWG na podstawie dostępnych danych, którą to wartość ustalił na kwotę 40.4000 PLN. Jednocześnie wobec tego, iż podstawą ustalenia wartości pojazdu był pojazd o zbliżonych parametrach znajdujących się na rynku polskim należało od tak ustalonej wartości ująć kwoty należności publicznoprawnych, po których ujęciu wartość celna towaru wyniosła 21.642 PLN. Organ wskazał, iż przy ustalaniu wartości celnej towaru nie uwzględniono stanowiska strony ze względu na to, że stanowisko to nie dotyczyło ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W związku z ustaleniem wartości celnej pojazdu na kwotę 21.642 złote ustalono kwotę długu celnego zaksięgowanego retrospektywnie na kwotę 2.164 złotych, kwotę podatku akcyzowego w kwocie 9.308,0 złotych, a niedobór tego podatku w kwocie 7.136,0 złotych, oraz podatek VAT w kwocie 7.285,0 złotych, a niedobór w tym podatku na kwotę 5.585,10 złotych. Nadto organ na podstawie art. 65 ust. 5 i 6 ustawy Prawo celne od kwoty długu celnego, naliczył odsetki w wysokości 772,0 złotych za okres od dnia [...].01.2005 roku / a więc daty zgłoszenia celnego / do dnia [...].11.2007 roku / a więc do dnia wydania decyzji. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Decyzji strona zarzuciła naruszenie : - art. 120,121,122 ordynacji podatkowej poprzez działanie wbrew przepisom prawa, - art. 187 i 191 ordynacji podatkowej poprzez wadliwe zebranie materiału dowodowego, - art. 31 rozporządzenia Rady nr 2913 / 92 z dnia 12.10.1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny poprzez błędne ustalenie wartości celnej towaru, - art. 78 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady nr 2913 / 92 z dnia 12.10.1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania kontrolnego, - art. 220 rozporządzenia Rady nr 2913 / 92 z dnia 12.10.1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny poprzez wadliwe zaksięgowanie retrospektywnie długu celnego, - art. 29 ust. 13 ustawy z dnia 11.03.2004 roku o podatku od towarów i usług poprzez błędne określenie podstawy opodatkowania podatkiem VAT, - art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 11.03.2004 roku o podatku od towarów i usług poprzez wadliwe zastosowanie, - art. 10 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 23.01.2004 roku o podatku akcyzowym poprzez błędne określenie podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym, - art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 23.01.2004 roku o podatku akcyzowym poprzez wadliwe zastosowanie. W uzasadnieniu strona podniosła, iż to organy winny określić, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla załatwienia sprawy, oraz z urzędu przeprowadzić dowody konieczne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, natomiast ciężar tego dowodu nie może być przerzucany na podatnika. Zdaniem skarżącego organ winien zwrócić uwagę na stan techniczny pojazdu sprowadzanego do Polski, bowiem miał on wpływ na cenę pojazdu. Był on, bowiem uszkodzony, a odpowiednia adnotacja znalazła się na przedstawionym rachunku, którym dysponuje strona. Nadto zdaniem skarżącego przedstawiony przy zgłoszeniu celnym rachunek zawiera oryginalne pieczęcie i podpisy firmy sprzedającej, a fakt odmowy przez nią współpracy nie może obciążać skarżącego. Przyjęcie odpowiedzi szwajcarskich organów celnych jako dowodu niepodlegającego weryfikacji, uniemożliwia skarżącemu obronę swojego stanowiska. Organ winien w swym postępowaniu stosować zasadę, iż wątpliwości interpretacyjnych nie można rozstrzygać na niekorzyść strony. Zdaniem strony nie przeprowadzono również żadnego postępowania, które miałoby zweryfikować dane zawarte w tym dokumencie transakcyjnym. Decyzją z dnia [...].03.2008 roku Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że biorąc pod uwagę fakt, iż ostatni właściciel pojazdu uzyskał ze sprzedaży pojazdu będącego przedmiotem postępowania cenę znaczenie wyższą niż wskazana w dowodzie sprzedaży celem wwiezienia na obszar UE, bo 12.664,15 CHF uznał, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do wartości celnej towaru, co pozwoliło na ustalenie tej wartości w drodze zastosowania innej metody niż metoda wartości transakcyjnej. Organ jednocześnie uznał, iż nie jest możliwe zastosowanie metod określonych, w art. 30 ust. 2 a - d WKC, bowiem metoda wartości transakcyjnej towarów identycznych i podobnych określona w art. 30 ust. 2 a - b WKC wymaga znalezienia pojazdów używanych pojazdów identycznych bądź podobnych a więc zgodnych, co do typu, modelu, roku produkcji itp. ale również zgodnych do do stopnia zużycia. To jest natomiast niemożliwe, bowiem nawet pojazdy podobnie używane mają różnych stopień zużycia. Nie jest możliwe również zastosowanie metody ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych określonej w art. 30 ust. 2 c, bowiem znajduje ona zastosowanie do importu towarów dla celów handlowych, a więc towarów masowych, a takich cech nie posiadają towary używane. Nadto ta metoda bazuje również na cenach towarów identycznych lub podobnych. Zastosowanie metody określonej, w art. 30 ust. 2 d WKC jest również niemożliwe, bowiem samochody używane nie są produkowane jako takie. Zdaniem organu możliwe było zastosowanie metody ostatniej szansy określonej w art. 31 WKC, bowiem metoda ta umożliwia ustalenie wartości celnej w oparciu o opinię rzeczoznawców, katalogi i wyspecjalizowane czasopisma zawierające średnie ceny pojazdów. To pozwala na uwzględnienie indywidualnych cech pojazdu wówczas, gdy jego wartość jest ustalana w drodze opinii rzeczoznawcy. Ustalając wartość celną pojazdu organ przyjął wartość pojazdu ustaloną w opinii z dnia [...].11.2007 roku pomniejszając ją o należności celne, podatek VAT i podatek akcyzowy pobierane przy imporcie towaru. Nadto organ uznając, iż przedłożony przy zgłoszeniu rachunek okazał się dokumentem niewiarygodnym, uznał, iż deklaracja o pochodzeniu nie mogła stanowić podstawy do zastosowania preferencyjnej stawki celnej zgodnie z art. 16 Protokołu nr 3 do umowy między EWG a Konfederacją Szwajcarską / Dz. Urz. L 352 z 27.11.2004 roku z zm. / i koniecznym było zastosowanie stawki 10%. Organ podkreślił również, iż nie ma uprawnień do kwestionowania wyników weryfikacji dokonanej przez szwajcarskie organy celne, natomiast może przyjąć wynik powyższej weryfikacji jako dowód zgodnie z art. 180 ordynacji podatkowej. Organ wziął pod uwagę wszystkie dowody zgromadzone w toku postępowania, podjął działania celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy. Z tego też względu brak jest podstaw do uznania, iż naruszono art. 121, 122, 191, 187 ordynacji podatkowej, jak również art. 120 ordynacji podatkowej, bowiem organ działał na podstawie i w granicach ustanowionego prawa tj. Wspólnotowego Kodeksu Celnego i prawa celnego. Organ celny nie naruszył również art. 220 WKC, bowiem postępowanie zakończyło się retrospektywnym zaksięgowaniem kwoty należności. Organ celny wobec zmiany wartości celnej i wysokości cła ustalił również na nowo kwotę podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym i art. 33 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Od powyższej decyzji skargę złożyła strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż nie sprowadzał samochodu będącego przedmiotem postępowania, nie podpisywał żadnych dokumentów m.in. umowy kupna, sprzedaży, dokumentów celnych. Zdaniem skarżącego jego danymi posługiwali się właściciele komisu samochodowego, którzy weszli w posiadanie jego danych osobowych posługując się nimi przy sprowadzaniu samochodów. Jego zdaniem podpisy pod dokumentami są sfałszowane. Nadto wskazał, iż reprezentował go w postępowaniu podatkowym r.pr. Wróblewski, z którym nie rozmawiał nawet telefonicznie, a który nie podjął kwestii fałszywych podpisów i nie kontaktował się z skarżącym. Kwestię fałszywych podpisów skarżący podjął wówczas, gdy dostał wezwanie na policję, wskazując, że w tej sprawie toczy się postępowanie karne, dołączając do skargi zaświadczenie z policji. Nadto skarżący wskazał, iż przed wydaniem decyzji przez Dyrektora Izby Celnej powiadomił go o powyższych okolicznościach, lecz organ nie zbadał tej kwestii i nie odniósł się do niej. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, iż zarzut nie dokonania importu przez skarżącego nie był podnoszony w toku postępowania, a pojawił się on na etapie skargi do WSA. Zdaniem organu skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie twierdzeń dotyczących sfałszowania podpisu, a takim dowodem nie jest pismo policji z dnia [...].03.2008 roku, bowiem potwierdza ono tylko fakt prowadzenia postępowania w sprawie podrobienia dokumentów i posłużenia się nimi. Nie jest takim dowodem również pismo skarżącego z dnia [...].02.2008 roku skierowane do Dyrektora Izby Celnej , bowiem wynika z niego, że zostało ono przekazane w związku z upomnieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym, które nie jest tożsame z postępowaniem prowadzonym w związku z odwołaniem od decyzji. Natomiast wadliwy sposób reprezentowania skarżącego nie może mieć wpływu na ocenę wadliwości decyzji. W pozostałym zakresie organ powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga okazała się uzasadniona. Skarga może być uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie kwalifikowanych przyczyn, z art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a. Ocena sądu dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W braku przesłanek nieważności i wznowienia postępowania zaskarżoną decyzję należało w pierwszej kolejności ocenić w aspekcie naruszenia przepisów postępowania, których naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności zarzucanych w skardze. Zasadnym okazał się zarzut skarżącego wskazujący na to, że nie sprowadzał samochodu będącego przedmiotem postępowania, nie podpisywał umowy kupna i sprzedaży tegoż samochodu jak również dokumentów celnych. Skarżący powyższe okoliczności podnosił w kierowanym do Dyrektora Izby Celnej piśmie z dnia [...].02.2008 roku, które dołączył do skargi, a do których organ jednakże się nie ustosunkował. Do skargi zostało dołączone pismo Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].02.2008 roku, z którego wynika, iż organ otrzymał powyższe pismo. Z pisma tego jak również z pisma skarżącego z dnia [...].02.2008 roku wynika również, iż pismo to zostało wniesione w odpowiedzi na pismo organu w postępowaniu egzekucyjnym. W piśmie tym skarżący wskazał numer decyzji i datę wydania decyzji przez organ I instancji. Z pisma z dnia [...].02.2008 roku Dyrektora Izby Celnej wynika również, iż organ wiedział, jakiej sprawy pismo dotyczy. Zdaniem Sądu, mimo iż pismo skarżącego skierowane było w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, nie ulega wątpliwości, iż organ powziął wiadomość o treści zarzutów skarżącego przed wydaniem decyzji przez organ II instancji. W takim wypadku winien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia stanowiska skarżącej. Brak tych działań spowodował, iż zostały naruszone zasady postępowania określone w art. 121 i art. 122 ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 ustawy z dnia 19.03.2004 roku prawo celne / Dz.U.04.68.622 z zm. / Jak wskazuje na to zaświadczenie Miejskiej Komendy Policji postępowanie w sprawie podrobienia dokumentów i posłużenia się nimi m.in. w odniesieniu do pojazdu będącego przedmiotem postępowania, toczy się pod sygnaturą RSD 383 / 07. Działania organu zmierzające do wyjaśnienia stanowiska skarżącego twierdzącego, iż nie podpisywał żadnych dokumentów ujawniłoby to toczące się postępowanie, a przeprowadzenie dowodu z akt tego postępowania przyczyniłoby się do wyjaśnienia czy skarżący winien być stroną postępowania. Zdaniem Sądu fakt, iż powyższe okoliczności skarżący ujawnił w piśmie odnoszącym się do postępowania egzekucyjnego nie zwalniały organu od podjęcia działań w celu wyjaśnienia rzeczywistego stanu rzeczy. Organ winien działać zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 125 ordynacji podatkowej, a więc wnikliwie, dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zaniechanie tych działań spowodowało naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. Tak, więc w postępowaniu toczącym się na skutek uchylenia decyzji organ winien ustalić, na jakim etapie toczy się postępowanie w sprawie RSD 383 / 07, przeprowadzić dowód z dokumentów tam znajdujących się m.in. dowodu z opinii grafologa o ile została wykonana. Przeprowadzenie tych dowodów umożliwi organowi ocenę zasadności zarzutów podnoszonych przez skarżącego i tym samym rozstrzygnięcie sprawy. Odnosząc się natomiast do postępowania zmierzającego do ustalenia wartości celnej pojazdu Sąd uznał, iż organ nie naruszył przepisów postępowania. Wskazać należy w tym względzie na wyrok z dnia 12.12. 2002 roku, (V SA 1802/02) NSA, w którym stwierdził, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Nie ulega wątpliwości w sprawie, że wobec odmowy współpracy firmy [...] sprzedającej pojazd w Szwajcarii nie sposób było ustalić czy przedstawiony dowód sprzedaży pochodzi od tej firmy, a także czy cena uwidoczniona w rachunku jest ceną transakcyjną. Natomiast wskazanie przez szwajcarskie organy celne ceny, za jaką pojazd został sprzedany przez uprzedniego posiadacza pojazdu, nakazywała organom zakwestionowanie ceny transakcyjnej wskazanej przez skarżącego w przedstawionym dowodzie sprzedaży. Należy podkreślić, iż o wartości transakcyjnej decyduje cena zapłacona lub należna, a za taką nie mogła być uznana wartość podana w dokumentach celnych. W takiej sytuacji organ celny nie jest związany treścią składanych dokumentów ani deklarowaną wartością, lecz obowiązany jest wartość tę ustalić samodzielnie, w granicach zasady swobodnej oceny dowodów, w określonym przepisami celnymi trybie.. Zgodnie z art. 29 ust. 1 WCK wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary. Jednakże art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2.07.1993 roku ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12.10.1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. WE L 253 z dnia 11.10.1993 roku, publikowany w języku polskim 7.09.2004 roku, Dz.U. WE Wydanie Specjalne, Rozdział 2, tom 6, ze zm.), przewiduje odstępstwo od tej zasady. Zgodnie z art. 181a ust. 1, jeżeli organy celne w sytuacji określonej ust. 2 wskazanego przepisu mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WCK mogą odstąpić od ustalenia wartości celnej importowanych towarów z zastosowaniem wartości transakcyjnej. Według zaś ust. 2, w wypadku wątpliwości, o których mowa w ust. 1, organy celne mogą żądać zgodnie, z art. 178 ust. 4 przedstawienia uzupełniających informacji. Jeśli mimo to wątpliwości nie zostaną usunięte, organ prowadzący postępowanie powinien przedstawić je na piśmie osobie zainteresowanej, na jej żądanie, umożliwiając jej przedstawienie własnego stanowiska, przed podjęciem decyzji w sprawie. Wobec przedstawionych okoliczności powzięcie wątpliwości, co do przedstawionych dokumentów przez organy celne należało uznać za uzasadnione. W konsekwencji organy celne, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, miały podstawy do zakwestionowania stwierdzonej w zgłoszeniu wartości transakcyjnej, jako wartości celnej Przepis art. 181 a rozporządzenia wykonawczego do WKC uprawnia organy, w razie powzięcia wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKS, do pominięcia metody wartości transakcyjnej i zastosowania innej, przewidzianej art. 30 bądź w art. 31 WKC (zob. wyrok NSA z 20.11.2007 roku, I GSK 142/07). Organ jednocześnie należycie uzasadnił brak podstaw do zastosowania metod ustalenia wartości celnej na podstawie art. 30 ust. 2 WKC i zastosowanie metody ostatniej szansy określonej w art. 31 WKC. Należy dodać również, że wobec niemożliwości weryfikacji dokumentu sprzedaży i powzięcia wątpliwości, co do wartości celnej towaru importowany pojazd nie mógł skorzystać z preferencji celnych podatkowych, czyli stawki 0%. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art.145 § 1 ust. 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Na powyższe koszty składają się : kwota 100 złotych wpłacona przez skarżącego tytułem wpisu od skargi, oraz kwota 2.400 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przyznanego stosownie do § 6 pkt. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.09.2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. /Dz.U.02.163.1349 /. Sędzia WSA J. Wierchowicz Sędzia WSA S. Kowalczyk Asesor WSA B. Rennert