I SA/Go 474/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2011 r. wniosku K.I. ■SE" -,i o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2001 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. / Zbigniew Kruszewski / W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi ustalonego na 200 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że przeciwko niemu toczą się postępowania egzekucyjne. Oświadczył też, że jest żonaty i wraz z żoną wychowuje dwie córki (w wieku 15 i 12 lat). Skarżący jest właścicielem trzynastoipółhektarowej nieruchomości, która jednak jest obciążona hipoteką. Ponadto K.I. nie posiada innego majątku ani oszczędności. Pracuje i zarabia 1.386 zł brutto miesięcznie. Skarżący poinformował jednocześnie, że pomiędzy nim i żoną obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Przedstawił również wyciąg ze swego rachunku bankowego stwierdzający, że na [...] maja 2011 r. saldo rachunku wynosiło 1438,99 zV Złożył też zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia potwierdzające wysokość zarobków deklarowaną we wniosku oraz odpis informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2010 rok z którego wynika, że łącznie zadeklarowano dochód skarżącego w wysokości 4.711,76 zł. Dołączył nadto oświadczenie żony – D.I., w którym stwierdziła ona, że nieruchomość, której dotyczy postępowanie podatkowe stanowi odrębną własność jej męża, w związku z czym ona nie zamierza uczestniczyć w postępowaniu i odmawia udzielenia informacji na temat swych dochodów i stanu posiadania. Na dowód obowiązującego w małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej skarżący przedstawił odpis umowy o wyłączenie wspólności ustawowej. Przesłanki prawa pomocy, w zakresie żądanym przez skarżącego, wskazane są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten nakazuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie, która wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dla przyznania prawa pomocy konieczne jest zatem niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W niniejszej sprawie, chociaż złożone dokumenty potwierdzały deklarowany we wniosku stan majątkowy skarżącego, to jednak jego oświadczenie, iż pozostaje w związku małżeńskim i nie pozostaje z żoną w separacji, obligowało do poczynienia bliższych ustaleń dotyczących wysokości dochodów małżonki skarżącego, gdyż złożone oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie pozwalało na 3 sformułowanie jakichkolwiek ustaleń w tej kwestii. Niemniej z uwagi na treść pisma żony skarżącego, w którym odmówiła ona podania jakichkolwiek informacji co do swego stanu posiadania zaniechano wezwania skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia stosownych dokumentów obrazujących wysokość dochodów i stan majątkowy jego żony. Oświadczenie żony skarżącego o odmowie wsparcia męża nie uzasadnia jednak oceny wniosku przy ograniczeniu ustaleń jedynie do stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącego w granicach wyznaczonych stanem jego majątku odrębnego. Uprawnienie, a wręcz obowiązek poszerzenia ustaleń faktycznych o informacje dotyczące stanu posiadania małżonka osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych znajduje potwierdzenie w licznym orzecznictwie dotyczącym prawa pomocy w przypadku, gdy koszty postępowania obciążają stronę pozostającą w związku" małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Kategoryczna odmowa udzielenia jakichkolwiek informacji o stanie majątkowym D.I. uniemożliwiła jednak poczynienie jakichkolwiek ustaleń w tej kwestii. Tymczasem skarżącego obarczał obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą żony. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Za okoliczność faktyczną stanowiącą kryterium rozstrzygające o takim obowiązku zgodnie przyjmuje się fakt pozostawania przez wnioskodawcę we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też niepozostawnia w separacji z małżonkiem, pomimo rozdzielności majątkowej (tak np. NSA w postanowieniach: z 25 października 2010 r. II FZ 492/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl , z 26 maja 2011 II FZ 180/11 niepubl., z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8). W rozpoznawanym wniosku skarżący wskazywał, że nie pozostaje z żoną w separacji. Wzmacnia to i czyni realnym obowiązek wzajemnego wsparcia małżonków na podstawie przywołanych regulacji zawartych w Kodeksie rodzinnym i 4 opiekuńczym. Argumentu skutecznie podważającego taki stan rzecz nie dostarcza powołanie się przez skarżącego na stanowisko małżonki deklarującej brak zainteresowania wynikiem sprawy prowadzonej przez męża. Stwierdzenie takie, pomijając jego ocenę pod kątem prawnym na gruncie zasad wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jest nielogiczne i wydaje się mieć na celu jedynie uniknięcie konieczności poniesienia wpisu od skargi. Doświadczenie życiowe podpowiada bowiem, że małżonkowie winni być wzajemnie zainteresowani obroną swych interesów majątkowych, a ochronie takiego właśnie interesu skarżącego służyć ma skarga złożona w niniejszej sprawie. Ostatecznie odmowa udzielenia informacji o stanie majątkowym żony skarżącego uniemożliwiła poczynienie niewątpliwych i wyczerpujących ustaleń dotyczących możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych, w czego konsekwencji należało uznać, że skarżący rife wykazał przesłanek prawa pomocy, gdyż nie usunął wątpliwości co do swych rzeczywistych zdolności płatniczych. Tym samym, jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony, a procesowym wyrazem tej konkluzji była odmowa przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). I Zbigniew Kruszewski /