I SA/Go 485/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2018-02-08
Skład orzekający: Jacek Niedzielski, Krystyna Skowrońska – Pastuszko, Dariusz Skupień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utworzenie przez te same osoby kilku powiązanych spółek, które następnie dzierżawią grunty od jednego podmiotu lub od osób powiązanych z tymi spółkami, w celu uzyskania wyższych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), stanowi sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, uzasadniające odmowę przyznania tych płatności na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011?Ratio decidendi
Sąd uznał, że utworzenie przez te same osoby kilku powiązanych spółek, które następnie dzierżawiły grunty od jednego podmiotu lub od osób powiązanych z tymi spółkami, w celu uzyskania wyższych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), stanowi sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Działanie to jest sprzeczne z celami systemu wsparcia, które obejmują m.in. poprawę konkurencyjności rolnictwa i zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. W związku z tym, odmowa przyznania płatności na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 była zasadna.Stan faktyczny
Spółka J złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2014. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, uznając, że Spółka J, wraz z innymi czterema spółkami utworzonymi przez te same osoby, sztucznie podzieliła grunty w celu obejścia przepisów ograniczających wysokość płatności. Spółka J wniosła skargę do WSA, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów postępowania. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 oddala skargę.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa (ARiMR) (zwany również Kierownik BP lub organ pierwszej instancji) decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] – powołując w podstawie prawnej przepisy § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) – zwanego rozporządzenie, art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) – zwanej u.w.r.), art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011) – zwanego rozporządzenie nr 65/2011, art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) – odmówił J spółce z o.o. rzyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) na rok 2014. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 12 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR złożony został przez J" sp. z o.o. wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2014 do powierzchni 62,40 ha. Wniosek ten został poddany kontroli administracyjnej, w ramach której ustalono, że działki zadeklarowane przez Spółkę J były deklarowane do płatności w latach 2004-2011 przez B sp. z o.o.
W dniu 29 lutego 2016r. Kierownik PB wystosował do Spółki J wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie dostarczenia następujących dokumentów:
- aktów notarialnych, umów dzierżaw, umów użyczenia lub innych dokumentów na podstawie których użytkowane są przez Spółkę grunty zgłoszone do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2014 r.,
- dowodów zakupu nawozów, środków ochrony roślin, paliwa oraz nasion przez Spółkę, które były wykorzystywane do produkcji roślinnej prowadzonej w 2014 r. na gruntach zgłoszonych do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2014r.,
- dowodów sprzedaży przez Spółkę plonów uzyskanych z gruntów zgłoszonych do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2014 r.,
- planu działalności rolnośrodowiskowej, na podstawie którego Spółka ubiega się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w 2014 r. ,
- dokumentację potwierdzającą certyfikację upraw w poszczególnych pakietach rolnictwa ekologicznego, w tym protokół oceny polowej sporządzony przez jednostkę certyfikującą w dniu wizytacji, dokument poświadczający prowadzenie upraw metodami ekologicznymi wystawiony przez jednostkę certyfikującą,
- dowód wniesionej opłaty za certyfikację upraw zgłoszonych do programu rolnośrodowiskowego przez Spółkę w roku 2014 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Spółka J przedłożyła: umowę dzierżawy gruntów z dnia [...] maja 2013r. zawartą pomiędzy A.W., M.W. (wydzierżawiający), a Spółką J (dzierżawca), faktury VAT za dzierżawę nieruchomości, potwierdzenie realizacji dyspozycji przelewu z dnia [...] maja 2014 r. i [...] maja 2014 r. na rzecz M.W. i A.W., kopie faktur VAT wystawionych przez Biocert na rzecz Spółki J za kontrolę i certyfikację gospodarstwa rolnego w 2014 r., potwierdzenie wykonania przelewu przez Spółkę na rzecz jednostki certyfikującej Biocert, protokół z kontroli gospodarstwa wykonanej przez ww. jednostkę certyfikującą, fakturę VAT wystawioną przez G.T. Spółce J na kwotę 18.144,00 zł za działalność wspomagającą produkcję roślinną, kopię porozumienia za wykonanie prac polowych z [...] maja 2014 r. zawartego pomiędzy Spółką a Gospodarstwem Rolnym A.P., dokumentację gospodarstwa ekologicznego wystawioną przez BI sp. z o.o. w rolnictwie ekologicznym PL- EKO – 0, rejestr działalności rolnośrodowiskowej, kopie planów produkcji roślinnej i zwierzęcej. W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. strona wyjaśniła, że powstała jako suwerenny podmiot do prowadzenia działalności gospodarczej, a księgowością w Spółce zajmuje się księgowa – zarząd spółki.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. organ pierwszej instancji włączył do sprawy dowody zgromadzone w postępowaniu za 2013r., tj. m.in.: protokoły przesłuchania świadków i stron, fakturę VAT dotyczącą certyfikacji gospodarstwa ekologicznego, potwierdzenie wykonania przelewu na rzecz jednostki certyfikującej, zaświadczenie wydane przez Biocert o objęciu systemem kontroli i nadaniu numeru producenta, potwierdzenie wydane przez ww. podmiot o objęciu gospodarstwa planem kontroli w rolnictwie ekologicznym, plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2013-2018, fakturę VAT dotyczącą zakupu przez Spółkę J mieszanki traw, decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, potwierdzenie wykonania przelewu przez Spółkę J z dnia [...] maja 2013 r. na kwotę 25.480 zł , fakturę VAT z dnia [...] maja 2013 r., wystawioną na rzecz Spółki J przez G.T. za działalność wspomagającą produkcję roślinną, orkę, uprawę, siew na kwotę 35.640 zł, potwierdzenie wykonania przelewu przez Spółkę z dnia [...] maja 2013 r. tytułem ww. faktury, faktury z dnia [...] maja 2014 r., wystawione na rzecz Spółki J przez A.W. oraz przez M.W. za dzierżawę nieruchomości rolnej w kwocie po 8.410,74 zł, dokumentację gospodarstwa ekologicznego, oświadczenie z dnia [...] maja 2014r., że Spółka nie posiada zaplecza maszynowego i wszelkie zabiegi agrotechniczne w tym obsiewanie i koszenie były wykonywane przez firmę zewnętrzną, a siano odbierali miejscowi rolnicy, którzy kosili i w zamian zabrali siano i dlatego brak jest faktur.
Na podstawie zgromadzonej dokumentacji Kierownik BP stwierdził, że Spółka zadeklarowała grunty, których właścicielami są A.W. oraz M.W.. Osoby te wydzierżawiły w dniu [...] maja 2013 r. grunty spółce K oraz Spółce J na okres 10 lat. Udziałowcami spółki "K" są D.W. oraz K.P.. Natomiast udziałowcami Spółki J byli M.W. oraz L.W.. Ponadto organ ustalił, że A.W. jest udziałowcem spółki M oraz spółki MA. M.W. jest natomiast udziałowcem spółki N. A.W. i M.W. wydzierżawili swoje grunty spółkom nowoutworzonym, tj. K i J, a nie spółkom, w których są udziałowcami. W toku postępowania zostali przesłuchani A.W., D.W., M.W. i G.T.. W ocenie organu pierwszej instancji z zeznań pierwszej z ww. osób wynikało, że wydzierżawiła swoje grunty spółkom K i J w celu ominięcia modulacji stosowanej przy płatnościach. Kierownik BP na potwierdzenie powyżej tezy wskazał, że A.W. nie potrafiła odpowiedzieć czy była wspólnikiem w którejś ze spółek, tj. MA, M, N, J, K (jest wspólnikiem w spółkach MA i M, a prokurentem w spółkach J i K). Ponadto świadek ten nie potrafił odpowiedzieć na pytania dotyczące wystawionych faktur oraz wysokości kwot w nich uwidocznionych za dzierżawione grunty, jak też posiadania przez spółki zaplecza maszynowego do uprawy gruntów oraz co do składu osobowego spółek. Stwierdziła, że gruntami, których była właścicielem lub współwłaścicielem zarządzał ojczym M.W.. Z kolei D.W. zeznała, że pełni funkcję prokurenta w Spółce J, która prowadzi działalność roślinną oraz chów indyka, a wspólnikami byli M.W. i L.W.. Zaznaczyła, że zlecenie prac G.T. nastąpiło telefonicznie, bez żadnej umowy. Nie potrafiła określić ilu pracowników zatrudniała Spółka oraz kto wykonywał usługę koszenia i zbioru siana, ani też wskazać korzyści finansowych Spółki z prowadzonej działalności rolniczej, gdyż zyski z prowadzonej hodowli indyka pokrywały wszelkie inne koszty. Podniosła również, że grunty zostały wydzierżawione Spółce w celu wywozu obornika, który odbierał W.K.. Ponadto wskazała, że decyzję o przystąpieniu do programu rolnośrodowiskowego podjęła wspólnie z mężem M.W.. Natomiast na pytanie jaki był cel powołania pięciu spółek odpowiedziała, że ze względu na to, że hodowle indyka są w innych miejscowościach. Dodatkowo zeznała, że nie pobiera wynagrodzenia ze spółek. Zeznała również, że grunty były potrzebne Spółce do wywozu obornika.
Natomiast świadek M.W. zapytany o wydzierżawienie swoich gruntów Spółce J zeznał, że zrobił to według numerów działek i powierzchni. Świadek ten nie potrafił odpowiedzieć, czy prowadzi samodzielnie działalność rolniczą i w jakim kierunku, ile wynosił czynsz dzierżawny, czy spółki prowadzą na tych gruntach jakąś działalność, czy spółki posiadają zaplecze maszynowe do uprawy gruntów. Wszelkie sprawy związane z dzierżawą gruntów przez spółki K i J konsultował z ojcem M.W.. Ponadto podniósł argument, że za wydzierżawieniem gruntów spółce J i spółce K przemawiał brak czasu na uprawę przez niego przedmiotowych gruntów. Zeznał, że nie wie kiedy powstały wymienione spółki (5 spółek); podał też, że Spółka J zajmuje się hodowlą indyka. Świadek G.T. stwierdził, że wykonywał prace polowe dla którejś spółki, jednak nie potrafił wskazać, dla której; nie potrafił również określić miejsca, terminu wykonywanych usług, rodzaju przeprowadzonych zabiegów, kosztów usług.
Oceniając złożone zeznania organ ustalił, że zleceniobiorcy/usługowadcy nie potrafili jednoznacznie stwierdzić, dla której ze spółek świadczą usługi, bo w każdej z nich spotykali się z tymi samymi osobami, tj. D. i M.W..
W swojej decyzji Kierownik BP przedstawił (również w formie tabelarycznej) wzajemne powiązania osobowe i kapitałowe między pięcioma spółkami oraz spółką B. Wskazał, że udziałowcami Spółki J byli L.W. i M.W.. M.W. był też prezesem zarządu, natomiast D.W. prokurentem. Natomiast udziałowcami spółki B jest spółka W oraz D.W.. Dodatkowo D.W. i A.W. są prokurentami spółki B. Zgodnie z danymi z KRS spółka W należy do D.W., a prezesem był M.W.. Udziałowcy spółki B powołali pięć spółek, w tym Spółkę J, których siedziba jest tożsama z siedzibą spółki B. Utworzone spółki dzierżawią grunty od spółki B, każda ok. 50 ha, a udziałowcami, prezesem, prokurentem tych spółek są osoby zarządzające spółką B. Spółka J dzierżawi grunty od A.W. (udziałowca spółki MA i spółki M) i od M.W. (udziałowca spółki N). W utworzonej Spółce J oraz w pozostałych czterech spółkach prezesem był M.W., a pełnomocnikiem i prokurentem D.W., co jest równoznaczne z nieograniczoną decyzyjnością tych osób.
Mając na względzie powyższe ustalenia organ uznał, że w omawianym przypadku nastąpiła multiplikacja spółek przez te same osoby w oparciu o to samo zaplecze techniczne.
Na podstawie analizy zgromadzonych dokumentów, w tym danych zgromadzonych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) Kierownik BP stwierdził, że grunty zadeklarowane przez Spółkę stanowiły całość gospodarstwa zarządzanego przez M.W.. Wobec powyższych ustaleń Kierownik BP stwierdził również, że utworzenie pięciu spółek, w tym Spółki J przez M.W. i D.W., jak również inne osoby powiązane rodzinnie, jest działaniem obchodzącym prawo, gdyż dzielenie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących przyznawanie płatności.
Organ pierwszej instancji przytoczył treść § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW, zgodnie z którym płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 1) 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 2) 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha. Wskazał, że wszystkie 5 spółek w 2014 r. ubiegało się o przyznanie płatności ONW łącznie do powierzchni 273,23 ha, w tym strefa górska - 147,14 ha, strefa nizinna I – 126,09 ha. W przypadku płatności ONW, gdyby ubiegał się jeden podmiot kwota płatności wyniosłaby 33.422,56 zł. Natomiast łączna płatność, o którą wystąpiło tych 5 spółek wyniosłaby 67.306, 69 zł.
Organ wskazał również § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) – zwanego rozporządzenie PRŚ), Zgodnie z tym przepisem płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości 100% stawki płatności za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha, 50% stawki płatności za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha i 10% stawki płatności za powierzchnię powyżej 200 ha. W świetle przytoczonego przepisu ubiegający się o płatność jeden podmiot otrzymałby wsparcie, którego wysokość wyniosłaby 94.957,80 zł. Natomiast przy podziale gruntów na dwie spółki (K i J) kwota wsparcia wyniosłaby 105. 915, 60 zł, czyli więcej o 10.957,80 zł.
Wobec powyższych ustaleń organ stwierdził, że grunty zgłoszone przez wszystkie spółki, w których M.W. był wspólnikiem lub prezesem nie stanowią samodzielnych, odrębnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Umowy dzierżawy gruntów na rzecz spółek, w tym na skarżącą Spółkę, zostały sporządzone w celu sztucznego podzielenia gospodarstwa, celem uzyskania większych kwot płatności. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców i powiązanych ze sobą rodzinnie osób oraz związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, tj. prowadzenie przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w tej samej lokalizacji, korzystanie ze wspólnego zaplecza, stanowi sztuczne działanie w celu obejścia prawa, jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującemu jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie wielu spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia dla działek powyżej 300 ha dla płatności ONW, brak możliwości zwiększenia powierzchni zgłaszanej do płatności rolnośrodowiskowej po drugim roku uczestnictwa oraz ominięcie degresywnych stawek płatności stosowanych dla ONW i PRŚ – rolnictwo ekologiczne.
W związku z powyższym Kierownik BP stwierdził, że było to działanie wyczerpujące przesłanki z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Przepis ten określa, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Uzasadniając sprzeczność takiego działania z celami danego wsparcia odwołał się do art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w myśl którego celami wspólnej polityki rolnej są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej , zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizacja rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów. W kontekście powołanego przepisu organ pierwszej instancji wskazał, że nie powinno budzić wątpliwości, że cele w postaci osiągnięcia zwiększenia wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie - nie mogą być uznane za spełnione w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek. Ponadto Kierownik BP, powołując się na § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW i pojęcie posiadania – wskazał, że Spółka J nie jest wyodrębnionym, samodzielnym producentem rolnym, któremu można przypisać posiadanie. Spółka J wniosła odwołanie od powyższej decyzji Kierownika BP, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia oraz że składając wniosek nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, jak również przyjęcie, że podmiotowe i prawne powiązania między podmiotami gospodarczymi, wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego samego rodzaju działalności odbiera Spółce samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści, co doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Spółka zarzuciła również naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego wyłącznie na podstawie danych z ZSZiK oraz naruszenie art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. przez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR (zwany również Dyrektor OR ARiMR lub organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] września 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu podkreślił, że postępowanie pierwszoinstancyjne było prawidłowe, oparte w całości na zgromadzonej dokumentacji a Kierownik BP zastosował w sposób właściwy przepisy prawa.
Przypomniał, że Spółka J została zawiązana w dniu [...] listopada 2010 r. Wspólnikami zostali L.W. i M.W., który był też prezesem, a pełnomocnikiem i prokurentem D.W.. Spółka w dniu [...] maja 2013r. wydzierżawiła od A.W. i M.W. działki rolne o powierzchni 68,38 ha położone w [...]. Powyższą umowę podpisał w imieniu Spółki prezes M.W..
Następnie organ odwoławczy zobrazował w formie tabelarycznej powiązania kapitałowe i osobowe spółek powstałych w tych samym dniu, tj.: N sp. z o.o., J sp. z o.o., MA sp. z o.o., M sp. z o.o., K sp. z o.o. Analizując występujące powiązania podkreślił, że wszystkie ww. spółki mieszczą się w lokalu, w którym siedzibę ma spółka B, tj. w [...]. Dodatkowo spółki MA, M, N wydzierżawiają działki rolne od spółki B. Udziałowcami spółki B są W sp. z o.o. oraz D.W.. Ponadto A.W. oraz D.W. są prokurentami powyższej spółki. W spółka z o.o. jest własnością D.W., a prezesem był M.W..
W dniu [...] listopada 2010 r. zawiązanych zostało pięć spółek z o.o., tj.: N, MA, M, J, K, w których wspólnikami są odpowiednio D.W. i M.W., M.W. i A.W., A.W. i J.W., M.W. i L.W., D.W. i K.P.. Natomiast zarząd w tych spółkach tworzą M.W. i D.W. jako pełnomocnik i prokurent.
Organ odwoławczy zaznaczył, że spółka B, będąca właścicielem ok. 270 ha gruntów, które zgłaszała do płatności w latach 2004-2011, podzieliła grunty na pięć spółek, w których M.W. był prezesem, a w dwóch ponadto wspólnikiem (MA i M). Powierzchnie zgłoszone do płatności w roku 2014 przez tych 5 spółek wyniosły: w przypadku spółki N 48,94 ha, spółki M 48,50 ha, spółki MA 49,70 ha, Spółki J 62,40 ha, spółki K 63,69 ha. Zdaniem organu z powyższych ustaleń wynika, że utworzone spółki powiązane są ze sobą osobowo, jak i rodzinnie przez D.W. i M.W., których decyzyjność jest nieograniczona. Ponadto podmioty posiadają ten sam adres siedziby: [...]. Dlatego też nie można mówić o odrębnych podmiotach działających we własnym imieniu i na własny rachunek, wykonujących działalność rolniczą, skoro zarządzanie odbywa się przez te same osoby. Tym samym powyższe podmioty nie stanowią odrębnych samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie jak również technologicznie.
Organ odwoławczy uznał, że przeniesienie posiadania powyższych działek (z B do nowych spółek) ma charakter pozorny i stanowi jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez spółki, w których wspólnikiem oraz prezesem jest M.W.. Dokonane zestawienie w ocenie Dyrektora OR ARiMR potwierdza, że wyżej wymienione spółki - w tym Spółka J - były zależne są od M.W., który tworząc je kierował się chęcią obejścia przepisów. Wobec tego zdaniem organu nie sposób uznać, że działania takie, jak celowy podział jednego gospodarstwa, ukierunkowany na zwiększenie wysokości płatności, są zgodne z celem przepisów regulujących wspieranie rolników płatnościami ze środków finansowych Wspólnoty. Organ odwołał się do orzecznictwa wskazującego, że prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej czy spółki kapitałowej, nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. Swoiste "multiplikowanie" spółek stanowi działanie nastawione na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwota. Przez obejście prawa rozumie się takie czynności, które jakkolwiek nie są prawnie zakazane, lecz są podejmowane dla osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Z formalnego punktu widzenia nie budzą zastrzeżeń, jednak faktycznie, pod względem materialnym, służą realizacji celu zabronionego przez przepisy prawa. Obejście prawa dotyczy więc sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko by osiągnąć zamierzony przez tę osobę skutek prawny. W ocenie organu odwoławczego wykazane ścisłe powiązania pomiędzy M.W. oraz pozostałymi osobami wzmacniają argumentację o istniejących powiązaniach, w których faktyczną rolę zarządczą pełnił M.W., a co za tym idzie dają pewność, że zasadniczy cel stworzenia 5 spółek, w tym Spółki J, oraz ich działalność są sprzeczne z celem przepisów regulujących wspieranie rolników.
W tym zakresie Dyrektor OR ARiMR wskazał, że płatności ONW są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, której cele zostały określone w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. System dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Organ odwoławczy podkreślił, że w obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi, co w przypadku Spółki J i pozostałych czterech spółek nie ma miejsca.
Mając na uwadze powyższe Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy wspomnianymi podmiotami, a powiązanymi personalnie z M.W. wyczerpuje znamiona tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).
W kontekście tych rozważań organ odwoławczy wskazał, że skarżąca Spółka została zawiązana wyłącznie w celu podzielenia łącznie posiadanego przez M.W. areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowe. Świadczą o tym nie tylko wykazane fakty, takie jak: ta sama siedziba spółek powiązanych z M.W., ci sami wspólnicy, powiązania rodzinne, ale również materiał dowodowy zgromadzony na etapie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, tj. oświadczenia strony oraz złożone zeznania. Organ odwoławczy wskazał m.in. zeznania M.K., z których wynika, że prace wykonywał G.T. i jego pracownik. M.K. nie potrafiła jednak przytoczyć żadnych szczegółów dotyczących prac polowych, chociaż wystawiła w dniu [...] maja 2013 r. fakturę VAT na rzecz spółki K za wykonanie prac wspomagających.
Dokonując oceny także innych zeznań organ odwoławczy uznał, że są one ze sobą sprzeczne, na przykład nie wiadomo kto i kiedy wykonywał jakiekolwiek prace polowe, bowiem zeznania w tym zakresie w żaden sposób nie korelują z sobą. Z uwagi na niespójność oraz wzajemne wykluczanie się zeznań, organ uznał przedstawione faktury za niewiarygodne. Zdaniem Dyrektora OR ARiMR zeznania świadków potwierdzają jedynie, że poszczególne osoby pełniły w spółkach rolę fikcyjną , a wszelkie czynności zarządcze wykonywał M.W.. Podając definicję gospodarstwa, w rozumieniu art. 2 lit. a i b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16 ze zm.) - zwanego rozporządzenie nr 73/2009) oraz art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1166/2008, w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty organ odwoławczy stwierdził, że Spółka J nie była rolnikiem ani gospodarstwem, co uprawniałoby do przyznania płatności na podstawie wskazanych przepisów, w oparciu o zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 grunty rolne.
Dyrektor OR ARiMR uznał, że w związku z powstaniem pięciu spółek doszło do ominięcia regulacji ograniczających wysokość płatności, wskazanych w § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW i § 20 ust. 1 rozporządzenia PRŚ, art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 oraz wynikających z tzw. współczynnika korygującego w odniesieniu do płatności bezpośrednich, określonego w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009. Zdaniem organu "multiplikowanie" spółek nie stanowi uzasadnionej okolicznościami formy prowadzenia działalności rolniczej, jest tylko przejawem działania nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwocie, co zostało udowodnione w niniejszej sprawie w oparciu o wskazane przepisy prawa regulujące cel, zasady oraz warunki przyznawania wsparcia. Wobec powyższego organ odwoławczy przyjął, że zasadnie stwierdzono stworzenie sztucznych warunków przez beneficjenta, co uzasadniało zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne w celami danego systemu wsparcia.
Dyrektor OR ARiMR wskazał następnie, że cel w postaci zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie został ujęty jako jeden z podstawowych celów Wspólnej Polityki Rolnej w art. 39 ust. 1 pkt b Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Zwrócił uwagę, że skarżąca Spółka nie zatrudniała pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, zlecała bowiem prace podmiotom zewnętrznym (wykonywanie tych prac przez te podmioty zostało również zakwestionowane) i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się do realizacji celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Według organu odwoławczego nie sposób też nie zauważyć, że wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Dyrektor OR ARiMR odnosząc się do odwołania oraz zarzutów w nim wskazanych podkreślił, że zostały przeanalizowane wszelkie dokumenty przedłożone przez stronę postępowania, jak również dokumentacja zgromadzona przez organ oraz zeznania świadków i stron. Wskazał również, że nie kwestionuje, że na gruntach deklarowanych we wniosku była prowadzona działalność rolnicza. Jednakże przedmiotem postępowania jest fakt, że Spółka powstała w sposób sztuczny z zamiarem obejścia przepisów dotyczących progów, modulacji oraz redukcji płatności. Ponadto zwrócił uwagę, że zeznania świadków i stron, które są ze sobą niespójne, w sposób oczywisty potwierdzają ustalenia, że Spółka działała fikcyjnie, a jej funkcjonowanie miało na celu uzyskanie płatności w ramach funduszy Wspólnej Polityki Rolnej. Potwierdziła to sama strona oświadczając, że Spółka powstała w celu uzyskania większych możliwości finansowych. Nie wskazano przy tym jakichkolwiek korzyści ekonomicznych, które miałby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów, niemających żadnych środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych innym podmiotom. Tym samym można jednoznacznie stwierdzić, że spółki zostały wykreowane w sposób sztuczny oraz założone wyłącznie po to, aby zwiększyć rozmiar płatności poprzez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności. Wskazane przez skarżącą dokumenty nie mogą stanowić potwierdzenia, że Spółka powstała w inny sposób niż fikcyjny. Dyrektor OR ARiMR wskazał, że organ pierwszej instancji wydał swoje rozstrzygnięcie w oparciu o całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w tym dostarczonej przez stronę. Podkreślił, że w niniejszym postępowaniu nie badano posiadania gruntów. Główną przyczyną odmowy przyznania płatności był fakt utworzenia Spółki J oraz pozostałych czterech spółek w celu stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między nimi gruntów zgłaszanych do płatności, aby zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność.
W ocenie organu odwoławczego nie sposób również zgodzić się z twierdzeniem strony, że Spółka efektywnie, rzeczywiście korzystała z deklarowanych gruntów, użytkowała na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki. Poprzez efektywne korzystanie należy bowiem rozumieć uzyskiwanie korzyści finansowych, a takowych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawiono (korzyści finansowe Spółka osiąga z produkcji indyków).
Za nietrafne Dyrektor OR ARiMR uznał zarzuty odwołania dotyczące naruszenia art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Podniósł, że organ pierwszej instancji dokonał oceny wszystkich dokumentów zgromadzonych w sprawie, także tych dostarczonych przez stronę oraz zeznań świadków i stron. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem zawartym w odwołaniu, że ustaleń faktycznych dokonano jedynie na podstawie danych z ZSZiK. Organ odwoławczy powołał też treść art. 21 ust. 3 u.w.r., z którego wynika, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy, zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Podkreślił, że Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów podważających ustalony w niniejszym postępowaniu stan faktyczny. Zaznaczył ponadto, że cyt. przepis u.w.r. oznacza wyłączenie obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 k.p.a.
W ocenie organu nie sposób również zaakceptować zarzutów, że uzasadnienie decyzji jest ogólnikowe. Decyzja organu pierwszej instancji zawiera wskazanie dowodów, faktów, na podstawie których wydano rozstrzygnięcie, z przywołaniem podstaw prawnych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a tym samym spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Spółka J na powyższą decyzję Dyrektora OR ARiMR wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zarzucając: 1. Błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji, poprzez przyjęcie, że:
- skarżąca stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracji materiale dowodowym, albowiem przedstawiła w przedmiotowej sprawie niezbędne dokumenty, które wskazują, że powstała jako podmiot suwerenny do prowadzenia działalności gospodarczej określonej w umowie spółki, co uprawnia ją do otrzymania wnioskowanej płatności;
- podmiotowe i prawne powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi, a także wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego samego rodzaju działalności odbiera podmiotom samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracji materiale dowodowym, albowiem wskazywane połączenia pomiędzy podmiotami gospodarczymi nie wykazują stworzenia przez skarżąca "sztucznych warunków", wymaganych do otrzymania tej płatności, co potwierdza ponadto fakt, że Spółka J efektywnie i rzeczywiście korzystała z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydując poprzez swoje organy, uprawnione osoby, komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych będzie występować, co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja, a także złożone w sprawie wyjaśnienia;
- pominięcie faktu, że działalność Spółki J nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011;
2. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:
- art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. przez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego i wydanie decyzji zawierającej arbitralne kwalifikacje czynności strony, a następnie nienaprawienie tych rażących uchybień przez organ odwoławczy, "które to decyzje w sposób rażący naruszyły zasadę zaufania do organów administracyjnych",
- art. 80 w zw. z art. 75 k.p.a. przez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego poprzez niedopuszczenie wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia spraw, a nie jest sprzeczne z prawem i poprzez te okoliczności przedwczesność wydania zaskarżonej decyzji;
- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. przez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji, nierealizujące zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, tj. organ nie wskazał, które fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, a także dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności. Podnosząc tej treści zarzuty Spółka J wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organy niezasadnie zastosowały art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, ponieważ zdaniem skarżącej nie stworzono sztucznych warunków, a przedstawione w toku postępowania dokumenty przekonywały, że Spółka rzeczywiście prowadziła działalność rolniczą oraz stanowiła wyodrębniony prawnie i organizacyjnie podmiot, wypełniając tym samym kryteria kwalifikujące ją jako rolnika. Skarżąca dodała, że utworzenie spółek było konieczne z uwagi na zaplanowany inwestycyjny rozwój, a działając niezależnie miały większe możliwości korzystania ze środków finansowych przekazanych na podstawie umów kredytu.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 cyt. ustawy, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej granicach badanie zgodności z prawem poddanych kontroli decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tym miejscu trzeba również zwrócić uwagę, że w wyroku z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Go 964/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozstrzygał kwestię płatności ONW za 2013 r., o którą wnioskowała skarżąca Spółka. Podkreślić należy, że schemat działania skarżącej ubiegającej się o płatność w 2013 r. był tożsamy z tym, jaki został ustalony w postępowaniu dotyczącym roku 2014, w związku z czym Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone w ww. wyroku. Tak jak wówczas, tak i teraz przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie doprowadziło do stwierdzenia, że organy trafnie uznały, że zachodziła w odniesieniu do płatności ONW, której domagała się skarżąca Spółka, podstawa do odmowy jej przyznania na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Przypomnieć można, że zgodnie z tym przepisem, nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Podkreślić przy tym należy, że ocena czy zachodzi, przewidziana w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, przesłanka odmowy płatności w związku ze sztucznym stworzeniem warunków do przyznania płatności może odnosić się jedynie do działań "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności. Te warunki to: posiadanie gruntów zgłoszonych do płatności oraz bycie "rolnikiem", co uzależnione jest m.in. od prowadzenia działalności rolniczej. Zgodnie bowiem z § 2 rozporządzenia ONW płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009:
1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:
a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, ze zm.), zwanego rozporządzeniem nr 1257/1999, albo
b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwanego rozporządzeniem nr 1698/2005;
2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65) , zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.) – określanego rozporządzeniem nr 1698/2005. Z kolei jako rolnika - stosownie do art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 - określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Wobec powyższego, gdyby skarżąca spółka rzeczywiście nie była odrębnym podmiotem, posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i nie prowadziła w rzeczywistości działalności rolniczej, to nie przysługiwałaby jej płatność ONW, gdyż nie spełniałaby warunków określonych w powołanym § 2 rozporządzenia ONW. Czyniłoby to bezprzedmiotowym badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 878/14 – powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego wskazać należy, że aby skutecznie zakwestionować posiadanie przez skarżącą Spółkę gruntów zgłoszonych do płatności oraz prowadzenie przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że nie wykonywała ona w 2014 r. żadnych czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności działań związanych z uprawą tych gruntów. W związku z tym zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca spółka przedstawiła pisemną umowę dzierżawy gruntów objętych wnioskiem, dowód opłacenia czynszu oraz opłacone przez skarżącą faktury na potwierdzenie wykonania czynności agrotechnicznych. Spółka przedstawiła też plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2013 – 2018, z którego wynikało, że realizuje przedsięwzięcie rolnośrodowiskowe. Podnoszona natomiast przez organy okoliczność, że wykonywanie usług rolniczych spółka zleciła innym podmiotom nie była w ocenie Sądu wystarczająca do uznania, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów. Takie stwierdzenie byłoby uprawnione tylko w wypadku wykazania przez organy pozorności zawieranych przez spółkę umów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, a także pozorność zawartej przez spółki umowy dzierżawy. Jednak takie wykazanie pozorności konkretnych umów, w rozumieniu art. 83 k.c., nie nastąpiło. Skoro przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dowody w postaci dokumentów na powyższe okoliczności nie zostały skutecznie podważone, tym samym nie było podstaw do odmowy stwierdzenia spełnienia przez skarżącą spółkę warunków określonych w § 2 rozporządzenia ONW. W konsekwencji nieprzyznanie płatności mogło nastąpić jedynie w oparciu o cyt. art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Wspomnieć trzeba, że przepisy rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. Jako przykład interpretacji przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 postrzegać można wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa Siła EOOD przeciwko Izpylnitelen Direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna Agencja (www.eur-lex.europa.eu). TSUE wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie można oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: 1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, 2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści, 3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. W ocenie Sądu ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do płatności ONW za rok 2014, o którą wystąpiła skarżąca Spółka. Sąd podziela wyrażony w piśmiennictwie pogląd, że przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu pięciu spółek powiązanych, na które przeniesiono posiadanie gruntów należących wcześniej do spółki B, w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Nastąpiło w ten sposób wykreowanie stanu faktycznego pozwalającego na zawyżenie wysokości płatności.
Stosownie bowiem do § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW płatność do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 1) 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 2) 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha. Nie można też pomijać okoliczności, że także w przypadku płatności rolnośrodowiskowej podzielenie nieruchomości pomiędzy pięć spółek powodowało uzyskanie wyższej kwoty. Stosownie bowiem do § 20 ust. 1 rozporządzenia PRŚ w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha; 2) 50% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha; 3) 10% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 200 ha. Podkreślenia wymaga, że identyczne zasady ograniczania przyznawania płatności rolnośrodowiskowej obowiązywały również na gruncie obowiązującego w chwili utworzenia skarżącej Spółki rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.). Ponadto zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 964/2013 z dnia 9 października 2013 r. w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego w danym roku jest wyższa od równowartości 2000 euro, kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2000 euro zmniejsza się ją poprzez zastosowanie współczynnika korygującego. Powyższe oznacza, że z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad przyznawania płatności, w przypadku złożenia jednego wniosku na wszystkie grunty podzielone między pięć spółek, otrzymane płatności zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyło pięć spółek (w tym skarżąca Spółka), które podzieliły się gruntami posiadanymi wcześniej przez jedną spółkę. Wniosku tego nie zmienia okoliczność, że skarżąca Spółka nie dzierżawiła gruntów deklarowanych do płatności od spółki B, lecz od A.W. i M.W.. Należy bowiem zauważyć, że osoby te nabyły nieruchomość [...] kwietnia 2013 r., a już [...] maja 2013 r. zawarły umowę dzierżawy działek na rzecz spółek K i J i były to grunty wcześniej zagospodarowane przez spółkę B. Powyższe wpisuje się zatem w ciąg zdarzeń zapoczątkowanych utworzeniem wspomnianych pięciu spółek. Także łączna suma płatności wynikających z wniosków o przyznanie płatności przez obie spółki byłaby wyższa od płatności jaka przysługiwałaby, gdyby zgłoszono do płatności jednolity areał działek należących do A.W. i M.W.. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że utworzenie kilku podmiotów i podzielenie pomiędzy nie posiadanych gruntów miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia powołanych wyżej przepisów wprowadzających w systemach wsparcia mechanizmy modulacji i degresywności płatności. Jak wskazano w przywołanym wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 do dokonania oceny, czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2576/14). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych, jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca Spółka została utworzona jednocześnie ze spółkami N, MA, K i M, które zgłosiły do płatności grunty rolne, w latach 2004 -2011 zgłaszane przez spółkę B. Organy wskazały powiązania rodzinne udziałowców i osób uprawnionych do reprezentacji spółki B i pięciu nowoutworzonych spółek. W każdej z tych spółek prezesem zarządu był M.W., a prokurentem jego żona D.W.. Dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami, wskazująca na ten sam czas ich powstania, sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólny adres oraz łączące je więzi personalne i kapitałowe, pozwalała na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilka podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot.
W rozpoznawanej sprawie nie było przy tym żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez członków rodziny W. kilku spółek, które podzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności nie wskazano na jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów, niemających żadnych środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych spółce, od której dzierżawią grunty. Za nieprzekonujące w tej kwestii Sąd uznał gołosłowne - niepoparte jakimkolwiek dowodem - twierdzenia o zwiększonych możliwościach kredytowych nowoutworzonych spółek. Sens ekonomiczny utworzenia kilku powiązanych podmiotów i wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów, zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności. W związku z powyższym stwierdzić należy, że wyłącznym celem stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności, było uzyskanie korzyści polegających na zawyżeniu płatności, a to pozwalało na stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu w postaci woli tych podmiotów (w tym skarżącej Spółki) uzyskania takich korzyści. Ocenić wreszcie należy spełnienie trzeciej przesłanki zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia. W odniesieniu do płatności ONW za 2014 r. cele systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) określają przepisy rozporządzenia nr 1698/2005 (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Go 752/16). Stosownie do pkt 1 preambuły tego rozporządzenia polityka rozwoju obszarów wiejskich powinna towarzyszyć politykom wsparcia rynku i dochodów w ramach wspólnej polityki rolnej i uzupełniać je, a tym samym przyczyniać się do osiągnięcia celów tej polityki ustanowionych w Traktacie. Jak wskazano w pkt 33 preambuły płatności z tytułu naturalnych utrudnień na obszarach górskich oraz płatności na innych obszarach z utrudnieniami powinny przyczyniać się, poprzez nieprzerwane użytkowanie gruntów rolnych, do utrzymania terenów wiejskich oraz utrzymania i wspierania zrównoważonych systemów rolniczych. Powinno się ustanowić obiektywne parametry dla ustalenia poziomu płatności w celu zapewnienia skuteczności tego systemu wsparcia oraz zapewnienia osiągnięcia jego celów. W art. 3 tego rozporządzenia zatytułowanym "Misje" wskazano, że EFFROW przyczynia się do wspierania zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich na terytorium całej Wspólnoty, uzupełniając polityki wsparcia rynku i wsparcia dochodów w ramach wspólnej polityki rolnej, politykę spójności oraz wspólną politykę rybołówstwa. Zgodnie z art. 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej. Cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1518/15). W ocenie Sądu wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla rolników prowadzących działalność na terenach, na których występują naturalne utrudnienia. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm zmniejszenia wsparcia dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie degresji szczeblowej w konstrukcji stawek wsparcia. Zdaniem Sądu jest również oczywiste, że wprowadzenie powyższych mechanizmów zmniejszenia płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Podkreślenia wymaga również, że skarżąca Spółka nie zatrudniała żadnych pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, nie dysponowała zapleczem maszynowym czy budynkami gospodarczymi i sama nie wykonywała żadnych prac, zlecając ich wykonanie podmiotom zewnętrznym, w tym jednemu z nich, który miał swą siedzibę w odległości 150 km od gruntów, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności. Ponadto podmiot ten wykonywał prace dla pozostałych spółek. W tego rodzaju sytuacji w orzecznictwie przyjmuje się, że nie może być mowy o poprawie konkurencyjności rolnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji na terenie, który spółka wskazała we wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności - art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005 (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 14/16). W odniesieniu do trzeciego z celów - poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej należy ponownie zauważyć, że skarżąca Spółka nie zatrudniała pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, ponieważ zlecała prace podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się do realizacji celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. W orzecznictwie ponadto podkreśla się, że nie może budzić wątpliwości, że cel popierania jakości życia na obszarach wiejskich, wskazany w art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1698/2005, nie może być uznany za spełniony w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne podmioty, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II GSK 2112/14). Wprawdzie organy orzekające w sprawie nie wskazały na przepisy powołanego rozporządzenia, ale odwołały się do traktatowych celów wspólnej polityki rolnej, jak też do przepisów rozporządzenia ONW realizujących tożsame cele. Zastosowanie stawek degresywnych w działaniach realizowanych w ramach PROW (m.in. pomoc ONW) ma realizować cel zrównoważonego rozwoju tych obszarów nie tylko w aspekcie związanym z właściwym wykorzystaniem zasobów naturalnych, ale też w aspekcie społecznym i ekonomicznym dążąc do uzyskania spójności poprzez np. zmniejszanie różnic i nierówności społecznych. Jak już wskazano systemy wsparcia przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich i aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia podmiotom, które sztucznie stworzyły warunki niezbędne dla uzyskania takiego wsparcia. W tej sytuacji organ odwoławczy zasadnie przyjął, że skumulowanie wysokich kwot wsparcia w rękach podmiotu zarządzającego wieloma podmiotami i zamiar uzyskania większej kwoty wsparcia aniżeli miałaby wynikać z przepisów modulacyjnych należy uznać za działanie sprzeczne z systemem wsparcia.
Tym samym uprawniony jest wniosek, że osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej oraz poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji. Powyższe prowadzi do konstatacji, że w wyniku utworzenia kilku podmiotów powiązanych kapitałowo, osobowo i menedżersko (w tym skarżącej Spółki) i dokonania podziału między te podmioty gruntów wykorzystywanych do produkcji przez jeden podmiot, a zgłaszanych do płatności (w tym gruntów zgłoszonych przez skarżącą Spółkę w 2014 r.) doszło do stworzenia w sposób sztuczny warunków do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez skarżącą płatności oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. W tej sytuacji w ocenie Sądu do ustalonego stanu faktycznego znajdował zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy wskazać na specyfikę postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie płatności ONW. U.w.r. modyfikuje, w stosunku do przepisów k.p.a., obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W art. 21 ust. 2 ustawy wskazuje się z kolei, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Stosownie natomiast do art. 21 ust. 3 u.w.r, to na stronie oraz innych osobach uczestniczących w postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z cytowanych rozwiązań wynikają jednoznacznie podstawowe reguły rządzące postępowaniem prowadzonym w sprawie o przyznanie płatności ONW, traktowanym przez samego prawodawcę jako postępowanie na tyle szczególne (względem tradycyjnych postępować administracyjnych), że wymaga ono złamania pryncypialnych nawet zasad przyjętych w k.p.a. i zastąpienia ich owymi regułami autonomicznymi. Jako takie należy wyróżnić następujące zasady: 1) organ nie został obarczony powinnością samodzielnego gromadzenia dowodów w sprawie; wystarczy wyczerpujące rozpatrzenie tych dowodów, które przedstawił w toku postępowania sam zainteresowany (wnioskodawca), do czego ten właśnie podmiot został zobowiązany w art. 21 ust. 3 u.w.r; 2) wyłącznie od inicjatywy samej strony ustawodawca uzależnił uzyskanie przez zainteresowanego pouczeń od organu oraz czynny udział w każdym stadium postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu materiał zgromadzony w aktach administracyjnych dowodzi, że organy nie naruszyły żadnej z wyżej wymienionych reguł. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej organy prawidłowo ustaliły te wszystkie elementy stanu faktycznego, które miały istotne znacznie dla podjęcia rozstrzygnięcia z zastosowaniem art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Organy logicznie i przekonująco oceniły w tym zakresie zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgromadzony na wniosek strony oraz wynikający z danych dostępnych w ZSZiK, czyniąc to zgodnie z art. 80 k.p.a., nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów. Odmienne, subiektywne twierdzenia skarżącej, co do poszczególnych okoliczności faktycznych, pozostają w oczywistej sprzeczności z wnioskami, jakie nasuwa analiza źródeł dowodowych. O prawidłowości podjętych rozstrzygnięć przekonują sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., obszerne uzasadnienia decyzji obu instancji. W związku z tym niezasadnie są zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art.8, art.11, art.75, art. 77§ 1, art. 80 i art.107§ 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło