I SA/Go 49/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r . sprawy ze skargi R sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oddala skargę. Decyzją z [...] listopada 2017r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR ARiMR) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 zez zm. - dalej: k.p.a.), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o ARiMR (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512 ze zm.), art. 13, art. 21, art. 23 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278 ze zm., dalej: u.p.s.w.b.), § 8 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych wymagań jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 352 - dalej: rozporządzenie w sprawie wniosków) oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 ze zm. - dalej: rozporządzenie w sprawie płatności) utrzymał w mocy wydaną dla R Sp. z o.o. (dalej: Skarżąca bądź Spółka) decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok. Z uzasadnienia decyzji Dyrektora OR ARiMR wynikało, że zapadła ona w następującym stanie sprawy. Kierownik BP ARiMR odmówił Spółce przyznania płatności dla młodych rolników na 2016 r. oraz przyznał jednolitą płatność obszarową w wysokości 59.669,13 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 40.046,31 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 4.606,12 zł, płatność do powierzchni roślin wysokobiałkowych w wysokości 31.876,99 zł oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1.768,26 zł. Uzasadniając odmowę przyznania płatności dla młodych rolników organ pierwszej instancji - obok przywołania podstaw prawnych wynikających z prawa wspólnotowego - wskazał, że z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosków, w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności dla młodych rolników podmiot ubiegający się o płatność obowiązany jest złożyć: 1) dokumenty potwierdzające sprawowanie przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, nad tą osobą prawną lub nad tą grupą osób oraz potwierdzające datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli - w przypadku osób prawnych oraz grupy osób innej niż małżonkowie; 2) oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b/ rozporządzenia nr 639/2014, o dacie rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, przez młodych rolników sprawujących tę kontrolę oraz o dacie rozpoczęcia przez tych młodych rolników sprawowania tej kontroli, zawierające imiona i nazwiska tych osób, numery identyfikacyjne, jeżeli zostały nadane, numery PESEL, a w przypadku gdy osoby te nie posiadają obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości. Organ wywiódł, że dowodami potwierdzającymi sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad osobą prawną i datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli przez młodego rolnika są np. odpis z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), aktualny na dzień złożenia wniosku, z którego wynikało będzie kto i od kiedy sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną lub umowa spółki, lub akt powołania na stanowisko. Organ zaznaczył, że Skarżąca spółka nie złożyła wymaganych dokumentów o których mowa § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wniosków, natomiast 11 lipca 2017 r. złożyła wyłącznie oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną czyli dokument o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wniosków. W takiej sytuacji uzasadniona była odmowa przyznania płatności dla młodych rolników. W odwołaniu od decyzji Kierownika BP ARiMR Skarżąca zakwestionowała jedynie odmowę przyznania płatności dla młodych rolników. Dyrektor OR ARiMR wymienioną na wstępie decyzją z [...] listopada 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR. Podzielił przy tym stanowisko organu pierwszej instancji, iż w sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania płatności dla młodych rolników, ponieważ Skarżąca nie złożyła w podstawowym oraz w przedłużonym terminie wymaganego dokumentu potwierdzającego, że osoba wskazana jako młody rolnik sprawowała faktyczną i trwałą kontrolę nad skarżącą, którego złożenie było obowiązkowe zgodnie z § 8 rozporządzenia w sprawie wniosków. Przypomniał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s.w.b., do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie natomiast do treści art. 23 ust. 1 u.p.s.w.b., w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a., kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się. W ocenie organu odwoławczego złożenie przez stroną wniosku 15 czerwca 2016 r. tj. w ostatnim dniu przyjmowania wniosków (bez sankcji terminowych), kiedy do Biura Powiatowego ARiMR trafia największa ilość wniosków z tytułu dopłat bezpośrednich uniemożliwia organom poprawne zweryfikowanie, czy wnioski także spełniają wymogi formalne. Zdaniem Dyrektora OR ARiMR strona miała świadomość, że wniosek jest niekompletny, ponieważ 11 lipca 2016 r., czyli w dniu ostatecznym na składanie wniosków oraz wszelkich dokumentów stanowiących o kwalifikowalności do danej płatności, złożyła "Oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną" - jeden z dwóch dokumentów, które była zobowiązana złożyć zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosków. Tym samym brak załączników jakimi w tej sprawie były dokumenty spowodowało, że spółka nie nabyła praw do płatności dla młodych rolników. W odniesieniu do twierdzeń skarżącej Spółki, że organ był w posiadaniu dokumentu potwierdzającego, że osoba wskazana jako młody rolnik sprawowała faktyczną i trwałą kontrolę nad skarżącą, organ zauważył, że złożenie odpisu KRS skarżącej nastąpiło w dniu 2 listopada 2016 r., a więc ponad 3 miesiące po ostatecznym terminie składania wniosków. Ponadto, załączona informacja nie określała osoby wskazanej jako młody rolnik sprawującej faktyczną i trwałą kontrolę nad Spółką, i co więcej, złożona została w ramach odrębnego postępowania administracyjnego dotyczącego zmian w ewidencji producentów. Pismem z [...] grudnia 2017 r. Spółka wniosła to WSA w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora OR ARiMR i wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji zarzuciła organom: - nieważność na podstawie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., gdyż nie zawiera podpisu z imienia i nazwiska osoby upoważnionej do jej wydania, ewentualnie - naruszenie art. 77 § 4 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ faktów znanych z urzędu w zakresie osoby wskazanej jako młodego rolnika do reprezentacji Skarżącej, - ewentualnie naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. poprzez niedopełnienie przez organ obowiązku wezwania Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności z pouczeniem o skutkach jego nieuzupełnienia. W uzasadnieniu skargi Skarżąca argumentowała, iż brak podpisu pod decyzją zawierającego imię i nazwisko osoby podpisującej w sposób rażący narusza art. 107 § 1 k.p.a. i przez to skutkuje nieważność decyzji. Brak podpisu uniemożliwia bowiem identyfikację osoby, która decyzję podpisała. Podniosła również, iż nieprawidłowa była odmowa przyznania spornej płatności z uwagi na nieprzedłożenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, ponieważ Skarżąca odpis taki złożyła 20 października 2017 r. na potrzeby innego postępowania prowadzonego przez ten sam organ. W złożonej odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że decyzji nie dotyka nieważność, ponieważ została ona podpisana prawidłowo. Co do meritum sprawy, potrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy kognicji sądu w sprawach ze skarg na interpretacje podatkowe, a zatem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. 2. Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach kognicji, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie naruszała prawa. 3. Decyzją tą Dyrektor OR ARiMR, na podstawie przepisów wskazanych w części wstępnej uzasadnienia, utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w zaskarżonym przez Spółkę zakresie, czyli co do odmowy przyznania płatności dla młodych rolników. 4. Przedstawienie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji poprzedzić jednak należało odniesieniem się do najdalej idącego zarzutu nieważności decyzji, która - zdaniem skarżącej - wynikała z braku poprawnego podpisu na zaskarżonej decyzji. Skarżąca, jak należy rozumieć z lakonicznych wywodów skargi, podstawy nieważności upatrywała w braku podpisu imiennego ("z imienia i nazwiska") nie natomiast w nieopatrzeniu decyzji w ogóle podpisem. 4.1. I chodź co do zasady należy zgodzić się z autorką skargi, iż brak podpisu na decyzji (art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.) stanowi przesłankę nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ takie uchybienie musi być uznane za rażące naruszenie prawa (zob. np. wyr. NSA z 03.03.2015 r. II GSK 2438/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl - w skrócie: CBOSA), to jednak brak jest podstaw do przyjęcia, że tego rodzaju mankament cechował decyzję Dyrektora OR ARiMR wydaną w niniejszej sprawie. 4.2. Odnosząc się do zastrzeżeń Skarżącej Sąd zauważa, iż w aktach postępowania administracyjnego przedstawionych Sądowi znajduje się egzemplarz decyzji opatrzony podpisem i imienną pieczęcią osoby podpisującej, z której wynika, iż decyzję podpisał, działający z upoważnienia Dyrektora Oddziału Regionalnego, jego zastępca – K.N.. 4.3. W ocenie Sądu decyzja została podpisana zgodnie z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., który stanowi, iż decyzja musi zawierać podpis z podaniem imienia, nazwiska oraz stanowiska. Ani ten ani żaden inny przepis k.p.a. nie formułuje wymogu, by podpis pod decyzją był czytelny. K.p.a. w ogóle nie przesądza o rodzaju popisu. Prawne i praktyczne znaczenie podpisu polega bowiem na tym, że pozwala on na identyfikację osoby biorącej udział w wydaniu decyzji. Identyfikacji osoby podpisującej decyzję służy obok podpisu również wskazanie imienia, nazwiska oraz stanowiska służbowego (por. np. wyr. NSA: z 14.02.2013r., I GSK 395/12, z 06.12.2012r., I GSK 246/12, CBOSA). Pod pojęciem podpisu należy rozumieć znak ręczny określonej osoby, pozwalający dzięki jego indywidualnym cechom na identyfikację tej osoby. Nie musi obejmować pełnego nazwiska (zob. uchw. SN z 28.12.1973r., III CZP 78/72, OSN 1973, nr 12, poz. 207). Podpis pod decyzją musi być zatem własnoręczny, lecz nie musi być czytelny (wyr. NSA z 04.04.2008 r., II FSK 151/07, CBOSA). Twierdzenie o nieważności zaskarżonej decyzji nie znajduje zatem oparcia w przepisach prawa. 5. Co do odmowy przyznania skarżącej spółce płatności dla młodych rolników, Sąd podziela stanowisko organu o brakach wniosku uniemożliwiających przyznanie tej płatności. 5.1. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosków, do wniosku o przyznanie płatności dla młodych rolników dołącza się: (1) dokumenty potwierdzające sprawowanie przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, nad tą osobą prawną lub nad tą grupą osób oraz potwierdzające datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli - w przypadku osób prawnych oraz grupy osób innej niż małżonkowie; (2) oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, o dacie rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, przez młodych rolników sprawujących tę kontrolę oraz o dacie rozpoczęcia przez tych młodych rolników sprawowania tej kontroli, zawierające imiona i nazwiska tych osób, numery identyfikacyjne, jeżeli zostały nadane, numery PESEL, a w przypadku gdy osoby te nie posiadają obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości. 5.2. Jak trafnie przyjęły organy obu instancji, w roku 2016 wniosek o przyznanie płatności należało złożyć w terminie od 15 marca do 15 czerwca. Wniosek o przyznanie płatności wraz z załącznikami mógł być także złożony w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do 11 lipca 2016 r. (art. 13 ust. 1 akapit drugi i trzeci Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności - Dz.U.UE.L.2014.181.48). 5.3 Z akt sprawy wynika, iż Spółka swój wniosek o przyznanie płatności złożyła 15 czerwca 2016 r., zaś uzupełnienie wniosku zawierające "Oświadczenie o osobie sprawującej faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną", a więc dokument wymagany zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wniosków, w dniu 11 lipca 2017 r. Uczyniła to w ostatnim dniu na składanie wniosków o przyznanie płatności. W ogóle nie złożyła natomiast koniecznego załącznika wymienionego w art. 8 § 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wniosków, czyli dokumentu potwierdzającego sprawowanie przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, nad tą osobą prawną lub nad tą grupą osób oraz potwierdzające datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli. 6. Rozważyć w tej sytuacji należało konsekwencje zaniechań Spółki oraz ocenić postępowanie organu ARiMR i jego prawne następstwa. 6.1. I tak, zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 K.p.a., kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 K.p.a. nie stosuje się. 6.2. Oznacza to, iż w przypadku wpływu niekompletnego wniosku obowiązkiem organu jest zawiadomienie beneficjenta o brakach ze wskazaniem na konsekwencje ich nieusunięcia. Z przepisu tego nie wynika natomiast, by organ miał kompetencje do określania terminu na uzupełnienie wniosku. Zawiadomienie nie pełni zatem takiej funkcji jak wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, lecz służy wyłącznie poinformowaniu strony o dostrzeżonych brakach. Wyraźnie wyłączone stosowanie art. 64 § 2 k.p.a. oznacza natomiast, że ewentualne uzupełnienie braków, w następstwie zawiadomienia, nie jest daje podstaw do uznania, iż braki zostały uzupełnione w terminie ustawowym do składania i uzupełniania wniosków. Należy też zauważyć, iż z art. 23 u.p.s.w.b. nie wynika, by działania organu mogły modyfikować ostateczny termin do złożenia kompletnego wniosku. Skutków upływu terminu nie uchyla również niezastosowanie się przez organ ARiMR do obowiązku zawiadomienia. Z uwagi zatem na wyłącznie informacyjny charakter zawiadomienia, o którym mowa w art. 23 ust. 1 u.p.s.w.b., brak takiego zawiadomienia nie uchyla skutku o którym mowa w art. 23 ust. 2 u.p.s.w.b. zgodnie z którym w przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów. 6.3. Należy też zwrócić uwagę, iż Skarżąca złożyła swój wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dopiero 15 czerwca 2016 r., czyli w ostatnim dniu trzymiesięcznego terminu na ich składanie. Winna mieć zatem świadomość, iż może się to wiązać z opóźnieniem w kontroli wniosków przez organy ARiMR, a to z uwagi na nagromadzenie dużej ilości wniosków składanych z upływem terminu. 6.4. Ostatecznie Sąd uznał, iż niezłożenie przez Skarżącą w podstawowym ani w przedłużonym terminie odpisu z KRS czyli dokumentu miarodajnie potwierdzającego dane o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wniosków, powodowało, iż nie spełnione zostały warunki przyznania płatności dla młodych rolników. 6.3. Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącej, iż organ posiadał wiedzę o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad skarżącą oraz dokumenty potwierdzające te informacje, tj. odpis z KRS, albowiem wcześniej (skarżąca nie podała dokładnej daty) - spółka złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów do którego został załączony odpis z KRS, należy wskazać, że postępowanie dotyczące płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest odrębne od postępowania w zakresie wpisu do ewidencji producentów. W tym postępowaniu - co wprost wynika z cytowanych wyżej przepisów - do wniosku należy dołączyć nie tylko oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną ale także dokumenty potwierdzające sprawowanie przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli. Zatem strona nie może powoływać się na dokumenty złożone w innym postępowaniu. 7. Uwzględniając powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.