I SA/Go 52/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2015 r. wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 23 grudnia 2011 r. Z.Z. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia. W skardze zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 28 lutego 2012 r. Sąd pozostawił ww. wniosek bez rozpoznania. W dniu 13 marca 2012 r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2012 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Uzasadniając postanowienie Sąd podkreślił, że porównując możliwości finansowe skarżącego z zakresem złożonego wniosku doszedł do przekonania, że skarżący wykazał, iż jego sytuacja majątkowa pozwala przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, bowiem koszty profesjonalnej pomocy prawnej są znaczne. Sąd jednakże uznał, w świetle posiadanych dokumentów i oświadczeń, że skarżący jest w stanie ponieść koszt zapłaty należnego wpisu. Zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 9 października 2012 r. oddalone. Wyrokiem z 28 grudnia 2012 r. Sąd oddalił skargę Z.Z.. W dniu 2 stycznia 2013 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie wraz z odpisem wyroku. Zarządzeniem z 2 stycznia 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania. W dniu 12 stycznia 2013 r. skarżący wniósł o zwolnienie go z ww. opłaty kancelaryjnej. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2013 r. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach uzasadnienia wskazując, że sytuacja finansowa skarżącego, pomimo tego, że jest trudna nie daje podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 1 marca 2013 r. do tutejszego Sądu wpłynął wniosek skarżącego "o ustanowienie nowego adwokata z urzędu oraz o przywrócenie nowego terminu złożenia skargi kasacyjnej". Skarżący wskazał, że ustanowiony dotychczas pełnomocnik odmówił mu sporządzenia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. Podniósł również, że ze względu na niemożliwość prawną złożenia skargi przez inną osobę niż adwokata, w celu umożliwienia mu odwołania się do NSA uważa swój wniosek za uzasadniony. Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył sporządzoną przez jego pełnomocnika opinię w sprawie odmowy sporządzenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie Z.Z. wniósł zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 294/13. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Zarządzeniem z dnia 9 października 2013 r. Sąd pozostawił wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2013 r. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 28 grudnia 2013 r. bez rozpoznania. Na powyższe zarządzenie skarżący wniósł zażalenie. Zarządzeniem z dnia 30 października 2013 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od powyższego zażalenia w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2014 r. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. w motywach uzasadnienia wskazując, iż z zawartych w rozpoznawanym wniosku oświadczeń skarżącego wynika, że jego miesięczne dochody wzrosły do kwoty 5.354 zł, choć wzrosły także obciążenia z tytułu spłaty kredytów (o około 200 zł) lecz obniżyły się o 50 zł koszty dojazdu do pracy. Nadto Sąd zauważył, że skarżący osiąga stałe dochody w znacznej wysokości. Co prawda nie posiada oszczędności i jest zadłużony jednakże spłaca swoje zobowiązania na bieżąco. We wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnił wszystkie swoje wydatki, które w zestawieniu z osiąganymi przez niego dochodami pozwalają przyjąć, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe związane ze złożonym zażaleniem, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt I FZ 49/14. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił zażalenie skarżącego na zarządzenie z dnia 9 października 2013 r. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia na zarządzenie z dnia 9 października 2013 r. Na powyższe postanowienie skarżący w dniu 19 listopada 2014 r. wniósł zażalenie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia skarżący w dniu 2 grudnia 2014 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że jest emerytem. Choruje na naczyniopochodne uszkodzenie mózgu co było powodem przyznania mu stałej renty aż do emerytury. Zaznaczył, że już raz wpłacił wpis w wysokości 100 zł. Podkreślił również, że znaczną część przychodów, tj. 2.500 zł miesięcznie musi przeznaczać na spłatę kredytów, które musiał wziąć żeby dobrowolnie spłacić zobowiązania przeniesione na niego przez Urząd Skarbowy za podatki spółki, której był prezesem. Nadto skarżący oświadczył, iż gospodarstwo domowe prowadzi sam a jego miesięczny dochód brutto to 7.668 zł (4.518 zł z tytułu emerytury i 3.150 zł z umowy o pracę). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Zgodnie z regulacją art. 245 § 1 tej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Po myśli art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt II FZ 1263/14 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w części, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, nie zostały w niniejszej sprawie przez skarżącego spełnione. Wskazać należy, że stosownie do treści art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Powyższy przepis uzależnia zatem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W sprawach prowadzonych w przedmiocie prawa pomocy na potwierdzenie zmiany okoliczności faktycznych mogą być dodatkowo złożone przez wnioskodawcę zaświadczenia o jego sytuacji materialnej. Wobec powyższego przedmiotem niniejszego postępowania jest porównanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] grudnia 2014 r. z wnioskiem z dnia [...] listopada 2013 r., bowiem odmowa przyznania prawa pomocy prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 16 stycznia 2014 r., powoduje, że kolejny wniosek skarżącego w tym zakresie należy traktować jako wniosek o zmianę tego postanowienia. Nadmienić również trzeba, że postanowieniem z dnia 27 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 16 stycznia 2014 r. Uzasadniając postanowienie z dnia 16 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. stwierdził, że z oświadczeń skarżącego wynika, że jego miesięczne dochody wzrosły do kwoty 5.354 zł, choć wzrosły także obciążenia z tytułu spłaty kredytów (o około 200 zł) lecz obniżyły się o 50 zł koszty dojazdu do pracy. Nadto Sąd zauważył, że skarżący osiąga stałe dochody w znacznej wysokości. Co prawda nie posiada oszczędności i jest zadłużony jednakże spłaca swoje zobowiązania na bieżąco. We wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnił wszystkie swoje wydatki, które w zestawieniu z osiąganymi przez niego dochodami pozwalają przyjąć, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe związane ze złożonym zażaleniem, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Skarżący ponownie wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych we wniosku z dnia [...] grudnia 2014 r. wskazał, że jest emerytem, choruje na naczyniopochodne uszkodzenie mózgu co było powodem przyznania mu stałej renty aż do emerytury. Zaznaczył, że już raz wpłacił wpis w wysokości 100 zł. Podkreślił również, że znaczną część przychodów, tj. 2.500 zł miesięcznie musi przeznaczać na spłatę kredytów, które musiał wziąć żeby dobrowolnie spłacić zobowiązania przeniesione na niego przez Urząd Skarbowy za podatki spółki, której był prezesem. Podkreślić jednak należy, że z oświadczenia skarżącego wynika, iż otrzymuje on stałe dochody: 4.518 zł z tytułu emerytury i 3.150 zł z tytułu umowy o pracę. Jego comiesięczne dochody (mając na względzie także koszty związane z bieżącym utrzymaniem) przekraczają znacznie ponoszone przez niego wydatki. Zauważyć również trzeba, że z porównania przedmiotowego wniosku skarżącego z wnioskiem z dnia [...] listopada 2013 r. wynika, iż jego sytuacja majątkowa, pomimo ciążących na nim zobowiązań finansowych, uległa poprawie. Dla przykładu można wskazać, że we wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. skarżący wskazał miesięczne dochody w wysokości 5.354 zł brutto, obecnie zaś oświadczył, iż jest to kwota 7.668 zł. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, by uiszczenie wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł (jest to bowiem jedyna opłata na obecnym etapie postępowania) przekraczała jego możliwości finansowe. Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.