I SA/Go 531/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. K.Z. ( dalej: Skarżąca, Strona) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: organ odwoławczy), z dnia [...] września 2018 roku nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2018 roku w sprawie przyznania mi płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020). W sprawie został przez organ odwoławczy ustalony następujący stan faktyczny. Dnia [...] czerwca 2018 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, zwanego dalej Biurem Powiatowym ARiMR, wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020). Przedmiotowa decyzja zawierała pouczenie, iż przysługuje od niej odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 27 czerwca 2018 r., na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje jej podpis oraz data 27 czerwca 2018r. Termin na wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem 11 lipca 2018 r. W dniu 19 lipca 2018 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło odwołanie Skarżącej z [...] lipca 2018 r. Jednocześnie Skarżąca złożyła wniosek z dnia [...] lipca 2018 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu tegoż wniosku Skarżąca wskazała, że w wyniku szeregu zdarzeń jakie miały miejsce w miesiącu czerwcu zmuszona była podjąć natychmiastowe leczenie u specjalisty z zakresu psychiatrii. Dodała, iż stan w jakim się znalazła powodował, że nie była w stanie racjonalnie ocenić ani własnych możliwości działania, ani sprawnie i świadomie pokierować zarówno własnymi, jak i powierzonymi sprawami. Następnie wyjaśniła, że 10 lipca 2018 r. za pośrednictwem P. nadała dokumenty dotyczące wniosku o płatność na rok 2018, wraz z którymi - jak była wówczas przekonana - przekazane zostało odwołanie od decyzji nr [...]. Skarżąca dalej podniosła, że 16 lipca 2018 r., pomimo nadal prowadzonej terapii i leczenia podejmowała się rozmów i spotkań zawodowych, w tym z pracownikami ARiMR, lecz przez brak dostatecznej przytomności lub koncentracji nie potwierdziła w kancelarii ARiMR, czy i jakie dokumenty skutecznie przekazała dnia 10 lipca 2018r. Tych informacji (złożenie odwołania) nie udało się Stronie potwierdzić do dnia sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu, co dla Strony stanowiło powód do jego złożenia. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia [...] września 2018r., stwierdził, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej (PROW 2014-2020). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Skarżąca jako powód niedochowania terminu do złożenia odwołania wskazała nagłe pogorszenie stanu zdrowia, tj. nasilenie objawów psychofizycznych. Na potwierdzenie powyższego przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2018 r., w którym, lekarz - specjalista psychiatra, poświadcza, iż "pacjentka zaczęła leczenie psychiatryczne od [...] lipca 2018 r., z powodu nasilających się objawów depresyjno-lękowych. Wymaga obecnie leczenia psychiatrycznego, terapeutycznego. W ocenie organu odwoławczego, powyższe nie uprawdopodabnia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Strony. Powołane przez Stronę okoliczności nie wskazują bowiem przeszkody nie do przezwyciężenia tj. przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest pogląd, iż " jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że terminowe dokonanie czynności stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku’’ (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2006 r., VI SA/Wa 401/2006, LexPolonica nr 1084030). W kontekście powyższego organ odwoławczy zauważył, że przedłożone przez Stronę zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2018 r. nie potwierdza, iż objawy choroby były na tyle poważne, aby uniemożliwić Stronie na dopełnienie reguł należytej staranności. Z faktu, iż w/w zaświadczenie zostało wystawione dnia [...] lipca 2018 r. należy wysnuć wniosek, że zostało uzyskane na potrzeby niniejszego postępowania. Zaznaczył, że przedmiotowy dokument nie potwierdza, że stan, w jakim znajduje się Strona, wymagał hospitalizacji czy chociażby wystawienia zwolnienia lekarskiego, co mogłoby stanowić istotną przeszkodę w terminowym złożeniu odwołania. W ocenie organu powyższe okoliczności nie uprawdopodobniają, że w niniejszej sprawie pojawiła się "przeszkoda nie do zwyciężenia", w powodu której Strona uchybiła terminowi na złożenie odwołania. Zdaniem organu Strona miała możliwość złożenia odwołania w wymaganym terminie, jeśli nie samodzielnie, to wyręczając się inną osobą. Co więcej, z analizy akt niniejszej sprawy wynika, iż Strona w sposób ciągły podejmuje się prowadzenia bieżących działań. Jak wynika bowiem z treści wniosku o przywrócenie terminu, w dniu 10 lipca 2018 r. Skarżąca przekazała za pośrednictwem P. dokumenty dotyczące wniosku o płatność na rok 2018. Fakt ten znajduje odzwierciedlenie w systemie informatycznym ARiMR, służącym do rejestrowania przesyłek, a z którego wynika, iż w dniu 10 lipca 2018 r. Skarżąca przesłała do Biura Powiatowego ARiMR papierową wersję wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 wraz z załącznikami (vide: Wydruk nr 1 z systemu rejestracji przesyłek, który dołączono do akt niniejszej sprawy). Na podstawie danych widniejących w w/w systemie informatycznym, organ odwoławczy ustalił ponadto, iż dnia 10 lipca 2018 r. zostały przesłane do Biura Powiatowego ARiMR dokumenty W.H., którego Strona niniejszego postępowania jest pełnomocnikiem (vide: wydruk nr 2 z systemu informatycznego - w aktach sprawy). Przedmiotowe dokumenty, tj. zmiana do wniosku wraz z załącznikami zostały złożone, w wyniku wystosowania do Skarżącej (jako pełnomocnika strony), wezwania z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności, a skutecznie doręczonego w dniu 5 lipca 2018 r. (vide: kopia wezwania wraz z potwierdzeniem odbioru - dołączone do akt niniejszej sprawy). Następnie, w imieniu swoich mocodawców dnia [...] lipca 2018 r., Skarżąca osobiście złożyła oświadczenia w Biurze Powiatowym ARiMR (vide: Wydruki nr 3 i nr 4 z systemu rejestracji przesyłek). Ponadto z informacji znanych organowi z urzędu wynika, że Skarżąca 26 czerwca 2018 r. złożyła (data nadania) w wymaganym terminie odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w sprawie przyznania płatności w sprawie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Powyższe fakty świadczą w opinii organu, o tym, że stan zdrowia Skarżącej nie mógł być przeszkodą do terminowego złożenia pisma odwoławczego jak wskazuje we wniosku o przywrócenie terminu. Skoro Strona w okresie przewidzianym na złożenie bieżących działań, tj. zarówno w imieniu własnym, jak również swojego mocodawcy składała wnioski i uzupełnienia, to nic nie stało na przeszkodzie w złożeniu odwołania w wymaganym terminie. Podniósł, że [...] lipca 2018r., Skarżąca sporządziła odwołanie od decyzji [...], w którym zawarła szereg merytorycznych zarzutów i argumentów kwestionujących skarżoną decyzję. Zauważył jednocześnie, że fakt ten nie koreluje do twierdzenia Strony ujętego we wniosku o przywrócenie terminu, że "Stan, w jakim się znalazłam powodował, że nie byłam w stanie racjonalnie ocenić ani własnych możliwości działania, ani sprawnie i świadomie pokierować zarówno własnymi, jak i powierzonymi sprawami". Organ odwoławczy podkreślił, że w treści pisma odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. Skarżąca oświadczyła (co znajduje potwierdzenie w faktach przywołanych powyżej), że pełni funkcję pełnomocnika składającego wniosek o płatność w innymi biurze powiatowym. Strona podjęła się zatem pełnienia funkcji osoby, która w sposób profesjonalny dba o interesy swojego mocodawcy, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Stanowi to w ocenie organu kolejny argument przemawiający za twierdzeniem, iż Strona w sposób ciągły posiada zdolność do podejmowania bieżących zadań. Mając na uwadze powyższe fakty zdaniem organu odwoławczego Strona nie wykazała okoliczności wskazujących na wystąpienie przeszkody nie do przezwyciężenia, tzn. takiej, której nie można było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wprawdzie Strona przedłożyła zaświadczenie lekarskie, wskazujące na dolegliwości o podłożu depresyjno-lękowym, to jednak brak jest możliwości wywiedzenia, iż stanowiły one istotną przeszkodę w terminowym złożeniu odwołania biorąc pod uwagę fakt, iż w tym czasie Skarżąca podejmowała czynności w Biurach Powiatowych ARiMR. Skoro Skarżąca nie przebywała w szpitalu jak również nie przedstawiła zwolnienia lekarskiego, z którego wynikałoby iż jest obłożnie chora i choroba ta uniemożliwia wyręczenie się inną osobą, a co najistotniejsze, w terminie przewidzianym na złożenie odwołania podejmowała się prowadzenia bieżących działań w imieniu swoim jak również swoich mocodawców, to zdaniem organu jej stan zdrowia nie mógł być na tyle poważny, aby przeszkodzić w terminowym złożeniu odwołania. Organ przywołał treść orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. Akt. I OSK 99/16),że tylko choroba, która uniemożliwia osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności Okoliczności niniejszej sprawy co podkreślił organ, nie wypełniają powyższych przesłanek, gdyż jak wskazano, w okresie obejmującym termin złożenia odwołania od decyzji nr [...], Strona miała możliwość osobistego działania (albowiem osobiście odebrała decyzję nr [...], pełniła funkcję pełnomocnika innego rolnika, sporządziła pismo odwoławcze od skarżonej decyzji). Z powodów wskazanych powyżej organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...].06.2018r., oraz stwierdził uchybienie terminu do złożenia odwołania od tejże decyzji wydanej w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014- 2020). Skarżąca na wskazane powyżej postanowienie wniosła skargę, wnosząc o jego uchylenie, zarzuciła obrazę art.8 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, w szczególności nie uwzględnienie opinii lekarza psychiatry skarżącej oraz wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego pozyskanego od Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Organ wydający decyzję o odmowie przywrócenia terminu nie zebrał i nie ocenił materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie. Skarżąca podkreśliła, że w jej sprawie podjęto kontakt z Kierownikiem Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa celem pozyskania dowodów, że argumenty przedstawione w jej wniosku o przywrócenie terminu na złożenie odwołania nie są prawdziwe. Wybiórcze zgromadzenie materiału dowodowego i według niej powierzchowna jego ocena, która w zakresie opisu obiegu korespondencji obejmuje daty, nie wskazuje natomiast na lokalizację urzędów pocztowych z których została nadana, ma na celu zdyskredytowanie jej osoby i uznanie, wbrew przedłożonemu zaświadczeniu lekarskiemu, że nie jest prawdą to, że stan jej zdrowia jest poważny, a nasilanie się objawów psychofizycznych, będących tego następstwem, nie przyczyniło się do uchybienia tak istotnego terminu. Podkreśliła, że oparcie decyzji jedynie na części materiału dowodowego, przy jednoczesnym zaniechaniu dopuszczenia innych dostępnych dla organu dowodów, dostarczonych przez nią i precyzyjnie określających stan jej zdrowia jak również skorzystanie z możliwości wysłuchania świadków, przy tak poważnym schorzeniu, stanowi istotną wadę przeprowadzonego postępowania, która miała wpływ na treść wydanej decyzji. Organ w udzielonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga jest niezasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] września 2018 roku nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2018 roku w sprawie przyznania mi płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020). Przywrócenie terminu jest instytucją procesową, ustanowioną w art. 58 § 1 i 2 kpa w, którym to zostały ustanowione cztery przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu, muszą one wystąpić łącznie. Przesłanki te to: 1. Uprawdopodobnienie braku winy przez osobę zainteresowaną. 2. Wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. 3. Zachowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - 7 dni. 4. Dopełnienia (wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu) czynności (w rozpoznawanej sprawie złożenie odwołania), dla której był ustanowiony przywracany termin. W myśl art. 59 § 2 kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. W związku z powyższym podstawą do przywrócenia terminu przez organ administracji zgodnie z art. 58 kpa jest spełnienie łącznie ww. przesłanek. Jeżeli nie została spełniona chociażby jedna z przesłanek wymienionych w powyższym artykule organ administracji publicznej może wydać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Spór dotyczy wystąpienia przesłanki uprawdopodobnienie braku winy przez osobę zainteresowaną. Argumentacja skarżącej wskazuje, że jej zdaniem uprawdopodobniła swój brak winy, w ocenie Sądu przedstawione przez nią argumenty nie zasługują jednak na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zważyć należało, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. Uprawdopodobnienie przyczyny spóźnienia zastępuje formalny dowód, który jednak podlega ocenie. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że co do zasady w postępowaniu o przywrócenie terminu, unormowanym w art. 58-59 k.p.a., ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Wszelka inicjatywa w tym zakresie pozostawiona została wnioskodawcy, który nie musi udowadniać lecz jedynie uprawdopodobnić, że uchybił terminowi bez swojej winy (wyrok NSA z dnia 12 października 2018 r. w sprawie o sygn. I OSK 1268/18). Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. II FSK 1434/09). Pogląd ten uznać należy za w pełni słuszny i utrwalony. O braku winy można mówić zaś tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć zatem można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 września 2018 r. w sprawie o sygn. II SA/Bk 531/18). Skarżąca uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...].07.2018 r., którego treść została w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zacytowana i we wniesionej skardze nie została zakwestionowana. W przedłożonym zaświadczeniu, lekarz - specjalista psychiatra, poświadcza, iż "pacjentka zaczęła leczenie psychiatryczne od [...].07.2018 r. z powodu nasilających się objawów depresyjno-lękowych. Wymaga obecnie leczenia psychiatrycznego, terapeutycznego". Zdaniem Sądu powyższe nie uprawdopodabnia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącej. Powołane przez nią okoliczności nie wskazują bowiem istnienia przeszkody, której nie można byłoby przezwyciężyć. Skarżąca podkreśliła, że jej stan zdrowia jest poważny, a dokonana przez organ ocena ma charakter powierzchowny. Odnosząc się do stanowiska Skarżącej, należy podkreślić, że organ nie zakwestionował stanu zdrowia Skarżącej, nie stwierdził aby nie był on poważny. Organ skoncentrował się na ustaleniach pozwalających wyjaśnić, czy skarżąca pomimo wystąpienia choroby, w tej sprawie tak jak w innych, mogła wykonać czynność procesową polegającą na wniesieniu w terminie odwołania. Co więcej z samego wniosku o przywrócenie terminu wynika, że Skarżąca była przekonana o jego wniesieniu w terminie. Zatem nie miała problemów z jego sporządzeniem. Organ także słusznie podniósł, że wniesione odwołanie jest obszerne i zawiera rozbudowaną argumentację, co nie potwierdza tezy o wystąpieniu stanu wskazującego na stan uniemożliwiający racjonalne zachowanie czy świadome pokierowanie własnymi sprawami. Z zebranych przez organ dowodów wynika, że brak jest podstaw do przyjęcia, że tak subtelna okoliczność jak pogorszenie się stanu zdrowia psychicznego wystąpiło w tej sprawie w terminie do wniesienia odwołana z takim określonym natężeniem, który uniemożliwił działanie Skarżącej. Taki też stan nie wynika z przedłożonego przez Skarżącą zaświadczenia lekarskiego. Stanowisko organu odwoławczego zostało poparte przeprowadzonymi przez niego ustaleniami, z których wynika, że w terminie do wniesienia odwołania dokonała wielu czynności w innych wskazanych przez organ sprawach. Podkreślić także należy, że Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu, nie wskazała oprócz zaświadczenia lekarskiego innych dowodów, nie wnosiła również o przesłuchanie świadków. Zatem organ odwoławczy, zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] czerwca 2018r., oraz stwierdził uchybienie terminu do złożenia odwołania od tejże decyzji wydanej w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014- 2020). Tym samym za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia przepisów proceduralnych regulujących aktywność dowodową organu administracji tj. art. 7, art. 8, oraz art. 77 § 1 k.p.a. Mając więc na uwadze powyższe skargę na podstawie art.151 P.p.s.a. należało oddalić.