I SA/Go 649/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 sierpnia 2008 r. wniosku E.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Do skargi na wskazany na wstępie akt skarżący dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadnienie wniosku zawierało argumentację odnoszącą się do konsekwencji wykonania wydanych dla skarżącego decyzji podatkowych oraz uchybień jakich miał dopuścić się organ kontroli skarbowej w poprzedzającym ich wydanie postępowaniu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż mieszka wraz z żoną oraz dwudziestoletnią córką. Rodzina utrzymuje się z dochodów żony skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej, określonych na 5.085,47 zł miesięcznie. Sam skarżący również prowadzi działalność gospodarczą, która jednak przynosi straty. Na podstawie zarządzenia z dnia 4 sierpnia 2008 r. w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") wezwano skarżącego do udokumentowania deklarowanych dochodów poprzez przedłożenie odpisów deklaracji miesięcznych w podatkach dochodowym oraz od towarów i usług składanych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez samego skarżącego oraz jego żonę za ostatnie trzy miesiące, wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony z ostatnich dwóch miesięcy jak również oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków rodziny skarżącego zawierającego wyszczególnienie kwot przeznaczanych na poszczególne cele. W reakcji na wezwanie pełnomocnik skarżącego przedłożył odpis zeznania rocznego skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok w którym zadeklarowano dochód brutto w wysokości 204.096,72 zł. Przedłożono również prowizoryczną deklarację miesięczną na podatek dochodowy za czerwiec 2008 r. wykazującą poniesienie przez skarżącego straty z działalności gospodarczej w wysokości 542.363,35 zł. Ze złożonych odpisów deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2008 r. wynika nadwyżka podatku naliczonego nad należnym, co której skarżący comiesięcznie wnioskował o zarachowanie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych wynikających z deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług za lata 2006 i 2007. Nadto złożono odpis wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego w związku z działalnością gospodarczą skarżącego zaświadczający saldo debetowe w wysokości 138.326,97 zł. W piśmie procesowym pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż złożone dokumenty dotyczą jedynie działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego. Nieudokumentowanie dochodów żony skarżącego, pełnomocnik uzasadnił zawarciem umowy majątkowej wprowadzającej w związku małżeńskim skarżącego ustrój rozdzielności majątkowej, na dowód czego przedłożył odpis aktu notarialnego. Złożono jednocześnie oświadczenie skarżącego, iż całość wydatków rodziny pokrywa jego żona. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym (czyli takim o jaki wnosił skarżący) przysługuje osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście – obiektywnie niemożliwe. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (zob. post. NSA z 6.10.2004r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005r. z. 1 poz. 8). Niemniej w razie, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu posiadania bądź stanu rodzinnego lub budzi w tych kwestiach wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub jej stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Zaniechanie złożenia żądanych dokumentów skutkuje rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o treść oświadczeń zawartych w złożonym formularzu (zob. post. NSA z 31.III.2005r. II FZ 126/05 ONSAiWSA z 2006r. z. 1 poz. 13). Skarżący nie wykazał okoliczności świadczących o zasadności żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Wprawdzie nie ma podstaw do kwestionowania jego oświadczeń o braku majątku osobistego i dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, lecz jedynie takie ustalenia nie przesądzają o zasadności wniosku. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż skarżący nie przedstawił dokumentów ani oświadczeń dotyczących stanu posiadania jego żony, zaś w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jej dochody zadeklarował na ponad 5.000 zł miesięcznie. Brak też jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, że żona skarżącego nie posiada oszczędności ani praw majątkowych pozwalających na sfinansowanie kosztów sądowych obciążających małżonka. Na powyższą ocenę nie ma wpływu obowiązywanie w małżeństwie skarżącego rozdzielności majątkowej. Z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika bowiem, iż małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. Obejmuje ona również udzielanie współmałżonkowi pomocy w zakresie prowadzenia procesów sądowych. Obowiązku tego nie uchyla również zniesienie wspólności ustawowej pomiędzy małżonkami (zob. post. SN z 5.5.1967r. I CZ 37/67 - Mon. Praw. Zestawienie Tez 2000 r. nr 8, post. NSA z 6.10.2004r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8). W tej sytuacji za miarodajne należało uznać oświadczenie o wysokości dochodów żony skarżącego. Przy jednoczesnym braku dowodów świadczących o tym, iż sfinansowanie kosztów sądowych wykracza poza zdolności płatnicze żony skarżącego, należało uznać, iż skarżący nie wykazał istnienia przesłanek prawa pomocy, w konsekwencji czego wniosek w tym przedmiocie nie mógł zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze postanowiono jak w sentencji.