I SA/Go 657/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2016 r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy a następnie Sąd odmówili stronie przyznania prawa pomocy, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 10 lipca 2015 r. (sygn. akt II FZ 430/15) oddalił złożone na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zażalenie. W uzasadnieniu wskazał, że słusznie uznano za nieprawdopodobne, że z deklarowanych przez stronę niskich dochodów, strona jest w stanie utrzymać czteroosobową rodzinę. Ponadto podniósł, że strona nie wywiązała się obowiązku przedstawienia zestawienia miesięcznych wydatków. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej na kwotę 4.479 zł skarżąca ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń i dokumentów złożonych tym razem przez skarżącą wynika, że działalność, która prowadziła (wynajem pokoi hotelowych) została zawieszona. Nie posiada środków na remont obiektu i wznowienie działalności. Hotel został zajęty przez Urząd Skarbowy. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z synem (studentem) oraz mężem. Poinformowała, że jej miesięczny dochód brutto wynosi 220 zł a męża 2500 zł. Syn uzyskuje zaś stypendium socjalne w kwocie 750 zł. Dodała, że wypowiedziany został kredyt we frankach, a bank prowadzi egzekucję. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń, strona skarżąca nadesłała: dokument poświadczający ujemne saldo na rachunku bankowym; zaświadczenie o zarobkach skarżącej i jej męża; informację z CEIDG o zawieszeniu działalności gospodarczej; kopię deklaracji dotyczących pozarolniczej działalności gospodarczej z których wynika, że skarżąca w 2014 r. nie uzyskała z tego tytułu żadnego dochodu; kopie deklaracji PIT – 37 za 2014 r. potwierdzających uzyskanie przez skarżącą i jej męża dochodu w wysokości 889 zł każdy; informację z elektronicznej księgi wieczystej z której wynika obciążenie gruntu oddanego w użytkownie wieczyste i budynek stanowiący odrębną nieruchomość licznymi hipotekami; obwieszczenie o licytacji nieruchomości nr [...]; wykaz spraw egzekucyjnych prowadzonych przeciw R.P.; protokół opisu i oszacowania nieruchomości zabudowanej nr [...] na kwotę 4.711.761,00 zł brutto. Dodatkowo R.P. oświadczył, że wszystkie wydatki związane z utrzymanie domu ponosi osobiście w wysokości 1200 – 1600 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - P.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy również zwrócić uwagę, że obecnie rozpatrywany wniosek jest drugim z kolei wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, skarżąca złożyła kolejny wniosek w tym zakresie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie, co sprawia, że podlega on rozpoznaniu w warunkach art. 165 P.p.s.a., który daje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowienia niekończącego postępowanie (nawet prawomocnego) wskutek zmiany okoliczności sprawy. Porównując zatem oba złożone wnioski, jedynie pod kątem informacji w nich zawartych, należy zauważyć występujące różnice. Skarżąca zadeklarowała bowiem na obecnym etapie postępowania dochody męża na kwotę 2500 zł (w pierwszym wniosku 216,67 zł.), a wydatki, które na wcześniejszym etapie nie ujawniła, oszacowano na 1200-1600 zł miesięcznie. Tak więc na pierwszy rzut oka, sytuacja finansowa w gospodarstwie domowym uległa poprawie, choć nie może umknąć uwadze fakt, że poprzednio deklarowane dochody uznano za niewiarygodnie niskie, a więc de facto jest to porównanie jedynie formularzowe. Nadto, z przedstawionej przez stronę sytuacji wynika, że zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej i nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów, co więcej komornik sądowych przystąpił do opisu i oszacowania nieruchomości o przeznaczeniu hotelowym. Z treści księgi wieczystej nieruchomości położonej przy [...] (KW [...]) wynika również, że obciążana jest licznymi hipotekami. Przedłożone przez stronę zeznania podatkowe za 2014 r. PIT – 37 wskazują na osiąganie przez skarżącą i jej męża w tamtym okresie stosunkowo niskiego dochodu (889 zł.). Nie mniej, powyższe nie zmienia faktu, że skarżąca nie ustosunkowała się w pełni do wystosowanego przez Sąd wezwania z 13 stycznia 2016 r. nie przedstawiając zasadniczych z punktu widzenia sprawy dokumentów w postaci wyciągów z posiadanych przez męża skarżącej rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące. Z przedłożonych do poprzedniego wniosku PPF wyciągów wynika, że R.P. posiadał rachunki bankowe w [...] oraz [...] wówczas będące przedmiotem zajęć komorniczych. Nie można jednak z góry przyjąć, że taki stan trwa nadal, tym bardziej, że mąż skarżącej deklaruje obecnie wyższe wynagrodzenie od poprzednio uzyskiwanego. Nie przedłożono również zaświadczenia z banków pozwalających przyjąć, że ww. rachunki zostały zamknięte. Tymczasem złożenie przez skarżącą do akt sprawy żądanych wyciągów z rachunków bankowych było nieodzowne dla ustalenia, jakimi środkami finansowymi faktycznie skarżąca i jej mąż dysponują, a które z nich są np. przedmiotem zajęć komorniczych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca pozostaje w związku z małżeńskim, a fakt ustanowienia w nim ustroju rozdzielności majątkowej, nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielenia sobie pomocy (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2009 r., II OZ 1142/09), a więc ustalenie rzeczywistych możliwości płatniczych również jej męża, ma istotne znaczenie przy ocenie wniosku. Tym bardziej, że z przedłożonych rachunków dotyczących umowy zlecenia męża skarżącej wynika, że miesięcznie z tego tytułu uzyskuje 2000 zł brutto. We wniosku wskazał natomiast, że z tytułu zlecenia otrzymuje 2500 zł. Uniemożliwienie Sądowi dokonania ustaleń w zakresie rzeczywistych możliwości płatniczych nie pozwala w konsekwencji w pozytywny sposób odnieść się do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. O ile bowiem z porównania treści obu wniosków należałoby wysnuć, że doszło zmiany okoliczności sprawy, to Sąd wobec braku istotnych z punktu widzenia sprawy dokumentów, nie jest w stanie ocenić skali tej zmiany, a co za tym idzie, czy jest to zmiana pozwalająca zmienić dotychczasowe stanowisko. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.