I SA/Go 666/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopol- skim - Zbigniew Kruszewski na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2012 r. wniosku A.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z 6 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A.M. (skarżącego) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] czerwca 2011 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia obwołania. Skarżący wywiódł skargą kasacyjną od tego wyroku, opłacając należny wpis w wysokości 100 zł. Już po przedstawieniu akt ze skargą kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem z 12 kwietnia 2012 r. wobec nieuzupełnienia jego braku formalnego. Zarządzenie to nie zostało zaskarżone. 23 kwietnia 2012 r. skarżący złożył kolejny, tym razem kompletny pod względem formalnym, wniosek o przyznanie prawa pomocy. Oświadczył w nim, że nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych, gdyż nie uzyskuje dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziny, a kwoty niezbędne na opłacenie wpisów pochodziły z pożyczek. Wniosek ten w realiach rozpoznawanej sprawy nie mógł zostać uwzględniony. Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie żądanym przez skarżącego określone są w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej określanej skrótem "p.p.s.a."). Mowa tam, że prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje w razie wykazania, że poniesienie całości kosztów postępowania mogłoby narazić wnioskodawcę lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. Niemniej, oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadmini-stracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. z której wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (por. post. NSA z 14 listopada 2011 r. II FZ 554/11 LEK 1070046). Badając wniosek skarżącego pod tym kątem należy stwierdzić, że obecnym etapie postępowania strony nie obciążają jakiekolwiek koszty postępowania. Skarżący zapłacił wpis od skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej, opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz wpis od skargi kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaś odpisy wszelkich orzeczeń zapadających w sprawie - za wyjątkiem odpisu wyroku z uzasadnieniem w przypadku oddalenia skargi (które już w niniejszej sprawie zostało sporządzone i doręczone), przysługują stronie bezpłatnie (art. 234 § 1 w zw. z art. 163 § 1 i 2 w zw. z art. 142 § 1 oraz a contrario z art. 141 § 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny wszelkie swoje orzeczenia uzasadnia z urzędu bez konieczności ponoszenia przez strony opłat; uzasadnienie takie doręczane jest stronie również z urzędu (art. 193 i art. 142 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.). Jednocześnie skarżącemu - jako stronie przysługuje prawo do nieodpłatnego przeglądania akt w siedzibie sądu (art. 12a § 2 p.p.s.a.). Tym samym skarżącego nawet perspektywicznie nie obciążają jakiekolwiek koszty sądowe. Należy też pamiętać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest skuteczny od momentu jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do których uiszczenia strona obowiązana jest przed jego złożeniem. Zwolnienie od kosztów nie ma bowiem mocy wstecznej (zob. post. NSA z 25 stycznia 2012 r. II OZ 9/12 LEX 1107925). Tym samym - uprzedzając niejako wątpliwości skarżącego - nawet zwolnienie od kosztów sądowych w realiach niniejszej sprawy nie doprowadziłoby do odzyskania kwot uiszczonych wpisów i opłaty kancelaryjnej. W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącego, jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw, nie mógł zostać uwzględniony.