I SA/Go 680/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant sekretarz sądowy Grzegorz Oracz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi K.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 717,00 (siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Go 680/11 U Z A S A D N I E N I E Skarżąca, K.W. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].04.2012r, nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...].02.2012 roku wydanej w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku od gruntów budynków za 2012r. Z akt sprawy wynika że: Decyzją z dnia [...].02.2012r. Burmistrz Gminy i Miasta ustalił skarżącej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012 w kwocie 2.447zł. W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał, że wysokość podatku ustalono na podstawie złożonej przez stronę informacji oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. Wysokość podatku rolnego ustalono od użytków rolnych dla 0,76 ha fizycznych, 0,812 ha przeliczeniowych, według stawki 182,50 zł tj. 138,70 zł podatku rolnego. Podatek od nieruchomości ustalono w wysokości 2.308 zł tj. budynki mieszkalne - wieś 160 m x 0,53 zł, pozostałe budynki 585 m x 3,80 zł. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca. Zarzuciła, że organ l instancji w zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości błędnie ustalił podstawy i stawki wymiaru podatku przez przyjęcie, że opodatkowane budynki nie wchodziły w skład gospodarstwa rolnego. Zdaniem skarżącej natomiast niezabudowane działki nr [...] oraz zabudowana działka nr [...] stanowią razem gospodarstwo rolne niezależnie od wysokości udziału strony we współwłasności. Organ I instancji wskazał, że za podstawę wymiaru przyjął złożone 19.10.2001 r. oświadczenie do wymiaru podatku od nieruchomości, które pomimo zmian współwłaścicieli nie zostało skorygowane przez stronę. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, z późn. zm.) podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego też do wymiaru zobowiązania nie można było przyjąć innych danych niż wynikających z ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez Starostwo Powiatowe. Jak wskazał z ewidencji tej wynika, że działka nr [...] o pow. 0,18 ha fizycznych jest sklasyfikowana jako grunty orne klasy IIIb i IVa, a działka nr [...] o pow. 0,30 ha fizycznych sklasyfikowana jest jako grunty orne IIIb i IVa. Liczba hektarów przeliczeniowych obu działek wynosi 0,5880 ha. Działka nr [...] o pow. 0,56 ha fizycznych sklasyfikowana jest jako grunt rolny zabudowany klasy IVB i jest przedmiotem współwłasności po 1/2, z tego też względu do opodatkowania przyjęto 1/2 powierzchni działki, tj. 0,28 ha fizycznych, co stanowi 0,2240 ha przeliczeniowe. Łączna powierzchnia gruntów stanowiących podstawę opodatkowania wynosi 0,76 ha fizycznych i 0.8120 ha przeliczeniowe. Wskazał iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, natomiast skarżąca tych kryteriów nie spełniła. Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 i 1 ustawy o podatku rolnym, podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1. dla gruntów gospodarstw rolnych liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego, 2. dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. W związku z tym, że powierzchnia gruntów rolnych nie spełnia kryteriów gospodarstwa rolnego, organ uznał że opodatkowaniu podlegają również budynki gospodarcze. Po rozpatrzeniu sprawy, na podstawie posiadanych akt oraz obowiązujących przepisów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymała w mocy decyzje organu i instancji. W uzasadnieniu organ wskazał że art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym stanowi, że za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nie posiadającej osobowości prawnej. Art. 6c powołanej ustawy stanowi, że osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2 (ust. 1). Łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę (ust. 2). Natomiast zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z [...].03.2012r. Starostwa Powiatowego jako właściciel działki nr [...] grunty orne RIIIb o pcw. 0,09 ha, RIVa o pow. 0,09 ha położonych w [...] wpisane do księgi wieczystej [...] oraz działka nr [...] grunty rolne RIIIb o pow. 0,15 ha i RIVa o pow. 0,15 ha wpisany jest S.W.. Z wypisu z rejestru gruntów z [...].03.2012 r. wynika, że współwłaścicielami w 1/2 udziału w działce nr [...] o pow. 0,56 ha użytki rolne zabudowane w miejscowości [...] są R.T. oraz S.W.. Ponieważ, jak wynika z akt sprawy S.W. zmarł w 2006 r. organ l instancji łącznym zobowiązaniem podatkowym na rok 2012 r. ustalił jako podatnika skarżącą, ustalając wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 r. w zakresie podatku rolnego od 0,76 ha fizycznych, w tym użytki rolne 0.76 ha i po przemnożeniu przez stawkę przeliczeniową 182.50 zł/ha ustalił podatek rolny w wysokości 139 zł. Zgodnie z oświadczeniem dla wymiaru podatku od nieruchomości złożonym w dniu 19.10.2001 r. przez właścicieli K. i S.W. podano 160 m2 jako podstawę do opodatkowania budynków mieszkalnych i 585 m2 budynków pozostałych niemieszkalnych - budynki gospodarcze murowane - pomieszczenia o wysokości od 2.20 m. Organ l instancji zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 lit. a, e uchwały Rady Miejskiej Nr XII/74/l l z dnia [...].11.2011 r. w sprawie określenia wysokości stawek w podatku c d nieruchomości, przyjął jako podstawę do opodatkowania podatkiem od nieruchomości stawką podatku 0,53zł/lm2 za budynki mieszkalne 160 m2 = 84.80 zł i stawką podatku 3.80 zł/Im2 od pozostałych budynków 585 m2 = 2.223 zł, co łącznie stanowi 2.308 zł. Łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2012 wynosi 2.447 zł. W świetle powyższego uznał, że organ I instancji prawidłowo ustalił łączne zobowiązanie podatkowe za 2012 r. w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości. Wobec nie spełnienia warunków wynikających z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym uznał za niezasadny zarzut odwołującej, iż będące w jej posiadaniu grunty rolne i budynki stanowią gospodarstwo rolne. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła skargę wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem oraz orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania. Z uzasadnieniu zarzuciła że organ nietrafnie uznał że budynki nie wchodzą w skład gospodarstwa rolnego i nie podlegają opodatkowaniu właściwemu dla gospodarstw rolnych. Wyjaśniła że jest właścicielem dwóch działek rolnych nr [...] o powierzchni 0,4800 ha i współwłaścicielem działki zabudowanej nr [...] o pow. 0,5600 ha, co w sumie składa się na gospodarstwo rolne, niezależnie od tego czy są przedmiotem współwłasności i jaka jest liczba współwłaścicieli. Jej zdaniem podstawą kwalifikowania nieruchomości rolnej i naliczania podatków stanowi ewidencja gruntów oparta na konkretnej definicji działki ewidencyjnej jaka wynika z § 6 ust. 1 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. Podniosła, że współwłasność rodzi jedynie powstanie solidarnego zobowiązania podatkowego współwłaścicieli. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosła o oddalenie skargi, wskazując iż sam fakt współwłasności nieruchomości nie rzutuje na ustalenie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym poprzez uwzględnienie powierzchni całej działki. Wskazując na orzecznictwo sądowe, wywiodło że w skład gospodarstwa rolnego może wchodzić udział w współwłasności gruntów rolnych, a nie całość tych gruntów, natomiast odwoływanie się do pojęcia do pojęcia działki ewidencyjnej jest nieuprawnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się uzasadniona. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy zasadnie uznał, iż nieruchomości które stanowią przedmiot postępowania stanowią gospodarstwo rolne, a tym samym czy organ zasadnie ustalił wymiar łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2012. Jak wynika z akt sprawy, niespornym jest że skarżąca jest posiadaczem niezabudowanych działek o numerze [...] o powierzchni 0,48 ha. Nadto działka o numerze [...] stanowi zgodnie z wpisem do księgi wieczystej przedmiot współwłasności skarżącej oraz R.G.T.. Zgodnie z art. 2 ust 1 ustawy dnia 15.11.1994r o podatku rolnym / Dz.U. z 2006 nr 136 poz. 969 /, za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nie posiadającej osobowości prawnej. Jak podkreślono w orzecznictwie, jak i doktrynie prawa, poprzez grunty stanowiące własność danej osoby należy rozumieć także grunty stanowiące jej współwłasność. W tym zakresie Sąd podziela argumentację zaprezentowaną w wyroku NSA z dnia 21 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA/Kr 2090/99, POP 2002, z. 5, poz. 139), zgodnie z którą "współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz odmianą własności, o czym stanowi art. 195 Kodeksu cywilnego, a to oznacza, że wszędzie tam gdzie jest mowa o własności, należy przez to rozumieć również współwłasność, chyba że co innego wynika z przepisów prawa. Jeśli zatem w art. 1 ust. 2 ustawy o podatku rolnym, jest mowa o gruntach stanowiących własność danej osoby należy przez to rozumieć także grunty stanowiące jej współwłasność / również wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26.04.2012r I SA/Gd 215/12 /. Podkreślić więc należy, że opodatkowaniu podatkiem rolnym w świetle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 15 listopada 1984 r. podatku rolnym (Dz. U. Nr 52, poz. 268 z późn. zm.) podlegają grunty stanowiące własność danej osoby oraz grunty stanowiące jej współwłasność w zakresie pozostającym w jej posiadaniu, jako tworzące jedno gospodarstwo rolne w rozumieniu tych przepisów / wyrok NSA z dnia 27.10.1992r SA/Kr 1122 / 92 /. Jednakże warunkiem uznania gruntów za gospodarstwo rolne jest warunek powierzchni określanej jako norma obszarowa. Tak więc jeżeli łączna powierzchnia gruntów stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, w tym spółki nie posiadającej osobowości prawnej, przekracza 1 ha użytków rolnych lub gruntów zadrzewionych i zakrzewionych na użytkach rolnych lub 1 ha przeliczeniowy użytków rolnych, to jest to gospodarstwo rolne w rozumieniu komentowanego artykułu. W przypadku gdy grunt nie spełnia powyższej normy obszarowej, nie może być uznany za gospodarstwo rolne. W przeprowadzonym postępowaniu organu podatkowe ograniczyły się do stwierdzenia stanu własności nieruchomości na podstawie ksiąg wieczystych, a także w zakresie rodzaju gruntów, na podstawie wyciągu z rejestru gruntów. Jak wynika natomiast z przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nie posiadającej osobowości prawnej. Z akt sprawy nie wynika natomiast aby organ podatkowy w postępowaniu dokonał ustaleń w celu stwierdzenia czy działka nr [...] w całości znajduje się w posiadaniu skarżącej, czy też znajduje się w współposiadaniu skarżącej i innych osób. Jak można wnosić natomiast z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, skarżąca jest posiadaczem zarówno nieruchomości niezabudowanych jak i zabudowanych a więc działki nr [...] / pismo Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...].12.2001r, k. 9 akt adm/. Nadto z pism skarżącej można również wnosić, iż jest ona wyłącznym posiadaczem działki oznaczonej nr [...]. Zdaniem Sądu dokonanie powyższych ustaleń może prowadzić do stwierdzenia zgodnie z art. 2 ust. 1, iż nieruchomości posiadane przez skarżącą, w tym działka nr [...] stanowią gospodarstwo rolne. Wobec powyższego zdaniem Sądu organ naruszył art. 122 i art. 187 § 1 ordynacji podatkowej, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien dokonać ustaleń celem stwierdzenia czy skarżąca jest wyłącznym posiadaczem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], bądź znajduje się w współposiadaniu innych osób. W tym celu winna choćby zażądać wyjaśnień od skarżącej w tym zakresie. Po uzupełnieniu postępowania w sposób wyżej wskazany organ winien wziąć pod uwagę, w zależności od poczynionych ustaleń treść art. 3 ust. 5 bądź art. 6c ust. 2 ustawy o podatku rolnym. Zaznaczyć bowiem należy, że : - zgodnie z art. 3 ust. 5 w/w ustawy, jeżeli grunty, sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach). - zgodnie z art. 6c ust. 2 w/w ustawy łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę, natomiast Tak więc organ podatkowy, w zależności od dokonana ustaleń, winien rozważyć czy nie istnieje konieczność wydania odrębnej decyzji odnoszącej się do gruntów będących przedmiotem współwłasności, czy też będących przedmiotem współposiadania / patrz G. Dudar "Zasady ustalania zobowiązania podatkowego w łącznym obowiązku pieniężnym" PPLiFS nr 11/2011, R. Dowgier "Solidarna odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu podatków lokalnych" PPLiFS nr 2/2012 /. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sędzia WSA B. Rennert Sędzia WSA S. Kowalczyk Sędzia WSA J. Niedzielski