I SA/Go 7/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-02-16
Skład orzekający: Jacek Niedzielski, Krystyna Skowrońska-Pastuszko, Dariusz Skupień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Spółka, będąca posiadaczem zależnym gruntów Skarbu Państwa na podstawie umowy z Lasami Państwowymi, jest podatnikiem podatku od nieruchomości od gruntów zajętych pod pas techniczny rurociągów i linii światłowodowych, w tym gruntów leśnych, które są niezbędne do eksploatacji tych urządzeń?Ratio decidendi
Spółka, która na podstawie umowy z Lasami Państwowymi posiada zależnie grunty Skarbu Państwa, jest podatnikiem podatku od nieruchomości od tych gruntów, w tym gruntów leśnych, jeśli są one zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z eksploatacją rurociągów i linii światłowodowych. Obowiązek podatkowy wynika z faktycznego władztwa nad gruntem, które jest niezbędne do zapewnienia strefy bezpieczeństwa wokół urządzeń przesyłowych, nawet jeśli umowa nie zawierała wprost określeń o posiadaniu czy użytkowaniu.Stan faktyczny
Spółka wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza określającą jej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2011 r. Spółka zakwestionowała opodatkowanie gruntów Skarbu Państwa będących w zarządzie Lasów Państwowych, które jej zdaniem nie stanowiły przedmiotu dzierżawy ani posiadania zależnego w takim zakresie, jak przyjęły organy. Organy podatkowe uznały, że spółka jest podatnikiem podatku od nieruchomości od gruntów zajętych pod pas techniczny rurociągów i linii światłowodowych, w tym gruntów leśnych, o powierzchni znacznie większej niż deklarowana przez spółkę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Sekretarz sądowy Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "P" S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. oddala skargę.
Przedsiębiorstwo [...] S.A. (zwane również P, skarżąca lub Spółka), wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] określającą skarżącej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. w wysokości 280.935,00 zł.
Skarga została wywiedziona na tle następującego stanu faktycznego.
W dniu 14 lutego 2011 r. P złożyło deklarację na podatek od nieruchomości za 2011 a następnie w dniu 10 czerwca 2015 r. korektę deklaracji w związku z nieprawidłowym zakwalifikowaniem kabli umieszczonych w kanalizacji kablowej do kategorii podatkowej budowle, gdyż od 17 lipca 2010 r. obowiązuje definicja obiektu liniowego wyłączająca z opodatkowania ww. środki trwałe. Jako przedmioty opodatkowania Spółka wykazała: grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków – 13.281 m² oraz budowle 9.251.206,38 zł, łącznie podatek za 2015 r. w wysokości 195.516,00 zł.
W dniu [...] kwietnia 2015 r. do organu podatkowego wpłynęło pismo Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. informujące, że zakończono postępowanie kontrolne w Przedsiębiorstwie "P" S.A. w zakresie podatku od nieruchomości za 2011r., w wyniku którego stwierdzono nieprawidłowości w zakresie podatku od nieruchomości dotyczące użytkowanych przez spółkę gruntów Skarbu Państwa będących w zarządzie Lasów Państwowych.
Wobec powyższego, w ramach czynności sprawdzających, w dniu 21 sierpnia 2015 r. organ podatkowy wezwał P do złożenia wyjaśnień w sprawie nieprawidłowego wykazywania w składanych deklaracjach na podatek od nieruchomości powierzchni gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na powyższe skarżąca Spółka wyjaśniła, że aby uznać ją za podatnika podatku od nieruchomości powinna być ona albo właścicielem, albo użytkownikiem wieczystym gruntów, albo, w przypadku gruntów należących do Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, ich posiadaczem zależnym. Według strony potwierdzają to zapisy umowy z dnia [...] listopada 2002 r. zawartej między spółką a Dyrekcją Generalną Lasów Państwowych, które wyraźnie wskazują, że faktycznie użytkowane przez Spółkę są pasy gruntu, które Spółka wykorzystuje do prowadzenia działalności gospodarczej. P wskazało, że ww. umowa upoważnia ją do korzystania ze wskazanych gruntów, co według Spółki oznacza, że Lasy Państwowe na podstawie ww. Umowy określiły maksymalny obszar, jaki Spółka może, lecz wcale nie musi dzierżawić od wydzierżawiającego. Pozostawienie do dyspozycji nie oznacza faktycznego użytkowania.
Nadto Spółka wyjaśniła, że art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm. - zwanej dalej u.p.o.l.) przenosi obowiązek podatkowy z posiadacza samoistnego będącego Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego na posiadacza zależnego w przypadku, gdy posiadanie zależne wynika z umowy łączącej posiadacza zależnego ze Skarbem Państwa. W istocie na tej podstawie Spółka jest podatnikiem podatku od nieruchomości od pasów gruntów, które użytkuje od Lasów Państwowych i które wykazuje do opodatkowania, jednakże przepis ten obejmuje wyraźnie jedynie grunty, które faktycznie stanowią przedmiot umowy a nie hipotetycznie mogą go stanowić, tj. te grunty, które Spółka posiada, a nie te, które posiadać może. Zdaniem Spółki w odniesieniu do gruntów poza pasem gruntu zajętego przez Spółkę, nie posiada ona cech posiadacza ze względu na: możliwość prowadzenia gospodarki leśnej na gruntach spoza pasa gruntu zajętego przez Spółkę, konieczność ponoszenia przez Spółkę dodatkowych opłat za wejście na teren spoza pasa gruntu zajętego pod rurociągi i światłowody, brak ich utrzymania przez Spółkę ponad czynności zastrzeżone jako obowiązkowe w zakresie pasa bezpieczeństwa, brak ulepszenia gruntów spoza pasa gruntu zajętego przez Spółkę. W ocenie Spółki brak jest podstaw do korygowania złożonych deklaracji na podatek od nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Burmistrz wszczął z urzędu wobec skarżącej Spółki postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r.
W trakcie prowadzonego postępowania organ podatkowy włączył do materiału dowodowego wynik kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z [...] marca 2015 r., wyciąg z protokołu badania ksiąg podatkowych z [...] grudnia 2014 r. oraz zebrane w trakcie kontroli UKS dowody w sprawie, tj. umowę z [...] listopada 2002 r. zawartą pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych a P S.A. wraz z załącznikami i aneksami, notatkę z [...] maja 2002 r. spisaną na okoliczność spotkania przedstawicieli P S.A z przedstawicielami Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, pismo wewnętrzne P z dnia [...] kwietnia 2003r. Kierownika Sekcji Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Wydziału Inwestycji i Modernizacji skierowane do Dyrektora ds. Finansów i Zarządzania Kapitałem, pismo z [...] lutego 2007 r. P S.A skierowane do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, pismo z [...] marca 2007 r. Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych skierowane do P S.A., umowy zawarte pomiędzy P S.A a PO sp. z o.o. wraz z aneksami, zestawienie działek wraz z powierzchniami dotyczącymi pasa technicznego na działkach Nadleśnictwa i Nadleśnictwa na terenie Gminy, wykazy zmian ewidencyjnych dotyczących działek Nadleśnictwa i Nadleśnictwa położonych na terenie gminy, pismo Prezesa Spółki PO sp. z o.o. z [...] września 2014 r. kierowane do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, odpowiedzi z Nadleśnictwa i Nadleśnictwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. na wnioski o wprowadzenie zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków, wyjaśnienia Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych z dnia [...] grudnia 2014 r., notatkę z [...] sierpnia 2014 r. sporządzoną przez kierownika Działu Zarządzania Majątkiem, pismo Nadleśnictwa z dnia [...] maja 2014 r. kierowane do Dyrektora UKS, pismo Nadleśnictwa z dnia [...] maja 2014 r. kierowane do Dyrektora UKS, zastrzeżenia i wyjaśnienia P S.A wniesione do protokołu kontroli UKS w zakresie podatku od nieruchomości oraz wyciąg z odpowiedzi organu kontroli skarbowej na wniesione zastrzeżenia do protokołu badania ksiąg podatkowych nr [...] z [...] lutego 2015 r.
Nadto postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. organ podatkowy wezwał skarżącą do przedłożenia zestawienia działek i ich powierzchni zajętych na pas techniczny rurociągu [...] i towarzyszących mu linii światłowodowych na terenie Gminy będących w zarządzie Nadleśnictwa i Nadleśnictwa oraz potwierdzonego za zgodność z oryginałem protokołu zdawczo-odbiorczego podpisanego przez PO sp. z o.o. i P S.A będącego rozliczeniem prac wykonanych przez PO sp. z o.o. w zakresie umowy, której przedmiotem było wykonanie aktualizacji pomiarów geodezyjnych w celu wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie użytków wzdłuż tras rurociągu naftowego [...].
W odpowiedzi na powyższe Spółka przedłożyła zestawienia działek i ich powierzchni zajętych na pas techniczny rurociągu [...] i towarzyszących mu linii światłowodowych na terenie Gminy, tj. wykaz stanowiący część załącznika określający długość kabla linii światłowodowej rurociągu [...] odcinek zachodni nr 3 do umowy z [...] listopada 2002 r. oraz zestawienie działek sporządzone przez spółkę PO.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Burmistrz określił Przedsiębiorstwu "P" S.A. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r. w wysokości 280.935,00 zł.
W motywach uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że P S.A użytkuje grunty Skarbu Państwa na podstawie umowy z dnia [...] listopada 2002 r. zawartej przez P S.A z Generalnym Dyrektorem Lasów Państwowych działającym w imieniu 30 nadleśnictw, w tym Nadleśnictwa i Nadleśnictwa. Przed podpisaniem umowy, w dniu [...] maja 2002 r. doszło do spotkania przedstawicieli P S.A. z przedstawicielami Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych w sprawie porozumienia dotyczącego udostępnienia nieruchomości Skarbu Państwa będących w zarządzie Lasów Państwowych pod budowę rurociągów naftowych i paliwowych oraz linii światłowodowych. Strony uznały za konieczne ustalenie standardu treści umów zawieranych przez nadleśniczych w celu ujednolicenia zasad udostępniania ww. terenów. Strony zgodnie przyjęły, że P uzgodni z właściwymi nadleśnictwami granice i powierzchnie zajęte pod rurociągi wraz z infrastrukturą towarzyszącą, przyjmie na siebie ciężar podatkowy podatku od nieruchomości w odniesieniu do tych gruntów wyłączonych z produkcji dla inwestycji projektowanych objętych ww. porozumieniem, jak również dla istniejących, i spisze z nadleśnictwami odpowiednie porozumienia; grunty pod nowe inwestycję udostępniane będą na podstawie umów zawieranych przez nadleśniczych na czas nieokreślony, opłata za udostępnianie gruntów będzie ustalana odrębnie dla gruntów zajętych pod światłowody i odrębnie przez rurociągi.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że z treści umowy z dnia [...] listopada 2002 r. oraz aneksów wynika, że Dyrektor Generalny Lasów Państwowych działający w imieniu 30 nadleśnictw, w tym Nadleśnictwa i Nadleśnictwa, zawarł z P umowę, przedmiotem której, zgodnie z jej § 1 ust. 1, było oddanie do korzystania przez P z pasa gruntu: zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych, pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów, w tym budowanego w ramach zadania inwestycyjnego pn. "Budowa III nitki Odcinka Wschodniego Rurociągu [...] o przebiegu zgodnym z projektem technicznym i załącznikiem nr 2, pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych budowanych w ramach zadania inwestycyjnego pn. "Rozbudowa sieci łączności światłowodowej P S.A o przebiegu zgodnym z projektem technicznym i załącznikiem nr 3 do umowy.
Burmistrz zaznaczył, że zgodnie z § 2 ust. 1 ww. umowy P w porozumieniu i w terminie uzgodnionym z właściwym Nadleśniczym w odniesieniu do gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 umowy, dokona aktualizacji pomiarów geodezyjnych, przeprowadzi zmiany w ewidencji gruntów, dostarczy zaktualizowane mapy i aktualne wypisy z rejestru gruntów do właściwego Nadleśniczego. Z kolei z § 2 ust. 2 ww. umowy wynika, że strony zgodnie oświadczają, iż wykaz nieruchomości, do korzystania, z których upoważnia P przedmiotowa umowa, w celach opisanych w § 1 ust. 1 zawiera załącznik nr 5 do umowy, określający również szerokość i powierzchnię zajętego pasa gruntów, z uwzględnieniem aktualizacji pomiarów geodezyjnych , o których mowa w ust. 1. W rzeczywistości załącznik nr 5 zawiera wykaz nieruchomości będących w zarządzie Lasów Państwowych z określeniem obrębu, nr działki, gminy i długości trasy. W myśl § 3 ust. 1 umowa zawarta została na czas eksploatacji rurociągów i linii światłowodowych. Natomiast zgodnie z § 4 P zobowiązuje się płacić na rzecz Lasów Państwowych opłatę jednorazową z tytułu budowy i utrzymania linii światłowodowych i opłatę roczną z tytułu utrzymania istniejących oraz budowy i utrzymania nowych rurociągów zgodnie z wykazem nieruchomości opisanych w załączniku nr 5. W ust. 5 tego paragrafu, strony ustaliły, że niezależnie od opłat, o których mowa w ust. 1, P zobowiązane jest do regulowania wszelkich podatków związanych z korzystaniem z udostępnionych gruntów wymienionych w załączniku nr 5, w tym podatku od nieruchomości. W przypadku, gdyby obowiązek zapłaty podatku został nałożony na jednostki Lasów Państwowych, opłata roczna, o której mowa wyżej zostanie powiększona o kwotę zapłaconego zobowiązania podatkowego. W § 6 ust. 2 stwierdzono, że w razie zajmowania gruntu bez tytułu prawnego, rozwiązania umowy lub jej wygaśnięcia, P jest zobowiązane do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie w wysokości podwójnej stawki opłaty wynikającej z umowy.
Organ zaznaczył, że uwzględniając zmiany wprowadzone aneksami oraz biorąc pod uwagę załącznik nr 6 (wcześniej załącznik nr 5), trasa rurociągu [...] i linii światłowodowych przebiega przez położone na terenie Gminy grunty Nadleśnictwa o długości 5.006 metrów bieżących oraz grunty Nadleśnictwa o długości 731 metrów bieżących.
Organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2003 r. Kierownik Sekcji Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Wydziału Inwestycji i Modernizacji P, w odpowiedzi skierowanej do Dyrektora ds. Finansów i Zarządzania Kapitałem poinformował, że nie posiada do chwili obecnej uzgodnionej z nadleśnictwami dokumentacji geodezyjnej pasa gruntów zajętych na utrzymanie rurociągów naftowych. Do czasu wykonania właściwej dokumentacji, za podstawę naliczania podatku od nieruchomości zaproponowano przyjąć pas gruntu fizycznie zajęty przez rurociągi o szerokości równej średnicy rurociągu. Natomiast po wykonaniu odpowiedniej dokumentacji będzie możliwe złożenie korekty deklaracji podatkowej. Jednocześnie stwierdzono, że dla odpowiednich odcinków rurociągów przyjąć należy następujące szerokości: Rurociąg [...] (odcinek wschodni i zachodni) - 1,40 m, Rurociąg [...] - 0,80 m, Rurociąg Produktów Finalnych [...] - 0,30 m.
W ocenie Burmistrza powyższe wskazuje, że Spółka od początku miała świadomość, że przyjęta szerokość pasa gruntu nie jest prawidłowa do obliczenia rzeczywistej powierzchni gruntów stanowiących podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Deklarowana powierzchnia gruntów Skarbu Państwa będących w zarządzie Nadleśnictwa i Nadleśnictwa oparta była na jednostronnych wewnętrznych ustaleniach. Spółka przy obliczaniu podatku od nieruchomości przemnożyła długość odcinka przez ww. szerokość. W przypadku Nadleśnictwa i Nadleśnictwa (rurociąg [...] odcinek zachodni) - szerokość 1,40 m, tj. Nadleśnictwo 5006 metrów bieżących x 1,40 m i Nadleśnictwo 731 metrów bieżących x 1,40 m. Zadeklarowana przez Spółkę powierzchnia gruntów Skarbu Państwa zarządzana przez Nadleśnictwo i Nadleśnictwo wynosiła 8.032 m2 oraz powierzchnia gruntów stanowiąca własność P, tj. działki nr [...] o łącznej powierzchni 5249 m2 . Łączna powierzchnia gruntów deklarowana przez Spółkę do opodatkowania podatkiem od nieruchomości wynosiła 13.281 m2.
W ocenie organu pierwszej instancji przyjęty przez Spółkę sposób naliczania podatku od nieruchomości za grunty Skarbu Państwa, nie wynika z zawartej umowy, lecz tylko z własnej decyzji spółki. Ponadto podejmując decyzję o przyjęciu do celów podatku od nieruchomości szerokości pasa w równowartości średnicy rurociągu skarżąca stwierdziła, że do czasu wykonania dokumentacji geodezyjnej pasa zajętego na utrzymanie rurociągów naftowych będzie stosowała takie szerokości. Zatem w momencie podejmowania takiej decyzji wiedziała, że dla prawidłowego ustalenia powierzchni gruntów zajętych pod rurociągi (tym samym szerokości pasa) niezbędne jest dokonanie rzeczywistych pomiarów.
Burmistrz zauważył, że P w celu wypełnienia zobowiązania określonego w § 2 ust. 1 umowy z [...] listopada 2002 r. zawarło z PO Sp. z o.o. trzy umowy, tj. z [...] lipca 2008 r. zarejestrowaną pod nr [...] wraz z aneksem zawartym [...] marca 2009 r., z [...] czerwca 2009 r. zarejestrowaną pod numerem [...] wraz z aneksem z [...] września 2009r., z [...] sierpnia 2009r. zarejestrowaną pod numerem [...]. Przedmiotem ww. umów było wykonanie aktualizacji pomiarów geodezyjnych w celu wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie użytków wzdłuż tras rurociągów. Szczegółowy zakres prac obejmował przede wszystkim wyznaczenie w terenie i stabilizacja ogranicznikami betonowymi pasa technicznego zajętego pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe i teletechniczne (przy ustalaniu zasięgu pasa technicznego należy przyjmować, że minimalna odległość linii rozgraniczającej od osi skrajnego rurociągu powinna wynosić 3 m, a od kabla światłowodowego/technicznego - 2m), spisanie protokołu uzgodnienia przebiegu pasa technicznego pomiędzy upełnomocnionymi przedstawicielami poszczególnych nadleśnictw oraz P, sporządzenie dokumentacji do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie użytków gruntowych dla poszczególnych obrębów i jednostek ewidencyjnych oraz założenie graficznych i opisowych zbiorów danych do aktualizacji baz danych ewidencyjnych, dostosowanych do systemów numerycznych wykorzystywanych w poszczególnych powiatach, przygotowanie wniosków o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów dla poszczególnych nadleśnictw, adresowanych do odpowiednich starostw wraz z niezbędnymi załącznikami umożliwiającymi wprowadzenie wnioskowanych zmian.
Organ pierwszej instancji wskazał, że z pomiarów dokonanych przez firmę PO sp. z o.o. wynika, że na terenie Nadleśnictwa w obrębie Gminy powierzchnia gruntów zajętych przez rurociągi/światłowody wynosi 10,1475 ha, tj. w obrębie [...] działki: nr [...] - 1,5791 ha, nr [...] - 0,1052 ha, nr [...] - 0,1948 ha, [...] -1,2839 ha, w obrębie [...] działki: nr [...] - 2,5331 ha, nr [...] - 0,4733 ha, nr [...] - 0,3525 ha, nr [...] - 1,7886 ha, [...] - 0,9891 ha, nr [...] - 0,8479 ha.
Natomiast na terenie Nadleśnictwa w obrębie Gminy powierzchnia gruntów zajętych przez rurociągi/światłowody wynosi 1,4682 ha, tj. w obrębie [...] działki: nr [...] - 0,0968 ha, nr [...] - 0,7522 ha, nr [...] - 0,6192 ha. Zatem łączna powierzchnia gruntów Skarbu Państwa zarządzanych przez Nadleśnictwo i Nadleśnictwo zajęta przez P na rurociągi i światłowody wynosi 11,6157 ha , a nie jak wykazała Spółka w deklaracji na podatek od nieruchomości powierzchnia 8.032 m2.
Ponadto organ pierwszej instancji zaznaczył, że Spółka PO na podstawie dokonanych pomiarów przygotowała wykazy zmian danych ewidencyjnych dotyczących działek, na których wystąpiły zmiany w rodzaju użytków. Analiza przygotowanych wniosków w konfrontacji z dokonanymi pomiarami wykazała, że wnioski zawierają zmiany w dotychczasowym stanie polegające przede wszystkim na zwiększeniu powierzchni użytków Tr poprzez zmniejszenie powierzchni użytków Ls. Burmistrz wyjaśnił, że Spółka PO dokonała pomiarów geodezyjnych gruntów Skarbu Państwa będących w zarządzie Lasów Państwowych zajętych pod rurociągi naftowe i linie światłowodowe. Na podstawie dokonanych pomiarów geodezyjnych przygotowała w 2009 r. wykazy zmian ewidencyjnych dotyczących poszczególnych działek oraz wnioski do poszczególnych nadleśnictw o wprowadzenie zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków. Zaznaczył, że z odpowiedzi Nadleśnictwa i Nadleśnictwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. na wnioski o wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów i budynków wynika, że odmówiono ich podpisania z uwagi na brak przeprowadzenia przez P procedur wyłączenia gruntów z produkcji leśnej. Nadleśnictwa w odpowiedziach nie podważały dokonanych pomiarów pasa technicznego, jedynie odmówiły podpisania przedmiotowych wniosków z uwagi na brak przeprowadzenia przez P procedury wyłączenia gruntów z produkcji leśnej nałożonej ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Zdaniem Burmistrza z powyższego jednoznacznie wynika, że Spółka już w 2009 r. posiadała dane dotyczące geodezyjnych pomiarów pasów technicznych zajętych pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe zgodnie z zawartą umową z dnia [...] listopada 2002 r. Znała zatem powierzchnię oddzielonych betonowymi słupkami pasów zajętych na potrzeby utrzymania rurociągów i linii światłowodowych. Grunty te zostały udostępnione przez Lasy Państwowe (na podstawie umowy) Spółce w celu utrzymania (na czas eksploatacji) istniejących rurociągów naftowych, co oznacza, że grunty te zajęte są na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem ropy naftowej i produktów finalnych. Zatem zarówno grunty sklasyfikowane jako Tr i jako Ls, zajęte przez Spółkę, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako zajęte na działalność gospodarczą inną niż działalność leśna.
Organ pierwszej instancji zaznaczył, że P przedłożyła wykazy zmian ewidencyjnych oraz zestawienie działek wraz z powierzchniami dotyczącymi pasa technicznego sporządzone przez PO Sp. z o.o. Ponadto wyjaśniła, że dbając o bezpieczeństwo właścicieli nieruchomości, prowadzi na wyznaczonym przez PO pasie bezpieczeństwa okresowe prace w zakresie wykaszania traw i samosiejek. Prace te prowadzone są w uzgodnieniu z zarządcą gruntów czyli właściwym Nadleśnictwem. Są to czynności, które Spółka jest obowiązana dokonać na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących, tj. § 137 i § 136 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu paliw i ropy naftowej i ich usytuowanie.
Burmistrz stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż Spółka zajmuje w celu prawidłowej eksploatacji rurociągów naftowych i linii światłowodowych grunty Skarbu Państwa w Zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa i Nadleśnictwa w granicach wydzielonego słupkami betonowymi pasa technicznego wyznaczonego podczas dokonanych pomiarów geodezyjnych, które zostały wykonane zgodnie z zapisami umowy zawartej przez P z Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych. Jak wynika z dokonanych pomiarów Spółka zajmuje grunty będące w zarządzie Nadleśnictwa sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako Tr i Ls, tj: [...] - 1,5791 (w tym Tr 0,7700 ha, Ls 0,8091 ha), nr [...] - 0,1052 ha (w tym Tr 0,0700 ha, Ls 0,0352 ha), nr [...] - 2,5331 ha na Tr , nr [...] - 0,1948 ha na Tr, nr [...] - 1,2839 ha (w tym na Tr -0,9100 ha, na Ls - 0,3739 ha), nr [...] - 0,4733 ha na Ls, nr [...] - 0,3525 na Ls, nr [...] - 1,7886 ha na Ls, [...] - 0,9891 ha na Ls, nr [...] - 0,8479 ha na Ls. Natomiast na terenie Nadleśnictwa grunty sklasyfikowane jako Ls, tj. części działek nr [...] -0,0968 ha, nr [...] - 0,7522 ha, nr [...] - 0,6192 ha. Grunty te stanowią pas techniczny istniejącego rurociągu przebiegającego przez Gminę na gruntach Skarbu Państwa. Zatem służą one prowadzeniu działalności przesyłowej P i na podstawie zawartej umowy z dnia [...] listopada 2002 r. są w posiadaniu zależnym Spółki, wobec czego powinny być przedmiotem opodatkowania tej Spółki. Organ zaznaczył, że Nadleśnictwo w swojej deklaracji na podatek od nieruchomości nie wykazywało Tr użytkowanych przez P informując, że udostępniło grunty P.
Burmistrz stwierdził, że wyjaśnienia Spółki zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r., że poza pasem gruntu zajętego przez Spółkę, nie posiada ona cech posiadacza jest nieuzasadnione (według strony pas gruntu zajętego to pas gruntów o szerokości stanowiącej równowartość średnicy rurociągu). Grunty w posiadaniu zależnym wynikają z zawartej umowy. Sporadyczne wykonywanie niektórych czynności na pasach bezpieczeństwa wymierzonych przez firmę PO nie zmienia faktu, że dla prawidłowej eksploatacji rurociągów niezbędne jest zajęcie takiej szerokości pasa gruntu, który gwarantuje utrzymanie rurociągu w należytym stanie. Twierdzenie skarżącej, że poza pasem gruntu zajętego przez nią , nie posiada ona cech posiadacza, ze względu na możliwość prowadzenia gospodarki leśnej na tych gruntach, braku ich utrzymania ponad czynności zastrzeżone jako obowiązkowe w zakresie pasa bezpieczeństwa, braku ich ulepszania oraz konieczności ponoszenia dodatkowych opłat za wejście na ten teren, jest bezpodstawne. Na gruntach objętych umowami z Nadleśnictwami nie jest możliwe prowadzenie gospodarki leśnej. Również sam fakt, że na gruntach w pasie bezpieczeństwa Spółka wykonuje czynności, nawet jeżeli tylko obowiązkowe, potwierdza, że włada tymi gruntami. Także brak ulepszenia gruntów spoza pasa gruntu uznanego przez Spółkę, jako zajętego pod rurociągi nie powoduje, że Spółka w stosunku do tych gruntów traci cechy posiadacza zależnego. Przedmiotowe grunty nie zostały oddane Spółce do ulepszania, lecz oddane do korzystania pod rurociągi i linie światłowodowe. Natomiast kwestia ponoszenia dodatkowych opłat za wejście na teren spoza pasa gruntu zajętego pod rurociągi i światłowody nie ma potwierdzenia w zawartej umowie.
Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie zarzucając:
1. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a) u.p.o.l. w związku z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (powoływanej jako K.c.) przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, które nie stanowią przedmiotu dzierżawy, a tym samym w stosunku do których Spółka nie wykazuje cech posiadacza zależnego;
- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. w związku z art. 305¹ K.c. przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, w stosunku do których Spółka nie wykazuje cech posiadacza rzeczy (tj. gruntu), tylko cechy posiadacza służebności przesyłu;
- art. 3 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l. przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów Lasów Państwowych, które są w faktycznym władaniu Nadleśnictwa i na których Nadleśnictwo może wykonywać działalność leśną.
2. Naruszenie prawa proceduralnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa przez wydanie decyzji z naruszeniem ww. przepisów prawa materialnego oraz n/w przepisów postępowania;
- art. 122 Ordynacji podatkowej przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa przejawiające się brakiem dokładnej analizy stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych obowiązujących w przedmiotowym postępowaniu, a także analizą stanu faktycznego w oderwaniu od postanowień Umowy z Lasami Państwowymi (bagatelizowanie, że tzw. pas bezpieczeństwa stanowi grunty sąsiednie a nie pas gruntu będący przedmiotem Umowy z Lasami Państwowymi).
Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane również SKO, Kolegium lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie w dniu [...] listopada 2002 r. została zawarta umowa pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych działającym m.in. w imieniu Nadleśnictwa i Nadleśnictwa a Spółką umowę "oddania do korzystania z pasa gruntu: zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych" (§ 1 ust. 1 umowy). Oceniając charakter czynności prawnej wynikającej z § 1 ust. 1 umowy Kolegium stwierdziło, że odpłatne udostępnienie Spółce gruntów leśnych wyszczególnionych w załączniku nr 3 do umowy, skutkowało przeniesieniem na ten podmiot ich posiadania i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte jakiekolwiek z określeń "o posiadaniu, czy użytkowaniu". Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z zawartej umowy o oddaniu do korzystania gruntów leśnych (pod którymi posadowione są rurociągi naftowe i linie światłowodowe) nie wynika, że udostępnienie tych gruntów nastąpiło jedynie w celu wejścia na dany grunt. Tym samym niezasadne jest twierdzenie Spółki, że na podstawie zapisów umowy Nadleśnictwo zastrzegło sobie prawo prowadzenia działalności gospodarczej na terenie będącym przedmiotem dzierżawy i taką działalność faktycznie prowadzi. Zdaniem Kolegium zapis § 11 umowy został błędnie odczytany przez stronę. Zgodnie z jego treścią "Dyrektor Generalny zastrzega sobie prawo wejścia na nieruchomości, o których mowa w § 1 ust. 1 umowy, w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ochronnej na sąsiednich gruntach’. W przepisie tym pojęcia "gospodarczej" ‘ochronnej" zostały rozdzielone spójnikiem "i" który co do zasady oddziela równorzędne określenia o treściach uzupełniających się a nie przeciwstawnych. Wobec czego końcowa część zdania ("na gruntach sąsiednich") odnosi się do obu tych pojęć a nie tylko do pojęcia "ochronnej", jak to odczytuje Spółka. W ocenie Kolegium przywołany przepis umowy dotyczy prawa Nadleśnictwa do wejścia na teren użytkowany przez Spółkę celem prowadzenia działalności gospodarczej i ochronnej ale na gruntach sąsiednich. W tej sytuacji, zdaniem SKO, nie można podzielić wywodu Spółki, że taki sposób udostępnienia gruntów powodował, że nie miała ona "woli" posiadania tych gruntów.
Organ odwoławczy zaznaczył, że nawet gdyby przyjąć, że występuje jedynie element posiadania służebności w postaci wejścia na grunt, wykonania czynności związanych z właściwą eksploatacją linii (oczyszczanie z roślinności drzewiastej i krzewiastej), to nie wyklucza to faktycznego władztwa Spółki ("woli" posiadania w rozumieniu art. 336 K.c.) gruntów leśnych, pod którymi przede wszystkim zlokalizowano pokaźnych rozmiarów rurociągi naftowe oraz linie światłowodowe. Zdaniem Kolegium udostępnienie Spółce gruntów należy uznać, w realiach niniejszej sprawy, za skutek czynności mającej cechy przypisane nie tylko posiadania służebności przesyłu (gruntowej), o której mowa w art. 305¹ K.c., lecz za przekazanie ich w posiadanie temu podmiotowi stosownie do treści art. 336 K.c. Organ odwoławczy podkreślił, że grunty oddano Spółce do korzystania bez żadnych ograniczeń. Stwierdził, że zawarcie przez Spółkę z Nadleśnictwem umowy z elementami posiadania służebności (wejścia na grunt, oczyszczanie go z roślinności drzewiastej i krzewiastej), nie wyklucza faktycznego władztwa w rozumieniu art. 336 K.c. gruntów leśnych, pod którymi znajdują się rurociągi naftowe, na którym to posiadaczu ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, stosownie do treści przepisów art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l.
Nadto organ odwoławczy zauważył, że w § 10 umowy określono jedynie, że Spółka utrzyma czystość na nieruchomościach o których mowa w § 1 ust. 1 umowy, tj.: na pasach gruntów oddanych Spółce do korzystania oraz zobowiązuje się do przestrzegania zasad bezpieczeństwa przeciwpożarowego w Lasach Państwowych a także do przestrzegania wymogów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, ustawy o ochronie przyrody, ustawy o lasach. Zaznaczył, że Nadleśnictwa zastrzegły w § 11 ust. 1 umowy jedynie prawo wejścia na ww. nieruchomości oddane do korzystania Spółce w celu prowadzenia działalności gospodarczej i ochronnej na sąsiednich gruntach. Przyjąć zatem należy, że obowiązkiem Spółki było utrzymanie pasów gruntu zajętych na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych oraz pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów linii światłowodowych w stanie umożliwiającym ich prawidłową eksploatację. W umowie brak jest jakiegokolwiek ograniczania działań Spółki dotyczących utrzymania gruntów we właściwym stanie (brak jest jakichkolwiek zapisów ograniczających posiadanie gruntów).
SKO wskazało na treść § 136 ust. 1 i ust.2 oraz § 137 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i staje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243, poz. 2063, ze zm.), po czym stwierdziło, że umowa zawarta z Nadleśnictwami zawierała jedynie długość poszczególnych odcinków rurociągów zajętych na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych oraz pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów i linii światłowodowych. Spółka w § 2 ust. 1 umowy zobowiązała się dokonać aktualizacji pomiarów geodezyjnych i wprowadzić zmiany w ewidencji gruntów. Przed realizacją tego zadania Spółka dokonała z Generalnym Dyrektorem Lasów Państwowych uzgodnień zakresu rzeczowego prac, jaki należy dokonać dla wypełnienia postanowień zapisów § 2 umowy z dnia [...] listopada 2002 r., w tym m.in. sposobu ustalania zasięgu pasa technicznego zajętego pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe i teletechniczne. Kolegium zaznaczyło, że przy obopólnej akceptacji przyjęto, że przy ustalaniu zasięgu pasa technicznego minimalna odległość linii rozgraniczającej dla skrajnego rurociągu powinna wynosić 3 m a od kabla światłowodowego/teletechnicznego 2 m. Uzgodnienie Spółki z Dyrektorem dotyczyły ustalenia szerokości pasa technicznego.
Organ odwoławczy zaznaczył, że Spółka na podstawie umowy z dnia [...] lipca 2008r. zleciła firmie PO sp. z o.o. wykonanie m.in. pomiarów geodezyjnych pasa technicznego zajętego pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe i teletechniczne zgodnie z warunkami ustalonymi z Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych. Realizując przedmiotową umowę Spółka PO dokonała pomiarów gruntów Skarbu Państwa będących w Zarządzie Lasów Państwowych zajętych pod rurociągi naftowe i linie światłowodowe. Na podstawie dokonanych pomiarów geodezyjnych przygotowała wykazy zmian ewidencyjnych dotyczących poszczególnych działek oraz wnioski do poszczególnych nadleśnictw o wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków prowadzonych przez właściwe starostwa. Z przedłożonych przez Spółkę odpowiedzi wynika, że odmówiono ich podpisania z uwagi na brak przeprowadzenia przez Spółkę procedur wyłączania gruntów z produkcji leśnej. Organ odwoławczy podkreślił, że Nadleśnictwa nie podważały pomiaru pasa technicznego, jedynie odmówiły podpisania przedmiotowych wniosków z uwagi na brak przeprowadzenia przez Spółkę procedury wyłączania gruntów z produkcji leśnej nałożonej ustawą o ochronie gruntów leśnych rolnych.
W ocenie organu odwoławczego z powyższych rozważań jednoznacznie wynika, że już w 2009 r. Spółka posiadała dane dotyczące geodezyjnych pomiarów pasów technicznych zajętych pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe i teletechniczne zgodnie z zawartą umową z Generalnym Dyrektorem Lasów Państwowych. Znała zatem powierzchnię pasów technicznych zajętych na potrzeby utrzymania rurociągów i linii światłowodowych, nadto nigdy nie kwestionowała w żaden sposób pomiarów dokonanych przez PO sp. z o.o. Zdaniem Kolegium dla podatku od nieruchomości bez znaczenia jest, czy grunty zostały sklasyfikowane jako Tr czy też występują w ewidencji gruntów jako Ls. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają lasy z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Okoliczność, że grunt Skarbu Państwa został udostępnionych (oddany do korzystania na podstawie umowy) Spółce w celu utrzymania (na czas eksploatacji) istniejących rurociągów naftowych wskazuje, że grunt zajęty jest na prowadzenia działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem ropy naftowej i produktów finalnych, tj. działalności innej niż działalność leśna i wykluczającej jej prowadzenie. W ocenie organu odwoławczego Spółka po przeprowadzeniu pomiarów bezpodstawnie stosowała obliczanie metodami przez siebie ustalonymi, gdzie jako podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości wykazała 8.032 m² powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, na którą w całości składają się grunty Skarbu Państwa będące w zarządzie Lasów Państwowych oraz wartość budowli, na które składają się przede wszystkim wartości części odcinków rurociągów i kabla światłowodowego. Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie jako powierzchnię do opodatkowania (dla Gminy - Nadleśnictwa i Nadleśnictwa) organ prawidłowo przyjął pomiary dokonane przez firmę PO i wynoszą one 11,6157 ha.
Kolegium nie zgodziło się z twierdzeniem Spółki, że w jej posiadaniu znajduje się jedynie pas gruntu w tzw. rzucie rurociągu, tj. linii pod którym faktycznie przebiega rurociąg i światłowody a więc powierzchnia stanowiąca iloczyn metrów bieżących rurociągu i światłowodów przebiegających przez daną działkę i szerokości pasa eksploatacyjnego. Podkreśliło, że rozmiar strefy bezpieczeństwa dla rurociągów przesyłowych dalekosiężnych określa rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i staje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie i dla rurociągu Spółki szerokość strefy bezpieczeństwa wynosi co najmniej 12 m. Spółka wykonuje na gruncie konieczne prace związane z pasem bezpieczeństwa, które sprowadzają się po pierwsze do czynności określonych bezwzględnie obowiązującymi normami prawnymi, a po drugie dotyczące pasa gruntu zajętego na potrzeby utrzymania rurociągów i światłowodów Spółki. Do czynności tych zaliczyć należy dokonywaną dwa razy w roku konserwację słupków kontrolno - pomiarowych, które to obiekty są ściśle związane z częścią liniową zajętą pod rurociąg. Zdaniem Kolegium władanie rzeczą przez Spółkę, to np. swobodne wchodzenie na teren, składowanie różnych materiałów, usuwanie roślinności, a jej władztwo nad gruntem przejawia się wykonywanymi pracami na gruncie.
Na powyższą decyzję Przedsiębiorstwo "P" S.A. wniosło skargę zarzucając:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. w związku z art. 336 K.c. przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, które nie stanowią przedmiotu dzierżawy, a tym samym w stosunku do których Spółka nie wykazuje cech posiadacza zależnego;
- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. w związku z art. 305¹ K.c. przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, w stosunku do których Spółka nie wykazuje cech posiadacza rzeczy (tj. gruntu), tylko co najwyżej cechy posiadacza służebności przesyłu;
- art. 3 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 7, także w zw. z art. 2 ust. 2 u.p.o.l. przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów Lasów Państwowych, które są w faktycznym władaniu Nadleśnictwa i na których Nadleśnictwa wykonują działalność leśną oraz z uwagi na opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów leśnych, podczas gdy Spółka nie zajmuje spornych gruntów w ogóle, a tym bardziej na działalność gospodarczą;
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2015 r. poz. 613 ze zm.) przez wydanie decyzji z naruszeniem ww. przepisów prawa materialnego oraz niżej wymienionych przepisów postępowania;
- 121 § 1 oraz art. 2a Ordynacji podatkowej (zasada in dubio pro tributario) przez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych z uwagi na zastosowanie wykładni rozszerzającej i profiskalnej przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie i pominięcie wszelkich okoliczności świadczących na korzyść podatnika;
- art. 124 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa przejawiające się brakiem dokładnej analizy stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych obowiązujących w przedmiotowym postępowaniu, a także analizą stanu faktycznego w oderwaniu od postanowień Umowy z Lasami Państwowymi (bagatelizowanie, że tzw. pas bezpieczeństwa stanowi grunt sąsiedni a nie pas gruntu będący przedmiotem Umowy z Lasami Państwowymi) i w rezultacie niezrealizowanie zasady przekonywania.
Wskazując na powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji dotyczącej określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości w części doszacowującej podatek z tytułu gruntów Lasów Państwowych, oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w tej samej części. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W ocenie Spółki organ niezasadnie przyjął, że w Gminie użytkuje ona od Lasów Państwowych grunty o powierzchni 116.157 m2. Oświadczyła, że powierzchnia ta nie jest zajęta przez nią na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej i w związku z tym prawidłowo opodatkowuje pow. 8 032 m² gruntów oddanych jej w użytkowanie na podstawie Umowy z Nadleśnictwem (zajętych pod istniejący rurociąg). Zaznaczyła, że organ, wskazując powierzchnię 116.157m², oparł się na pomiarach wykonanych przez PO Sp. z o.o. Natomiast pomiary te nie zostały przyjęte przez właściwe Nadleśnictwo (pismo z dnia [...] maja 2009 r.) i w związku z tym, w ocenie skarżącej, nie powinny prowadzić do wystąpienia po jej stronie jakichkolwiek (negatywnych czy też pozytywnych) konsekwencji, w tym także podatkowych. Jednocześnie, zdaniem Spółki, organ zbagatelizował postanowienia Umowy z Nadleśnictwem, która jako dokument manifestujący zgodną wolę stron i stanowiący tytuł prawny do oddania gruntów w użytkowanie, powinna stanowić zasadniczy dowód w niniejszej sprawie.
Spółka wyjaśniła, że Umowa z Nadleśnictwem jest spójna co do określenia, jakie odcinki gruntów Lasów Państwowych są jej przedmiotem. W ocenie skarżącej postanowienia umowne wyraźnie wskazują, że dzierżawione przez Spółkę są jedynie pasy gruntu, które wykorzystuje ona do prowadzenia działalności gospodarczej, a załącznik nr 5 (następnie nr 6) jest tego emanacją, gdyż stanowi o długości rurociągu/światłowodu biegnącego przez teren danej miejscowości z podaniem numeru działki. Załącznik ten nie określa powierzchni, jaka jest przedmiotem Umowy, co jest zabiegiem celowym, gdyż powierzchnia taka jest zależna od pasa gruntu stanowiącego trasę przebiegu rurociągu i dlatego w Umowie została zwarta informacja o długości trasy.
W ocenie Spółki o korzystaniu przez nią jedynie z deklarowanego do opodatkowania pasa gruntu świadczą także postanowienia Umowy regulujące kwestię ustalania wysokości czynszu dzierżawnego (§ 4 Umowy), w którym wprost znajduje się odwołanie do metra bieżącego linii światłowodowej (§ 4 pkt 1 lit. a Umowy) oraz do metra bieżącego pasa rurociągów (§ 4 pkt 1 lit. b Umowy). Natomiast organ okoliczności te zignorował. Z tego powodu, w opinii Spółki, organ zakładając, że tzw. pas bezpieczeństwa (który był objęty zakresem pomiarów firmy PO) także stanowi przedmiot Umowy, dokonał wykładni rozszerzającej. Zdaniem Spółki grunty te można co najwyżej zakwalifikować jako teren sąsiedni, o którym mowa w § 9 Umowy, pozostający w związku przyczynowym z eksploatacją, konserwacją rurociągów i urządzeń towarzyszących. Teren sąsiedni, a contrario do § 1 Umowy, nie stanowi przedmiotu Umowy, ponieważ (i) nie są pod nim (ew. nad nim) ulokowane elementy infrastruktury przesyłowej Spółki, a także (ii) Spółka nie płaci czynszu dzierżawnego od tych gruntów, ponadto (iii) Spółka, aby wejść na ten sporny teren musi ad hoc ponieść dodatkową opłatę i notyfikować ten fakt Nadleśnictwu, podczas gdy takie obowiązki nie ciążą na Spółce w odniesieniu do pasa gruntu, za który płaci podatek od nieruchomości (gdyż pod nim znajduje się infrastruktura przesyłowa Spółki, jest on przedmiotem dzierżawy oraz za niego Spółka płaci czynsz - a zatem jest w jego posiadaniu).
Spółka zaznaczyła, że wbrew twierdzeniom organu nie zaprzecza, że zasadniczym przedmiotem Umowy jest oddanie Spółce gruntów w dzierżawę. Natomiast nie może zgodzić się ze stanowiskiem SKO, że sporne pasy gruntu, stanowiące tzw. "strefę bezpieczeństwa" są również objęte powyższym zakresem przedmiotowym Umowy. Zdaniem Spółki z przytoczonych okoliczności jednoznacznie wynika, że uprawnienia Spółki w stosunku do spornego pasa gruntu są znacząco ograniczone (w odróżnieniu do dzierżawionego pasa gruntu, który Spółka opodatkowuje) i co najwyżej można go zakwalifikować jako teren sąsiedni,
o którym w Umowie również jest mowa (ale nie stanowi on jej przedmiotu).
Spółka stwierdziła, że prawidłowo uiszcza podatek od nieruchomości od pasa gruntu zajętego przez rurociągi i światłowody, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. jest podatnikiem podatku od nieruchomości od tego pasa gruntu. A contrario, w ocenie skarżącej, bezspornym powinno być także, że pozostała część gruntów Lasów Państwowych nie stanowi przedmiotu posiadania przez Spółkę - nie ma zatem podstawy prawnej, by to na Spółce ciążył obowiązek podatkowy z tego tytułu.
Dodatkowo Spółka wyjaśniła, że na spornym gruncie nie dokonywała i nie będzie dokonywać prac remontowych i inwestycyjnych. Jedyną ingerencją Spółki w przedmiotowy grunt są konieczne prace związane z pasem bezpieczeństwa, które sprowadzają się po pierwsze do czynności określonych bezwzględnie obowiązującymi normami prawnymi, a po drugie dotyczą pasa gruntu zajętego na potrzeby utrzymania rurociągów i światłowodów Spółki. Do czynności tych zaliczyć należy jedynie dokonywaną dwa razy w roku konserwację słupków kontrolno-pomiarowych, które to obiekty są ściśle związane z częścią liniową zajętą pod rurociąg. Dodatkowo, nawet dokonywanie tych czynności nie wiąże się z posiadaniem władztwa Spółki nad tymi gruntami, ponieważ Spółka musi każdorazowo uzyskać zgodę na dokonanie wskazanych czynności.
W ocenie skarżącej w analizowanym stanie faktycznym (w zakresie spornego gruntu) brak jest elementu corpus posiadania, ponieważ Spółka nie sprawuje faktycznego władztwa nad tymi gruntami. Jednocześnie Spółka nie wykazuje także elementu animus ze względu na brak woli posiadania ww. gruntów, przejawiający się m.in. w braku ich utrzymania, dostępie Nadleśnictwa oraz prowadzeniu na nich gospodarki leśnej. W odniesieniu do przedmiotowych (spornych) gruntów nie posiada cech posiadacza zależnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – powoływanej dalej jako P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczącym skargi na indywidualną interpretację podatkową). Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] grudnia 2015 r. określającą skarżącej Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie 280.935,00 zł
Skarżąca Spółka podniosła zarzuty dotyczące zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Zauważyć należy, że w takiej sytuacji kontroli zastosowanego w sprawie przepisu prawa materialnego należy dokonać dopiero wówczas, gdy Sąd dojdzie do przekonania, że organ przeprowadził postępowanie podatkowe zgodnie z przepisami postępowania, a zatem, gdy dokonane przez organ ustalenia nie były wadliwe albo nie zostały skutecznie podważone przez stronę postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – powoływanej jako Ordynacja podatkowa) wskazując na zastosowanie przez organ wykładni rozszerzającej i profiskalnej przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa przejawiające się brakiem dokładnej analizy stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych obowiązujących w przedmiotowym postępowaniu, a także analizą stanu faktycznego w oderwaniu od postanowień umowy z dnia [...] listopada 2002 r.
Stosownie do treści art. 120 Ordynacji podatkowej organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Po myśli art. 121 § 1 tej ustawy postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Natomiast zgodnie z regulacja art. 122 ww. ustawy w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.
W ocenie Sądu organy podatkowe zgromadziły w niniejszej sprawie obszerny materiał dowodowy, dokonując jego wnikliwej i logicznej oceny, nienoszącej znamion dowolności. Wbrew twierdzeniem skarżącej postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi wyrażonymi w Ordynacji podatkowej (art. 120, art. 121, art.122, art.123), jak też z regułami odnoszącymi się do dowodów w zakresie ich gromadzenia oraz oceny (art.180, art. 187 § 1 oraz art. 191 ww. ustawy). Uzasadnienia decyzji organów obu instancji spełniają wymogi określone w art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, zawierają bowiem wskazanie faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów, którym dały wiarę, oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówiły wiarygodności.
Nadmienić należy, że sprawy zainicjowane skargami P dotyczące podatku od nieruchomości były już przedmiotem rozważań wojewódzkich sądów administracyjnych (por. np. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 158/16 – 162/16; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 365/16; wyroki WSA w Poznaniu z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Po 574/16 – 578/16 – powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA - na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl) i uznać należy, że problem jawiący się w niniejszej sprawie został już rozstrzygnięty. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko przedstawione przez sądy administracyjne w tym zakresie, odwołując się w swoich rozważaniach m.in. do uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Po 756/16.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy w roku 2011 w czasie obowiązywania umowy z dnia [...] listopada 2002 r., zawartej pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych a Spółką, była ona posiadaczem całości gruntów, a w efekcie tego, czy była podatnikiem podatku od nieruchomości. Istota zawisłej przed Sądem sprawy, w kontekście zarzutów skargi, dotyczy ustalenia powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z tytułu posiadania których obciążał skarżącą obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2011 r. W zaskarżonej decyzji, jak też w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przyjęto, że skarżąca była posiadaczem zależnym gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o łącznej wielkości 11,6157 ha. Tymczasem w ocenie skarżącej obciążał ją obowiązek podatkowy jedynie w odniesieniu do gruntów Skarbu Państwa o powierzchni 8.032 m².
W kontekście tak przedstawionego przedmiotu sporu ustalenia wymaga przedmiotowy zakres umowy z dnia [...] listopada 2002 r., zawartej pomiędzy skarżącą a Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych, działającym w imieniu kilkudziesięciu wskazanych w umowie nadleśnictw. Przedmiotem umowy było oddanie do korzystania skarżącej pasa gruntu zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych; pasa gruntu pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów, oraz pasa gruntu pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych. Powierzchnię pasów gruntów oddanych do korzystania, zgodnie z § 2 ust. 2 umowy miał wskazywać załącznik nr 5 (zastąpiony następnie w drodze aneksu do umowy załącznikiem nr 6), określający szerokość i powierzchnię zajętego pasa gruntów, z uwzględnieniem aktualizacji pomiarów geodezyjnych, o których mowa w ust. 1 umowy. Na podstawie § 2 ust. 1 umowy skarżąca w porozumieniu i w terminie uzgodnionym z właściwym Nadleśniczym miała dokonać aktualizacji pomiarów geodezyjnych, przeprowadzić zmiany w ewidencji gruntów i dostarczyć zaktualizowane mapy i aktualne wypisy z rejestru gruntów do właściwego Nadleśniczego, oraz w razie konieczności, doprowadzić do zgodności z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Załącznik nr 5 (następnie załącznik nr 6) do umowy wskazuje jedynie numery działek oraz długość pasa samego rurociągu w metrach bieżących (część 1) oraz zestawienie długości tras zajętych na rurociągi naftowe i linie światłowodowe na gruntach Lasów Państwowych.
Dla ustalenia powierzchni gruntów podlegających opodatkowaniu w Gminie, Spółka przyjęła długość pasa gruntu użytkowanego na terenie tej gminy w wielkości 5006 mb gruntów Nadleśnictwa i 731 mb gruntów Nadleśnictwa oraz szerokość pasa wynoszącą 1,40 m. Z akt sprawy wynika, że Spółka nie posiada uzgodnionej z Nadleśnictwami dokumentacji geodezyjnej pasa gruntów zajętych pod utrzymanie rurociągów naftowych. Zaproponowano przyjęcie za podstawę opodatkowania podatkiem o nieruchomości – do czasu wykonania właściwej dokumentacji – pasa fizycznie zajętego przez rurociąg o szerokości równej średnicy rurociągu, który dla rurociągu [...] (odcinek wschodni i zachodni) wynosił 1.40 m. Zaznaczono również, że po wykonaniu odpowiedniej dokumentacji możliwe będzie złożenie korekt deklaracji podatkowych.
Wynik kontroli Dyrektora UKS z dnia [...] marca 2015r. wykazał, że powierzchnia pasa gruntów zajętego na potrzeby utrzymania rurociągów i światłowodów należących do skarżącej na terenie gminy wynosiła co najmniej 11,6157 ha. Podkreślić przy tym należy, że ustaleń tych organ kontroli skarbowej dokonał w oparciu o pomiary wykonane na zlecenie skarżącej przez PO Sp. z o.o.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że wbrew twierdzeniom skarżącej, ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie dokonano w oderwaniu od postanowień umowy z dnia [...] listopada 2002 r. Na podstawie tej umowy oddano skarżącej do korzystania pas gruntu zajęty na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych, pas gruntu pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów, oraz pas gruntu pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych. Oceniając charakter omawianej umowy należy stwierdzić, że odpłatne udostępnienie skarżącej gruntów leśnych wyszczególnionych w załączniku nr 5 (a następnie załączniku nr 6) do umowy, skutkowało przeniesieniem na nią ich posiadania i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte jakiekolwiek określenie o posiadaniu, czy użytkowaniu. Co istotne, z omawianej umowy o oddaniu do korzystania gruntów leśnych nie wynika, że udostępnienie tych gruntów, nastąpiło jedynie w celu wejścia na dany grunt. Wpływu na trafność zaskarżonej decyzji nie może również wywrzeć sposób, w jaki określono wysokość czynszu należnego z tytułu najmu. Zgodnie z zasadą swobody umów strony umowy mogą w dowolny sposób określić wysokość wynagrodzenia przysługującego jej z danego tytułu, w tym również poprzez odwołanie do parametrów takich jak np. długość określonej budowli.
Sąd nie podziela również twierdzeń skarżącej kwestionujących możliwość uznania jej za posiadacza gruntów leżących w obszarze pasa bezpieczeństwa rurociągu. Zgodnie z § 136 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r., dla rurociągów przesyłowych dalekosiężnych ustala się strefy bezpieczeństwa, których środek stanowi oś rurociągu. Zgodnie z kolei z § 136 ust. 2 tego rozporządzenia, minimalna szerokość strefy bezpieczeństwa dla jednego rurociągu przesyłowego dalekosiężnego, w zależności od jego średnicy nominalnej, powinna wynosić co najmniej: 12 m - dla rurociągu o średnicy do 400 mm (pkt 1); 16 m - dla rurociągu o średnicy od 400 mm do 600 mm (pkt 2); 20 m - dla rurociągu o średnicy powyżej 600 mm (pkt 3). Co przy tym istotne w realiach niniejszej sprawy, zgodnie z § 137 ust. 2 cyt. rozporządzenia co do zasady, wewnątrz strefy bezpieczeństwa niedopuszczalne jest wznoszenie budowli, urządzanie stałych składów i magazynów oraz zalesianie. Obowiązkiem skarżącej było utrzymanie gruntów pod rurociągami w stanie umożliwiającym ich prawidłową eksploatację przy zachowaniu wymaganych warunków technicznych. Skarżąca jako podmiot eksploatujący rurociąg zobowiązana jest również do wyznaczenia w przewidzianych prawem granicach odpowiednich stref bezpieczeństwa, co niewątpliwie wymaga od niej sprawowania faktycznego władztwa nad tą strefą.
W zaskarżonej decyzji, jak też w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wbrew zarzutom skargi, nie dokonano także profiskalnej interpretacji postanowień umowy z dnia [...] listopada 2002 r. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że PO Sp. z o.o. dokonała pomiarów pasa technicznego przyjmując, że minimalna odległość linii rozgraniczającej od skrajnego rurociągu powinna wynosić 3 m, a od kabla światłowodowego i/teletechnicznego - 2 m. Zestawienie tych wielkości, na których oparto się dokonując pomiarów szerokości pasa technicznego, z wielkościami przewidzianymi dla pasa bezpieczeństwa, wynikającymi z przepisów przytoczonego powyżej rozporządzenia, nie pozostawia wątpliwości, że opodatkowany obszar zajęty pod pas techniczny rurociągu znajdował się niewątpliwe w posiadaniu skarżącej. Jak już wskazano - skarżąca decydując się na eksploatację rurociągu, zobowiązana była do zapewnienia wokół niego spełniającej wymogi prawne strefy bezpieczeństwa, co niewątpliwe wymagało od niej sprawowania określonego władztwa nad okalającym rurociąg terenem. Potwierdzają to również zapisy § 11 umowy, którym przyznano drugiej stronie – Lasom Państwowym prawo wejścia na nieruchomości będące przedmiotem umowy, w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ochronnej na sąsiednich gruntach. Zastrzeżenie tego rodzaju uprawnienia byłoby pozbawione jakiegokolwiek sensu, gdyby zgodnie z twierdzeniami skarżącej przedmiotem umowy były jedynie grunty leżące bezpośrednio pod rurociągiem.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że na spornym gruncie nie dokonywała i nie będzie dokonywać prac remontowych i inwestycyjnych, a jedyną jej ingerencją na tym terenie były konieczne prace związane z pasem bezpieczeństwa, które sprowadzają się do czynności określonych bezwzględnie obowiązującymi normami prawnymi. W kontekście powyższego twierdzenia skargi raz jeszcze należy podkreślić, że wykonanie przez Spółkę czynności związanych z utrzymaniem pasa bezpieczeństwa wymaga sprawowania władztwa faktycznego na terenie, w obrębie którego pas ten się znajduje. Powyższe pozwala w sposób jednoznaczny na uznanie skarżącej za posiadacza gruntów leżących w pasie bezpieczeństwa. Z treści wyniku kontroli Dyrektora UKS wynika wprost, że utrzymaniem pasów bezpieczeństwa związanym np. z oczyszczaniem z drzew, krzewów (samosiejek) i wykaszaniem zajmuje się skarżąca.
Za bezzasadne uznał Sąd zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) oraz art. 3 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l. Stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty (pkt 1); budynki lub ich części (pkt 2); budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (pkt 3). Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Przez działalność leśną, w świetle postanowień art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l., należy rozumieć działalność właścicieli, posiadaczy lub zarządców lasów w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymywania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów w stanie nieprzerobionym. Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. W świetle zaś art. 3 ust. 2 u.p.o.l., obowiązek podatkowy dotyczący przedmiotów opodatkowania wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - ciąży odpowiednio na jednostkach organizacyjnych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych, faktycznie władających nieruchomościami lub obiektami budowlanymi.
Odnosząc powyższe uregulowania prawne do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l., uznając skarżącą za podatnika podatku od nieruchomości będących przedmiotem zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi pogląd organu w tym zakresie nie narusza regulacji art. 336 K.c., zgodnie z którym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Mając na uwadze treść zawartej przez skarżącą umowy z dnia [...] listopada 2002r. oraz wymogi związane z zapewnieniem wokół eksploatowanego rurociągu strefy bezpieczeństwa, zasadnie uznano Spółkę za podatnika podatku od nieruchomości w odniesieniu do spornych gruntów. Wbrew twierdzeniom skargi grunty te nie pozostawały we władaniu nadleśnictw, bowiem to Spółkę obciążał obowiązek zapewnienia strefy bezpieczeństwa wokół rurociągu. Co więcej w tego rodzaju strefie niemożliwe jest prowadzenie działań związanych z zalesianiem, co wyklucza w praktyce możliwość sprawowania władztwa nad tym terenem przez nadleśnictwa. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela również wyrażony w orzecznictwie pogląd, że zawarcie z Nadleśnictwem umowy z elementami posiadania służebności nie wyklucza faktycznego władztwa spółki w rozumieniu art. 336 K.c. w odniesieniu do gruntów leśnych (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1194/10). Z uwagi na powyższe za nietrafny należy również uznać zarzut naruszenia art. 305¹ K.c.
Za chybiony uznał również Sąd wywód skarżącej, że sposób udostępnienia gruntów powodował, że nie miała ona "woli" ich posiadania. Nawet jeśli przyjąć, że występowałby jedynie element posiadania służebności w postaci wejścia na grunt, wykonania czynności związanych z właściwą eksploatacją linii (oczyszczanie z roślinności drzewiastej i krzewiastej), to nie wyklucza to faktycznego władztwa spółki ("woli" posiadania w rozumieniu art. 336 K.c.) gruntów leśnych, pod którymi przede wszystkim zlokalizowano budowle należące do skarżącej, w tym rurociągi naftowe. Udostępnienie skarżącej gruntów uznać więc należy w realiach niniejszej sprawy, za skutek czynności mającej cechy przypisane nie tylko posiadaniu służebności przesyłu (gruntowej), o której mowa w art. 3051 K.c., lecz przekazaniu ich w posiadanie, stosownie do treści art. 336 K.c.
W ocenie Sądu organy podatkowe na podstawie zebranego materiału w sprawie prawidłowo przyjęły, że skarżącej zostały udostępnione grunty w celu utrzymania, umożliwienia eksploatacji i budowy rurociągów, czyli w celu wykonywania działalności gospodarczej. Dlatego zasadne było stanowisko organu, że grunty udostępnione Spółce były zajęte na cele działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.p.o.l. W myśl tego unormowania, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Użyte tu pojęcie "zajętych" odnosi się do sfery działań faktycznych, stąd argumentacja Spółki przywołująca uregulowania prawne związane z przesłankami wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, nie mogła mieć przesądzającego znaczenia.
W ocenie Sądu zawarcie przez skarżącą z Lasami Państwowymi umowy z elementami posiadania służebności (wejścia na grunt, oczyszczanie go z roślinności drzewiastej i krzewiastej), nie wyklucza faktycznego władztwa, w rozumieniu art. 336 K.c. gruntów leśnych, na których znajdują się m.in. rurociągi naftowe, zaś to na posiadaczu spornych gruntów ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, stosownie do treści przepisów art. 3 ust.1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło