I SA/Go 76/09
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-03-10
Skład orzekający: Krystyna Skowrońska - Pastuszko, Barbara Rennert, Alina Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy jest zobowiązany do prowadzenia postępowania dowodowego w nieskończoność w sprawach dotyczących dochodów z nieujawnionych źródeł, nawet jeśli strona nie uprawdopodobniła istotnych dla niej okoliczności?Ratio decidendi
W postępowaniu dotyczącym dochodów z nieujawnionych źródeł obowiązek gromadzenia dowodów przez organ podatkowy ulega ograniczeniu. Organ nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania dowodowego w nieskończoność, zwłaszcza gdy środki dowodowe zostały wyczerpane, a strona, mimo współdziałania z organem, nie jest w stanie wyjaśnić istotnych dla niej okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone wbrew zasadom ogólnym, uchylając decyzję, podczas gdy powinien był oddalić skargę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej ustalającą skarżącej A.P. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów dotyczące źródeł finansowania wydatków, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym brak przeprowadzenia dowodów z opinii biegłych oraz wybiórczą ocenę materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając za zasadny zarzut dotyczący odmowy uznania środków z odszkodowania za skradziony samochód jako źródła finansowania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że WSA błędnie ocenił potrzebę przeprowadzenia postępowania uzupełniającego i powinien był oddalić skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant Starszy specjalista Damian Bronowicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2009 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oddala skargę.
W dniu 1 września 2006 r. A.P. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie 5.436,80 zł od dochodów w wysokości 7.249 zł nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] ustalił skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w wysokości 5.436,80 zł od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Decyzja ta została wydana w wyniku wszczętego przez organ kontroli skarbowej postępowania kontrolnego wobec skarżącej w zakresie źródeł pokrycia wydatków dokonanych w 1999 r. Postępowanie to zostało połączone z postępowaniem prowadzonym w tym samym zakresie wobec męża skarżącej – I.P.. Organ ustalił, że A.P. zawarła związek małżeński z I.P. [...] sierpnia 1999 r. Od dnia zawarcia związku małżeńskiego między stronami istniała ustawowa wspólność majątkowa. A.P. w czerwcu 1999 r. ukończyła dzienne licencjackie studia pedagogiczne, a jesienią tego samego roku rozpoczęła studia magisterskie. Pracę zawodową rozpoczęła w lipcu 2000 r. Ponadto po ślubie, aż do listopada 1999 r. przebywała u swoich rodziców, a nie mając własnych stałych dochodów była na ich utrzymaniu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku postępowania nie uzyskał dowodów świadczących o dokonanych samodzielnie wydatkach lub odrębnych przychodach A.P.. Nadto ustalił, że wydatki - w szczególności na modernizację budynku mieszkalnego i użytkowego nabytego przez I.P. przed zawarciem związku małżeńskiego - finansowane były z majątku dorobkowego.
Jako podstawę opodatkowania, Dyrektor UKS przyjął połowę uzyskanego w czasie trwania wspólności, łącznego przychodu małżonków z nieujawnionych źródeł – stosownie do reguły wyrażonej w art. 43 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, iż oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym oraz na podstawie art. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, według którego przyjmuje się zasadę równego udziału we wspólnie posiadanym źródle przychodów. Rozgraniczył także przychody i wydatki I.P. z okresu od [...] stycznia 1999 r. do [...] sierpnia 1999 r. oraz przychody i wydatki obojga małżonków z okresu od [...] sierpnia 1999 r. do [...] grudnia 1999 r. , gdy trwała wspólność majątkowa. Organ ustalił, że na pokrycie wydatków dokonanych w czasie trwania wspólności, nie mogła posłużyć żadna kwota z zasobów zgromadzonych przez nich odrębnie przed datą zawarcia związku małżeńskiego, a także że brak było w przychodach z ujawnionych źródeł pokrycia dla wydatków I.P. dokonanych już w okresie wcześniejszym (przed zawarciem związku małżeńskiego). Jednocześnie wskazano, że nie ma dowodów posiadania kiedykolwiek przez A.P. istotnych zasobów majątkowych.
Organ I instancji ustalił, że wydatki dokonane w 1999 r. przez małżonków P. po dniu zawarcia związku małżeńskiego ponieśli w ogólnej kwocie 61.601,23 zł i przyjął, iż koszty utrzymania A.P. ponosili jej rodzice nawet po zawarciu związku małżeńskiego. Odnośnie natomiast męża skarżącej organ nie dał wiary wyjaśnieniom o znacznie niższych, niż statystyczne kosztach utrzymania gospodarstwa domowego.
Nadto Dyrektor UKS przyjął, iż wspólnie z małżonkiem A.P. uzyskała w 1999 r. dochody w wysokości 47.102,66 zł, w tym z renty przyznanej I.P. (1.594,14 zł), z działalności gospodarczej (10.801,22 zł), z prezentów ślubnych (18.107,30 zł), z kredytu zaciągniętego w Banku (16.600 zł). Nie dał jednak wiary, iż z okazji ślubu skarżąca otrzymała wraz z małżonkiem prezenty w postaci gotówki na łączną kwotę ok. 50.000 zł.
Ustalił również, że na dzień [...] stycznia 1999 r. A.P. nie posiadała żadnych oszczędności pochodzących ze źródeł opodatkowanych lub zwolnionych z opodatkowania, a za lata 1997 i 1998 złożyła zeznania roczne PIT-30, w których wykazała przychody z umów zlecenia w kwotach odpowiednio 180 zł i 160 zł, natomiast za rok 1999 zeznania rocznego nie złożyła. Z tego względu, organ uznał, że drobne dochody z lat poprzedzających 1999 r., w tym również pochodzące ze zwyczajowych upominków od rodziny, były konsumowane w okresie studiów i nie stanowiły środków zgromadzonych na dzień [...] stycznia 1999 r. oraz na dzień [...] sierpnia 1999 r.
Badając czy mienie zgromadzone przez I.P. w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] sierpnia 1999 r., mogło posłużyć pokryciu wspólnych wydatków małżonków organ I instancji ustalił, iż I.P. poniósł w tym okresie wydatki w ogólnej kwocie 186.124,64 zł, a do [...] sierpnia 1999 r. uzyskał dochody ze źródeł opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania w wysokości ogółem 39.188,28 zł, w tym z renty (3.188,28 zł) i ze sprzedaży lokalu mieszkalnego (36.000 zł). Organ nie uznał, że mąż skarżącej był beneficjentem kwoty odszkodowania, wypłaconego Z.P. za samochód [...], który został zrabowany używającemu go I.P.. Odszkodowanie to w gotówce odebrał Z.P., nie upoważniając innej osoby.
Organ I instancji ustalił stan środków finansowych i zasobów majątkowych I.P. na dzień [...] stycznia 1999 r. w wysokości 4.530,31 zł.
Od powyższej decyzji A.P. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 180 oraz art. 181 Ordynacji podatkowej przez pominięcie w rozstrzygnięciu dowodów z oświadczeń jej małżonka, jej zeznań, a także zeznań świadków powołanych na okoliczność przekazywanych kwot pieniężnych z okazji ślubu oraz zeznań Z.P. na okoliczność związaną z przekazaniem przyszłej synowej środków pochodzących z odszkodowania za zrabowany samochód oraz oświadczenia I.P. w zakresie nie ponoszenia kosztów utrzymania w czasie przebywania na leczeniu psychiatrycznym. Wniesiono również o przesłuchanie świadków na okoliczność, iż wydatek na zakup domu, który poniesiony został przez I.P. na mocy aktu notarialnego z dnia [...] marca 1999 r. poprzedzony został zaliczką w wysokości 15.000 zł zapłaconą jeszcze w 1998 r. oraz o powołanie biegłego w zakresie chorób psychiatrycznych, bowiem opinia ta wyjaśniłaby przyczynę częstej zmiany wyjaśnień przez I.P..
Organ odwoławczy przeprowadził postępowanie uzupełniające w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej. W dniu 1 sierpnia 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie uzupełniające nie potwierdziło tego, że zakup nieruchomości w 1999 r. poprzedzony był zaliczką zapłaconą w 1998 r. Jednocześnie wskazał, że pomimo zwiększenia stanu oszczędności jakie I.P. mógł zgromadzić ze źródeł opodatkowanych lub zwolnionych na dzień [...] stycznia 1999 r. nie stwierdzono istnienia majątku odrębnego I.P., który mógł stanowić pokrycie wydatków poniesionych przez małżonków.
W złożonej na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skardze A.P. zarzuciła naruszenie przepisu art.199 w zw. z art. 195 pkt 1 Ordynacji podatkowej skutkujące nieważnością postępowania w związku z prowadzeniem przez organ kontroli skarbowej czynności procesowych z udziałem męża skarżącej – I.P. - w okresie kiedy miał on zniesioną zdolność rozumienia tego co robi oraz zniesioną zdolność kierowania swoim postępowaniem. Z uwagi na odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie chorób psychiatrycznych z błędnym twierdzeniem, że dowód nie jest dopuszczalny z uwagi na to, że I.P. nie jest osobą ubezwłasnowolnioną i błędnym powołaniem się na przepis mówiący o zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych – naruszono przepis art. 180 § 1 i art. 135 Ordynacji podatkowej. Celem potwierdzenia stanu zdrowia psychicznego załączono kopię opinii sądowej psychiatryczno-psychologicznej z dnia [...] marca 2006 r.
Decyzji zarzucono również naruszenie art. 191 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 20 ust. 1 i 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez przekroczenie granic swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i w wyniku tego wydanie wadliwej decyzji. Przekroczenie tych granic polegało w szczególności na wybiórczym traktowaniu przedkładanych i przeprowadzanych dowodów, nieuznawaniu za wiarygodnych zeznań świadków, a także samej skarżącej i jej małżonka.
W skardze podano również, że bez logicznego uzasadnienia organy dokonały wyliczenia kosztów utrzymania małżonka skarżącej w okresie gdy przebywał on w szpitalu, nie uznaniu okoliczności jaką jest świadczenie przez niego usług i uzyskiwanych dochodów z nierządu. Okoliczność świadczenia usług seksualnych przez I.P. jest o tyle istotną, iż na skutek błędnej interpretacji przepisów, uzasadnienie decyzji zawiera chybiony pogląd, że dochody uwzględnione do ustalenia zobowiązań podatkowych mogą pochodzić jedynie z czynności, które mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy – bez uwzględnienia, że dochody z prostytucji nie podlegają obowiązkowi podatkowemu, natomiast zdaniem skarżącej z doświadczenia życiowego wiadomym jest powszechnie, że osoba uprawiająca nierząd nie zawiera z klientami umów w formie pisemnej, przy czym w przepisach prawa brak jest sankcji z tego tytułu. Tym samym zdaniem skarżącej dla celów dowodowych należało przyjąć okoliczności, które miały istotne znaczenie w sprawie, tj. oświadczenie o świadczonych przez męża skarżącej usługach i przyjęcie za udowodniony fakt uzyskiwanych przez niego z tego tytułu dochodach.
Jako bezzasadne zdaniem skarżącej było przyjęcie, iż w związku z zawarciem związku małżeńskiego uzyskała ona prezenty o wartości jedynie w wysokości 18.107,30 zł, mimo, że skarżąca wraz z mężem zeznali, iż wartość tych prezentów wyniosła ok. 50.000 zł.
Odmówienie mocy dowodowej zeznaniom teścia skarżącej oraz samej skarżącej w zakresie otrzymania przez małżonków P. środków z wypłaconego odszkodowania z tytułu kradzieży samochodu [...] doprowadziło do bezzasadnego przyjęcia przez organy obu instancji, że mąż skarżącej nie był rzeczywistym beneficjentem tych środków.
Odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków J.W. i C.D. na okoliczność tego, że I.P. zajmował się świadczeniem zarobkowej prostytucji oraz działając w biznesie związanym z agencjami towarzyskimi czerpał z tego tytułu korzyści – nie doprowadziło do pełnego wyjaśnienia sprawy.
Zarzucono również, iż organ bezzasadnie powołał w decyzjach okoliczność, że skarżąca nie wykazała żadnych dochodów osobistych oraz że takowych nie miała podczas gdy w złożonym zeznaniu oświadczyła, że pracowała sezonowo nad morzem, a zarobki były konsumowane w przeciągu mniej więcej roku.
Błędnym zdaniem strony skarżącej było wskazywanie, iż oszczędności mogą być lokowane jedynie w instytucjach bankowych, a nie także przechowywane w domu mimo znanego z przeciętnego doświadczenia życiowego faktu, iż Polacy mają skłonność do przysłowiowego trzymania pieniędzy w "skarpecie".
Zarzucono również rażące naruszenie konstytucyjnego i kodeksowego prawa obu stron – podatników do aktywnego w tym osobistego uczestniczenia w czynnościach związanych z prowadzonym postępowaniem kontrolnym, w szczególności nie przeprowadzenie szeregu przesłuchań świadków z zapewnieniem udziału skarżącej oraz bezprawnego nie powiadomienia I.P. i jego ówczesnego pełnomocnika o przeprowadzonych czynnościach przesłuchania w charakterze świadka Z.P., co miało wpływ na treść zeznań; naruszenie przepisów postępowania na skutek jednakowego traktowania pod względem formalnym treści zeznań złożonych przez skarżącą w charakterze świadka oraz jej zeznań złożonych już w charakterze strony.
Zdaniem skarżącej sposób oceny dokonanej przez organ bez dogłębnej i niepełnej analizy materiału dowodowego, dyskryminujący zarówno zeznania świadków i skarżącej doprowadził do wadliwej oceny tego materiału.
Decyzji zarzucono również naruszenie art. 121 § 1 w zw. z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej przez mało wnikliwe działanie organu i błędną ocenę w zakresie ustalenia wartości środków pieniężnych posiadanych w 1999 r. przez skarżącą i jej męża, odnosząc to do przychodów uzyskanych z likwidacji przez męża skarżącej w dniu [...] sierpnia 1998 r. lokaty bankowej w wysokości 50.000 zł wraz z odsetkami.
Decyzji zarzucono również naruszenie art. 125 i art. 140 Ordynacji podatkowej poprzez opieszałe prowadzenie postępowania kontrolnego, a następnie odwoławczego działając przy tym na niekorzyść skarżącej.
Nadto A.P. wniosła ona o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych z dziedziny psychiatrii i psychologii Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2006 r. na okoliczność stanu zdrowia psychicznego I.P. w okresie maj - grudzień 2000 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, powielając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 28 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. (sygn. akt I SA/Go 1291/06) uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując w uzasadnieniu, iż organ prawidłowo dokonał ustaleń jak i ocenił materiał dowodowy w zakresie poniesionych wydatków i zgromadzonego mienia w 1999 r., jak również prawidłowo dokonał ustaleń w zakresie zgromadzonych przez skarżącą oszczędności na dzień [...] stycznia 1999 r. oraz na dzień [...] sierpnia 1999 r. Nie naruszył również przepisów postępowania w zakresie ustalenia możliwości zgromadzenia ze źródeł ujawnionych jak i wolnych od opodatkowania oszczędności przez I.P. na dzień [...] stycznia 1999 r.
Natomiast, zdaniem Sądu, organ naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy w odniesieniu do dokonanych ustaleń w zakresie przychodów uzyskanych przez I.P. w 1999 r. W tym względzie Sąd uznał za zasadny zarzut skargi dotyczący przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów w części odnoszącej się do odmowy uznania, że mąż skarżącej otrzymał środki z wypłaconego odszkodowania z tytułu kradzieży samochodu [...]. Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił, że środki wypłacone z odszkodowania należały do Z.P. – teścia skarżącej, który był właścicielem skradzionego pojazdu, ale nie użytkował tego samochodu. Jako właściciel miał prawo rozporządzać rzeczą, w tym również oddać rzecz do używania innej osobie. Jednak nie oznacza to, że środki uzyskane z odszkodowania nie mogły zostać przekazane mężowi skarżącej w formie darowizny lub na podstawie innej umowy. Dopiero ustalenie, że środki te były przez cały 1999 r. w dyspozycji Z.P. lub ustalenie, że środki te Z.P. rozdysponował na inne cele, niż przekazanie ich I.P. lub przekazał je na rzecz innej osoby – uprawniać będą organ do odmowy uznania tych środków za źródło finansowania wydatków małżonków P. w 1999 r. Sam fakt, że okoliczność otrzymania pieniędzy od Z.P. strona skarżąca podniosła dopiero w postępowaniu odwoławczym nie może stanowić podstawy do uznania tej okoliczności za niewiarygodną. Okoliczność, że Z.P. otrzymał odszkodowanie nie jest okolicznością sporną. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia osoby uprawnionej do wypłaty odszkodowania, jednakże na podstawie tych ustaleń nie można jednoznacznie wykluczyć, że pieniądze z odszkodowania Z.P. przekazał swojemu synowi.
Sąd także stwierdził, iż z akt administracyjnych wynika, że organ jeszcze przed powołaniem się na powyższą okoliczność – w sierpniu 2001r. - zwrócił się z pytaniem do Urzędu Skarbowego czy w tym Urzędzie – właściwym dla miejsca zamieszkania teściów skarżącej - zostały zgłoszone umowy darowizny lub pożyczki stroną których był Z.P. lub jego małżonka. Z odpowiedzi uzyskanej przez organ wynika, że żadne takie umowy nie były zgłaszane. Jeżeli mąż skarżącej otrzymał darowiznę to na mocy przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn – podlegała ona opodatkowaniu. Skoro do takiego opodatkowania nie została zgłoszona, to w części przekraczającej kwotę wolną od podatku, nie może być uznana za ujawnione źródło. Z tego też względu nawet przy ustaleniu, iż środki pieniężne otrzymane przez Z.P. z tytułu odszkodowania, zostały przekazane mężowi skarżącej, środki te mogą być uznane tylko w części jako źródło pokrycia wydatków dokonywanych w 1999 r. (w części w której wysokość darowizny wolna jest od podatku).
Pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał za bezzasadne.
Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2009 r. (sygn. akt II FSK 1378/07), wydanym wskutek złożonej przez Dyrektora Izby Skarbowej skargi kasacyjnej, powyższe orzeczenie zostało uchylone w całości a sprawa przekazana tut. Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że tut. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa, dokonał dogłębnej i wszechstronnej analizy stanu faktycznego oraz stanu prawnego poddanej badaniu sprawy, zwłaszcza poddał gruntownej ocenie wszystkie aspekty sprawy, w których pojawiły się wątpliwości oraz w których ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącej.
Jednakże NSA uznał za błędne wnioskowanie Sądu w kwestii potrzeby przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w zakresie wskazanego przez skarżącą dowodu na okoliczność otrzymanych przez nią i męża środków pieniężnych od Z.P.. Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż mogło dojść do przekazania przedmiotowej kwoty, a przeprowadzone przez organ podatkowy postępowanie dowodowe wykazało, że powyższa kwota nie została zgłoszona do opodatkowania z tytułu darowizny. Zważywszy na charakter postępowania z nieujawnionych źródeł obowiązek gromadzenia dowodów przez organ podatkowy w tym postępowaniu ulega ograniczeniu. Poza tym organ ten nie jest obowiązany do prowadzenia w sposób nieskończony postępowania dowodowego, zwłaszcza w sytuacji gdy środki dowodowe zostały wyczerpane, a strona współdziałając z organem nie jest w stanie wyjaśnić istotnych, w szczególności korzystnych dla niej okoliczności sprawy. Zatem WSA błędnie przyjął, że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone wbrew zasadom ogólnym wyrażonym w art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, nie wyjaśniając jednocześnie w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a., dlaczego uznał stwierdzone naruszenie przez organy przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, iż WSA dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji naruszył przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, w ten sposób, że mimo istniejących okoliczności sprawy, stwierdził naruszenie prawa i uchylił zaskarżoną decyzję w sytuacji, gdy powinien był oddalić skargę.
Sąd zważył:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zawarte w niej zarzuty są bezzasadne.
W niniejszej sprawie najistotniejsze jest, iż Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej , uchylając zaskarżony wyrok tut. Sadu z dnia 28 marca 2007 r. i przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania w myśl przepisu art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Natomiast, zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W wyroku wydanym w dniu 6 stycznia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa, dokonał dogłębnej i wszechstronnej analizy stanu faktycznego oraz stanu prawnego poddanej badaniu sprawy, zwłaszcza poddał gruntownej ocenie wszystkie aspekty sprawy, w których pojawiły się wątpliwości oraz w których ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącej.
Mimo powyższego stwierdzenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za błędne wnioskowanie Sądu I instancji w kwestii potrzeby przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w zakresie wskazanego przez skarżącą dowodu na okoliczność otrzymanych przez nią i męża środków pieniężnych od Z.P.. Przyjął, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż mogło dojść do przekazania przedmiotowej kwoty, a przeprowadzone przez organ podatkowy postępowanie dowodowe wykazało, że powyższa kwota nie została zgłoszona do opodatkowania z tytułu darowizny. Zważywszy na charakter postępowania z nieujawnionych źródeł obowiązek gromadzenia dowodów przez organ podatkowy w tym postępowaniu ulega ograniczeniu, a poza tym organ ten nie jest obowiązany do prowadzenia w sposób nieskończony postępowania dowodowego, zwłaszcza w sytuacji gdy środki dowodowe zostały wyczerpane, a strona współdziałając z organem nie jest w stanie wyjaśnić istotnych, w szczególności korzystnych dla niej okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zarzucił WSA, że błędnie przyjął, iż postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone wbrew zasadom ogólnym wyrażonym w art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, nie wyjaśniając jednocześnie w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a., dlaczego uznał stwierdzone naruszenie przez organy przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Jednakże przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, iż WSA dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji naruszył przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, w ten sposób, że mimo istniejących okoliczności sprawy, stwierdził naruszenie prawa i uchylił zaskarżoną decyzję w sytuacji, gdy powinien był oddalić skargę.
Jak już wyżej wskazano, w myśl art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny w związku z uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe, ale nie obejmuje ocen dotyczących stanu faktycznego. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 ze zm.) oraz art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej stwierdzając, iż z uwagi na charakter postępowania z nieujawnionych źródeł obowiązek gromadzenia dowodów przez organ podatkowy w tym postępowaniu ulega ograniczeniu, a organ ten nie jest zobowiązany do prowadzenia w sposób nieskończony postępowania dowodowego, zwłaszcza w sytuacji gdy środki dowodowe zostały wyczerpane. W tej sytuacji NSA uznał za błędne wnioskowanie Sądu w kwestii potrzeby przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w zakresie wskazanego przez skarżącą dowodu na okoliczność otrzymanych przez nią i męża środków pieniężnych od Z.P., wskazując jednoznacznie, iż Sąd skargę winien oddalić.
Należy nadto podkreślić, iż kwestia otrzymania przez I.P. środków pieniężnych z należnego Z.P. odszkodowania była jedyną kwestią, w stosunku do której Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zarzuty rozpoznawanej skargi uchylając zaskarżoną decyzję. Pozostałe zarzuty skargi uznał za bezzasadne. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając z kolei zaskarżony wyrok WSA, podkreślił iż Sąd ten dokonał dogłębnej i wszechstronnej analizy stanu faktycznego oraz stanu prawnego kontrolowanej sprawy. Zastrzeżenia NSA, dokonującego wykładni art. 20 ust. 3 cyt. wyżej ustawy i, w związku z treścią tego przepisu, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej dotyczyły jedynie błędnego wnioskowania Sądu w kwestii potrzeby przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w zakresie wskazanego przez skarżącą dowodu na okoliczność otrzymanych przez nią i męża środków pieniężnych od Z.P., a zatem jedynego zarzutu jaki WSA uznał w wydanym dnia 28 marca 2007 r. wyroku za zasadny.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 p.p.s.a., nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzekł jak w sentencji.
( - ) Alina Rzepecka ( - ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko ( - ) Barbara Rennert
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło