I SA/Go 901/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2013 r. wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.S. i P.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem niniejszego postanowienia jest wniosek J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych. J.S. i P.S. wnieśli wspólną skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] lipca 2012 r. orzekającą o ich solidarnej odpowiedzialności, jako wspólników, za zaległości podatkowe spółki jawnej w podatku od towarów i usług. Na podstawie zarządzenia z 16 października 2012 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi ustalonego na 500 zł (k. 11, 17, 18). W reakcji na wezwania obydwaj skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku J.S. i ze złożonego przezeń oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, co następuje. Skarżący jest żonaty i ma dwoje dzieci (w wieku 4 i 3 lat). Jest właścicielem mieszkania o pow. 144 m kw. W jego małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Sam skarżący pracuje i zarabia 1.500 zł natomiast jego żona prowadzi działalność gospodarczą, która - wedle wiedzy samego skarżącego - nie przynosi dochodów. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej J.S., na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano go by w terminie 7 dni dodatkowo złożył: wyciągi z rachunków bankowych swoich i żony, odpisy zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 ro złożonych przez skarżącego i jego żonę, zestawienie wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisów trzech ostatnich deklaracji w podatku od towarów i usług składanych w związku z tą działalnością, oświadczenia o posiadanych samochodach oraz kosztach miesięcznego utrzymania rodziny. Pismo sądowe zawierające wezwanie doręczono skarżącemu 27 grudnia 2012 r. (k. 89). Do dnia posiedzenia niejawnego do tutejszego sądu nie wpłynęły żądane w wezwaniu dokumenty i oświadczenia skarżącego J.S.. W tym stanie rzeczy jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym , czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierało danych wystarczających do oceny, bądź też jego treść nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (lub referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Oświadczenia skarżącego zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowi wystarczającej podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący bowiem nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego deklarowany we wniosku stan posiadania oraz podnoszone tam okoliczności faktyczne, za wyjątkiem dokumentacji potwierdzającej prowadzenie egzekucji administracyjnej z majątku spółki, której J.S. jest wspólnikiem. W szczególności brak jest dokumentu potwierdzającego brak oszczędności oraz wysokości dochodów skarżącego i jego żony. Złożony wniosek nie zawiera nadto informacji dotyczących majątku żony skarżącego. Stąd też wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących jego sytuację majątkową. Skarżący w zakreślonym terminie nie złożył żądanych dokumentów uniemożliwiając tym samym niewątpliwe ustalenie sytuacji majątkowej jego i żony, co jest równoznaczne z niewykazaniem przesłanek prawa pomocy. Oceny powyższej nie zmienia fakt obowiązywania w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej Przyjmuje się bowiem, że w takiej sytuacji wnioskodawcę obarcza obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Za okoliczność faktyczną stanowiącą kryterium rozstrzygające o takim obowiązku zgodnie przyjmuje się fakt pozostawania przez wnioskodawcę we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też niepozostawnia w separacji z małżonkiem, pomimo rozdzielności majątkowej (tak np. NSA w postanowieniach: z 25 października 2010 r. II FZ 492/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl , z 26 maja 2011 II FZ 180/11 niepubl., z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8). Skarżący nie zastosował się do powyższych wskazań i nie udowodnił by nie był w stanie ponieść kosztów postępowania. W związku z tym postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).