I SA/Go 901/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku J.S. o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.S. i P.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skargą z dnia [...] września 2012 r. J.S. i P.S. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. Zarządzeniem Przewodniczącego z 16 października 2012 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w wysokości 500 zł. W odpowiedzi na otrzymane wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi obydwaj skarżący wnieśli o zwolnienie ich od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku J.S. i ze złożonego przezeń oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż skarżący jest żonaty i ma dwoje dzieci (w wieku 4 i 3 lat). Jest właścicielem mieszkania o pow. 144 m kw. W jego małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Sam skarżący pracuje i zarabia 1.500 zł, natomiast jego żona prowadzi działalność gospodarczą, która - wedle wiedzy samego skarżącego - nie przynosi dochodów.. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej J.S., na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") wezwano go by w terminie 7 dni dodatkowo złożył: wyciągi z rachunków bankowych swoich i żony, odpisy zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. złożonych przez skarżącego i jego żonę, zestawienie wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisów trzech ostatnich deklaracji w podatku od towarów i usług składanych w związku z tą działalnością, oświadczenia o posiadanych samochodach oraz kosztach miesięcznego utrzymania rodziny. Pismo sądowe zawierające wezwanie doręczono skarżącemu 27 grudnia 2012 r. Skarżący w zakreślonym terminie nie dosłał dokumentów ani oświadczeń, których dotyczyło wezwanie. Postanowieniem z 10 stycznia 2013r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż niezłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń spowodowało, iż materiał dowodowy w sprawie był niekompletny i niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów sądowych znajdowało odzwierciedlenie w rzeczywistości. Pismem z [...] stycznia 2013 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza z 10 stycznia 2013 r. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawił swoją trudną sytuację materialną. W ocenie skarżącego referendarz niesłusznie wskazał, że trudna sytuacja finansowa nie została wykazana. Nadto żądał przedstawienia dowodu o nieposiadaniu oszczędności. Skarżący podkreślił, że trudno jest wykazać fakt nieposiadania oszczędności w sytuacji, gdy się ich nie ma. Zaznaczył, że w jego ocenie spełnia warunki o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2012 poz. 270) – dalej P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak więc, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Dokonując powyższego zestawienia Sąd uznał, iż przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, iż skarżący nie ustosunkował się do wezwania Sądu z 14 grudnia 2012 r., zobowiązującego go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń co powoduje, iż wniosek został rozpatrzony jedynie w oparciu o treść oświadczenia znajdującego się w aktach sprawy. Podkreślenia wymaga także, iż skarżący będąc wezwany do przestawienia wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. złożonych przez skarżącego i jego żonę, zestawienia wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisów trzech ostatnich deklaracji w podatku od towarów i usług składanych w związku z tą działalnością, oświadczenia o posiadanych samochodach oraz kosztach miesięcznego utrzymania rodziny nie ustosunkował się do wezwania, co w zasadzie uniemożliwia Sądowi ustalenie jego rzeczywistej kondycji finansowej. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania Sądu wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 P.p.s.a. ma ten bowiem ten skutek, że Sąd nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Oceny tej nie zmienia złożone przez skarżącego oświadczenie o obowiązywaniu w jego małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej. Przyjmuje się bowiem, że w takiej sytuacji wnioskodawcę obarcza obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Za okoliczność faktyczną stanowiącą kryterium rozstrzygające o takim obowiązku zgodnie przyjmuje się fakt pozostawania przez wnioskodawcę we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też niepozostawnia w separacji z małżonkiem, pomimo rozdzielności majątkowej (tak np. NSA w postanowieniach: z 25 października 2010 r. II FZ 492/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl , z 26 maja 2011 II FZ 180/11 niepubl., z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8). Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego argumentacji w sprzeciwie, należy stwierdzić, iż jest ona pozbawiona podstaw faktycznych. W ocenie skarżącego został on wezwany przez Sąd do wykazania nieposiadania oszczędności. W rzeczywistości jednak, co znajduje potwierdzenie w aktach sądowych sprawy (k. 84-85) wezwano skarżącego do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. złożonych przez skarżącego i jego żonę, zestawienia wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisów trzech ostatnich deklaracji w podatku od towarów i usług składanych w związku z tą działalnością, oświadczenia o posiadanych samochodach oraz kosztach miesięcznego utrzymania rodziny. Wbrew ocenie skarżącego żądanie przez Sąd dostarczenia powyższych dokumentów oraz oświadczeń nie miało na celu wykazania nieposiadania oszczędności, ale kompleksową analizę sytuacji finansowej skarżącego oraz jego rodziny. Zatem skarżący nie przedkładając żądanych dokumentów i oświadczeń, w konsekwencji sam uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tych też względów, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji. .